Նոր երևան եկած հանգամանքներով դատական ակտերի վերանայման վարույթը քաղաքացիական դատավարությունում

Literature

Ստեղծագործության հիմքում ընկած է Աբելի աստվածաշնչյան պատմությունը՝ մարդկության վաղ շրջանի ամենահայտնի եղբայրասպանության դրվագներից մեկը։ Կայենի և Աբելի պատմությունը քրիստոնեական ու համաշխարհային գրականության մեջ դարձել է նախանձի, անհավասար վերաբերմունքի, եղբայրական կապի խզման, անմեղության և չարիքի հետևանքների խորհրդանիշ։ Մահվան թեմայի չափածո մեկնաբանությունը հնարավորություն է տալիս պատմական-աստվածաշնչյան դրվագը ներկայացնել հուզական և բարոյախրատական շեշտադրումներով՝ ընթերցողի ուշադրությունը հրավիրելով մարդկային կրքերի, խղճի, պատասխանատվության և բռնության կործանարար հետևանքների վրա։ Աբելի կերպարը սովորաբար ընկալվում է որպես անմեղության և արդարության խորհրդանիշ, իսկ նրա ողբերգական վախճանը՝ որպես նախանձի ու չարության հետևանքով խաթարված մարդկային հարաբերությունների արտահայտություն։ Քերթվածային ձևը կարող է աստվածաշնչյան նյութին հաղորդել դրամատիկություն, պատկերավորություն և հոգևոր խորհրդածության խորություն։ Այսպիսի ստեղծագործությունները ոչ միայն վերապատմում են սուրբգրային պատմությունները, այլև դրանք վերածում են բարոյական և գեղարվեստական խորհրդածության առարկայի։ Գիրքը կարևոր է հայ կրոնական պոեզիայի, աստվածաշնչյան թեմաների գրական մշակման և հոգևոր-բարոյական դաստիարակության ավանդույթների ուսումնասիրության համար։

Pedagogy

Գիրքը նախատեսված է երեխաների կրթության և բարոյական դաստիարակության համար՝ ընթերցանության վարժությունները համադրելով խրատական ու դաստիարակչական նյութերի հետ։ Աշխատության վերնագիրը մատնանշում է երկու փոխկապակցված նպատակ՝ զարգացնել մանկական ընթերցանության կարողությունները և ընթերցանության միջոցով ձևավորել բարոյական պատկերացումներ։ Նման ուսումնական գրքերում ընթերցանությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես լեզվական հմտություն, այլև որպես երեխայի մտածողության, խոսքի, դատողության և վարքագծի զարգացման միջոց։ Բարոյական դասերը կարող էին ուղղված լինել ազնվության, աշխատասիրության, հնազանդության, պատասխանատվության, բարության, ճշմարտախոսության և ուրիշների նկատմամբ հարգանքի ձևավորմանը։ Դաստիարակչական ընթերցանության միջոցով երեխաներին սովորեցնում էին տարբերակել ընդունելի ու անընդունելի վարքագիծը, հասկանալ սեփական արարքների հետևանքները և կիրառել սովորածը առօրյա հարաբերություններում։ Վերնագրում նշված վարժությունները ենթադրում են նյութի ուսումնական կիրառում՝ ընթերցանության և բարոյական դատողությունների զարգացման նպատակով, թեև առանձին առաջադրանքների կառուցվածքը հնարավոր չէ հաստատել միայն մատենագիտական տվյալներով։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայալեզու մանկավարժական մտքի, երեխաների կրթության մեթոդների և բարոյական դաստիարակության ավանդույթների ուսումնասիրության համար։ Այն նաև արտացոլում է այն մոտեցումը, ըստ որի գրագիտության զարգացումը և բնավորության ձևավորումը դիտարկվում էին որպես կրթական միասնական գործընթացի մասեր։

