Проект устава Общества ревнителей армянских древностей

Law

Դատաստանագիրք միջնադարյան հայ իրավական կարևոր հուշարձան է, որտեղ Սմբատ Սպարապետը համակարգել և ձևակերպել է ժամանակի իրավական նորմերն ու դատավարական կարգավորումները։ Ստեղծագործությունը ներկայացնում է քաղաքացիական, քրեական և դատավարական իրավունքի հիմնական սկզբունքները՝ արտացոլելով միջնադարյան հայկական հասարակության իրավական մտածողությունն ու պետական կառավարման առանձնահատկությունները։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են հանցագործությունների տեսակները, պատիժների համակարգը, գույքային հարաբերությունները, ընտանեկան իրավունքի որոշ կանոններ և դատական գործընթացների ընթացակարգերը։ Աշխատությունը կարևոր դեր է ունեցել հայկական իրավական ավանդույթի ձևավորման և զարգացման մեջ՝ ծառայելով որպես իրավական կարգավորման համակարգված աղբյուր։ Այն նաև արժեքավոր պատմական վկայություն է միջնադարյան Հայաստանի սոցիալ-քաղաքական կառուցվածքի և իրավական մշակույթի մասին։

Pedagogy

Կրթության կառավարման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Իրանի և Ճապոնիայի կրթական համակարգերի կազմակերպման ու կառավարման առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում կրթության կառավարման կառուցվածքը, պետական մարմինների և կրթական հաստատությունների գործառույթները, կառավարման տարբեր մակարդակների փոխհարաբերությունները և որոշումների ընդունման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական քաղաքականության ձևավորման, ուսումնական գործընթացի կազմակերպման, կրթության որակի վերահսկման և մարդկային ռեսուրսների կառավարման մոտեցումներին։ Վերլուծվում են երկու երկրների կրթական համակարգերի ընդհանուր և տարբեր առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով դրանց կառավարման սկզբունքները, ինստիտուցիոնալ կառուցվածքը և կրթության զարգացման ուղղությունները։ Քննարկվում են նաև կենտրոնացված և ապակենտրոնացված կառավարման տարրերը, կրթական հաստատությունների ինքնուրույնության շրջանակները և պետական վերահսկողության նշանակությունը։ Համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կրթության կառավարման տարբեր մոդելների առանձնահատկությունները և գնահատելու դրանց կիրառման կազմակերպական մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման, համեմատական մանկավարժության, կրթական քաղաքականության և կրթական համակարգերի զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

