Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionHistory
Researches of the Rev. E. Smith and Rev. H.G.O. Dwight in Armenia : including a journey through Asia Minor, and into Georgia and Persia, with a visit to the Nestorian and Chaldean Christians of Oormiah and Salmas
Գիրքը ներկայացնում է հոգևորականներ Է. Սմիթի և Հ. Գ. Օ. Դուայթի ճանապարհորդությունների ու հետազոտությունների արդյունքները՝ կենտրոնանալով 19-րդ դարի առաջին կեսի Հայաստանի և հարակից տարածաշրջանների աշխարհագրական, պատմական, հասարակական, կրոնական ու մշակութային կյանքի նկարագրության վրա։ Աշխատության մեջ հեղինակները ներկայացնում են իրենց ուղևորությունը Փոքր Ասիայի տարածքով դեպի Հայաստան, Վրաստան և Պարսկաստան՝ արձանագրելով ճանապարհին հանդիպած բնակավայրերը, բնական միջավայրը, պատմական հուշարձանները և տեղի բնակչության կենցաղն ու սովորույթները։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում հայկական համայնքներին, նրանց կրոնական և հասարակական կյանքին, եկեղեցական կառույցներին, կրթությանը և տեղական ավանդույթներին, ինչի շնորհիվ հրատարակությունը կարևոր նյութ է պարունակում ժամանակաշրջանի Հայաստանի վերաբերյալ։ Գիրքը նաև արժեքավոր տեղեկություններ է ներկայացնում Օրմիայի և Սալմասի շրջաններում բնակվող նեստորական և քաղդեական քրիստոնյաների մասին՝ անդրադառնալով նրանց հավատքին, եկեղեցական կազմակերպությանը, համայնքային կյանքին, լեզվական ու մշակութային առանձնահատկություններին և տարածաշրջանի այլ ժողովուրդների հետ հարաբերություններին։ Հեղինակների դիտարկումները միավորում են ճանապարհորդական տպավորությունները, տեղագրական նկարագրությունները, ազգագրական տեղեկությունները և կրոնական ուսումնասիրության տարրերը՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել Օսմանյան կայսրության, Պարսկաստանի և Հարավային Կովկասի սահմանակից տարածքների բազմազգ ու բազմակրոն միջավայրի մասին։ Աշխատությունը հատկապես կարևոր է որպես ժամանակաշրջանի անմիջական դիտարկումների և վկայությունների ժողովածու, որը կարող է օգտագործվել Հայաստանի պատմության, հայ ժողովրդի սոցիալական ու մշակութային կյանքի, տարածաշրջանի քրիստոնյա համայնքների, ինչպես նաև 19-րդ դարի ճանապարհորդական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, արևելագետների, ազգագրագետների, կրոնագետների և պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։
Updated: 2026-09-21
Other Subjects
Հայկական ՍՍՀ գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերից առաջարկվող գրականության համահավաք ցանկ
Հրատարակությունը համահավաք մատենագիտական ցանկ է, որը նվիրված է Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության գրադարանների կենտրոնացված համակարգերի գրքափոխանակության ֆոնդերում առկա և այլ գրադարաններին առաջարկվող գրականության վերաբերյալ տեղեկատվության համակարգված ներկայացմանը։ Ցանկի հիմնական նպատակն է նպաստել գրադարանային հավաքածուների արդյունավետ օգտագործմանը, գրականության վերաբաշխմանը և տարբեր գրադարանների միջև գրքափոխանակության կազմակերպմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանային ֆոնդերում առկա գրականության հաշվառմանը, կրկնօրինակների և տվյալ գրադարանի համար ոչ անհրաժեշտ հրատարակությունների հայտնաբերմանը, ինչպես նաև դրանց նպատակային փոխանցման հնարավորություններին։ Ներկայացվող նյութերը կարող են ընդգրկել գիտական, ուսումնական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և այլ բնույթի հրատարակություններ՝ դասակարգված ըստ համապատասխան մատենագիտական սկզբունքների։ Կարևորվում են գրքերի հեղինակների, վերնագրերի, հրատարակության վայրի և տարեթվի, ինչպես նաև գրականության նույնականացման համար անհրաժեշտ այլ տվյալների ճշգրիտ ներկայացումը։ Համահավաք ցանկի կազմումը հնարավորություն է տալիս միավորելու տարբեր գրադարանային համակարգերի առաջարկները, պարզեցնելու անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումը և ընդլայնելու գրադարանների համագործակցության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրքափոխանակության դերին գրադարանային ֆոնդերի համալրման, հավաքածուների կառուցվածքի կատարելագործման և ընթերցողների տեղեկատվական պահանջմունքների բավարարման գործում։ Նման հրատարակությունները կարևոր նշանակություն ունեն նաև գրադարանային ռեսուրսների խնայողաբար օգտագործման, գրականության շրջանառության ակտիվացման և մատենագիտական տեղեկատվության հասանելիության ապահովման տեսանկյունից։ Ցանկը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել Հայկական ԽՍՀ գրադարանային համակարգի կազմակերպման, կենտրոնացված գրադարանային սպասարկման և խորհրդային ժամանակաշրջանի գրքափոխանակության գործելակերպի պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն օգտակար է գրադարանավարների, մատենագետների, գրադարանային ֆոնդերի համալրման մասնագետների, գրադարանագիտության հետազոտողների և գրադարանային գործի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-10-15
History
Հայոց պատմագրքերի գիտական բնագրերի կազմութեան խնդիրներ եւ ձեռագրական աւանդոյթներ
Նյութը նվիրված է հայոց պատմագրական երկերի գիտական բնագրերի կազմության տեսական և գործնական խնդիրների, ինչպես նաև այդ երկերի ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, թե ինչպես կարելի է տարբեր ձեռագրերում պահպանված, երբեմն իրարից էապես տարբերվող ընթերցումների, բացթողումների, հավելումների և լեզվական փոփոխությունների համադրման միջոցով հնարավորինս հավաստիորեն վերականգնել պատմագրական ստեղծագործության բնագրային ձևը։ Հայ միջնադարյան պատմագրության բազմաթիվ երկեր մեզ են հասել տարբեր ժամանակներում ընդօրինակված ձեռագրերով, որոնցից յուրաքանչյուրն ունի իր առանձնահատկությունները և կարող է արտացոլել ինչպես սկզբնաղբյուրի ավանդույթը, այնպես էլ հետագա գրիչների միջամտությունները։ Գիտական բնագրի կազմությունը հետևաբար պահանջում է ձեռագրերի մանրակրկիտ համեմատություն, դրանց փոխհարաբերությունների պարզում, տարբեր ընթերցումների գրանցում և առավել հիմնավորված տարբերակի ընտրություն։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ձեռագրերի դասակարգումը և դրանց փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ տարբեր օրինակների համեմատությունը կարող է ցույց տալ, թե որ ձեռագրերն են ավելի մոտ ընդհանուր նախօրինակին և որոնք են ենթարկվել հետագա խմբագրական կամ լեզվական փոփոխությունների։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն գրիչների սխալները, բառերի և արտահայտությունների փոփոխությունները, կրկնությունները, բացթողումները, լուսանցքային հավելումները և այլ միջամտություններ, որոնք կարող են ազդել պատմագրական երկի բովանդակության և կառուցվածքի վրա։ Գիտական հրատարակության պատրաստման ժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել հեղինակային տեքստին վերագրվող հատվածները հետագա հավելումներից և հնարավոր խմբագրական փոփոխություններից։ Այս գործընթացում կարևոր դեր ունեն նաև հնագրագիտական, լեզվաբանական, աղբյուրագիտական և տեքստաբանական մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն ձեռագրերի արտաքին հատկանիշները, այլև դրանց լեզուն, ուղղագրությունը, բառապաշարը և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Ձեռագրական ավանդույթի ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե ինչպես է տվյալ պատմագրական երկը փոխանցվել սերունդների միջև, ինչպիսի փոփոխություններ է կրել տարբեր ժամանակաշրջաններում և ինչ ազդեցություն են ունեցել ընդօրինակման ու խմբագրման գործընթացները։ Կարևոր է նաև ձեռագրերի ժամանակագրական և աշխարհագրական համատեքստի ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց ստեղծման միջավայրը կարող է լրացուցիչ տեղեկություններ տալ տեքստի փոխանցման պատմության մասին։ Նյութը կարող է անդրադառնալ նաև գիտական բնագրերի կազմության սկզբունքներին՝ բնագրային տարբերակների ընտրությանը, տարընթերցումների