Օտարացման և հիշողության թեման Թ. Բերնհարդի և Ք. Հայնի արձակում

History

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանում և Թուրքիայի Հանրապետության ձևավորման նախաշեմին հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և կոտորածների պատմական ներկայացմանը և դրա շուրջ ձևավորված պատմագիտական ու քաղաքական մեկնաբանություններին։ Նյութում վերլուծվում են այն իրադարձությունները, որոնք կապված են Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի հետ, երբ պետական քաղաքականության, ռազմական գործողությունների և տեղական վարչական կառույցների համադրությամբ իրականացվել են լայնածավալ տեղահանություններ և մարդկային մեծ կորուստներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր պատմագիտական դպրոցների մոտեցումներին՝ մի կողմից փաստագրական աղբյուրների, դիվանագիտական հաղորդագրությունների և ականատեսների վկայությունների վրա հիմնված ուսումնասիրություններին, մյուս կողմից՝ պաշտոնական պետական մեկնաբանություններին և դրանց միջև առկա հակասություններին։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է հիշողության քաղաքականության, միջազգային ճանաչման գործընթացների և պատմական իրադարձությունների գնահատման շուրջ շարունակվող գիտական և քաղաքական բանավեճերի նշանակությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում է, թե ինչպես են այս իրադարձությունները ազդեցություն ունեցել հայ համայնքների ձևավորման վրա սփյուռքում և միջազգային հարաբերություններում պատմական արդարության հարցերի քննարկման վրա։

Political Science

Աշխատությունը նվիրված է փոխակերպվող հասարակություններում պառլամենտարիզմի առանձնահատկությունների, զարգացման միտումների և դրա առջև ծառացած հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ներկայացուցչական ժողովրդավարության կարևորագույն ինստիտուտներից մեկի՝ խորհրդարանի դերն ու նշանակությունն է քաղաքական համակարգերի փոփոխության և ժողովրդավարական ինստիտուտների կայացման պայմաններում։ Ուսումնասիրությունը պառլամենտարիզմը դիտարկում է ոչ միայն որպես պետական կառավարման կազմակերպման ձև, այլև որպես քաղաքական մշակույթի, ներկայացուցչականության, իշխանությունների բաժանման և հանրային մասնակցության փոխկապակցված համակարգ։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում փոխակերպվող հասարակություններին բնորոշ քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը խորհրդարանական ինստիտուտների գործունեության վրա։ Նման պայմաններում խորհրդարանները կարող են միաժամանակ հանդես գալ որպես ժողովրդական կամքի ներկայացման, քաղաքական երկխոսության, իշխանության վերահսկողության և հասարակական տարբեր շահերի համադրման կարևոր հարթակներ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել խորհրդարանի օրենսդրական, վերահսկողական և ներկայացուցչական գործառույթները, քաղաքական կուսակցությունների դերը, ընտրական համակարգերի ազդեցությունը խորհրդարանական ներկայացվածության վրա, ինչպես նաև իշխանության տարբեր ճյուղերի միջև փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են ժողովրդավարական անցում կամ ինստիտուցիոնալ վերափոխում ապրող հասարակություններում՝ քաղաքական համակարգի անկայունություն, կուսակցական համակարգի փոփոխություններ, հանրային վստահության պակաս, քաղաքական բևեռացում, ներկայացուցչականության խնդիրներ և ինստիտուտների արդյունավետության ապահովման անհրաժեշտություն։ Աշխատությունը նաև հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու պառլամենտարիզմի զարգացման ժամանակակից միտումները՝ ներառյալ խորհրդարանների դերի փոփոխությունը, քաղաքական որոշումների կայացման գործընթացների բացությունն ու թափանցիկությունը, քաղաքացիական հասարակության հետ փոխգործակցությունը և հանրային մասնակցության նոր ձևերի զարգացումը։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել տարբեր երկրների փորձի համեմատական ուսումնասիրությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել փոխակերպվող հասարակություններում խորհրդարանական կառավարման ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները և գնահատել տարբեր ինստիտուցիոնալ լուծումների արդյունավետությունը։ Խորհրդարանական ինստիտուտների կայունությունը դիտարկվում է նաև իրավական և քաղաքական մշակույթի տեսանկյունից, քանի որ արդյունավետ պառլամենտարիզմը պահանջում է ոչ միայն համապատասխան սահմանադրական և օրենսդրական հիմք, այլև քաղաքական դերակատարների կողմից ժողովրդավարական կանոնների պահպանում, փոխզիջման մշակույթ և հանրային հաշվետվողականություն։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, իրավաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, քաղաքական գործընթացներով հետաքրքրվող հետազոտողների և ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպաստում է փոխակերպվող հասարակություններում պառլամենտարիզմի դերի և զարգացման տրամաբանության ավելի խոր ընկալմանը՝ հնարավորություն տալով գնահատել խորհրդարանական ինստիտուտների առջև ծառացած մարտահրավերները, դրանց հարմարվողականության հնարավորությունները և ժողովրդավարական կառավարման համակարգի ամրապնդման գործում դրանց նշանակությունը։

