Նոր կտակարանի անկանոն գրքեր

Religion

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Սուրբ Ներսես Լամբրոնացու և հույն պատրիարքի միջև տեղի ունեցած զրույցներ, որոնք վերնագրի համաձայն առնչվում են հայ և հունական եկեղեցական ավանդույթների փոխհարաբերություններին։ Ներսես Լամբրոնացին XII դարի հայ եկեղեցական, աստվածաբան, մատենագիր և հասարակական գործիչ էր, որի գործունեությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ միջնադարյան հոգևոր ու մտավոր պատմության մեջ։ Նրա անունը կապված է աստվածաբանական երկերի, մեկնությունների, ճառերի և եկեղեցական հարցերի շուրջ ծավալված քննարկումների հետ։ Հույն պատրիարքի հետ զրույցների թեման կարող է առնչվել քրիստոնեական հավատքի դրույթներին, եկեղեցական ավանդույթների տարբերություններին, դավանաբանական հարցերին և հայ ու հունական եկեղեցիների միջև հարաբերություններին։ Նման երկերը կարող են արտացոլել միջնադարյան աստվածաբանական բանավեճերի բնույթը, տարբեր եկեղեցական դիրքորոշումների հիմնավորումները և քրիստոնեական միասնության կամ փոխըմբռնման վերաբերյալ պատկերացումները։ Հրատարակությունը կարևոր է հայ եկեղեցական մտքի պատմության, Ներսես Լամբրոնացու գրական ժառանգության և հայ-հունական միջեկեղեցական կապերի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև միջնադարյան հայ մատենագրության և դավանաբանական գրականության հետազոտողներին։ Սակայն միայն վերնագրի հիման վրա հնարավոր չէ հաստատել զրույցների պատմական հանգամանքները, դրանց ամբողջական կամ խմբագրված բնույթը, քննարկված կոնկրետ հարցերը կամ այն, թե տեքստը պահպանվել է որպես պատմական արձանագրություն, թե գրական-աստվածաբանական երկխոսություն։

