Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1984, Մարտ, թիվ 6)

Finance

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տարածքային ֆինանսների կառավարման և համայնքային բյուջեների ձևավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով տեղական ինքնակառավարման համակարգի ֆինանսական արդյունավետության, համայնքների եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքի, ֆինանսական ինքնուրույնության և բյուջետային գործընթացների կազմակերպման վրա։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են համայնքների ֆինանսական ռեսուրսների ձևավորման հիմնական աղբյուրները, տեղական հարկերն ու վճարները, պետական բյուջեից տրամադրվող ֆինանսական միջոցները, միջբյուջետային հարաբերությունները և համայնքների սեփական եկամուտների դերը տեղական զարգացման ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք կարող են սահմանափակել համայնքների ֆինանսական անկախությունը, արդյունավետ բյուջետային պլանավորումը և հանրային միջոցների նպատակային օգտագործումը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ համայնքի բյուջեն ոչ միայն ֆինանսական փաստաթուղթ է, այլև տեղական զարգացման առաջնահերթությունների արտահայտման հիմնական գործիքներից մեկը․ դրա միջոցով որոշվում են ենթակառուցվածքների, կոմունալ ծառայությունների, սոցիալական ծրագրերի, համայնքային տնտեսության և այլ տեղական նշանակության ոլորտների ֆինանսավորման հնարավորությունները։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել Հայաստանի տարբեր համայնքների ֆինանսական հնարավորությունների տարբերությունները, եկամուտների հավաքագրման արդյունավետությունը, բյուջետային պլանավորման և կատարման խնդիրները, ինչպես նաև համայնքների ֆինանսական կայունության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Կարևորվում է նաև պետական և տեղական ֆինանսների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ համայնքների ֆինանսական կարողությունները մեծապես պայմանավորված են ինչպես սեփական եկամուտների ծավալով, այնպես էլ պետական աջակցության և միջբյուջետային փոխանցումների մեխանիզմներով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսների ոլորտի մասնագետների, համայնքային կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, հետազոտողների և տեղական ինքնակառավարման համակարգն ուսումնասիրող ուսանողների համար՝ հնարավորություն տալով ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի համայնքների ֆինանսական կառավարման առկա խնդիրների և դրանց բարելավման հնարավոր ուղղությունների վերաբերյալ։

Technology

Գյուղատնտեսական ճարտարագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է թույլ կապակցված մշակովի հողերի մշակման համար նախատեսված ճակատային գութանի կառուցվածքի կատարելագործմանը և դրա հիմնական պարամետրերի գիտատեխնիկական հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, հողաշերտի կտրման, շրջման և փխրեցման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հերկի որակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գութանի բանող օրգանների կառուցվածքային և երկրաչափական պարամետրերի ընտրությանը, աշխատանքային արագության սահմանմանը և հողի հետ դրանց փոխազդեցության օրինաչափություններին։ Վերլուծվում են քարշային դիմադրության, էներգատարության, արտադրողականության և ագրոտեխնիկական ցուցանիշների միջև փոխկապակցվածությունները։ Քննարկվում են նաև մեքենայի աշխատանքային գործընթացի տեսական ու փորձարարական հետազոտման, արդյունավետ ռեժիմների որոշման և տեխնիկական լուծումների օպտիմալացման մոտեցումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու հողամշակման արդյունավետության բարձրացման, էներգածախսերի նվազեցման և հերկի պահանջվող որակի ապահովմանն ուղղված կառուցվածքային լուծումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենաշինության, հողամշակման տեխնիկայի և ագրոտեխնիկական գործընթացների մեքենայացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մարդկային կապիտալի զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ազգային տնտեսության միջազգայնացման, համաշխարհային տնտեսական գործընթացներին ինտեգրման և միջազգային մրցունակության բարձրացման համատեքստում։ Դիտարկվում են մարդկային կապիտալի ձևավորման տեսական և մեթոդաբանական հիմունքները, կրթության, մասնագիտական պատրաստվածության, առողջապահության, գիտության և նորարարության դերը տնտեսական զարգացման ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի աշխատանքային ռեսուրսների որակական առանձնահատկություններին, աշխատուժի արտադրողականությանը, մասնագիտական հմտությունների զարգացմանը և աշխատաշուկայի պահանջներին համապատասխան մարդկային կապիտալի ձևավորմանը։ Քննարկվում են տնտեսության միջազգայնացման ազդեցությունները զբաղվածության կառուցվածքի, աշխատանքային միգրացիայի, մասնագիտական շարժունակության և բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պահանջարկի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում կրթական համակարգի և աշխատաշուկայի փոխհարաբերություններին, շարունակական կրթության, վերապատրաստման, թվային հմտությունների զարգացման և գիտելիքահենք տնտեսության ձևավորման հնարավորություններին։ Կարևորվում են օտարերկրյա ներդրումների, միջազգային տնտեսական համագործակցության, տեխնոլոգիաների փոխանցման և նորարարական գործունեության ազդեցությունները մարդկային կապիտալի զարգացման վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև մասնագետների արտագաղթի, մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործման, սոցիալական անհավասարության և կրթության որակի բարձրացման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել մարդկային կապիտալի զարգացման պետական քաղաքականության կատարելագործմանը, ազգային տնտեսության մրցունակության ամրապնդմանը և միջազգային տնտեսական համակարգում Հայաստանի դիրքերի բարելավման ռազմավարական ուղղությունների մշակմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, աշխատաշուկայի վերլուծաբանների, կրթության կառավարման մասնագետների, պետական քաղաքականության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Linguistics

