Պետական իշխանության և պետական կառավարման տեսական ու կիրառական հիմնահարցերը (Հայաստանի Հանրապետության օրինակով)

Journalism

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է 1990-2010 թվականներին արցախյան մամուլում մշակութային կյանքի լուսաբանման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ նշված ժամանակահատվածը Արցախի համար ընդգրկում է քաղաքական և հասարակական խորքային փոփոխությունների, պատերազմի, հետպատերազմյան վերականգնման և նոր սոցիալ-մշակութային իրականության ձևավորման շրջաններ։ Աշխատության հիմքում մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության տարածման միջոց, այլև որպես մշակութային գործընթացների արտացոլման, հասարակական կարծիքի ձևավորման և ազգային ինքնության պահպանման կարևոր հարթակ։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են արցախյան պարբերականները ներկայացրել գրականության, արվեստի, թատրոնի, երաժշտության, կրթության, մշակութային ժառանգության, ազգային ավանդույթների և մշակութային կազմակերպությունների գործունեության վերաբերյալ իրադարձություններն ու խնդիրները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հանգամանքը, որ 1990-ականների սկզբի մամուլի գործունեությունը տեղի էր ունենում պատերազմական և քաղաքական ծանր պայմաններում, ինչի հետևանքով մշակութային թեմաները հաճախ միահյուսվում էին ազգային-քաղաքական, պատմական և հասարակական խնդիրների հետ։ Մամուլի էջերում մշակույթը կարող էր ներկայացվել ոչ միայն որպես ինքնուրույն ոլորտ, այլև որպես ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և հասարակական համախմբման միջոց։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես է ժամանակի ընթացքում փոխվել մշակութային թեմաների ներկայացումը՝ պատերազմի տարիների հրատապ խնդիրներից աստիճանաբար անցնելով մշակութային կյանքի վերականգնման, զարգացման և ինստիտուցիոնալացման հարցերին։ Կարևոր ուղղություն է նաև մշակութային ժառանգության լուսաբանումը՝ պատմական հուշարձանների, եկեղեցիների, վանքերի, հնագիտական արժեքների և ազգային ավանդույթների վերաբերյալ հրապարակումների միջոցով։ Մամուլը այս առումով հանդես է գալիս որպես փաստագրական աղբյուր, որը պահպանել է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային իրադարձությունների, գործիչների, կազմակերպությունների և հասարակական արձագանքների վերաբերյալ մեծածավալ տեղեկատվություն։ Հետազոտության մեջ կարող են ուսումնասիրվել նաև մշակութային հրապարակումների ժանրային առանձնահատկությունները՝ տեղեկատվական հաղորդումներ, հարցազրույցներ, ակնարկներ, հոդվածներ, գրախոսություններ և հրապարակախոսական նյութեր, ինչպես նաև դրանց լեզվաոճական և թեմատիկ առանձնահատկությունները։ Հետաքրքիր է նաև այն հարցը, թե ինչպիսի տեղ են զբաղեցրել մշակույթի տարբեր ոլորտները մամուլի ընդհանուր տեղեկատվական օրակարգում և ինչ թեմաներ են առավել հաճախ արժանացել լրագրողների ու հեղինակների ուշադրությանը։ Ժամանակաշրջանի մամուլի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել Արցախի մշակութային կյանքի մի ամբողջ փուլ, որի վերաբերյալ մամուլը հանդես է գալիս որպես առաջնային կամ կարևոր երկրորդային աղբյուր։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել լրագրության, մամուլի պատմության, մշակութաբանության, գրականագիտության, արվեստագիտության և տարածաշրջանային պատմության հետազոտողների համար, ինչպես նաև ուսանողների և այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են 1990-2010 թվականների արցախյան հասարակական և մշակութային կյանքով։ Հատկանշական է, որ այս ուսումնասիրությունը մատենագիտական աղբյուրներում գրանցված է որպես Շուշան Ասկարյանի գիտական աշխատանք՝ 2014 թվականին հրատարակված 28-էջանոց սեղմագիր, իսկ հետագա մատենագիտական ցանկերում այն հիշատակվում է նաև 2015 թվականի հրատարակությամբ։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է ցեզիումի և բարիումի ատոմային գոլորշիներում գերկարճ լուսային իմպուլսների ազդեցությամբ առաջացող ոչ գծային օպտիկական գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց հնարավոր կիրառությունների բացահայտմանը։ Քննարկվում են լույսի և նյութի փոխազդեցության ֆիզիկական հիմունքները, ուժեղ էլեկտրամագնիսական դաշտերի ազդեցությունը ատոմային համակարգերի վրա, ինչպես նաև ոչ գծային օպտիկական երևույթների առաջացման և զարգացման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցեզիումի և բարիումի ատոմների էներգետիկ մակարդակների կառուցվածքին, օպտիկական անցումներին, ռեզոնանսային փոխազդեցություններին և դրանց ազդեցությանը լուսային իմպուլսների տարածման ու փոխակերպման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են գերկարճ իմպուլսների տևողության, ինտենսիվության, հաճախականության և սպեկտրային բնութագրերի ազդեցությունները ատոմային գոլորշիների օպտիկական արձագանքի վրա։ Դիտարկվում են բազմաֆոտոնային փոխազդեցությունները, ոչ գծային բևեռացումը, հաճախականությունների փոխակերպումը, սպեկտրային փոփոխությունները և լազերային ճառագայթման ու ատոմային միջավայրի փոխազդեցության հետ կապված այլ ֆիզիկական երևույթներ։ Կարևորվում են տեսական մոդելավորման և փորձարարական հետազոտությունների մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրելու ատոմային համակարգերի դինամիկան գերկարճ ժամանակային միջակայքերում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել ցեզիումի և բարիումի գոլորշիների ոչ գծային օպտիկական հատկությունները՝ բացահայտելու դրանց ընդհանրություններն ու տարբերությունները տարբեր լազերային պայմաններում։ Անդրադարձ է կատարվում լազերային իմպուլսների կառավարման, օպտիկական ազդանշանների մշակման, ճառագայթման սպեկտրային բնութագրերի փոփոխման և նոր օպտիկական տեխնոլոգիաների մշակման հնարավորություններին։ Առանձնացվում են ոչ գծային փոխազդեցությունների արդյունավետության բարձրացման, փորձարարական պայմանների օպտիմալացման և ստացված ֆիզիկական օրինաչափությունների գործնական կիրառման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ոչ գծային օպտիկայի, ատոմային ֆիզիկայի, լազերային սպեկտրոսկոպիայի և գերկարճ լուսային իմպուլսների ֆիզիկայի զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ֆիզիկոսների, լազերային տեխնոլոգիաների մասնագետների, օպտիկական համակարգերի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Culture

