More in Journalism

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Medicine

    ՍԻՐՏ

    Սիրտը մարդու և կենդանիների օրգանիզմում կենսական նշանակություն ունեցող մկանային օրգան է, որը կատարում է արյան շրջանառության գլխավոր պոմպի դերը։ Այն ապահովում է արյան անընդհատ շարժումը ամբողջ մարմնով, ինչի շնորհիվ բջիջները ստանում են թթվածին և սննդանյութեր, իսկ նյութափոխանակության արգասիքները հեռացվում են օրգանիզմից։ Մարդու սիրտը գտնվում է կրծքավանդակում՝ թոքերի միջև, փոքր-ինչ ձախ կողմում և ունի մոտավորապես բռունցքի չափ։ Այն բաղկացած է չորս խոռոչներից՝ երկու նախասրտերից և երկու փորոքներից, որոնք բաժանված են փականներով, որպեսզի արյունը շարժվի միայն մեկ ուղղությամբ։ Սրտի աշխատանքի հիմնական փուլերն են կծկումը (սիստոլա) և թուլացումը (դիաստոլա), որոնք հերթագայվում են և ապահովում արյան շրջանառությունը։ Սրտի մկանային հյուսվածքը՝ միոկարդը, ունի հատուկ կառուցվածք, որը թույլ է տալիս նրան աշխատել առանց երկարատև հանգստի։ Սրտի ռիթմը կարգավորվում է հատուկ հաղորդող համակարգով, որի գլխավոր հանգույցը սինուսային հանգույցն է։ Այն ստեղծում է էլեկտրական ազդակներ, որոնք տարածվում են սրտի տարբեր մասերով և ապահովում են նրա կանոնավոր կծկումները։ Արյունը սրտից դուրս է գալիս դեպի զարկերակներ և տարածվում ամբողջ մարմնով, իսկ երակներով վերադառնում է դեպի սիրտ։ Սիրտ-անոթային համակարգը կարևոր դեր ունի օրգանիզմի ընդհանուր առողջության համար, քանի որ ցանկացած խանգարում կարող է ազդել ամբողջ մարմնի աշխատանքի վրա։ Սրտի առողջությունը պահպանելու համար կարևոր է ճիշտ սնունդը, ֆիզիկական ակտիվությունը և վնասակար սովորություններից խուսափելը։ Այսպիսով, սիրտը մարդու կյանքի համար անփոխարինելի օրգան է, որը ապահովում է արյան շրջանառությունը և օրգանիզմի կենսագործունեության շարունակականությունը։

    Updated: 2026-09-21
    ՍԻՐՏ
    Online

    Culture

    Տարաս Շևչենկո։ 1814-1939: Բիբլիոգրաֆիական տեղեկատու։ (Ծննդյան 125-ամյակի առթիվ)

    Հրատարակությունը նվիրված է ուկրաինացի նշանավոր բանաստեղծ, գրող և նկարիչ Տարաս Շևչենկոյի ծննդյան 125-ամյակին և կազմված է որպես բիբլիոգրաֆիական տեղեկատու։ Այն նախատեսված է ընթերցողներին, գրադարանավարներին, գրականագետներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Շևչենկոյի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող անձանց անհրաժեշտ գրականության որոնման և ընտրության հարցում կողմնորոշելու համար։ Տեղեկատուում կարող են ընդգրկված լինել հեղինակի կենսագրությանը, գրական և գեղարվեստական գործունեությանը, ստեղծագործությունների ուսումնասիրությանը, հրատարակությունների պատմությանը և նրա մշակութային ժառանգության վերաբերյալ հետազոտություններին վերաբերող մատենագիտական տվյալներ։ Առանձին բաժիններում կարող են ներկայացվել Շևչենկոյի ստեղծագործությունների տարբեր հրատարակություններ, թարգմանություններ, նրա կյանքի ու գործունեության մասին ուսումնասիրություններ, հոդվածներ, գրքեր և այլ մատենագիտական նյութեր։ Հրատարակության կարևոր նշանակությունն այն է, որ այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ծանոթանալ գրողի ստեղծագործական ժառանգությանն առնչվող գրականությանը և անհրաժեշտ աղբյուրներ գտնել գրադարանային ֆոնդերում։ Բիբլիոգրաֆիական տեղեկատուն միաժամանակ արժեքավոր աղբյուր է Շևչենկոյի ստեղծագործությունների տարածման և ուսումնասիրման պատմության համար, քանի որ գրականության ցանկը կարող է ցույց տալ, թե ինչպիսի ուշադրություն էր հատկացվում նրա ժառանգությանը տվյալ ժամանակաշրջանում և ինչ ուղղություններով էր զարգանում դրա ուսումնասիրությունը։ Ծննդյան տարեդարձին նվիրված լինելը հրատարակությանը հաղորդում է նաև հոբելյանական և մշակութային-լուսավորչական նշանակություն։ Այն կարող էր օգտագործվել թեմատիկ գրական ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, ընթերցումների, դասախոսությունների և այլ միջոցառումների նախապատրաստման ժամանակ։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ոչ միայն ուկրաինական գրականության մասնագետներին, այլև համաշխարհային գրականության, գրադարանագիտության, մատենագիտության և մշակութային կապերի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Հրատարակությունը հատկապես արժեքավոր է որպես իր ժամանակաշրջանի գրադարանային և մատենագիտական մշակույթի նմուշ, որը միաժամանակ փաստագրում է Շևչենկոյի ստեղծագործական ժառանգության նկատմամբ ձևավորված գիտական և հասարակական հետաքրքրությունը։