ներկայացմանը, ծանոթագրությունների համակարգին և խմբագրական միջամտությունների սահմաններին։ Այսպիսի աշխատանքը հատկապես կարևոր է հայ պատմագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ հուսալի գիտական բնագիրը հիմք է հետագա պատմագիտական, գրականագիտական և լեզվաբանական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, թեման միավորում է տեքստաբանության, ձեռագրագիտության, աղբյուրագիտության և հայագիտության մեթոդները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել հայ պատմագրական երկերի ձեռագրական փոխանցման օրինաչափությունները և մշակել դրանց գիտական հրատարակության առավել հիմնավորված սկզբունքներ՝ պահպանելով պատմական տեքստի բնագրային արժեքն ու փոխանցման ավանդույթի առանձնահատկությունները։
Updated: 2026-09-10
Linguistics
Պեշ տեհր ֆերգի բառարան
Աշխատությունը բառարանային բնույթի լեզվական տեղեկատու է, որը ներկայացնում է որոշակի օտարալեզու բառապաշար կամ մասնագիտական ու գործնական հասկացությունների համակարգ։ Բառարանները կարևոր դեր ունեն տարբեր լեզուներով արտահայտված բառերի իմաստների բացահայտման, դրանց ճիշտ ըմբռնման և գործածության առանձնահատկությունների ուսումնասիրության գործում։ Դրանք օգտակար են հատկապես այն միջավայրերում, որտեղ տարբեր լեզուների կրողներ շփվում են առևտրային, կրթական, վարչական, մշակութային կամ առօրյա հարաբերությունների շրջանակում։ Նման ձեռնարկը կարող էր ծառայել որպես գործնական ուղեցույց՝ օտար բառերի նշանակությունը պարզելու, անհրաժեշտ արտահայտություններ գտնելու և լեզվական հաղորդակցությունը դյուրացնելու համար։ Այն նաև հնարավորություն է տալիս դիտարկելու XIX դարի հայ տպագիր մշակույթում բառարանագրության զարգացման և լեզվական գիտելիքի տարածման ավանդույթը։ Բառարանային հրատարակությունները կարևոր նշանակություն են ունեցել հայ ընթերցողների լեզվական պատրաստվածության բարձրացման, թարգմանական աշխատանքի և տարբեր մշակութային միջավայրերի միջև հաղորդակցության ապահովման գործում։ Այս գրքույկը կարող է հետաքրքրել բառարանագիտությամբ, պատմական լեզվաբանությամբ, հայ գրքի պատմությամբ և հին լեզվական ձեռնարկների ուսումնասիրությամբ զբաղվողներին։ Այն նաև արժեքավոր է որպես հայերեն տպագիր ժառանգության այնպիսի նմուշ, որն արտացոլում է օտար լեզուների գործնական ուսումնասիրության նկատմամբ ժամանակաշրջանի հետաքրքրությունը։
Updated: 2026-11-04
Other Subjects
Երկաթբետոնե կոնստրուկցիաներ
Համակողմանիորեն ներկայացնում է երկաթբետոնե կոնստրուկցիաների տեսությունը, հաշվարկման և նախագծման սկզբունքները՝ ուղղված շինարարական ոլորտում մասնագիտացող ուսանողներին, ճարտարագետներին և նախագծողներին, գրքում բացատրվում են երկաթբետոնի կառուցվածքային և ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները՝ ընդգծելով բետոնի և պողպատե ամրանների փոխազդեցության առանձնահատկությունները, ներկայացվում են լարման և դեֆորմացիայի բաշխման օրինաչափությունները տարբեր տեսակի բեռնվածքների դեպքում, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կոնստրուկցիաների ընդհանուր վարքագծի վրա, աշխատությունը մանրամասն անդրադառնում է կառուցվածքային տարրերի՝ սալերի, ճառագայթների, սյուների և շրջանակային համակարգերի հաշվարկման մեթոդներին՝ ներառելով ինչպես տեսական հիմքերը, այնպես էլ կիրառական օրինակներ և հաշվարկային սխեմաներ, ներկայացվում են ամրության, ճկունության և կայունության ապահովման սկզբունքները, ինչպես նաև կառուցվածքների հուսալիության և երկարաժամկետ շահագործման կարևոր գործոնները, գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում սեյսմակայուն նախագծման սկզբունքներին, ինչը կարևոր է երկրաշարժային գոտիներում կառուցապատման համար, քննարկվում են նաև շինարարական նյութերի որակի, տեխնոլոգիական գործընթացների և նորմատիվ պահանջների ազդեցությունը վերջնական կառուցվածքների անվտանգության և արդյունավետության վրա, աշխատությունը նպաստում է ինժեներական մտածողության զարգացմանը և տեսական գիտելիքների գործնական կիրառմանը, հանդիսանալով կարևոր ուսումնական և մասնագիտական աղբյուր շինարարական ոլորտում։