Religion

Աշխատությունը նվիրված է Նոր Կտակարանի վերջին գրքի՝ Սուրբ Հովհաննես առաքյալի Հայտնության աստվածաբանական, խորհրդաբանական և հոգևոր մեկնությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այդ բարդ ու բազմաշերտ աստվածաշնչյան ստեղծագործության բովանդակությունը, մարգարեական պատկերները և քրիստոնեական հավատքի համար ունեցած նշանակությունը։ Հայտնությունը քրիստոնեական գրականության ամենախորհրդավոր և մեկնաբանությունների առումով ամենաբարդ գրքերից է, որտեղ այլաբանական պատկերների, տեսիլքների, թվային խորհրդանիշների և մարգարեական խոսքի միջոցով ներկայացվում են բարու և չարի պայքարը, մարդկության հոգևոր փորձությունները, աստվածային արդարության հաղթանակը, Քրիստոսի փառքը և աշխարհի վերջնական վերափոխման գաղափարը։ Մեկնության առանցքում գտնվում է Հայտնության գրքի տեսիլքների ու խորհրդանիշների բացահայտումը, դրանց կապը քրիստոնեական աստվածաբանության հիմնարար դրույթների և Սուրբ Գրքի ընդհանուր պատգամի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանանում Աստծո գահի և երկնային երկրպագության պատկերները, Գառան խորհրդանիշը, յոթ եկեղեցիներին ուղղված պատգամները, յոթ կնիքների, փողերի և գավաթների տեսիլքները, վիշապի և գազանի այլաբանական կերպարները, Բաբելոնի խորհրդապատկերը, ինչպես նաև նոր երկնքի և նոր երկրի տեսիլքը։ Այս պատկերները քրիստոնեական մեկնողական ավանդության մեջ դիտարկվում են որպես հոգևոր իրականությունների, պատմական փորձությունների, մարդկային մեղավորության, հավատարմության և աստվածային դատաստանի խորհրդանշական արտահայտություններ։ Աշխատությունը կարևորում է նաև հավատացյալի հոգևոր տոկունության, ճշմարիտ հավատքի պահպանման, չարի գայթակղություններին դիմակայելու և աստվածային խոստումների հանդեպ վստահության գաղափարները։ Հայտնության գրքի կենտրոնական պատգամներից մեկը Քրիստոսի վերջնական հաղթանակն է, որի միջոցով ընդգծվում են Աստծո արդարության անխուսափելիությունը, փրկության հույսը և աշխարհի վերջնական վերականգնման հեռանկարը։ Մեկնողական այս աշխատությունը Հայտնության խորհրդավոր լեզուն դիտարկում է քրիստոնեական աշխարհայացքի ամբողջության մեջ՝ աստվածաշնչյան պատկերների իմաստը կապելով հավատքի, բարոյական պատասխանատվության, հոգևոր պայքարի և փրկագործության գաղափարների հետ։ Գրական առումով այն պատկանում է եկեղեցական մեկնողական արձակի ավանդույթին, որտեղ համադրվում են աստվածաբանական դատողությունը, խորհրդանիշների բացատրությունը, մարգարեական պատկերների մեկնությունը և հոգևոր խրատը։ Հայտնության գրքի մեկնությունը պահանջում է աստվածաշնչյան տարբեր հատվածների, քրիստոնեական ավանդության և խորհրդանշական լեզվի փոխկապակցված ընկալում, ինչի շնորհիվ աշխատությունը կարևոր նյութ է աստվածաբանական մտքի և քրիստոնեական մեկնողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու այն մտավոր և հոգևոր մոտեցումներին, որոնց միջոցով հայերեն կրոնական գրականության մեջ մեկնաբանվել են Նոր Կտակարանի բարդագույն բնագրերից մեկը և դրա համամարդկային պատգամները։ Պատմամշակութային առումով գիրքը ներկայացնում է հայ համայնքների հոգևոր և գրական կյանքի կարևոր դրսևորումներից մեկը՝ վկայելով հայկական տպագրության ու կրոնական կրթության զարգացման մասին նաև Հայաստանի սահմաններից դուրս գործող հայկական մշակութային կենտրոններում։ Այն արժեքավոր է հայ աստվածաբանական մատենագրության, Նոր Կտակարանի մեկնողական ավանդության, քրիստոնեական խորհրդաբանության և մարգարեական գրականության ուսումնասիրության համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել աստվածաբաններին, հոգևորականներին, հայագետներին, կրոնական գրականության հետազոտողներին և այն ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են ավելի խորությամբ հասկանալ Հայտնության գրքի բովանդակությունը, խորհրդանիշների նշանակությունը և քրիստոնեական հավատքի մեջ դրա ունեցած առանձնահատուկ դերը։

