Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Հայաստանի ազգային գրադարանի 1991թ. աշխատանքների հաշվետվություն
Հայաստանի ազգային գրադարանի 1991 թվականի աշխատանքների հաշվետվությունը ներկայացնում է գրադարանի գործունեության հիմնական արդյունքներն ու ուղղությունները խորհրդային համակարգի փլուզումից անմիջապես հետո ձևավորվող անկախ Հայաստանի պայմաններում, երբ մշակութային և տեղեկատվական կառույցները բախվում էին կազմակերպչական և ֆինանսական լուրջ փոփոխությունների։ Հաշվետվության մեջ հիմնական ուշադրությունը դարձվում է գրադարանի որպես ազգային մատենագիտական կենտրոնի գործառույթի պահպանմանը՝ ապահովելով տպագիր ժառանգության հավաքագրումը, պահպանումը և հանրությանը մատչելի դարձնելը։ Այդ տարում շարունակվել է պարտադիր օրինակների ընդունման համակարգը, որի միջոցով գրադարանը ստացել է Հայաստանի տարածքում հրատարակվող գրքերի, պարբերականների և այլ տպագիր նյութերի հիմնական հոսքը՝ ապահովելով ազգային մատենագիտության շարունակականությունը։ Կարևոր ուղղություն էր նաև ֆոնդերի համալրումը և դասակարգումը, քանի որ նոր քաղաքական և տնտեսական պայմաններում զգալի փոփոխություններ էին տեղի ունենում հրատարակչական շուկայում, և անհրաժեշտ էր ապահովել հավաքածուների ամբողջականությունն ու համակարգվածությունը։ Հաշվետվությունում առանձնացվում է նաև մատենագիտական աշխատանքի զարգացումը՝ ազգային մատենագիտական ցուցակների կազմումը, տեղեկատու-բիբլիոգրաֆիական ծառայությունների կազմակերպումը և ընթերցողների սպասարկման կատարելագործումը։ Գրադարանի ընթերցասրահներում շարունակվել է օգտվողների սպասարկումը, գիտական և ուսումնական պահանջների բավարարումը, ինչպես նաև տեղեկատու բաժինների գործունեությունը, որոնք կարևոր դեր են խաղացել գիտական աշխատողների և ուսանողների համար տեղեկատվության հասանելիության ապահովման գործում։ 1991 թվականին արդեն սկսում էին ձևավորվել նոր մոտեցումներ՝ կապված գրադարանային աշխատանքի արդիականացման և տեխնիկական վերազինման հետ, սակայն դրանք դեռ գտնվում էին սկզբնական փուլում՝ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում։ Միաժամանակ գրադարանը փորձել է պահպանել իր միջազգային կապերը և համագործակցությունը այլ գրադարանների հետ՝ տեղեկատվական փոխանակման և մասնագիտական փորձի շարունակականության համար։ Ընդհանուր առմամբ, 1991 թվականի հաշվետվությունը արտացոլում է անցումային ժամանակաշրջանի գրադարանային համակարգի վիճակը՝ ավանդական ֆունկցիաների պահպանման և նոր տեղեկատվական ու կազմակերպչական պահանջներին հարմարվելու միջև։
Updated: 2026-09-22
Law
Ապօրինի և կեղծ ձեռնարկատիրության քրեաիրավական և կրիմինալոգիական բնութագիրը ՀՀ-ում
Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ապօրինի և կեղծ ձեռնարկատիրության քրեաիրավական ու կրիմինալոգիական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում տնտեսական գործունեության ոլորտում տվյալ իրավախախտումների իրավական բնույթը, դրանց հանցակազմային հատկանիշները և քրեական պատասխանատվության կիրառման հետ կապված տեսական ու գործնական խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում համապատասխան արարքների իրավական որակման, հարակից հանցագործություններից սահմանազատման և պատասխանատվության հիմքերի որոշման հարցերին։ Վերլուծվում են նման հանցավոր դրսևորումների առաջացմանը և տարածմանը նպաստող տնտեսական, կազմակերպական, իրավական ու սոցիալական գործոնները։ Քննարկվում են նաև դրանց բացահայտման, կանխարգելման և հակազդման քրեաբանական միջոցները, ինչպես նաև իրավապահ մարմինների գործունեության արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու քրեական իրավունքի և քրեաբանության մոտեցումները՝ տնտեսական գործունեության ոլորտում հանցավոր վարքագծի պատճառներն ու առանձնահատկությունները գնահատելու համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի, քրեաբանության, տնտեսական հանցագործությունների կանխարգելման և իրավապահ գործունեության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։