History

Ժողովածուն ընդգրկում է միջազգային գիտաժողովի շրջանակում ներկայացված գիտական զեկուցումները և հետազոտական նյութերը՝ նվիրված Հայկական լեռնաշխարհի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Նյութերը համախմբում են պատմության, հնագիտության, ազգագրության, մշակութաբանության, արվեստագիտության, ճարտարապետության և հարակից գիտակարգերի ուսումնասիրություններ, որոնց միջոցով ներկայացվում են տարածաշրջանի բազմադարյա պատմական զարգացումները, մշակութային գործընթացները և նյութական ու հոգևոր ժառանգության տարբեր դրսևորումները։ Ժողովածուում քննարկվում են Հայկական լեռնաշխարհի պատմական բնակավայրերը, հնագիտական հուշարձանները, ճարտարապետական կառույցները, մշակութային արժեքները, ձեռագիր և գրավոր ժառանգությունը, եկեղեցական ու աշխարհիկ մշակույթի նմուշները, ինչպես նաև դրանց պահպանության, ուսումնասիրման և գիտական շրջանառության հիմնախնդիրները։ Առանձին ուսումնասիրություններ կարող են անդրադառնալ պատմական տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքական, սոցիալական և մշակութային իրադարձություններին՝ դրանք կապելով տարածաշրջանի քաղաքակրթական զարգացման ընդհանուր գործընթացների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պատմամշակութային հուշարձանների գիտական ուսումնասիրության մեթոդաբանությանը, դրանց պատմական արժեքի գնահատմանը և պահպանության խնդիրներին։ Ժողովածուի առանձնահատկությունն այն է, որ տարբեր մասնագետների հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս թեմային մոտենալ բազմակողմանի՝ համադրելով պատմական աղբյուրների, հնագիտական տվյալների, մշակութային ժառանգության և արվեստի ուսումնասիրության արդյունքները։ Ներկայացված նյութերը նպաստում են Հայկական լեռնաշխարհի մշակութային ժառանգության վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը և պատմական ու մշակութային գործընթացների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Գիտաժողովի աշխարհագրական ընդգրկումը՝ Երևան-Ստեփանակերտ, ընդգծում է նաև թեմայի գիտական և հասարակական նշանակությունը և տարբեր հետազոտական կենտրոնների ու մասնագետների միջև համագործակցության կարևորությունը։ Ժողովածուն կարող է արժեքավոր աղբյուր լինել պատմաբանների, հնագետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, ճարտարապետության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, հայագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև Հայկական լեռնաշխարհի պատմության և մշակութային ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տիպ 1 շաքարային դիաբետով երեխաների և դեռահասների թիրեուդային կարգավիճակի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ տիպ 1 շաքարային դիաբետը աուտոիմուն բնույթի հիվանդություն է և կարող է զուգակցվել այլ աուտոիմուն խանգարումների, հատկապես վահանաձև գեղձի աուտոիմուն հիվանդությունների հետ։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է գնահատել տիպ 1 շաքարային դիաբետ ունեցող երեխաների և դեռահասների վահանաձև գեղձի ֆունկցիոնալ և իմունաբանական վիճակը, բացահայտել հնարավոր շեղումները և ուսումնասիրել դրանց կապը հիվանդության տևողության, երեխայի տարիքի, սեռի, սեռական հասունացման փուլի և շաքարային դիաբետի ընթացքի հետ։ Աշխատության շրջանակում կարևոր նշանակություն ունի վահանաձև գեղձի ֆունկցիայի գնահատումը՝ համապատասխան հորմոնալ ցուցանիշների միջոցով, ինչպես նաև աուտոիմուն գործընթացների հայտնաբերումը վահանաձև գեղձի նկատմամբ ուղղված հակամարմինների ուսումնասիրմամբ։ Այսպիսի հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու վահանաձև գեղձի նորմալ գործունեությունը, ենթակլինիկական և արտահայտված հիպոթիրեոզը, ինչպես նաև հնարավոր հիպերթիրեոզային վիճակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում աուտոիմուն թիրեոիդիտի վաղ հայտնաբերմանը, քանի որ այն կարող է երկար ժամանակ ընթանալ առանց ակնհայտ կլինիկական ախտանշանների և հայտնաբերվել միայն լաբորատոր կամ գործիքային հետազոտությունների արդյունքում։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև թիրեուդային վիճակի և շաքարային դիաբետի վերահսկման ցուցանիշների հնարավոր փոխկապակցվածության գնահատումը։ Վահանաձև գեղձի հորմոնները կարևոր դեր ունեն նյութափոխանակության կարգավորման գործընթացներում, ուստի դրանց արտադրության փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ գլյուկոզայի փոխանակության, ինսուլինի պահանջարկի և գլիկեմիկ վերահսկողության վրա։ Վահանաձև գեղձի ֆունկցիայի նվազման դեպքում կարող են նկատվել աճի և զարգացման որոշակի փոփոխություններ, հոգնածություն, քաշի ավելացման միտում և նյութափոխանակության դանդաղում, իսկ ֆունկցիայի բարձրացման դեպքում հնարավոր են քաշի կորուստ, սրտխփոց, դյուրագրգռություն, ջերմության նկատմամբ անհանդուրժողականություն և շաքարային դիաբետի վերահսկման դժվարացում։ Աշխատության մեջ կարևոր է նաև տարիքային և սեռային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ երեխաների և դեռահասների օրգանիզմում էնդոկրին համակարգը գտնվում է ակտիվ զարգացման և վերակազմավորման փուլում։ Սեռական հասունացման ընթացքում հորմոնալ փոփոխությունները կարող են լրացուցիչ ազդեցություն ունենալ ինչպես վահանաձև գեղձի գործունեության, այնպես էլ ածխաջրային փոխանակության վրա։ Հայաստանի Հանրապետության տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս թիրեուդային խանգարումների տարածվածությունն ու առանձնահատկությունները գնահատել հենց հայ երեխաների և դեռահասների շրջանում՝ հաշվի առնելով տեղական բնակչության և առողջապահական համակարգի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել տիպ 1 շաքարային դիաբետով երեխաների բժշկական հսկողության կատարելագործմանը, թիրեուդային խանգարումների վաղ հայտնաբերմանը, ռիսկային խմբերի առանձնացմանը և անհրաժեշտ հետազոտությունների ավելի արդյունավետ կազմակերպմանը։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նաև մանկական էնդոկրինոլոգիայի համար, քանի որ երկու էնդոկրին համակարգերի փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական մոտեցում ցուցաբերել հիվանդ երեխաների երկարաժամկետ բուժման և դիտարկման գործընթացին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է տիպ 1 շաքարային դիաբետով երեխաների և դեռահասների վահանաձև գեղձի վիճակի բազմակողմանի գնահատում՝ ընդգծելով աուտոիմուն գործընթացների վաղ հայտնաբերման, հորմոնալ ցուցանիշների վերահսկման և հիվանդների անհատականացված բժշկական հսկողության կարևորությունը։