Գրքում ներկայացված են հայ բարբառների տարբերակների, պատմական և համեմատական ուսումնասիրությունների, քերականական, բառարանական և ֆոնետիկ առանձնահատկությունների վերաբերյալ գիտական նյութեր։ Այն ծառայում է որպես արժեքավոր աղբյուր լեզվաբանների, հետազոտողների և ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են հայերենի բարբառային տարբերությունները և զարգացման պատմությունը։ Հիմնական թեմաները․ Հայ գիտական բարբառագիտության 100-ամյակի պատմություն և կարևորություն Հայ բարբառների համեմատական ուսումնասիրություններ Քերականական, բառարանական և ֆոնետիկ առանձնահատկություններ Բարբառների սոցիալ-մշակութային և լեզվաբանական ազդեցությունը Հայերենի պահպանության և զարգացումն ապահովող մեթոդներ Գրքի առանձնահատկությունները․ Հավաքածու է գիտական հոդվածների և զեկուցումների Նպատակ է ծառայում հայ բարբառագիտության գիտական ավանդույթների ամփոփմանը Հարմար է լեզվաբանների, հայագիտական հետազոտողների և ուսանողների համար Միավորում է պատմական, տեսական և կիրառական մոտեցումներ

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է հայ-ադրբեջանական հակամարտության միջազգային քաղաքականության ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով տարածաշրջանային և գլոբալ ուժերի փոխհարաբերությունների, արտաքին քաղաքական շահերի և անվտանգության խնդիրների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հակամարտության միջազգայինացման գործընթացը, տարբեր պետությունների և միջազգային կազմակերպությունների դիրքորոշումները, ինչպես նաև հակամարտության կարգավորման վրա արտաքին դերակատարների ունեցած ազդեցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանում Ռուսաստանի, Թուրքիայի, Իրանի, Միացյալ Նահանգների և եվրոպական պետությունների շահերին ու քաղաքականությանը, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությանը Հարավային Կովկասի անվտանգության համակարգում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել հակամարտության դիվանագիտական կարգավորման փորձերը, բանակցային գործընթացների հիմնական փուլերը, միջազգային միջնորդության ձևաչափերը և հակամարտող կողմերի դիրքորոշումների շուրջ ձևավորված միջազգային արձագանքները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում միջազգային իրավունքի, ինքնորոշման, տարածքային ամբողջականության, անվտանգության և հումանիտար խնդիրների փոխհարաբերությանը, որոնք առանցքային նշանակություն ունեն հակամարտության միջազգային ընկալման և կարգավորման գործընթացում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տարածաշրջանային տրանսպորտային և էներգետիկ նախագծերին, տնտեսական շահերին և աշխարհաքաղաքական մրցակցությանը, որոնք ազդում են հակամարտության շուրջ միջազգային քաղաքականության ձևավորման վրա։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են վերլուծվել ինչպես երկկողմ հարաբերությունները, այնպես էլ միջազգային և տարածաշրջանային կազմակերպությունների ներգրավվածությունը, միջնորդական նախաձեռնությունները և խաղաղության հաստատման ուղղությամբ իրականացված քայլերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ հակամարտության զարգացումները փոխկապակցված են Հարավային Կովկասում ուժերի հարաբերակցության փոփոխությունների և ավելի լայն միջազգային անվտանգության գործընթացների հետ։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել հայ-ադրբեջանական հակամարտության միջազգային չափումների, արտաքին դերակատարների շահերի և տարածաշրջանային քաղաքական դինամիկայի ավելի ամբողջական ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, դիվանագետներին, պատմաբաններին, տարածաշրջանային անվտանգության հետազոտողներին, կոնֆլիկտաբաններին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Medicine