History

Պատմական-հայրենասիրական և կենսագրական բնույթի ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է հայ ազգային ազատագրական պայքարի հայտնի ֆիդայի առաջնորդներից մեկի՝ Գէորգ Չավուշի կյանքն ու գործունեությունը։ Գրքում նկարագրվում է նրա մասնակցությունը հայդուկային շարժմանը, զենքով պայքարը Օսմանյան կայսրության բռնապետական քաղաքականության դեմ, ինչպես նաև նրա դերը Սասունի և հայկական լեռնաշխարհի ինքնապաշտպանական կռիվներում։ Ռուբեն Զարդարյանը ընդգծում է Գէորգ Չավուշի անձնազոհությունը, առաջնորդական կարողությունները, ժողովրդի հանդեպ ունեցած հավատարմությունն ու անսասան կամքը, որոնց շնորհիվ նա դարձել է ազգային հերոսի կերպար։ Ստեղծագործության մեջ պատմական փաստերը համադրվում են գեղարվեստական նկարագրությունների հետ՝ ստեղծելով կենդանի պատկեր հայ ազատագրական պայքարի դժվար ու հերոսական ժամանակաշրջանի մասին։ Գրքում զգալի տեղ է հատկացվում նաև ֆիդայական շարժման ընդհանուր գաղափարախոսությանը, ժողովրդի դիմադրողական ոգուն և ազգային ինքնության պահպանման պայքարին։