    Updated: 2026-09-22
    Տարաս Շևչենկո։ 1814-1939: Բիբլիոգրաֆիական տեղեկատու։ (Ծննդյան 125-ամյակի առթիվ)
    Online

    Other Subjects

    Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги юным. Информационный указатель (1978, Նոյեմբեր, թիվ 11)

    Այս երկլեզու տեղեկատվական հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի համակարգված ցանկ՝ ընդգրկելով ինչպես հայերեն, այնպես էլ ռուսերեն գրականության նմուշներ, որոնք ուղղված են երիտասարդ ընթերցողների հետաքրքրությունների և կրթական կարիքների բավարմանը։ Նյութը ծառայում է որպես տեղեկատվական ուղեցույց՝ օգնելով կողմնորոշվել ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության բազմազան աշխարհում և ընտրել ընթերցանության համար առավել համապատասխան գրքեր՝ ըստ թեմատիկ, ժանրային և ճանաչողական հետաքրքրությունների։ Ցանկում ընդգրկված ստեղծագործությունները ներառում են արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, հոգեբանական և սոցիալական թեմաներով վեպեր, ինչպես նաև կրթական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են լեզվական հմտությունների, ստեղծագործական մտածողության և աշխարհընկալման զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևորում է ընթերցանության դերը պատանեկան զարգացման գործընթացում՝ որպես գիտելիքի ընդլայնման, արժեքային համակարգի ձևավորման և ինքնաճանաչման միջոց, միաժամանակ աջակցելով գրադարանային և կրթական հաստատությունների աշխատանքին՝ ընթերցողների համար գրքերի ընտրության գործընթացը դյուրացնելու նպատակով։

    Updated: 2026-09-07
    Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги юным. Информационный указатель (1978, Նոյեմբեր, թիվ 11)
    Online

    Medicine

    Морфологическая и функциональная характеристика сенсорного аппарата периодонта при эндодонтическом лечении зубов и несъемном протезировании зубных рядов клинико-экспериментально исследование)

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ատամների էնդոդոնտիկ բուժման և անշարժ պրոթեզավորման պայմաններում պարոդոնտի սենսորային ապարատի ձևաբանական ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունների կլինիկական և փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Գրքում ուսումնասիրվում են պարոդոնտի նյարդային կառուցվածքները, զգայական ընկալման մեխանիզմները և դրանց փոփոխությունները տարբեր ստոմատոլոգիական միջամտություններից հետո։ Հեղինակը վերլուծում է բուժական ազդեցությունների հետևանքով առաջացող հյուսվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունները, գնահատում է պարոդոնտի ընկալիչների դերը ծամողական ֆունկցիայի կարգավորման, ատամնածնոտային համակարգի հավասարակշռության և պրոթեզավորման արդյունավետության ապահովման գործում։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են կլինիկական դիտարկումների և փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ պարոդոնտի հարմարվողական հնարավորությունները և բուժման տարբեր մեթոդների ազդեցությունը։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից ստոմատոլոգիայի զարգացման, էնդոդոնտիկ բուժման և օրթոպեդիկ վերականգնման մեթոդների կատարելագործման համար։ Գիրքը նախատեսված է ստոմատոլոգների, էնդոդոնտիստների, օրթոպեդ-ստոմատոլոգների, բժշկական հետազոտողների, դասախոսների, ասպիրանտների և ստոմատոլոգիայի մասնագիտության ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-02
    Морфологическая и функциональная характеристика сенсорного аппарата периодонта при эндодонтическом лечении зубов и несъемном протезировании зубных рядов клинико-экспериментально исследование)
    Online