History

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարում Իրաքում ձևավորված և զարգացած հայկական համայնքի պատմության, հասարակական կյանքի, մշակութային ինքնության և ազգային կազմակերպությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրաքահայության ձևավորման ու հետագա զարգացման գործընթացներն են, համայնքի ժողովրդագրական փոփոխությունները, բնակության հիմնական կենտրոնները, հասարակական կառուցվածքը, տնտեսական գործունեությունը, կրթական ու մշակութային կյանքը և հայկական ինքնության պահպանման մեխանիզմները։ Իրաքի հայ համայնքի պատմությունը հատկապես սերտորեն կապված է 20-րդ դարի սկզբի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական և ժողովրդագրական խոշոր փոփոխությունների հետ։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի և Հայոց ցեղասպանության հետևանքով Օսմանյան կայսրությունից տեղահանված բազմաթիվ հայեր ապաստան գտան Իրաքի տարածքում՝ ձևավորելով նոր համայնքային կենտրոններ։ Հետագա տասնամյակներում այդ բնակչությունը աստիճանաբար կազմակերպվեց եկեղեցական, կրթական, բարեգործական և հասարակական կառույցների շուրջ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է համայնքի տարածական և ժողովրդագրական զարգացման ուսումնասիրությունը։ Կարող են դիտարկվել Բաղդադի, Բասրայի, Մոսուլի, Քիրքուքի և Իրաքի այլ բնակավայրերի հայկական համայնքները, դրանց թվաքանակի փոփոխությունները և փոխհարաբերությունները։ Հայ բնակչության տեղաշարժերը պայմանավորված էին ինչպես տնտեսական հնարավորություններով, այնպես էլ տարածաշրջանի քաղաքական անկայունությամբ, պատերազմներով և պետական քաղաքականության փոփոխություններով։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել համայնքի ներքին կազմակերպվածությանը։ Հայկական եկեղեցիները, ազգային և բարեգործական կազմակերպությունները, դպրոցները, մշակութային միությունները և մամուլը կարևոր դեր են ունեցել համայնքային կյանքի կազմակերպման և ազգային ինքնության պահպանման գործում։ Եկեղեցին ոչ միայն կրոնական, այլև սոցիալական և մշակութային կենտրոնի դեր է կատարել՝ միավորելով համայնքի անդամներին և պահպանելով հայոց լեզվի, ավանդույթների ու ազգային հիշողության փոխանցումը սերունդներին։ Կրթության հարցը ևս առանցքային նշանակություն ունի։ Հայկական դպրոցները նպաստել են մայրենի լեզվի պահպանմանը, հայկական պատմության և մշակույթի փոխանցմանը և համայնքի երիտասարդ սերնդի ազգային ինքնագիտակցության ձևավորմանը։ Դպրոցական կրթությանը զուգահեռ կարևոր դեր կարող էին ունենալ կիրակնօրյա դպրոցները, մշակութային խմբակները, գրադարանները և երիտասարդական կազմակերպությունները։ Այս հաստատությունների գործունեությունը հատկապես կարևոր էր այն պայմաններում, երբ հայ համայնքը գտնվում էր այլալեզու և բազմամշակութային հասարակական միջավայրում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև իրաքահայերի տնտեսական գործունեությանը։ Հայերը մասնակցել են առևտրի, արհեստների, ծառայությունների, արդյունաբերության և այլ տնտեսական ոլորտների զարգացմանը։ Համայնքի որոշ ներկայացուցիչներ կարողացել են ստեղծել սեփական ձեռնարկություններ և զբաղեցնել նշանակալի դիրքեր քաղաքային տնտեսական կյանքում։ Այս տնտեսական գործունեությունը միաժամանակ նպաստել է համայնքի նյութական կայունությանը և հասարակական դիրքի ամրապնդմանը։ Կարևոր ուսումնասիրության առարկա է նաև մշակութային կյանքը։ Հայկական թատրոնը, երաժշտությունը, գրականությունը, տոնական ավանդույթները, ազգային պարերը և մամուլը հնարավորություն են տվել պահպանել և վերարտադրել հայկական մշակութային ինքնությունը։ Համայնքային միջոցառումները ոչ միայն մշակութային ժամանցի ձև էին, այլև ազգային համախմբման միջոց։ Մամուլի և գրականության միջոցով իրաքահայերը կարողացել են կապ պահպանել ինչպես Հայաստանի, այնպես էլ սփյուռքահայ մյուս համայնքների հետ։ Հետազոտության մեջ կարող է առանձնացվել նաև իրաքահայ համայնքի հարաբերությունը Իրաքի հասարակության և պետական կառույցների հետ։ Իրաքի բազմազգ և բազմակրոն միջավայրը ստեղծել է տարբեր համայնքների համակեցության առանձնահատուկ պայմաններ։ Հայերի հասարակական ինտեգրումը, քաղաքացիական մասնակցությունը և ազգային ինքնության պահպանումը կարող են դիտարկվել որպես փոխկապակցված գործընթացներ։ Այս համատեքստում կարևոր է ուսումնասիրել պետական քաղաքականության ազդեցությունը հայկական համայնքի կազմակերպական և մշակութային կյանքի վրա։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսի քաղաքական զարգացումները, ներքին հակամարտությունները և տարածաշրջանային պատերազմները աստիճանաբար ազդեցին նաև իրաքահայության կենսապայմանների վրա։ Անվտանգության խնդիրները, տնտեսական դժվարությունները և քաղաքական անկայունությունը հանգեցրին արտագաղթի աճին։ Համայնքի անդամների մի մասը տեղափոխվեց այլ երկրներ, այդ թվում՝ Հայաստան և արևմտյան սփյուռքի տարբեր կենտրոններ։ Այս գործընթացը փոխեց համայնքի ժողովրդագրական պատկերը և նվազեցրեց նրա նախկին թվաքանակը։ Հետազոտության արժեքավոր կողմերից կարող է լինել նաև սերունդների միջև ազգային ինքնության փոխանցման խնդրի ուսումնասիրությունը։ Լեզուն, ընտանիքը, եկեղեցին, դպրոցը, մշակութային կազմակերպությունները և համայնքային հիշողությունը միասին ձևավորել են ինքնության պահպանման մեխանիզմներ։ Միաժամանակ նոր սերունդների սոցիալականացման և իրաքյան հասարակության մեջ ինտեգրման գործընթացները կարող էին առաջ բերել ազգային ինքնության դրսևորման նոր ձևեր։ Աշխատությունը կարող է օգտագործել պատմական փաստաթղթեր, համայնքային կազմակերպությունների նյութեր, մամուլ, հուշագրություններ, վիճակագրական տվյալներ և բանավոր պատմության աղբյուրներ՝ իրաքահայության պատմական զարգացումն ավելի ամբողջական ներկայացնելու համար։ Այդ աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն խոշոր քաղաքական իրադարձությունները, այլև համայնքի առօրյա կյանքը, ընտանեկան հարաբերությունները, կրթությունը, աշխատանքը և մշակութային գործունեությունը։ Աշխատության գիտական և պատմամշակութային նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն ներկայացնում է իրաքահայությանը որպես Մերձավոր Արևելքի հայկական սփյուռքի կարևոր բաղադրիչ՝ ցույց տալով համայնքի ձևավորման, կազմակերպման, զարգացման և աստիճանական նվազման հիմնական փուլերը։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, հայագետներին, սփյուռքագետներին, ազգագրագետներին, սոցիոլոգներին, ինչպես նաև Մերձավոր Արևելքի և հայկական սփյուռքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել 20-րդ դարում Իրաքի հայկական համայնքի պատմական ուղու մասին՝ ընդգրկելով նրա ձևավորման նախադրյալները, ժողովրդագրական և տարածքային զարգացումները, տնտեսական ու հասարակական գործունեությունը, կրթական և մշակութային կյանքը, ազգային ինքնության պահպանման խնդիրները և տարածաշրջանի քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունը համայնքի հետագա ճակատագրի վրա։