Այս գիրքը ներկայացնում է կոլաժի արվեստը՝ որպես ժամանակակից և բազմաշերտ ստեղծագործական արտահայտման ձև, որտեղ տարբեր նյութերի, պատկերների և տեքստերի համադրությամբ ստեղծվում են նոր իմաստային և գեղարվեստական ամբողջություններ։ Այն բացատրում է կոլաժի պատմական զարգացումը՝ սկսած ավանգարդ շարժումներից մինչև ժամանակակից արվեստի տարբեր ուղղություններ՝ ընդգծելով դրա դերը որպես փորձարարական և ազատ ստեղծագործական մեթոդ։ Գրքում քննարկվում են կոլաժի տեխնիկաները, նյութերի ընտրության սկզբունքները, կոմպոզիցիայի կառուցումը և գունային ու ձևային համադրությունների առանձնահատկությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև կոլաժի կիրառությանը ոչ միայն կերպարվեստում, այլև դիզայնում, գովազդում և վիզուալ հաղորդակցության ոլորտում՝ ցույց տալով դրա բազմաֆունկցիոնալ բնույթը։ Նյութը համադրում է տեսական բացատրություններ և գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են զարգացնել ստեղծագործական մտածողությունը և վիզուալ ընկալումը։ Գիրքը օգտակար է արվեստագետների, ուսանողների, դիզայներների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ժամանակակից վիզուալ արվեստի փորձարարական ձևերով։