Updated: 2026-10-07
Economics
Ձեռնարկատիրության զարգացման գերակայությունները ՀՀ արդյունաբերության մեջ
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության արդյունաբերության ոլորտում ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնական ուղղությունների, ռազմավարական առաջնահերթությունների և տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են արդյունաբերական ձեռնարկատիրության դերը ազգային տնտեսության կառուցվածքային վերափոխման, արտադրական ներուժի ընդլայնման, զբաղվածության ապահովման և երկրի մրցունակության բարձրացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերական ձեռնարկությունների գործունեության կազմակերպման պայմաններին, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկություններին, արտադրական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունների խթանման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են փոքր, միջին և խոշոր արդյունաբերական ձեռնարկությունների զարգացման հնարավորությունները, դրանց համագործակցության ձևերը, տեխնոլոգիական արդիականացման անհրաժեշտությունը և նորարարական գործունեության նշանակությունը։ Անդրադարձ է կատարվում արդյունաբերության տարբեր ճյուղերի զարգացման հեռանկարներին, արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը, արտահանման հնարավորությունների ընդլայնմանը և արտաքին շուկաներում հայկական արտադրանքի դիրքերի ամրապնդմանը։ Կարևորվում են պետական արդյունաբերական քաղաքականության, հարկային և ֆինանսական խթանների, վարկային ռեսուրսների հասանելիության, ենթակառուցվածքների զարգացման և գործարար միջավայրի բարելավման հարցերը։ Դիտարկվում են մարդկային կապիտալի զարգացման, մասնագիտական աշխատուժի պատրաստման, գիտության և արտադրության համագործակցության, ինչպես նաև տարածաշրջանային արդյունաբերական ներուժի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև ձեռնարկատիրության զարգացմանը խոչընդոտող տնտեսական և կազմակերպական գործոններին, դրանց հաղթահարման ուղիներին և արդյունաբերության երկարաժամկետ զարգացման գերակայությունների ձևավորմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, արդյունաբերական կառավարման մասնագետների, ձեռնարկատերերի, ներդրողների, պետական տնտեսական քաղաքականության մշակողների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-10-14
Pedagogy
Նվեր աղջիկներին
Գիրքը, որի վերնագիրը օսմանյան թուրքերենով նշանակում է «Նվեր աղջիկներին», ըստ անվանման նախատեսված է աղջիկ ընթերցողների համար և կարող է առնչվել նրանց կրթության, դաստիարակության ու անձնական զարգացման հարցերին։ Նմանատիպ հրատարակությունները կարևոր տեղ են զբաղեցրել 19-րդ դարի հայ և օսմանյան միջավայրի կրթական ու բարոյախոսական գրականության մեջ՝ անդրադառնալով երիտասարդ ընթերցողների աշխարհայացքի ձևավորմանը, վարքականոններին և հասարակական կյանքում իրենց դերի ընկալմանը։ Աղջիկներին ուղղված գրականությունը կարող էր ծառայել որպես գիտելիքների փոխանցման, ընթերցանության խրախուսման և բարոյական արժեքների ներկայացման միջոց՝ ուշադրություն դարձնելով ընտանիքի, հասարակության, կրթության և անձնական պատասխանատվության թեմաներին։ Այդ ժամանակաշրջանում աղջիկների կրթության ընդլայնումը և նրանց համար նախատեսված ընթերցանության նյութերի տարածումը կապված էին մշակութային ու կրթական կյանքի փոփոխությունների հետ։ Այսպիսի գրքերը կարևոր աղբյուր են՝ հասկանալու համար, թե ինչպիսի գիտելիքներ, վարքագծային սկզբունքներ և հասարակական ակնկալիքներ էին ներկայացվում աղջիկ ընթերցողներին։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև հայ տպագրության պատմության, Կոստանդնուպոլսի բազմալեզու գրական միջավայրի և կանանց կրթության պատմական ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել կրթության պատմությամբ, գրքի մշակույթով, կանանց սոցիալական դիրքի փոփոխություններով և արևմտահայ
Updated: 2026-10-29
Mathematics
Մաթեմատիկական տրամաբանություն (ուսումնական ձեռնարկ)