Agriculture

Գյուղատնտեսության էկոնոմիկա աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսության տնտեսագիտության հիմնական սկզբունքներին, մեթոդներին և տեխնոլոգիաներին, որոնք կարևոր են այս ոլորտի արդյունավետ զարգացման համար։ Հեղինակներ Հակոբյան Լ.Լ. և Ճեպեճյան Շ. Ա.-ն գիրքում ներկայացնում են գյուղատնտեսական արտադրության և դրա կառավարման հիմնադրույթները՝ մանրամասն վերլուծելով ինչպես գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրական գործընթացները, այնպես էլ այն տնտեսական գործոնները, որոնք ազդում են այս ոլորտի զարգացմանը։ Աշխատությունը ընդգրկում է գյուղատնտեսության ֆինանսական և տնտեսական տեսանկյունից բոլոր կարևոր թեմաները՝ արտադրողականության բարձրացման մեթոդներ, ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործում, աշխատուժի կազմակերպում, գյուղատնտեսական արտադրանքի շուկա և գնագոյացում, ինչպես նաև գյուղատնտեսական տեխնոլոգիաների ներդրման առանձնահատկությունները։ Գրքում ներկայացված են նաև գյուղատնտեսության զարգացման խոչընդոտները և հնարավոր լուծումներ՝ հաշվի առնելով տեղական և միջազգային տնտեսական պայմանները։ Հեղինակները հատուկ ուշադրություն են դարձնում գյուղատնտեսության մոդեռնիզացմանը, որի համար անհրաժեշտ են նորագույն տեխնոլոգիաներ, արդյունավետ կառավարման համակարգեր և պետական աջակցության քաղաքականություն։ Նրանք քննարկում են նաև գյուղատնտեսության միջուկային բնույթը՝ որպես երկրի տնտեսական անվտանգության կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատությունը առանձնանում է իր գործնական ուղղվածությամբ՝ ներառելով գործնական օրինակներ, մաթեմատիկական մոդելներ և վիճակագրական տվյալներ, որոնք օգնում են հասկանալու գյուղատնտեսության տնտեսական զարգացումը և դրա համար առկա ռեսուրսների գործարկումը։ Այն օգտակար է ինչպես գյուղատնտեսական տնտեսությունների ղեկավարներին, այնպես էլ տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության և բնական ռեսուրսների կառավարման ոլորտի ուսանողներին։