Culture

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայկական առանձնատների ներքին տարածությունների ձևավորման գեղարվեստական, գործառական և ճարտարապետական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բնակելի ինտերիերի կազմակերպման այն սկզբունքներն են, որոնց միջոցով ժամանակակից կենսակերպի պահանջները կարող են համադրվել հայկական ճարտարապետության, կիրառական արվեստի և մշակութային ավանդույթների բնորոշ տարրերի հետ։ Քննվում են առանձնատների տարածական կառուցվածքը, սենյակների փոխադարձ կապը, գործառական գոտիավորումը, կահավորման սկզբունքները, լուսավորության կազմակերպումը, գունային լուծումները, հարդարման նյութերի ընտրությունը և դեկորատիվ տարրերի կիրառումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընդհանուր օգտագործման և անհատական տարածքների՝ հյուրասենյակի, ճաշասենյակի, խոհանոցի, ննջասենյակների, աշխատասենյակի և օժանդակ հատվածների ներդաշնակ կազմակերպմանը՝ հաշվի առնելով բնակիչների առօրյա գործունեությունը և հարմարավետության պահանջները։ Ուսումնասիրվում են բնական քարի, փայտի, մետաղի, ապակու և ժամանակակից հարդարման այլ նյութերի համադրման հնարավորությունները, ինչպես նաև հայկական զարդարվեստից, գորգագործությունից, փայտագործությունից և քարարվեստից ներշնչված մոտիվների կիրառումը ժամանակակից ինտերիերում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ավանդական տարրերի ստեղծագործական վերաիմաստավորման խնդիրը, որպեսզի դրանք հանդես գան ոչ միայն որպես դեկորատիվ մեջբերումներ, այլև ներդաշնակորեն ընդգրկվեն տարածքի ընդհանուր գեղարվեստական հայեցակարգում։ Դիտարկվում են բնական և արհեստական լուսավորության փոխհարաբերությունը, գույների ու նյութերի ազդեցությունը տարածության ընկալման վրա, ինչպես նաև ինտերիերի և շենքի արտաքին ճարտարապետական կերպարի միասնականության հարցերը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր ոճային ուղղություններով իրականացված բնակելի ինտերիերներ՝ բացահայտելով ազգային առանձնահատկությունների պահպանման և միջազգային դիզայներական միտումների կիրառման տարբեր ձևերը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև էրգոնոմիկային, էներգաարդյունավետությանը, բնական միջավայրի հետ կապին և բնակելի տարածքների փոփոխվող գործառույթներին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ինտերիերի դիզայնի, բնակելի ճարտարապետության, դեկորատիվ-կիրառական արվեստի և հայկական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ ժամանակակից առանձնատներում հարմարավետ, գործառական և ինքնատիպ ներքին միջավայրի ձևավորման սկզբունքները ներկայացնելու նպատակով։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է անցումային տնտեսությամբ երկրներում տնտեսական աճի և կոռուպցիայի փոխկապակցվածության, դրանց փոխազդեցության մեխանիզմների և սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա ունեցած ազդեցությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում են պլանային տնտեսությունից շուկայական հարաբերությունների անցման գործընթացում առաջացող ինստիտուցիոնալ, քաղաքական, իրավական և տնտեսական փոփոխությունները, ինչպես նաև այդ փոփոխությունների պայմաններում կոռուպցիոն երևույթների ձևավորման, տարածման և վերարտադրման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական աճի հիմնական գործոններին, կապիտալի կուտակմանը, ներդրումային ակտիվությանը, արտադրողականության բարձրացմանը, ձեռնարկատիրական գործունեության զարգացմանը և պետական կառավարման արդյունավետությանը՝ դրանք դիտարկելով կոռուպցիայի տարածվածության և ինստիտուցիոնալ միջավայրի որակի համատեքստում։ Ուսումնասիրվում են կոռուպցիայի առաջացման տնտեսական և հասարակական նախադրյալները, պետական կառավարման համակարգում առկա կառուցվածքային թերությունները, վարչարարական խոչընդոտները, սեփականության իրավունքի պաշտպանության խնդիրները, պետական ռեսուրսների բաշխման անհամաչափությունները և շուկայական մրցակցության սահմանափակումները։ Քննարկվում են կոռուպցիայի տարբեր դրսևորումները, այդ թվում՝ կաշառակերությունը, պաշտոնեական դիրքի չարաշահումը, հովանավորչությունը, պետական գնումների գործընթացներում շահերի բախումը և տնտեսական որոշումների կայացման վրա ոչ իրավաչափ ազդեցությունները։ Կարևորվում է այդ երևույթների ազդեցության գնահատումը տնտեսական աճի տեմպերի, օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավման, ներքին ներդրումային միջավայրի, պետական բյուջեի եկամուտների, հանրային ծախսերի արդյունավետության և մասնավոր հատվածի զարգացման վրա։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են կոռուպցիայի և տնտեսական զարգացման միջև պատճառահետևանքային կապերի բացահայտման տեսական մոտեցումները, ինչպես նաև այն հանգամանքները, որոնց պատճառով կոռուպցիայի տնտեսական հետևանքները կարող են տարբեր լինել՝ կախված երկրի ինստիտուցիոնալ կառուցվածքից, կառավարման որակից և շուկայական բարեփոխումների իրականացման աստիճանից։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում անցումային տնտեսությունների կառուցվածքային վերափոխումները, սեփականաշնորհման գործընթացները, պետական և մասնավոր հատվածների փոխհարաբերությունները, ֆինանսական շուկաների կայացումը և տնտեսական ազատականացման ընթացքում առաջացող ռիսկերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր երկրների տնտեսական զարգացման փորձի համեմատական վերլուծությունը, որի միջոցով հնարավոր է բացահայտել կոռուպցիայի մակարդակի, ինստիտուցիոնալ արդյունավետության և տնտեսական աճի ցուցանիշների միջև առկա օրինաչափություններն ու տարբերությունները։ Անդրադարձ է կատարվում կոռուպցիայի չափման և գնահատման մեթոդաբանական խնդիրներին, միջազգային համաթվերի և վիճակագրական ցուցանիշների կիրառման հնարավորություններին, ինչպես նաև տնտեսական աճի վրա կոռուպցիայի ազդեցության գնահատման տնտեսաչափական մոտեցումներին։ Կարևորվում է արդյունավետ հակակոռուպցիոն քաղաքականության մշակման, պետական կառավարման թափանցիկության բարձրացման, հաշվետվողականության ամրապնդման, դատաիրավական համակարգի անկախության ապահովման և տնտեսական ինստիտուտների կատարելագործման նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև գործարար միջավայրի բարելավման, արդար մրցակցության խթանման, պետական կարգավորման արդյունավետության բարձրացման և հանրային ռեսուրսների նպատակային օգտագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս առավել խորությամբ հասկանալու, թե ինչպես են կոռուպցիոն երևույթները խոչընդոտում տնտեսական ներուժի իրացմանը, նվազեցնում ներդրողների վստահությունը, մեծացնում տնտեսական գործարքների ծախսերը և ազդում երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման հեռանկարների վրա։ Միաժամանակ ընդգծվում է ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների, իրավական մեխանիզմների կատարելագործման և արդյունավետ տնտեսական քաղաքականության իրականացման կարևորությունը կայուն ու ներառական տնտեսական աճի ապահովման գործում։ Հետազոտությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով անցումային տնտեսությունների զարգացման օրինաչափությունների, կոռուպցիայի տնտեսական հետևանքների և պետական կառավարման բարեփոխումների արդյունավետության վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, քաղաքագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, հակակոռուպցիոն քաղաքականության հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և տնտեսական զարգացման ու ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

