Պոստմոդեռնիզմի կայացման և զարգացման առանձնահատկությունները թուրք գրող Օրհան Փամուքի արձակում

Technology

Գիտական աշխատանքը նվիրված է պղնձաձուլական արտադրության խարամներից և պղնձատար թափոններից երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ որպես մետալուրգիական թափոնների արդյունավետ վերամշակման և օգտակար բաղադրիչների երկրորդային օգտագործման միջոց։ Ուսումնասիրության հիմքում ընկած է այն խնդիրը, որ պղնձի արտադրության ընթացքում առաջացող խարամներն ու տարբեր պղնձատար թափոնները կարող են պարունակել զգալի քանակությամբ մետաղական և մետաղակիր բաղադրիչներ, որոնց կորուստը ոչ միայն նվազեցնում է հումքի օգտագործման արդյունավետությունը, այլև ստեղծում է թափոնների պահպանման և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության խնդիրներ։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է մշակել տեխնոլոգիական գործընթաց, որը հնարավորություն կտա այդ երկրորդային հումքից ստանալ պահանջվող բաղադրությամբ և հատկություններով երկաթ-պղնձային լիգատուրաներ։ Ուսումնասիրության կարևոր փուլ է ելանյութերի քիմիական և միներալոգիական կազմի որոշումը։ Խարամների և պղնձատար թափոնների բաղադրության մեջ կարող են առկա լինել պղինձ, երկաթ, սիլիցիում, կալցիում, ալյումին և այլ տարրեր, որոնց քանակական հարաբերակցությունը որոշում է վերականգնման գործընթացի ընթացքը և վերջնական արտադրանքի որակը։ Հումքի նախնական բնութագրումը հնարավորություն է տալիս ընտրել տեխնոլոգիական համապատասխան ռեժիմ և որոշել վերամշակման առավել նպատակահարմար պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ալյումինաթերմային վերականգնման մեթոդին։ Այս գործընթացի հիմքում ընկած է մետաղների օքսիդներից դրանց վերականգնումը ալյումինի միջոցով, որի արդյունքում առաջանում են մետաղական բաղադրիչներ և ալյումինի օքսիդային միացություններ։ Գործընթացի ջերմային էֆեկտը և բարձր ջերմաստիճանային պայմանները կարող են ապահովել վերականգնման անհրաժեշտ աստիճանը և նպաստել մետաղական փուլի ձևավորմանը։ Տեխնոլոգիայի մշակման ընթացքում անհրաժեշտ է որոշել ալյումինի և վերամշակվող հումքի օպտիմալ հարաբերակցությունը, խառնուրդի բաղադրությունը, ջերմաստիճանային պայմանները, ռեակցիայի ընթացքը և ստացված մետաղական փուլի առանձնացման հնարավորությունները։ Աշխատանքում կարող է ուսումնասիրվել նաև խարամի և թափոնների տարբեր բաղադրիչների ազդեցությունը վերականգնման գործընթացի արդյունավետության վրա։ Հումքի նախնական մանրացումը, տեսակավորումը կամ հարստացումը կարող են փոխել վերականգնման պայմանները և բարձրացնել օգտակար մետաղների կորզման աստիճանը։ Այդ պատճառով տեխնոլոգիական սխեմայի մշակումը պետք է ներառի ոչ միայն բուն վերականգնման փուլը, այլև հումքի նախապատրաստման և վերջնական արտադրանքի առանձնացման գործընթացները։ Ստացված երկաթ-պղնձային լիգատուրաների կարևոր բնութագրերից են քիմիական բաղադրությունը, պղնձի և երկաթի պարունակությունը, մետաղական փուլի համասեռությունը, խառնուրդների քանակը և հետագա մետալուրգիական օգտագործման համար համապատասխանությունը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու մշակված տեխնոլոգիայի արդյունավետությունը և որոշելու ստացված արտադրանքի հնարավոր կիրառության ոլորտները։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է նաև նյութական հաշվեկշռի և մետաղների կորզման աստիճանի որոշումը։ Պղնձի և երկաթի առավելագույն հնարավոր վերականգնումը թույլ է տալիս նվազեցնել արժեքավոր մետաղների կորուստները և բարձրացնել երկրորդային հումքի օգտագործման տնտեսական արդյունավետությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է ուսումնասիրել գործընթացում առաջացող երկրորդային խարամի կամ այլ մնացորդների կազմն ու հատկությունները՝ դրանց հետագա օգտահանման կամ անվտանգ կառավարման հնարավորությունները գնահատելու համար։ Տեխնոլոգիայի տնտեսական արդյունավետության գնահատումը կարող է ներառել հումքի արժեքը, վերականգնիչի ծախսը, էներգետիկ պահանջները, մետաղների կորզման աստիճանը, ստացված լիգատուրայի արժեքը և արտադրական գործընթացի կազմակերպման ծախսերը։ Եթե թափոններից արժեքավոր մետաղների վերականգնումը տեխնիկապես և տնտեսապես հիմնավորված է, ապա նման մոտեցումը կարող է նպաստել մետալուրգիական արտադրության ռեսուրսաարդյունավետության բարձրացմանը։ Բնապահպանական տեսանկյունից տեխնոլոգիայի կիրառումը կարող է նպաստել կուտակված պղնձատար թափոնների ծավալի նվազեցմանը և դրանցում պարունակվող արժեքավոր բաղադրիչների վերադարձին արտադրական շրջանառության մեջ։ Սա համապատասխանում է շրջանաձև տնտեսության այն սկզբունքին, որի համաձայն արդյունաբերական մնացորդները հնարավորության դեպքում պետք է դիտարկվեն որպես երկրորդային հումքի աղբյուր։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է մետալուրգիական հումքի բնութագրման, բարձր ջերմաստիճանային վերականգնման, լիգատուրաների ստացման և տեխնոլոգիական գործընթացների օպտիմալացման խնդիրները։ Մշակվող տեխնոլոգիայի հիմնական նշանակությունը պղնձաձուլական արտադրության խարամների և պղնձատար թափոնների արժեքավոր բաղադրիչների առավել արդյունավետ օգտագործումն է՝ երկաթ-պղնձային լիգատուրաների ստացման միջոցով, ինչը կարող է միաժամանակ ապահովել մետաղների կորզման բարձրացում, երկրորդային հումքի օգտահանում և արտադրական գործընթացների տնտեսական ու բնապահպանական արդյունավետության բարելավում։

