Նոր հետերոպոլիցիկլիկ համակարգերի սինթեզ 2-մեթիլ-4-հիդրօքսիխինոլինների բազայի վրա

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում հանդիպող որոշ մանր կաթնասունների էկոլոգիական և ֆաունիստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև տարբեր բարձրությունների վրա դրանց տարածվածության օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է Հայաստանի բազմազան բնական պայմանների և լանդշաֆտային գոտիների ազդեցության ուսումնասիրությունը մանր կաթնասունների տեսակային կազմի, բնակության վայրերի, տարածքային բաշխման և էկոլոգիական հարմարվողականությունների վրա։ Աշխատության մեջ մանրամասն դիտարկվում են ուսումնասիրվող կենդանիների ֆաունիստական կազմը, դրանց տարածման աշխարհագրական առանձնահատկությունները և տարբեր բնակավայրերի նկատմամբ ունեցած նախասիրությունները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում բարձրադիր գոտիականությանը, քանի որ Հայաստանի լեռնային ռելիեֆը ստեղծում է բնական պայմանների մեծ բազմազանություն՝ սկսած ցածրադիր և չորային տարածքներից մինչև բարձր լեռնային, ենթալպյան և ալպյան գոտիներ։ Այդ պայմաններում տարբեր մանր կաթնասունների տարածվածությունը կարող է զգալիորեն փոփոխվել՝ կախված ջերմաստիճանից, խոնավությունից, բուսականության բնույթից, սննդային ռեսուրսների առկայությունից, հողի առանձնահատկություններից և այլ էկոլոգիական գործոններից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր բարձրությունների և բնակավայրերի միջև տեսակային կազմի համեմատությունը, որի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել առանձին տեսակների էկոլոգիական նախասիրությունների և բարձրադիր պայմաններին հարմարվելու հնարավորությունների մասին։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև կենդանիների տարածման, կենսամիջավայրերի օգտագործման և թվաքանակի փոփոխությունների վերաբերյալ դիտարկումներ, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն Հայաստանի կենդանական աշխարհի ուսումնասիրման և պահպանության տեսանկյունից։ Մանր կաթնասունները էկոհամակարգերի կարևոր բաղադրիչ են․ նրանք մասնակցում են սննդային շղթաներին, ազդում են բուսական համայնքների և հողի գործընթացների վրա և միաժամանակ հանդիսանում են բազմաթիվ գիշատիչ կենդանիների սննդի աղբյուր։ Հետևաբար դրանց տարածվածության և էկոլոգիական կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Հայաստանի բնական էկոհամակարգերի կառուցվածքի և գործունեության մասին։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև Հայաստանի տարբեր բնական գոտիներում կենդանական աշխարհի ուսումնասիրության անհրաժեշտությամբ, քանի որ լեռնային երկրներում բարձրության փոփոխությունը հաճախ ուղեկցվում է կլիմայական և կենսաբանական պայմանների էական փոփոխություններով։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է Հայաստանի մանր կաթնասունների բազմազանության, էկոլոգիայի և բարձրադիր տարածման գիտական ուսումնասիրություն և կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, կենդանաբանների, էկոլոգների, բնապահպանության մասնագետների, ուսանողների և Հայաստանի կենդանական աշխարհի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է նավագնացության տեսական և գործնական գիտելիքների համակարգված ուսուցմանը՝ ներկայացնելով ծովային ճանապարհորդությունների, նավերի ուղղորդման, տարածական կողմնորոշման և ծովային ուղիների որոշման հետ կապված գիտական ու մասնագիտական սկզբունքները։ Այն նախատեսված է նավագնացության վերաբերյալ հիմնարար գիտելիքներ փոխանցելու և ընթերցողին ծովային կողմնորոշման ու նավի կառավարման տեսական հիմքերին ծանոթացնելու համար։ Երեք գրքից բաղկացած կառուցվածքը վկայում է նյութի համակարգված և ուսումնական սկզբունքով կազմակերպման մասին՝ հնարավորություն տալով նավագնացության բազմաբնույթ հարցերը ներկայացնել առանձին, բայց փոխկապակցված թեմատիկ բաժիններով։ Բովանդակության հիմնական շրջանակը վերաբերում է ծովային տարածություններում ուղղության և դիրքի որոշմանը, աշխարհագրական կողմնորոշմանը, հեռավորությունների ու ընթացուղիների հաշվարկին, ինչպես նաև նավի շարժման և ճանապարհորդության կազմակերպման համար անհրաժեշտ գիտելիքներին։ Նավագնացության գիտությունը սերտորեն կապված է աշխարհագրության, աստղագիտության, մաթեմատիկայի և ֆիզիկայի հետ, ուստի այսպիսի ուսումնական աշխատության կարևոր բաղադրիչներն են երկնային մարմինների միջոցով կողմնորոշման սկզբունքները, աշխարհագրական կոորդինատների ընկալումը, ուղղությունների որոշումը, քարտեզների օգտագործումը և ծովային ուղիների հաշվարկման եղանակները։ Աշխատության ուսուցողական բնույթը ենթադրում է գիտական հասկացությունների հետևողական