Pedagogy

Աշխատությունը ներկայացնում է Սուրբ Սանդուխտ դպրոցի գործունեությունը կարգավորող կանոններն ու կազմակերպական սկզբունքները՝ անդրադառնալով կրթական հաստատության ներքին կյանքին, ուսումնական գործընթացի կազմակերպմանը, աշակերտների վարքագծին և դպրոցի առջև դրված կրթադաստիարակչական խնդիրներին։ Այն պատմական և վարչական նշանակություն ունեցող փաստաթուղթ է, որն արտացոլում է տասնիններորդ դարի հայ համայնքային կրթության կազմակերպման սկզբունքները, դպրոցական կարգապահության վերաբերյալ պատկերացումները և ազգային կրթական հաստատությունների գործունեության կանոնակարգման ձգտումը։ Դպրոցի կանոնների ու կարգի ամրագրումը կարևոր քայլ էր կրթական հաստատության բնականոն գործունեությունն ապահովելու, ուսուցիչների և աշակերտների պարտականությունները սահմանելու, ուսումնական առօրյան կազմակերպելու և կրթադաստիարակչական միասնական միջավայր ձևավորելու տեսանկյունից։ Աշխատության բովանդակային առանցքը դպրոցի ներքին կյանքի կանոնակարգումն է, որի շրջանակում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն ուսումնական պարտականությունների կատարումը, դասերին կանոնավոր հաճախելը, ժամանակի ճիշտ օգտագործումը, դպրոցական կարգապահության պահպանումը և ուսումնական հաստատության սահմանած պահանջներին հետևելը։ Կանոնադրական բնույթի նման փաստաթղթերը կարևորում են աշակերտների պատասխանատվությունը, փոխադարձ հարգանքը, պատշաճ վարքագիծը և ուսումնական միջավայրի նկատմամբ հոգատար վերաբերմունքը։ Դպրոցը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գիտելիքների փոխանցման վայր, այլև որպես անհատի մտավոր, բարոյական և հասարակական դաստիարակության միջավայր, որտեղ ձևավորվում են կարգապահության, աշխատասիրության, պարտաճանաչության և համակեցության սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրության է արժանի հաստատության անվան մեջ օրիորդաց և տղաների կրթության համատեղ հիշատակումը, որը կարևոր տեղեկություն է տալիս դպրոցի կրթական կազմակերպման և հայ համայնքում տղաների ու աղջիկների ուսուցման նկատմամբ վերաբերմունքի մասին։ Աղջիկների կրթության կազմակերպումը հայ կրթական կյանքի նշանակալի խնդիրներից էր, քանի որ այն անմիջականորեն կապված էր ընտանիքի, հասարակության և ազգային մշակույթի զարգացման հետ։ Կրթված կանանց դերը կարևորվում էր ընտանեկան դաստիարակության, բարոյական արժեքների փոխանցման, գրագիտության տարածման և համայնքային կյանքի առաջընթացի տեսանկյունից։ Տղաների կրթության հետ մեկտեղ աղջիկների ուսուցման կազմակերպումը վկայում էր կրթության շրջանակների ընդլայնման և համայնքի տարբեր անդամների կրթական հնարավորությունների զարգացման ձգտման մասին։ Դպրոցական կանոնների սահմանումը նաև նպաստում էր աշակերտների միջև փոխադարձ հարգանքի, կարգապահության և համատեղ ուսումնական գործունեության մշակույթի ձևավորմանը։ Մանկավարժական տեսանկյունից աշխատությունը ներկայացնում է կրթության այն մոտեցումը, որի համաձայն՝ ուսուցումը պետք է ուղեկցվի բարոյական դաստիարակությամբ և կազմակերպված դպրոցական կյանքով։ Կրթական գործընթացի արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն դասավանդվող գիտելիքների որակով, այլև հաստատության ներքին կարգուկանոնով, ուսուցիչների պատասխանատու աշխատանքով և աշակերտների պարտաճանաչ մասնակցությամբ։ Դպրոցական կանոնակարգը սահմանում է ընդհանուր վարքականոնային միջավայր, որի նպատակն է սովորողներին սովորեցնել հետևողականության, ինքնակարգապահության, պարտականությունների գիտակցման և հասարակական պատասխանատվության սկզբունքները։ Այսպիսի մոտեցումը կրթությունը դիտարկում է որպես ամբողջական գործընթաց, որտեղ մտավոր զարգացումը լրացվում է բնավորության ձևավորմամբ և հասարակական կյանքի համար անհրաժեշտ հատկանիշների զարգացմամբ։ Աշխատության կարևոր գաղափարական նշանակություններից է կրթական հաստատության նկատմամբ ընդհանուր պատասխանատվության և համայնքային համագործակցության արժևորումը։ Դպրոցի գործունեությունը պահանջում է ոչ միայն ուսուցիչների և ղեկավարության աշխատանք, այլև ծնողների, աշակերտների և համայնքի աջակցությունը։ Կանոնների պահպանումը նպաստում է կրթական միջավայրի կայունությանը, ուսումնական աշխատանքի շարունակականությանը և հաստատության ընդհանուր նպատակների իրականացմանը։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը ներկայացնում է կրթության կազմակերպման այն սկզբունքները, որոնց հիմքում ընկած են կարգապահությունը, փոխադարձ վստահությունը և կրթական ընդհանուր նպատակի գիտակցումը։ Գրական և փաստաթղթային առումով հրատարակությունը պատկանում է դպրոցական կանոնադրությունների ու վարչական կարգավորումների ժանրին։ Նրան բնորոշ են