Culture

Музееведение աշխատությունը մշակութային գիտությունների կարևոր ուղղություններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է թանգարանագիտության տեսական և կիրառական հիմքերը, այն բացատրում է թանգարանների ձևավորման պատմական զարգացումը, նրանց սոցիալական և կրթական գործառույթները, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման ու ներկայացման սկզբունքները, գիրքը անդրադառնում է թանգարանային ֆոնդերի հավաքագրման, դասակարգման, պահպանության և գիտական մշակման մեթոդներին, ինչպես նաև ցուցադրությունների կազմակերպման և էքսպոզիցիոն քաղաքականության ձևավորմանը, միաժամանակ ընդգծելով թանգարանի դերը որպես հասարակության մշակութային հիշողության պահապան և կրթական միջավայր, որը նպաստում է պատմական գիտակցության ձևավորմանը և արվեստի ու գիտության հանրահռչակմանը, այն կարևոր աղբյուր է թանգարանագետների, մշակութաբանների և արվեստի ոլորտի մասնագետների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Երևանի քաղաքային միջավայրի օբյեկտների աղտոտվածության ուսումնասիրությանը՝ մսակեր կենդանիների ասկարիդատոզների հարուցիչների ձվերով։ Գրքում ուսումնասիրվում են մակաբուծային հիվանդությունների տարածման առանձնահատկությունները, շրջակա միջավայրում հարուցիչների պահպանման պայմանները և կենդանիների ու մարդկանց առողջության վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունները։ Հեղինակը վերլուծում է քաղաքային տարբեր տարածքների, հողի և շրջակա միջավայրի այլ բաղադրիչների մակաբուծաբանական վիճակը՝ կիրառելով լաբորատոր հետազոտությունների և համաճարակաբանական գնահատման մեթոդներ։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մակաբույծների հայտնաբերման եղանակները, աղտոտվածության մակարդակի գնահատման արդյունքները, ինչպես նաև կանխարգելիչ միջոցառումների և սանիտարահիգիենիկ վերահսկողության կարևորությունը։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է կենդանիների շրջանում մակաբուծային հիվանդությունների տարածման օրինաչափությունների բացահայտմանը և քաղաքային միջավայրում կենսաբանական անվտանգության ապահովման միջոցների կատարելագործմանը։ Գիրքը նախատեսված է անասնաբույժների, մակաբուծաբանների, կենսաբանների, էկոլոգների, սանիտարահիգիենիկ ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և կենդանիների առողջության ու շրջակա միջավայրի պահպանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Technology