    History

    Армянский вопрос и армянские погромы в России (панисламизм)

    Այս աշխատությունը նվիրված է Հայկական հարցի և Ռուսաստանի կայսրության տարածքում հայերի նկատմամբ իրականացված ջարդերի ու բռնությունների պատմաքաղաքական ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի ազգային, կրոնական և աշխարհաքաղաքական գործընթացների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում Հայկական հարցի ձևավորման պատմական նախադրյալներն են, հայ բնակչության քաղաքական և սոցիալական վիճակը, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնք նպաստել են հայերի նկատմամբ թշնամական վերաբերմունքի և բռնությունների տարածմանը։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել Ռուսաստանի կայսրության տարբեր տարածաշրջաններում հայ համայնքների դրությունը, նրանց հասարակական և տնտեսական դերակատարությունը, ինչպես նաև կայսերական վարչական քաղաքականության և տարածաշրջանային հակասությունների ազդեցությունը համայնքների կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պանիսլամիզմի գաղափարական և քաղաքական դրսևորումների խնդրին՝ փորձելով բացահայտել դրանց հնարավոր ազդեցությունը ազգային և կրոնական հարաբերությունների սրման գործընթացներում։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև այն ժամանակաշրջանի մամուլի, քաղաքական գրականության, պաշտոնական փաստաթղթերի և այլ պատմական աղբյուրների միջոցով ձևավորված պատկերացումներին՝ հնարավորություն տալով համեմատել տարբեր կողմերի դիրքորոշումները։ Հայկական ջարդերի քննությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես առանձին բռնությունների պատմություն, այլև որպես ավելի լայն տարածաշրջանային գործընթացների բաղադրիչ, որտեղ փոխազդում էին ազգային ինքնության, կրոնական պատկանելության, կայսերական քաղաքականության և միջազգային հարաբերությունների գործոնները։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել նաև այդ իրադարձությունների հետևանքները հայ բնակչության ժողովրդագրական, տնտեսական և հասարակական կյանքի վրա, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ազգային քաղաքական շարժումների և ինքնապաշտպանական գաղափարների զարգացման վրա։ Հայկական հարցի և հայերի նկատմամբ բռնությունների փոխկապակցվածության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայության քաղաքական խնդիրների ու տարածաշրջանային միջավայրի մասին։ Միաժամանակ կարևոր է պատմական իրադարձությունները դիտարկել աղբյուրագիտական քննադատությամբ՝ տարբերակելով փաստական տվյալները քաղաքական մեկնաբանություններից և գնահատականներից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, Ռուսաստանի կայսրության պատմությամբ, տարածաշրջանային քաղաքականությամբ, ազգային հարաբերություններով և հայագիտությամբ զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես Հայկական հարցի միջազգային և տարածաշրջանային համատեքստի, հայ համայնքների պատմական դրության և ազգային-կրոնական հակասությունների ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-09-13
    Армянский вопрос и армянские погромы в России (панисламизм)
    Online

    History

    Գրիգոր Արծրունին և նրա «Մշակը»

    Այս աշխատությունը նվիրված է հայ հասարակական-քաղաքական և մշակութային կյանքի նշանավոր գործիչներից մեկի գործունեության, ինչպես նաև նրա հիմնադրած մամուլի կարևորագույն օջախներից մեկի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության մեջ ներկայացվում են տվյալ գործչի կենսագրական ուղին, գաղափարական հայացքները, ազգային, կրթական և հասարակական գործունեությունը, ինչպես նաև նրա ազդեցությունը XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայ մտավոր ու քաղաքական միջավայրի ձևավորման վրա։ Աշխատությունը մանրամասն անդրադառնում է պարբերականի ստեղծման պատմությանը, խմբագրական քաղաքականությանը, հրապարակումների հիմնական ուղղություններին և այն դերին, որ այն ունեցել է հայ մամուլի զարգացման, հասարակական կարծիքի ձևավորման և ազգային ինքնագիտակցության տարածման գործում։ Հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է պատմաբանների, գրականագետների, լրագրության պատմությամբ հետաքրքրվողների և հայ մշակույթի ուսումնասիրողների համար՝ ներկայացնելով ժամանակաշրջանի գաղափարական հոսանքների, հասարակական խնդիրների և մտավոր շարժումների բազմակողմանի պատկեր։

    Updated: 2026-09-23
    Գրիգոր Արծրունին և նրա «Մշակը»