Other Subjects

Հրատարակությունը ներկայացնում է 2013 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում հրապարակված արձագանքների, անդրադարձների, գնահատականների և տեղեկատվական նյութերի համակարգված հավաքածու՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական և տեղեկատվական միջավայրի հիմնական միտումները։ Նյութերը կարող են ընդգրկել մամուլում, լրատվական գործակալություններում, հեռուստատեսային ու ռադիոհաղորդումներում, ինչպես նաև էլեկտրոնային լրատվամիջոցներում ներկայացված հրապարակումներ՝ արտացոլելով տարբեր իրադարձությունների, նախաձեռնությունների, կազմակերպությունների գործունեության կամ հասարակական նշանակություն ունեցող գործընթացների լուսաբանումը։ Ժողովածուի կարևոր առանձնահատկությունը տարբեր աղբյուրներից ստացված տեղեկատվության մեկ ամբողջության մեջ համախմբումն է, որի շնորհիվ հնարավոր է հետևել տարվա ընթացքում որոշակի թեմաների նկատմամբ լրատվամիջոցների հետաքրքրության փոփոխությանը, հրապարակումների հաճախականությանը և հանրային արձագանքի ձևավորմանը։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս համեմատել տարբեր լրատվամիջոցների մոտեցումները, բացահայտել թեմաների լուսաբանման առանձնահատկությունները և հասկանալ, թե ինչպիսի խնդիրներ ու իրադարձություններ են առավել մեծ ուշադրություն գրավել տվյալ ժամանակահատվածում։ Միաժամանակ ժողովածուն կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական և փաստագրական աղբյուր՝ պահպանելով ժամանակի մամուլի արձագանքների պատկերը և նպաստելով հետագա ուսումնասիրությունների համար անհրաժեշտ նյութերի կենտրոնացմանը։ Հրապարակումների ժամանակագրական կամ թեմատիկ համակարգումը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հասարակական քննարկումների ընթացքը, հետևել որոշակի իրադարձությունների զարգացմանը և ուսումնասիրել դրանց վերաբերյալ ձևավորված գնահատականների բազմազանությունը։ Նման բնույթի տարեգրական նյութերը կարևոր են նաև մեդիա հետազոտությունների տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել տեղեկատվության տարածման եղանակները, լրատվական օրակարգի ձևավորումը, հասարակական կարծիքի վրա զանգվածային հաղորդակցության միջոցների ազդեցությունը և տարբեր թեմաների ներկայացման առանձնահատկությունները։ Հավաքածուն ունի նաև մատենագիտական և արխիվային նշանակություն՝ հեշտացնելով համապատասխան ժամանակաշրջանի հրապարակումների հայտնաբերումը և դրանց վերաբերյալ տեղեկությունների համակարգված օգտագործումը։ Այն կարող է օգտակար լինել լրագրության, հաղորդակցության, հասարակագիտության, պատմության և մեդիա ուսումնասիրությունների ոլորտների հետազոտողների, ուսանողների, լրագրողների, մատենագետների, ինչպես նաև 2013 թվականի հասարակական ու տեղեկատվական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Culture

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Ալեքսանդր Սպենդիարյանի սիմֆոնիկ ստեղծագործության վերլուծությանը՝ դիտարկելով այն որպես հայ դասական երաժշտարվեստի ձևավորման և զարգացման կարևոր փուլերից մեկը։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ Սպենդիարյանի սիմֆոնիկ մտածողությունը ձևավորվել է եվրոպական երաժշտական ավանդույթների և արևելյան երաժշտական պատկերային համակարգի ստեղծագործական համադրության հիման վրա՝ ստեղծելով ինքնատիպ ազգային-դասական ոճ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա սիմֆոնիկ գործերում թեմատիկ զարգացման, նվագախմբային մտածողության և հարմոնիկ կառուցվածքի առանձնահատկություններին, որոնք արտահայտում են ինչպես ռոմանտիկական, այնպես էլ իմպրեսիոնիստական ազդեցություններ։ Աշխատությունում վերլուծվում է նաև նրա երաժշտական լեզվի ազգային հիմքը՝ ժողովրդական մեղեդայնության, ռիթմիկ կառուցվածքների և արևելյան ինտոնացիոն տարրերի կիրառման միջոցով, որոնք ապահովում են ստեղծագործությունների յուրահատուկ գունեղությունը։ Միաժամանակ դիտարկվում է նրա ներդրումը հայկական սիմֆոնիզմի ձևավորման մեջ՝ որպես այնպիսի կոմպոզիտոր, որը հիմք դրեց ազգային սիմֆոնիկ դպրոցի զարգացմանը և ազդեց հետագա սերունդների ստեղծագործական որոնումների վրա։ Այս համատեքստում Սպենդիարյանի արվեստը ներկայացվում է որպես կամուրջ եվրոպական դասական ավանդույթի և հայկական երաժշտական ինքնության միջև՝ ստեղծելով նոր որակի սիմֆոնիկ մտածողություն։