ներկայացում՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել նավագնացության մասնագիտական լեզվին, կիրառվող մեթոդներին և ծովային ճանապարհորդությունների կազմակերպման տրամաբանությանը։ Նման գիտելիքները կարևոր նշանակություն ունեն ոչ միայն նավի ընթացքը ճիշտ ուղղորդելու, այլև ծովային տարածություններում անվտանգ և արդյունավետ տեղաշարժ ապահովելու, ճանապարհի տևողությունը գնահատելու, դիրքի փոփոխությունները վերահսկելու և տարբեր աշխարհագրական պայմաններում կողմնորոշվելու համար։ Գրքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նավագնացության՝ որպես կիրառական գիտության ներկայացմամբ, որտեղ տեսական գիտելիքները անմիջականորեն առնչվում են գործնական խնդիրների լուծմանը։ Այն արտացոլում է ծովային գիտությունների զարգացման այն ավանդույթը, որի շրջանակում մաթեմատիկական հաշվարկները, աստղագիտական դիտարկումները, աշխարհագրական տեղեկությունները և տեխնիկական հմտությունները միավորվում էին նավագնացության միասնական գիտակարգում։ Պատմամշակութային տեսանկյունից աշխատությունը հետաքրքիր է նաև հայալեզու գիտատեխնիկական գրականության զարգացման ուսումնասիրության համար, քանի որ ծովագնացության վերաբերյալ մասնագիտական գիտելիքի հայերեն ներկայացումը նպաստում էր գիտական հասկացությունների տարածմանը և հայերենով տարբեր կիրառական բնագավառներ ուսումնասիրելու հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Այն վկայում է կրթական գրականության թեմատիկ բազմազանության, գիտության տարբեր ճյուղերի նկատմամբ հետաքրքրության և մասնագիտական գիտելիքը հայերենով մատուցելու ձգտման մասին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նավագնացության պատմությամբ, ծովային աշխարհագրությամբ, աստղագիտական կողմնորոշմամբ, քարտեզագրությամբ և գիտատեխնիկական մտքի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև հայ հին տպագիր գրքի և հայալեզու մասնագիտական ուսումնական գրականության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ներկայացնելով այն գիտելիքների շրջանակը, որոնք կարևոր էին ծովային ճանապարհորդությունների, աշխարհագրական հետազոտությունների և նավագնացության մասնագիտական պատրաստության համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է ներառական կրթություն իրականացնող դպրոցում էրգոթերապևտիկ միջամտության համակարգված մոդելի մշակմանը և կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այն մոտեցումն է, ըստ որի՝ կրթական գործընթացում յուրաքանչյուր սովորողի լիարժեք մասնակցությունը պայմանավորված է ոչ միայն նրա ակադեմիական կարողություններով, այլև ֆիզիկական, հոգեբանական, սոցիալական և գործառական հնարավորություններով, ինչպես նաև դպրոցական միջավայրի համապատասխան հարմարեցվածությամբ։ Էրգոթերապևտիկ միջամտությունը դիտարկվում է որպես երեխայի առօրյա գործունեությանը, ուսուցմանը, ինքնասպասարկմանը, հաղորդակցությանը, խաղին և սոցիալական փոխազդեցությանը մասնակցությունը խթանող համալիր գործընթաց։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ սովորողների անհատական կարիքների գնահատմանը, դժվարությունների բացահայտմանը, նպատակների սահմանմանը և դրանց հիման վրա համապատասխան միջամտությունների պլանավորմանն ու իրականացմանը։ Կարևորվում է նաև դպրոցական միջավայրի ուսումնասիրությունը, քանի որ երեխայի գործունեության սահմանափակումները կարող են պայմանավորված լինել ոչ միայն անհատական առանձնահատկություններով, այլև ֆիզիկական տարածքի, ուսումնական նյութերի, դասավանդման մեթոդների կամ սոցիալական միջավայրի անհամապատասխանությամբ։ Մոդելավորումը հնարավորություն է տալիս էրգոթերապևտիկ աշխատանքը կազմակերպել փուլային և նպատակային եղանակով՝ ներառելով գնահատման, պլանավորման, միջամտության, արդյունքների մշտադիտարկման և անհրաժեշտության դեպքում մոտեցումների վերանայման գործընթացները։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ մասնագետների համագործակցությունը, քանի որ ներառական կրթության պայմաններում երեխայի արդյունավետ աջակցությունը պահանջում է ուսուցիչների, էրգոթերապևտների, հոգեբանների, հատուկ մանկավարժների, ծնողների և այլ մասնագետների համատեղ աշխատանք։ Այս համատեքստում էրգոթերապիան նպաստում է ոչ միայն առանձին հմտությունների զարգացմանը, այլև երեխայի անկախության, ինքնավստահության և դպրոցական կյանքում ակտիվ մասնակցության ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ներառական դպրոցներում աշխատող մասնագետների, մանկավարժների, էրգոթերապևտների, հատուկ մանկավարժության և վերականգնողական ոլորտների ուսանողների ու հետազոտողների համար՝ որպես գործնական և տեսական հիմք դպրոցական միջավայրում երեխայակենտրոն աջակցության արդյունավետ համակարգի ձևավորման համար։