Linguistics

Գիրքը ներառում է՝ հայոց լեզվի հնչյունաբանության (ֆոնետիկա) և ձևաբանության (մորֆոլոգիա) հիմունքները, բառագիտության և բառապաշարի առանձնահատկությունները, շարահյուսական կառուցվածքները և նախադասությունների տեսակները, լեզվի զարգացման օրինաչափությունները և նորմերը, գրական հայերենի կանոնների համակարգված ներկայացում։ Այն օգտակար է՝ բուհերի լեզվաբանական ֆակուլտետների ուսանողների համար, հայոց լեզվի ուսուցիչների և մասնագետների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները հայերեն լեզվի վերաբերյալ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը համարվում է հիմնարար աղբյուր՝ ժամանակակից հայոց լեզվի տեսական և գործնական ուսումնասիրության համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կրթության համակարգի կառավարման տեսական հիմքերի և գործնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կրթական համակարգը դիտարկելով որպես փոխկապակցված և բազմամակարդակ կառավարման ամբողջություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կրթության կառավարումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես վարչական գործառույթների իրականացում, այլև որպես կրթական քաղաքականության մշակման, ռազմավարական պլանավորման, որոշումների կայացման, կազմակերպական գործընթացների համակարգման, վերահսկողության և կրթության որակի ապահովման համալիր գործընթաց։ Աշխատությունը կարևորում է կրթական համակարգի կառավարման արդյունավետության և կրթության զարգացման միջև առկա անմիջական կապը՝ անդրադառնալով այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով պետական և տեղական կառավարման մարմինները, կրթական հաստատությունների ղեկավարները, մանկավարժները և այլ շահակիցներ մասնակցում են կրթական քաղաքականության իրականացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման տեսության հիմնական հասկացություններին և դրանց կիրառությանը կրթության ոլորտում՝ ներառելով կառավարման սկզբունքները, գործառույթները, կազմակերպական կառուցվածքները, պլանավորումը, որոշումների ընդունումը, վերահսկողությունը, գնահատումը և կառավարման արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Հայաստանի կրթական համակարգի համատեքստում աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու կրթական ոլորտում իրականացվող բարեփոխումների կառավարման խնդիրները, կրթական հաստատությունների ինքնուրույնության և հաշվետվողականության հարաբերակցությունը, կառավարման տարբեր մակարդակների փոխգործակցությունը և կրթության որակի ապահովման կազմակերպական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է տեսական դրույթների և գործնական կառավարման փորձի համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կրթության կառավարման իրական գործընթացներում առկա դժվարությունները, հակասությունները և զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նաև կրթական հաստատությունների կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրման համար՝ ընդգծելով ղեկավարի դերը կազմակերպության զարգացման ռազմավարության ձևավորման, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, մանկավարժական կոլեկտիվի գործունեության համակարգման և կրթական միջավայրի բարելավման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կրթության կառավարման խնդիրը ներկայացնում է որպես հասարակության զարգացման ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոլորտ, քանի որ կրթական համակարգի արդյունավետ կառավարումը պայմանավորում է ոչ միայն կրթության կազմակերպման որակը, այլև մարդկային կապիտալի ձևավորումը, սոցիալական զարգացման հնարավորությունները և երկրի երկարաժամկետ զարգացման ներուժը։ Այն կարող է հետաքրքրել կրթության կառավարման մասնագետներին, մանկավարժներին, կրթական հաստատությունների ղեկավարներին, կրթական քաղաքականություն մշակողներին, հետազոտողներին և բուհերի համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