History

Հրատարակությունը ներկայացնում է Դոնի Ռոստովում գործող Իզմիրլյան պատրիարքի անվան հայկական բարեգործական ընկերության վարչության 1911 թվականի գործունեության տարեկան հաշվետվությունը՝ արտացոլելով կազմակերպության աշխատանքների հիմնական ուղղությունները, ֆինանսական գործունեությունը և հասարակական նշանակությունը։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է XX դարի սկզբին Ռուսաստանի կայսրության տարածքում բնակվող հայ համայնքների հասարակական կյանքի, բարեգործական նախաձեռնությունների և փոխօգնության կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Հաշվետվության բնույթը ենթադրում է ընկերության կազմակերպական գործունեության, վարչության իրականացրած աշխատանքների, անդամակցության, ֆինանսական մուտքերի և ծախսերի վերաբերյալ տեղեկությունների ներկայացում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարեգործական միջոցների հավաքագրման, նվիրատվությունների օգտագործման, կարիքավոր ընտանիքներին աջակցելու և համայնքային սոցիալական խնդիրների լուծմանը մասնակցելու հնարավոր ուղղությունները։ Նմանատիպ հաշվետվությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայ համայնքի հասարակական ինքնակազմակերպման ձևերը, բարեգործական հաստատությունների գործունեության սկզբունքները և մասնավոր բարերարների մասնակցությունը համայնքային նախաձեռնություններին։ Կարևորվում են ընկերության ֆինանսական հաշվետվողականությունը, նյութական միջոցների բաշխման կազմակերպումը, վարչության որոշումների փաստաթղթավորումը և բարեգործական գործունեության նկատմամբ հասարակական վերահսկողության նշանակությունը։ Հրատարակությունը կարող է տեղեկություններ պարունակել նաև կազմակերպության անդամների, նվիրատուների, աջակցության ծրագրերի և համայնքային հաստատությունների հետ համագործակցության վերաբերյալ։ Պատմական տեսանկյունից այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Դոնի հայության սոցիալական հարաբերությունները, հասարակական կազմակերպությունների դերը և բարեգործության ավանդույթների զարգացումը նախահեղափոխական ժամանակաշրջանում։ Հաշվետվությունը արժեքավոր է նաև հայ համայնքների տնտեսական հնարավորությունների, հասարակական կապերի և մշակութային ինքնության պահպանմանն ուղղված նախաձեռնությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, սփյուռքագետների, ազգագրագետների, հասարակական կազմակերպությունների պատմության հետազոտողների, արխիվագետների և հայ համայնքների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։