Այս ուսումնական ձեռնարկը ներկայացնում է մաթեմատիկական տրամաբանության հիմունքները՝ բացատրելով այն հիմնական հասկացություններն ու մեթոդները, որոնք օգտագործվում են ձևական մտածողության, ապացույցների կառուցման և ալգորիթմական տրամաբանության մեջ։ Գրքում քննարկվում են տրամաբանական արտահայտությունները, պրեդիկատներն ու քվանտորները, տրամաբանական հաշվարկի կանոնները, ինչպես նաև ճշմարտության աղյուսակների և բանաձևերի ձևավորման սկզբունքները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև ապացուցման մեթոդներին՝ ներառյալ ուղղակի ապացույցը, հակասությամբ ապացույցը և ինդուկցիան, ինչպես նաև դրանց կիրառությունը մաթեմատիկայի տարբեր ճյուղերում։ Նյութը ներկայացված է պարզ և համակարգված ձևով՝ ուղեկցված օրինակներով և վարժություններով, որոնք նպաստում են տրամաբանական մտածողության զարգացմանը և խնդիրների վերլուծական լուծման հմտությունների ձևավորմանը։ Այս ձեռնարկը օգտակար է ուսանողների համար, ովքեր ուսումնասիրում են մաթեմատիկա, ինֆորմատիկա կամ տեսական ծրագրավորում, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են զարգացնել իրենց ձևական և տրամաբանական մտածողությունը։
Updated: 2026-09-17
Mathematics
Напряженно-деформированное состояние слоистых упругих тел при антиплоской деформации и кручении
Աշխատությունը նվիրված է շերտավոր առաձգական մարմինների լարվածադեֆորմացիոն վիճակի տեսական ուսումնասիրությանը հակահարթ դեֆորմացիայի և ոլորման պայմաններում։ Հետազոտության կենտրոնում բազմաշերտ կառուցվածքների մեխանիկական վարքն է՝ հաշվի առնելով առանձին շերտերի առաձգական հատկությունների տարբերությունները, դրանց փոխազդեցությունը և արտաքին բեռնավորման բնույթը։ Շերտավոր մարմինները դիտարկվում են որպես տարբեր մեխանիկական բնութագրերով նյութերից կազմված համակարգեր, որոնցում լարումների և դեֆորմացիաների բաշխումը կարող է էապես տարբերվել համասեռ առաձգական մարմինների համապատասխան պատկերից։ Հակահարթ դեֆորմացիայի դեպքում ուսումնասիրվում է այնպիսի վիճակ, երբ հիմնական տեղաշարժը տեղի է ունենում դիտարկվող հարթությանը ուղղահայաց ուղղությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել կառուցվածքի սահքային վարքի կարևոր օրինաչափությունները։ Ոլորման խնդիրներում ուշադրությունը կենտրոնացվում է արտաքին ոլորող ազդեցությունների հետևանքով առաջացող տեղաշարժերի, սահքային լարումների և դեֆորմացիաների տարածական բաշխման վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ձևակերպվել առաձգականության տեսության համապատասխան սահմանային խնդիրները և ուսումնասիրվել դրանց լուծումները տարբեր երկրաչափական ու նյութական պայմաններում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն շերտերի սահմաններում կիրառվող համակցման պայմանները, քանի որ դրանց միջոցով ապահովվում է հարակից նյութերի մեխանիկական փոխազդեցության նկարագրությունը։ Կարող է ուսումնասիրվել շերտերի հաստության, առաձգական պարամետրերի հարաբերակցության և մարմնի երկրաչափական կառուցվածքի ազդեցությունը լարվածադեֆորմացիոն վիճակի վրա։ Կարևորվում է նաև լարումների հնարավոր կենտրոնացման տիրույթների բացահայտումը, հատկապես տարբեր նյութերի սահմանների և կառուցվածքային առանձնահատկությունների շրջակայքում։ Վերլուծական և թվային մոտեցումների համադրումը հնարավորություն է տալիս համեմատելու տարբեր կառուցվածքային տարբերակների մեխանիկական արձագանքը և գնահատելու կիրառվող մոդելների ճշգրտությունը։ Նման խնդիրների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի կոմպոզիտային և բազմաշերտ նյութերից պատրաստված ինժեներական տարրերի հաշվարկման համար, քանի որ դրանց հուսալիությունը մեծապես պայմանավորված է առանձին շերտերի և միջշերտային սահմանների մեխանիկական աշխատանքով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, շարունակական միջավայրի մեխանիկայի, կոմպոզիտային նյութերի մեխանիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել շերտավոր առաձգական համակարգերի դեֆորմացման ու լարվածային վիճակի հիմնական օրինաչափությունները։
Updated: 2026-09-27