Այս գիտատեխնիկական աշխատությունը նվիրված է ХГС մակնիշի պողպատից ձուլված գնդերի մխման տեխնոլոգիայի մշակմանը և ջերմամշակման ընթացքում դրանց կառուցվածքագոյացման գործընթացների ուսումնասիրմանը։ Աշխատանքի առանցքում պողպատե գնդերի շահագործական հատկությունների բարելավման խնդիրն է, քանի որ նման արտադրատեսակները սովորաբար ենթարկվում են բարձր մեխանիկական և հարվածային բեռնվածությունների, ինչպես նաև ինտենսիվ մաշման։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարևոր նշանակություն է տրվում մխման պայմանների՝ տաքացման ջերմաստիճանի, պահման տևողության, հովացման միջավայրի և հովացման արագության ընտրությանը, քանի որ այդ գործոնների համակցությունն անմիջականորեն ազդում է ստացվող մետաղական կառուցվածքի և, հետևաբար, պատրաստի գնդերի կարծրության, ամրության, մաշակայունության և դիմացկունության վրա։ Աշխատանքը դիտարկում է պողպատի կառուցվածքային փոխակերպումները ջերմամշակման տարբեր փուլերում՝ հնարավորություն տալով կապ հաստատել տեխնոլոգիական ռեժիմների և վերջնական մետաղագրական կառուցվածքի միջև։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձուլված նախնական կառուցվածքի առանձնահատկություններին, ջերմամշակման արդյունքում դրա փոփոխությանը, կարծրացման գործընթացներին և կառուցվածքային բաղադրիչների ձևավորմանը։ Հետազոտության գործնական նշանակությունն այն է, որ մշակված կամ հիմնավորված մխման ռեժիմը կարող է նպաստել ավելի կայուն և կանխատեսելի հատկություններով գնդերի ստացմանը, նվազեցնել արտադրական խոտանը և բարձրացնել արտադրանքի ծառայության ժամկետը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մետալուրգիայի, մեքենաշինության, նյութագիտության և ջերմամշակման տեխնոլոգիաների ոլորտներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին, հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են լեգիրված պողպատների կառուցվածքը, ձուլվածքների ջերմամշակումը և մաշակայուն դետալների արտադրության տեխնոլոգիաները։

