Պրոգնոստիկ գործոնների նշանակությունը ոսկրային մետասթազների ճառագայթային բուժման դեպքում

Biology

Աշխատությունը նվիրված է LVV-հեմորֆին-3 կենսաակտիվ պեպտիդի հակադիաբետիկ ազդեցության մոլեկուլային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել դրա հնարավոր մասնակցությունը գլյուկոզային հոմեոստազի, նյութափոխանակային գործընթացների և շաքարային դիաբետին բնորոշ կենսաքիմիական փոփոխությունների կարգավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում պեպտիդի ազդեցությունները բջջային ազդանշանային ուղիների, գլյուկոզի յուրացման և օգտագործման, ինսուլինային ազդանշանների փոխանցման ու էներգետիկ նյութափոխանակության հետ կապված գործընթացների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն մոլեկուլային թիրախների և կարգավորիչ համակարգերի բացահայտմանը, որոնց հետ փոխազդեցությունը կարող է պայմանավորել ուսումնասիրվող նյութի կենսաբանական ազդեցությունները։ Վերլուծվում են ածխաջրային և լիպիդային նյութափոխանակության ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները, ինչպես նաև դրանց կապը ինսուլինային զգայունության և բջիջների նյութափոխանակային վիճակի հետ։ Քննության են առնվում նաև օքսիդատիվ սթրեսի, ազատ ռադիկալային գործընթացների և հակաօքսիդանտային պաշտպանության համակարգերի փոփոխությունները, քանի որ դրանց հավասարակշռության խախտումը կարող է մասնակցել նյութափոխանակային խանգարումների զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում է պեպտիդի հնարավոր ազդեցությունը բորբոքային գործընթացների և բջջային պատասխանները կարգավորող կենսաքիմիական գործոնների վրա՝ փորձելով պարզել հակադիաբետիկ ազդեցության բազմագործոն բնույթը։ Փորձարարական տվյալների հիման վրա գնահատվում են տարբեր կենսաբանական ցուցանիշներ և դրանց փոփոխությունները պեպտիդի ազդեցությունից հետո՝ համադրելով կենսաքիմիական, մոլեկուլային և ֆիզիոլոգիական հետազոտությունների արդյունքները։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ազդեցության դոզայից և տևողությունից կախված օրինաչափությունների բացահայտմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել նյութի կենսաբանական ակտիվության վերաբերյալ։ Հետազոտությունը կարևոր է հեմորֆինների և դրանց ածանցյալների ֆունկցիոնալ հատկությունների պարզաբանման, ինչպես նաև նյութափոխանակային հիվանդությունների կարգավորման նոր մոլեկուլային թիրախների որոնման տեսանկյունից։ Ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ կենսաակտիվ պեպտիդների հակադիաբետիկ ներուժի հետագա փորձարարական ուսումնասիրությունների և դրանց հնարավոր դեղաբանական կիրառությունների գնահատման համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է մեղմացնող հանգամանքներում կատարված սպանությունների քրեաիրավական բնութագրմանը, դրանց որակման առանձնահատկություններին և իրավական գնահատման չափանիշներին։ Հեղինակը վերլուծում է այն իրավիճակները, երբ սպանությունը կատարվում է հանկարծակի ուժեղ հոգեկան հուզմունքի, անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների գերազանցման, ծանր անձնական կամ ընտանեկան կոնֆլիկտների, ինչպես նաև այլ մեղմացնող հանգամանքների ազդեցության ներքո։ Գրքում դիտարկվում են հանցակազմի տարրերը՝ օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, ինչպես նաև մեղավորության աստիճանի գնահատման իրավական չափանիշները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դատական պրակտիկային և այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են նման դեպքերի որակման ժամանակ՝ տարբերակելով կանխամտածված սպանությունը մեղմացնող հանգամանքներով կատարված հանցագործությունից։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև պատժի անհատականացման սկզբունքը և դրա կիրառումը նման գործերով՝ ընդգծելով արդարադատության և մարդասիրության հավասարակշռության անհրաժեշտությունը։ Աշխատությունը կարևոր է իրավաբանների, դատախազների, դատավորների և քրեագետների համար՝ նպաստելով քրեական իրավունքի կիրառման կատարելագործմանը։

Psychology

Психология самоотношения աշխատությունը հոգեբանության ոլորտի գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է անձի ինքնաարժևորման, ինքնընկալման և ինքնահաստատման հոգեբանական մեխանիզմների վերլուծությանը, այն բացատրում է «սամոօթնոշենիե» (self-attitude) հասկացության կառուցվածքը՝ ներառելով ինքնագնահատականը, ինքնաընկալումը, հուզական վերաբերմունքը սեփական անձի նկատմամբ և վարքային դրսևորումները, գիրքը ուսումնասիրում է նաև անձի ինքնակարգավորման գործընթացները, ներքին կոնֆլիկտների ձևավորումը և դրանց ազդեցությունը հոգեկան առողջության վրա, միաժամանակ անդրադառնում է զարգացման հոգեբանությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես է ինքնաառնչությունը ձևավորվում մանկությունից մինչև հասունություն սոցիալական միջավայրի ազդեցության ներքո, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հոգեբանության, անձի զարգացման և կլինիկական հոգեբանության ոլորտների համար։