Other Subjects

Հանձնարարական գրականության ցանկ՝ կոմունիստական դաստիարակության վերաբերյալ Հրատ.՝ ՀՍՍՀ կուլտուրայի մինիստրություն ; Ալ. Մյասնիկյանի անվան հանրապետական գրադարանի մատենագիտության և ինֆորմացիայի բաժին, Երևան, 1975, 28 էջ [src=123456789/7408] [dspace.nla.am]

History

Գիրքը նվիրված է Մեծ Հայքի թագավորությունում հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների փոխհարաբերությունների պատմական ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Ք.ա. IV դարից մինչև Ք.ծ. դարերը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են պետական իշխանության և կրոնական կառույցների ձևավորման, փոխազդեցության և փոխադարձ ազդեցության գործընթացները՝ հաշվի առնելով Հայաստանի քաղաքական, սոցիալական և մշակութային զարգացման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը դիտարկում է նախաքրիստոնեական շրջանի կրոնական համակարգը, քրմական դասի դիրքն ու գործառույթները, սրբավայրերի և պաշտամունքային կենտրոնների դերը, ինչպես նաև արքայական իշխանության և կրոնական վերնախավի միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես էր կրոնական գաղափարախոսությունն օգտագործվում պետական իշխանության հեղինակության ամրապնդման և հասարակական կարգի պահպանման համար, և հակառակը՝ ինչպես էր արքայական իշխանությունը ներգործում կրոնական հաստատությունների կազմակերպման ու գործունեության վրա։ Աշխատության կարևորագույն հատվածներից մեկը քրիստոնեության տարածման և պետական կրոն հռչակվելու գործընթացն է, որը արմատապես փոխեց հոգևոր և աշխարհիկ իշխանությունների հարաբերությունների բնույթը։ Քննարկվում են Հայ եկեղեցու ձևավորման ու ամրապնդման, հոգևորականության հասարակական և քաղաքական դերակատարության, եկեղեցական սեփականության, իշխանության և իրավասությունների հարցերը, ինչպես նաև արքունիքի և եկեղեցական վերնախավի համագործակցության ու հակասությունների դրսևորումները։ Գիրքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են կրոնական և քաղաքական ինստիտուտները փոխադարձաբար ազդել միմյանց վրա և ինչ դեր են ունեցել պետականության պահպանման, ազգային ինքնության ձևավորման ու հասարակական հարաբերությունների կարգավորման գործում։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել հայոց հին և վաղ միջնադարյան պատմությամբ, հայկական կրոնական ավանդույթներով, եկեղեցու պատմությամբ և պետություն-եկեղեցի հարաբերությունների ձևավորմամբ հետաքրքրվող պատմաբանների, հայագետների, կրոնագետների, մշակութաբանների, ուսանողների և հետազոտողների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրաէներգետիկ համակարգի կառավարման և պետական կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են էլեկտրաէներգետիկ ոլորտի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրա նշանակությունը ազգային տնտեսության զարգացման գործում, ինչպես նաև էլեկտրաէներգիայի արտադրության, հաղորդման, բաշխման և սպառման գործընթացների արդյունավետ կազմակերպման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոլորտի պետական կառավարման համակարգին, կարգավորող մարմինների գործառույթներին, սակագնային քաղաքականության ձևավորման մեխանիզմներին և էներգետիկ շուկայի գործունեության կազմակերպաիրավական հիմքերին։ Ուսումնասիրվում են էլեկտրաէներգետիկ համակարգի ֆինանսատնտեսական կայունության ապահովման, ներդրումային միջավայրի բարելավման, ենթակառուցվածքների արդիականացման և տեխնոլոգիական կորուստների նվազեցման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում էներգետիկ անվտանգության ամրապնդմանը, արտադրական հզորությունների արդյունավետ օգտագործմանը, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրմանը և էլեկտրաէներգետիկ շուկայի մրցակցային հարաբերությունների զարգացմանը։ Կարևորվում են կառավարման գործընթացների թվայնացումը, ռազմավարական պլանավորման կատարելագործումը, պետական վերահսկողության և հաշվետվողականության բարձրացումը, ինչպես նաև միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի էներգետիկ համակարգում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, էներգետիկայի ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման և կարգավորման մարմինների աշխատակիցների, էներգետիկ քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։