պաշտոնական, կարգադրական և գործնական շարադրանքը, կանոնների համակարգված ներկայացումը և կրթական հաստատության գործունեության հստակ կազմակերպման նպատակադրումը։ Նման փաստաթղթերը կարևոր աղբյուր են դպրոցական կառավարման, մանկավարժական մոտեցումների, աշակերտական կարգապահության և կրթական հարաբերությունների պատմական ուսումնասիրության համար։ Պատմական ու մշակութային առումով աշխատությունը նշանակալի տեղ ունի Հնդկաստանի հայ համայնքի կրթական կյանքի և Կալկաթայի հայ մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության մեջ։ Կալկաթան տասնիններորդ դարում հայ համայնքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ զարգանում էին համայնքային ինքնակազմակերպումը, բարեգործությունը, եկեղեցական գործունեությունը և կրթությունը։ Հեռավոր աշխարհագրական միջավայրում գործող հայ դպրոցները կարևոր դեր էին կատարում ազգային ինքնության, մայրենի լեզվի, կրոնական ավանդույթների և մշակութային հիշողության պահպանման գործում։ Հայկական դպրոցների ստեղծումն ու գործունեության կանոնակարգումը վկայում էին համայնքի՝ կրթությունը որպես ազգային շարունակականության և հասարակական առաջընթացի կարևոր միջոց ընկալելու մասին։ Արարատյան ընկերության տպագրական գործունեությունը նույնպես նշանակալի էր, քանի որ նպաստում էր հայերեն գրավոր մշակույթի տարածմանը և համայնքի կրթական ու մշակութային կարիքների բավարարմանը։ Այս հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է Սուրբ Սանդուխտ դպրոցի պատմության, Կալկաթայի հայ համայնքի կրթական կազմակերպման, աղջիկների և տղաների ուսուցման պատմության, ինչպես նաև տասնիններորդ դարի հայ մանկավարժական մտքի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում կրթության պատմաբանների, մանկավարժների, հայագետների, համայնքային պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների և հայկական սփյուռքի մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Գիրքը հատկապես արժեքավոր է նրանով, որ թույլ է տալիս պատկերացում կազմել հայ համայնքի կրթական ինքնակազմակերպման, դպրոցական կարգապահության ավանդույթների և կրթության միջոցով ազգային ու մշակութային ինքնությունը պահպանելու ձգտման մասին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է բույսերի կենսունակության ձևավորման և կարգավորման գործընթացներում բեղմնավորման դերի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով բույսերի վերարտադրողական կենսաբանության, ֆիզիոլոգիայի և զարգացման օրինաչափությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն փոխկապակցվածությունն է, որը գոյություն ունի ծնողական ձևերի կենսաբանական առանձնահատկությունների, սեռական վերարտադրության ընթացքի և ձևավորվող սերնդի կենսունակության միջև։ Քննության են առնվում բեղմնավորման գործընթացին նախորդող և հաջորդող փուլերի նշանակությունը, գամետների կենսաբանական որակը, դրանց փոխազդեցությունը, սաղմի սկզբնական զարգացումը և այդ երևույթների ազդեցությունը նոր բույսի հետագա աճի ու հարմարվողականության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե վերարտադրողական գործընթացների առանձնահատկությունների փոփոխությունը ինչպես կարող է արտահայտվել սերմերի կենսունակության, ծլունակության, բույսերի զարգացման կայունության և շրջակա միջավայրի պայմաններին արձագանքելու կարողության մեջ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել տարբեր բուսատեսակների կամ գենետիկորեն տարբերվող ձևերի համեմատական դիտարկումներ՝ բացահայտելու ծնողական հատկանիշների և սերնդի կենսաբանական որակի միջև հնարավոր օրինաչափությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ժառանգական և ֆիզիոլոգիական գործոնների փոխազդեցության վերլուծությունը, քանի որ բույսի կենսունակությունը ձևավորվում է բազմաթիվ ներքին և արտաքին ազդեցությունների համատեղ մասնակցությամբ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև սերմնաբուծության և բույսերի ընտրասերման տեսական խնդիրներին՝ գնահատելով վերարտադրողական կենսաբանության վերաբերյալ գիտելիքների նշանակությունը կենսունակ և կայուն բուսական ձևերի ստացման համար։ Միաժամանակ հաշվի են առնվում ջերմաստիճանի, խոնավության, սնուցման և այլ միջավայրային պայմանների հնարավոր ազդեցությունները վերարտադրողական գործընթացների և հետագա զարգացման վրա։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է բույսերի ֆիզիոլոգիայի, գենետիկայի, սաղմնաբանության և վերարտադրողական կենսաբանության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել պատկերացումները բեղմնավորման և ձևավորվող սերնդի կենսունակության միջև գոյություն ունեցող կենսաբանական կապերի վերաբերյալ։