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության սննդամթերք արտադրող կազմակերպություններում արտադրանքի հետևելիության ապահովման գործընթացների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման կազմակերպական, տեխնոլոգիական ու կառավարչական հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Քննարկվում են սննդամթերքի արտադրության և մատակարարման շղթայի տարբեր փուլերում հումքի, բաղադրիչների, կիսաֆաբրիկատների և պատրաստի արտադրանքի շարժի վերահսկման սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց ծագման ու տեղաշարժի վերաբերյալ տեղեկատվության գրանցման և պահպանման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հետևելիության համակարգերի նշանակությանը սննդամթերքի անվտանգության ապահովման, որակի կառավարման, արտադրական ռիսկերի նվազեցման և սպառողների շահերի պաշտպանության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրվում են արտադրանքի նույնականացման, խմբաքանակների հաշվառման, փաստաթղթաշրջանառության կազմակերպման, տեղեկատվական համակարգերի ներդրման և տվյալների փոխանակման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային չափորոշիչների և սննդամթերքի անվտանգության կառավարման համակարգերի պահանջներին, մասնավորապես՝ HACCP սկզբունքների և ISO 22000 ստանդարտի հետ հետևելիության գործընթացների փոխկապակցվածությանը։ Կարևորվում են Հայաստանի սննդարդյունաբերական կազմակերպությունների տեխնիկական և կազմակերպական հնարավորությունները, անձնակազմի մասնագիտական պատրաստվածությունը, վերահսկողության մեխանիզմների կատարելագործումը և արտադրանքի հետկանչի գործընթացների արդյունավետ կազմակերպումը։ Դիտարկվում են թվային տեխնոլոգիաների, ավտոմատացված հաշվառման և տվյալների միասնական կառավարման համակարգերի կիրառման հեռանկարները՝ արտադրության թափանցիկության, մրցունակության և սպառողական վստահության բարձրացման նպատակով։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սննդարդյունաբերության մասնագետների, որակի կառավարման պատասխանատուների, սննդամթերքի անվտանգության փորձագետների, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Medicine

Այս թեման վերաբերում է արտադրական հիգիենայի և աշխատանքի անվտանգության ուսումնասիրությանը՝ բյուրեղապակյա էլեկտրական ջահերի արտադրության պայմաններում, որտեղ գնահատվում են աշխատողների առողջության վրա ազդող ֆիզիկական, քիմիական և կազմակերպչական գործոնները։ Արտադրական գործընթացում կարող են առկա լինել մի շարք ռիսկային գործոններ՝ ապակու և բյուրեղի մշակման ժամանակ առաջացող մանր փոշիներ, քիմիական նյութերի օգտագործում, բարձր ջերմաստիճանային փուլեր, ինչպես նաև մեխանիկական վնասվածքների վտանգ՝ կտրող և հղկող սարքավորումների կիրառման ընթացքում։ Բացի այդ, կարևոր են նաև լուսային, աղմուկային և միկրոկլիմայական պայմանները, որոնք կարող են ազդել աշխատողների ընդհանուր ինքնազգացողության և երկարաժամկետ առողջական վիճակի վրա։ Հիգիենիկ գնահատականը ներառում է աշխատանքային միջավայրի չափանիշների համեմատում սահմանված նորմերի հետ՝ օդի մաքրության, փոշու կոնցենտրացիայի, աղմուկի մակարդակի և լուսավորության ինտենսիվության վերահսկմամբ։ Ուսումնասիրվում է նաև աշխատողների առողջական վիճակը՝ մասնագիտական հիվանդությունների, շնչառական համակարգի խնդիրների, աչքերի և մաշկի գրգռումների տարածվածության գնահատմամբ։ Աշխատանքային պայմանների բարելավման նպատակով առաջարկվում են տեխնոլոգիական արդիականացում, օդափոխության համակարգերի կատարելագործում, անհատական պաշտպանության միջոցների կիրառություն և աշխատանքի կազմակերպման ռացիոնալացում։ Այս մոտեցումները նպաստում են ոչ միայն աշխատողների առողջության պահպանմանը, այլև արտադրողականության բարձրացմանը և արտադրական ռիսկերի նվազեցմանը։

Biology

Բուսաբանական և էկոլոգիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Արագած լեռան տարբեր բնական պայմաններում աճող բարձրալեռնային բույսերի որոշ տեսակների կենսաձևաբանական փոփոխականության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բույսերի կառուցվածքային և ձևաբանական հատկանիշների փոփոխությունները՝ կապված բարձրության, կլիմայական պայմանների, հողի առանձնահատկությունների և աճելավայրի այլ էկոլոգիական գործոնների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վեգետատիվ ու վերարտադրողական օրգանների բնութագրերին, աճի ձևերին և արտաքին միջավայրի ազդեցությանը բույսերի զարգացման վրա։ Վերլուծվում են տարբեր աճելավայրերում նույն կամ հարակից տեսակների կենսաձևաբանական ցուցանիշների տարբերությունները և դրանց հնարավոր հարմարվողական նշանակությունը։ Քննարկվում են նաև բարձրալեռնային միջավայրին բույսերի հարմարվելու մեխանիզմները, էկոլոգիական պայմանների փոփոխության նկատմամբ արձագանքները և տեսակների ներտեսակային փոփոխականության դրսևորումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս խորացնելու պատկերացումները բարձրալեռնային բուսականության ձևավորման, հարմարվողականության և կենսաբազմազանության պահպանման օրինաչափությունների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բուսաբանության, բույսերի էկոլոգիայի, բուսաշխարհագրության և բարձրալեռնային էկոհամակարգերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։