History

Այս հրատարակությունը նվիրված է հայ ազգային-ազատագրական շարժման նշանավոր գործիչ և զորահրամանատար Անդրանիկ Օզանյանի կյանքի, գործունեության և պատմական ժառանգության ներկայացմանը՝ նրա ծննդյան 125-ամյակի առիթով։ Նյութը նախատեսված է որպես գործնական օժանդակություն գրադարանավարների համար և կարող է ծառայել թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրական-պատմական միջոցառումների, ընթերցողների սպասարկման և ճանաչողական նախաձեռնությունների կազմակերպման ժամանակ։ Աշխատանքում անդրադարձ է կատարվում Անդրանիկի կենսագրության կարևոր փուլերին, ազգային-ազատագրական պայքարում նրա ունեցած դերակատարությանը, ռազմական գործունեությանը և հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ նրա ձևավորված կերպարին։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել նրա մասնակցությանը տարբեր ռազմական գործողություններին, ազգային ինքնապաշտպանության կազմակերպմանը և այն պատմական իրադարձություններին, որոնց շրջանակում ձևավորվել է նրա՝ որպես ազգային հերոսի ընկալումը։ Նյութի կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ այն ոչ միայն կենսագրական տեղեկություններ է ներկայացնում, այլև նախատեսված է գրադարանային աշխատանքում անմիջական կիրառության համար՝ օգնելով մասնագետին կազմակերպել թեմատիկ միջոցառումներ և ընթերցողների համար մատչելի ձևով ներկայացնել պատմական անձի գործունեությունը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել հատկապես դպրոցականների, ուսանողների, պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների և հայ ազգային պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար՝ որպես սկզբնական տեղեկատվական աղբյուր։ Այն կարող է նաև հիմք ծառայել գրքի ցուցահանդեսի, հիշատակի օրվա, բանավոր ներկայացման, գրական-երաժշտական միջոցառման կամ ճանաչողական քննարկման կազմակերպման համար։ Անդրանիկ Օզանյանի կերպարի միջոցով նյութը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ 19-րդ դարի վերջի և 20-րդ դարի սկզբի հայ ժողովրդի պատմության բարդ ու նշանակալի իրադարձություններին, ազգային ինքնության, ազատագրական պայքարի և պատմական հիշողության թեմաներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը համադրում է կենսագրական, պատմական և գրադարանամատենագիտական բնույթի նյութեր՝ նպատակ ունենալով գրադարանավարին տրամադրել պատրաստի տեղեկատվական հիմք Անդրանիկի կյանքին և գործունեությանը նվիրված միջոցառումների ու ցուցադրությունների կազմակերպման համար։

Mathematics

Ստեղծագործությունը մեթոդական և կիրառական բնույթի ուսումնական նյութ է, որը նվիրված է ֆունկցիաների գրաֆիկների կառուցման գործընթացին՝ օգտագործելով համակարգչային ծրագրեր և թվային գործիքներ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են ֆունկցիաների հիմնական տեսակները և դրանց գրաֆիկական պատկերումը, ինչպես նաև այն հնարավորությունները, որոնք տալիս են ժամանակակից ծրագրային միջավայրերը՝ մաթեմատիկական արտահայտությունները արագ և տեսանելի ձևով ուսումնասիրելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ծրագրերի կիրառությանը, որոնք թույլ են տալիս փոխել պարամետրերը, դիտարկել գրաֆիկների փոփոխությունները իրական ժամանակում և վերլուծել ֆունկցիաների հատկությունները ավելի ինտերակտիվ ձևով։ Նյութում ընդգծվում է նաև ուսուցման գործընթացում ՏՀՏ գործիքների դերը՝ որպես մաթեմատիկական հասկացությունների ավելի խոր և պատկերավոր ընկալման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ցույց է տալիս, որ համակարգչային տեխնոլոգիաները կարող են զգալիորեն բարձրացնել մաթեմատիկայի ուսուցման արդյունավետությունը՝ դարձնելով այն ավելի տեսանելի, հետաքրքիր և գործնական։

Medicine

Բժշկագիտական և կլինիկական ախտորոշման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է երեխաների հիդրոցեֆալիայի տարբեր տեսակների դեպքում կլինիկական, համակարգչային շերտագրության և նեյրոսոնոգրաֆիայի ցուցանիշների համեմատական գնահատման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում մանկական տարիքում հիդրոցեֆալիայի առաջացման հիմնական պատճառները, գլխուղեղ-ողնուղեղային հեղուկի շրջանառության խանգարման մեխանիզմները, հիվանդության դասակարգման սկզբունքները և կլինիկական դրսևորումների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոցեֆալիայի տարբեր ձևերի ժամանակ գլխուղեղի փորոքային համակարգի փոփոխություններին, ներգանգային ճնշման բարձրացման հնարավոր նշաններին և նյարդաբանական ախտանիշների արտահայտվածությանը։ Վերլուծվում են համակարգչային շերտագրության միջոցով ստացվող կառուցվածքային տվյալները, գլխուղեղի փորոքների չափերն ու ձևաբանական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև նեյրոսոնոգրաֆիայի ախտորոշիչ հնարավորությունները վաղ մանկական տարիքում։ Քննարկվում են տարբեր ախտորոշիչ մեթոդների տեղեկատվական արժեքը, դրանց արդյունքների համապատասխանությունը կլինիկական պատկերին և հիդրոցեֆալիայի տեսակների տարբերակման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են հիվանդության ընթացքի գնահատման, ախտորոշիչ ցուցանիշների համեմատության, դինամիկ հսկողության և բուժման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում կլինիկական ու պատկերային հետազոտությունների համադրման նշանակությանը հիդրոցեֆալիայի ժամանակին հայտնաբերման, ախտորոշման ճշգրտության բարձրացման և բուժման մարտավարության ընտրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել մանկական նյարդաբանության, նյարդավիրաբուժության, ճառագայթային ախտորոշման, մանկաբուժության և գլխուղեղի զարգացման խանգարումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։