Updated: 2026-09-19
Environmental Science
Էլեկտրակինետիկ երևույթները և դրանց օգտագործումը Արարատյան հարթավայրի հողերի աղաջրային ռեժիմների կարգավորման համար
Գիտական աշխատանքը նվիրված է էլեկտրակինետիկ երևույթների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառման հնարավորություններին Արարատյան հարթավայրի հողերի աղաջրային ռեժիմների կարգավորման նպատակով։ Թեման կարևոր է այն պատճառով, որ հողում ջրի և լուծված աղերի շարժը մեծ ազդեցություն ունի հողի բերրիության, գյուղատնտեսական արտադրողականության և բույսերի աճի պայմանների վրա։ Արարատյան հարթավայրի չոր և կիսաչոր կլիմայական պայմաններում ոռոգման ինտենսիվ օգտագործումը, գոլորշիացման բարձր մակարդակը, ստորերկրյա ջրերի ռեժիմը և հողում լուծված աղերի կուտակման գործընթացները կարող են հանգեցնել աղակալման ու ջրակալման խնդիրների, որոնք բացասաբար են անդրադառնում գյուղատնտեսական հողերի արդյունավետ օգտագործման վրա։ Աշխատության տեսական հիմքը կազմում են էլեկտրակինետիկ երևույթները՝ մասնավորապես էլեկտրաոսմոսը, էլեկտրոֆորեզը և դրանց հետ կապված գործընթացները։ Այս երևույթները պայմանավորված են հողի մասնիկների, ջրի և լուծված իոնների փոխազդեցությամբ և կարող են օգտագործվել հողային միջավայրում ջրի ու լուծված նյութերի ուղղորդված տեղաշարժը կառավարելու համար։ Հատկապես հետաքրքիր է էլեկտրաոսմոսի կիրառությունը, որի դեպքում արտաքին էլեկտրական դաշտի ազդեցությամբ ծակոտկեն միջավայրում հեղուկի շարժը կարող է փոխվել և ուղղորդվել։ Նման մոտեցումը տեսականորեն հնարավորություն է տալիս ազդելու հողային պրոֆիլում ջրի բաշխման և աղերի տեղափոխության վրա՝ նպաստելով աղակալված կամ աղակալման վտանգ ունեցող հողերի վերականգնմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր մասը կարող է կազմել Արարատյան հարթավայրի հողերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների, աղային կազմի, խոնավության ռեժիմի, ստորերկրյա ջրերի մակարդակի և հողային պրոֆիլի կառուցվածքի վերլուծությունը։ Այդ տվյալների հիման վրա հնարավոր է գնահատել, թե ինչ պայմաններում էլեկտրակինետիկ մեթոդների կիրառումը կարող է լինել արդյունավետ և ինչպիսի սահմանափակումներ կարող են առաջանալ տարբեր տիպի հողերում։ Փորձարարական ուսումնասիրությունների միջոցով կարող են դիտարկվել էլեկտրական դաշտի ուժգնության, ազդեցության տևողության, հողի խոնավության, աղերի կոնցենտրացիայի և այլ գործոնների ազդեցությունը ջրի ու իոնների տեղաշարժի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարելի է տեխնոլոգիան կիրառել ոչ միայն լաբորատոր պայմաններում, այլև իրական գյուղատնտեսական տարածքներում՝ հաշվի առնելով էներգիայի ծախսը, հողի հատկությունները, ոռոգման համակարգը և բնապահպանական անվտանգությունը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ հողերի աղաջրային ռեժիմի արդյունավետ կառավարումը կարող է նպաստել աղակալման նվազեցմանը, հողի բերրիության պահպանմանը և գյուղատնտեսական հողերի երկարաժամկետ օգտագործմանը։ Էլեկտրակինետիկ մեթոդները կարող են դիտարկվել որպես ավանդական մելիորատիվ միջոցներին լրացնող տեխնոլոգիա, հատկապես այն դեպքերում, երբ սովորական դրենաժային կամ լվացման մեթոդների կիրառումը տեխնիկապես կամ տնտեսապես դժվար է։ Միաժամանակ նման տեխնոլոգիաների արդյունավետությունը կախված է կոնկրետ հողի կառուցվածքից, աղային կազմից, ջրային ռեժիմից և կիրառվող էլեկտրական պարամետրերից, ուստի դրանց գործնական ներդրումից առաջ անհրաժեշտ են համապատասխան փորձարարական և դաշտային ուսումնասիրություններ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է հողագիտության, ագրոֆիզիկայի, հիդրոլոգիայի և մելիորացիայի խնդիրները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել էլեկտրակինետիկ երևույթների կիրառական ներուժը Արարատյան հարթավայրի հողերի ջրային և աղային ռեժիմների կառավարման գործում։
Updated: 2026-09-20