Այս աշխատությունը նվիրված է հղիության ընթացքում քրոնիկական հոգեհուզական սթրեսի պայմաններում մայր-պլացենտա-պտուղ համակարգում արյան շրջանառության և հորմոնալ հավասարակշռության առանձնահատկությունների համալիր գնահատմանը և դրանց կանխատեսական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն ֆիզիոլոգիական և պաթոֆիզիոլոգիական փոփոխություններն են, որոնք կարող են առաջանալ երկարատև սթրեսային ազդեցության պայմաններում և անդրադառնալ հղիության ընթացքի ու պտղի զարգացման վրա։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել մայրական օրգանիզմի, պլացենտայի և պտղի միջև արյան շրջանառության փոխկապակցվածությունը, հեմոդինամիկ ցուցանիշները և դրանց փոփոխությունները հղիության տարբեր փուլերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հորմոնալ կարգավորման համակարգին, քանի որ երկարատև հոգեհուզական սթրեսը կարող է ուղեկցվել նեյրոէնդոկրին համակարգի փոփոխություններով, որոնք իրենց հերթին կարող են ազդել պլացենտայի ֆունկցիայի և պտղի կենսագործունեության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է արյան շրջանառության և հորմոնալ ցուցանիշների համատեղ գնահատումը՝ հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման և հղիության ելքերի կանխատեսման նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել հղիների կլինիկական և լաբորատոր տվյալների վերլուծություն, հեմոդինամիկ հետազոտություններ և համապատասխան հորմոնների մակարդակների գնահատում։ Այդ տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն ցուցանիշները, որոնք կարող են կապված լինել պտղի աճի և զարգացման խանգարումների, պլացենտար անբավարարության կամ հղիության այլ բարդությունների առաջացման հավանականության հետ։ Առանձին նշանակություն ունի տարբեր ռիսկային գործոնների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ քրոնիկական սթրեսի ազդեցությունը կարող է տարբեր կերպ դրսևորվել՝ կախված հղիության ժամկետից, կնոջ ընդհանուր վիճակից և պլացենտար համակարգի ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններից։ Աշխատությունը կարող է նաև դիտարկել կանխատեսական չափանիշների մշակման հնարավորությունները, որոնք կօգնեն բժշկին ավելի վաղ հայտնաբերել բարձր ռիսկի խմբում գտնվող հղիներին և ընտրել նրանց դինամիկ հսկողության համապատասխան մարտավարություն։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ պերինատալ բժշկության համար՝ հատկապես այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն են տալիս սթրեսային ազդեցության պայմաններում գնահատել մայրական և պտղային համակարգերի փոխկապակցված ֆունկցիոնալ վիճակը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել մանկաբարձ-գինեկոլոգներին, պերինատոլոգներին, ֆիզիոլոգներին, էնդոկրինոլոգիայի և բժշկական հետազոտությունների մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան բժշկական մասնագիտությունների ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևորում է հղիության ընթացքում քրոնիկական հոգեհուզական սթրեսի գնահատման համալիր մոտեցումը՝ արյան շրջանառության և հորմոնալ ցուցանիշների համադրման միջոցով, և ուսումնասիրում դրանց հնարավոր կիրառությունը հղիության և պտղի վիճակի հետ կապված ռիսկերի վաղ կանխատեսման ու բժշկական հսկողության կատարելագործման համար։