Economics

Գիրքը նվիրված է հիփոթեքային վարկավորման ոլորտում առկա հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են բնակարանային ֆինանսավորման ժամանակակից մեխանիզմները, հիփոթեքային վարկի դերը բնակչության բնակարանային պայմանների բարելավման և ֆինանսական համակարգի զարգացման գործում, ինչպես նաև այն տնտեսական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ գործոնները, որոնք ազդում են հիփոթեքային վարկավորման մատչելիության և արդյունավետության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ հիփոթեքային շուկայի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկություններին, բանկերի և վարկային կազմակերպությունների գործունեությանը, վարկավորման պայմաններին, տոկոսադրույքներին, վարկի ժամկետներին, կանխավճարի պահանջներին և վարկառուների վճարունակության գնահատման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հիփոթեքային վարկավորման հասանելիության խնդիրը, քանի որ բնակարանների գների, բնակչության եկամուտների, տոկոսադրույքների և վարկային պարտավորությունների հարաբերակցությունը էական ազդեցություն ունի ընտանիքների ֆինանսական հնարավորությունների վրա։ Քննարկվում են նաև հիփոթեքային վարկավորման հետ կապված ռիսկերը՝ ներառյալ վարկային, տոկոսադրույքային, իրացվելիության և շուկայական ռիսկերը, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ինչպես առանձին վարկառուների, այնպես էլ ֆինանսական համակարգի կայունության վրա։ Գիրքը կարող է անդրադառնալ նաև անշարժ գույքի շուկայի և հիփոթեքային վարկավորման փոխկապակցվածությանը՝ ցույց տալով, թե բնակարանների գների փոփոխությունները, պահանջարկի տատանումները և շուկայի ակտիվությունը ինչպես են անդրադառնում վարկավորման ծավալների և պայմանների վրա։ Առանձին նշանակություն ունի պետական քաղաքականության և աջակցության ծրագրերի ուսումնասիրությունը, որոնց միջոցով փորձ է արվում ընդլայնել բնակարան ձեռք բերելու հնարավորությունները, խթանել հիփոթեքային վարկավորումը և որոշակի սոցիալական խմբերի համար նվազեցնել ֆինանսական բեռը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ անդրադառնում է հիփոթեքային շուկայի զարգացման խոչընդոտներին և հնարավոր բարեփոխումներին՝ դիտարկելով վարկավորման պայմանների կատարելագործումը, ֆինանսական ռիսկերի կառավարումը, վարկառուների պաշտպանության մեխանիզմները և ֆինանսական շուկայի կայունության ապահովումը։ ՀՀ օրինակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել տեղական շուկայի առանձնահատկությունները և գնահատել այն խնդիրները, որոնք ձևավորվում են տնտեսական փոփոխությունների, գնաճային գործընթացների, եկամուտների դինամիկայի, անշարժ գույքի գների և ֆինանսական շուկայի զարգացումների ազդեցությամբ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, բանկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման համակարգի ներկայացուցիչների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ որպես հիփոթեքային վարկավորման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրման նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Հայաստանի հիփոթեքային շուկայի զարգացման տրամաբանությունը, բացահայտելու դրա հիմնական խնդիրներն ու ռիսկերը և դիտարկելու այն հնարավոր ուղղությունները, որոնց միջոցով կարելի է բարձրացնել հիփոթեքային վարկավորման արդյունավետությունը, մատչելիությունը և կայունությունը։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է Կասպից ծովի հարավային ափամերձ տարածքների գեոտեխնիկական խոցելիության գնահատմանը՝ հաշվի առնելով բնական երկրաբանական գործընթացների, գրունտային պայմանների և մարդածին ազդեցությունների փոխկապակցվածությունը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է ափամերձ գոտիների երկրաբանական և ինժեներաերկրաբանական կառուցվածքի, գրունտների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, ստորերկրյա ջրերի պայմանների և տարածքի կայունության վրա ազդող հիմնական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ափերի էրոզիան, նստվածքների տեղաշարժը, սողանքային գործընթացները, հողի նստվածքը, ջրածածկման վտանգը և գրունտների կրողունակության փոփոխությունները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ բնակավայրերի, ճանապարհների, նավահանգստային կառույցների և այլ ենթակառուցվածքների անվտանգության վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Կասպից ծովի մակարդակի տատանումներին և դրանց հնարավոր ազդեցությանը ափագծի փոփոխության, գրունտային ջրերի մակարդակի և ափամերձ տարածքների ինժեներական կայունության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև տարածաշրջանի սեյսմիկ պայմանները, քանի որ երկրաշարժերը կարող են նպաստել անկայուն լանջերի ակտիվացմանը, գրունտների ամրության նվազմանը և տարբեր գեոտեխնիկական վտանգների ուժեղացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել դաշտային դիտարկումների, երկրաբանական հետախուզության, լաբորատոր փորձարկումների, քարտեզագրական նյութերի և տարածական տվյալների արդյունքները՝ առավել խոցելի հատվածները առանձնացնելու նպատակով։ Կարևորվում է գեոտեխնիկական ցուցանիշների համակարգված գնահատումը, որի միջոցով հնարավոր է տարածքները դասակարգել ըստ վտանգավորության և խոցելիության աստիճանի։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքաշինական զարգացման, արդյունաբերական գործունեության, ճանապարհաշինության և ափամերձ ենթակառուցվածքների ընդլայնման հետևանքով առաջացող լրացուցիչ ծանրաբեռնվածությանը, որը որոշ պայմաններում կարող է արագացնել բնական գործընթացները կամ մեծացնել դրանց հետևանքները։ Գեոտեխնիկական խոցելիության գնահատումը դիտարկվում է որպես տարածքային պլանավորման և ռիսկերի կառավարման կարևոր բաղադրիչ, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս նախապես բացահայտել շինարարության համար անբարենպաստ հատվածները և հիմնավորել համապատասխան ինժեներական պաշտպանական միջոցառումների անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել գեոտեխնիկական քարտեզների կազմման, տարածքների ինժեներական յուրացման պայմանների գնահատման, ենթակառուցվածքային նախագծերի պլանավորման և ափամերձ գոտիների կայուն կառավարման համար։ Աշխատությունը միավորում է ինժեներական երկրաբանության, հողերի մեխանիկայի, գեոմորֆոլոգիայի, հիդրոերկրաբանության և բնական վտանգների գնահատման մեթոդները՝ ձևավորելով Կասպից ծովի հարավային ափերի տարածքային խոցելիության համալիր պատկեր։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գեոտեխնիկայի, երկրաբանության, քաղաքաշինության, բնապահպանության և բնական ռիսկերի կառավարման ոլորտներում աշխատող հետազոտողների, ինժեներների, նախագծողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։