History

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է թյուրքալեզու ցեղերի պատմության վաղ շրջանին՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով «թյուրք» և «օղուզ» էթնոնիմների ձևավորման ու զարգացման գործընթացներին։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են Կենտրոնական Ասիայի տափաստանային աշխարհում ձևավորված վաղ պետական և ցեղային միավորումները, որոնց սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքը, քոչվոր տնտեսությունը և ռազմական կազմակերպվածությունը կարևոր դեր են ունեցել թյուրքական էթնիկական ընդհանրության կայացման գործում։ Վերլուծվում է «թյուրք» անվան սկզբնական կիրառությունը որպես քաղաքական-համադաշնային ինքնանվանում, որը կապված է Թյուրքական խագանատների ձևավորման և ընդլայնման հետ, ինչպես նաև դրա աստիճանական վերածումը ավելի լայն էթնիկ և լեզվական նշանակության կրողի։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում «օղուզ» անվան ծագման և կիրառման առանձնահատկություններին, որը սկզբում հանդես է եկել որպես ցեղային միության անվանում, այնուհետև վերածվել է ավելի լայն էթնո-քաղաքական խմբավորման ինքնության բաղադրիչի՝ ազդեցություն ունենալով միջնադարյան թյուրքական պետական կազմավորումների ձևավորման վրա։ Աշխատությունը ընդգծում է այս երկու էթնոնիմների պատմական փոխկապակցվածությունը և նրանց դերը թյուրքական աշխարհի ինքնության ձևավորման գործընթացում։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է կառուցվածքային կերպափոխման՝ որպես տնտեսական զարգացման կարևորագույն գործոնի ուսումնասիրությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական միջավայրին և դրա զարգացման առանձնահատկություններին։ Գրքում քննարկվում է տնտեսության կառուցվածքի փոփոխության նշանակությունը երկարաժամկետ տնտեսական աճի, արտադրողականության բարձրացման, մրցունակության ամրապնդման և զարգացման կայունության ապահովման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են տնտեսության տարբեր ճյուղերի և ոլորտների միջև հարաբերակցության փոփոխությունները, արտադրական ռեսուրսների վերաբաշխումը, տեխնոլոգիական առաջընթացի ազդեցությունը, նոր տնտեսական գործունեությունների ձևավորումը և ցածր արտադրողականությամբ ոլորտներից դեպի ավելի բարձր ավելացված արժեք ստեղծող ուղղություններ անցման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը կարևորում է այն հանգամանքը, որ տնտեսական աճը միայն արտադրության ծավալների ավելացման արդյունք չէ․ դրա կայունությունն ու որակը մեծապես պայմանավորված են տնտեսության ներքին կառուցվածքի փոփոխություններով և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմամբ։ ՀՀ օրինակով վերլուծվում են տնտեսության կառուցվածքային առանձնահատկությունները, առկա խնդիրներն ու սահմանափակումները, ինչպես նաև այն հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել երկրի տնտեսական ներուժի առավել արդյունավետ իրացմանը։ Ուշադրություն է դարձվում արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների և այլ ոլորտների զարգացման փոխհարաբերություններին, ներդրումային գործընթացներին, աշխատուժի կառուցվածքին, տեխնոլոգիական վերափոխումներին և արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես կարող են կառուցվածքային փոփոխությունները նպաստել տնտեսական դիվերսիֆիկացմանը, նոր աշխատատեղերի ստեղծմանը, արտահանման ներուժի ընդլայնմանը և երկրի մրցակցային դիրքերի բարելավմանը։ Միաժամանակ քննարկվում են այն ռիսկերը, որոնք կարող են առաջանալ կառուցվածքային անհավասարակշռությունների պահպանման, որոշ ոլորտների գերակշռության կամ տնտեսական ռեսուրսների ոչ արդյունավետ բաշխման պայմաններում։ Ներկայացված վերլուծությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, հետազոտողներին, պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության ոլորտի մասնագետներին, ինչպես նաև ուսանողներին, որոնք ուսումնասիրում են տնտեսական զարգացումը, կառուցվածքային փոփոխությունները և Հայաստանի տնտեսության արդի հիմնախնդիրները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել նաև տնտեսական քաղաքականության մշակման և զարգացման ռազմավարությունների գնահատման համար՝ ընդգծելով այն ուղղությունները, որոնց միջոցով կառուցվածքային կերպափոխումը կարող է վերածվել երկարաժամկետ և կայուն տնտեսական զարգացման շարժիչ ուժի։