Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionOther Subjects
Կենտրոնական գործադիր ժողովի Բ. տեղեկագիր, 1880–1881 թվականներ
Հրատարակությունը տեղեկագրային բնույթի փաստաթուղթ է, որն առնչվում է կենտրոնական գործադիր ժողովի գործունեությանը և ներկայացնում է 1880–1881 թվականների աշխատանքային շրջանի վերաբերյալ տեղեկություններ։ Նման տեղեկագրերը կարևոր դեր են ունեցել կազմակերպությունների և կառավարման մարմինների գործունեության հրապարակայնացման, կատարված աշխատանքների ամփոփման և համապատասխան կառույցների ու հասարակության միջև տեղեկատվության փոխանցման գործում։ Դրանք կարող են ընդգրկել ժողովի կազմակերպական աշխատանքներին, վարչական որոշումներին, քննարկված հարցերին, իրականացված նախաձեռնություններին և ընթացիկ խնդիրներին վերաբերող նյութեր։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում գործադիր մարմնի գործունեության կազմակերպման, հաշվետվողականության և կառավարման ընթացակարգերի մասին։ Հրատարակության երկրորդ տեղեկագիր լինելը մատնանշում է պարբերական կամ հաջորդական հաշվետվությունների շարքի գոյությունը, որի միջոցով ժողովի աշխատանքները ներկայացվել են որոշակի ժամանակահատվածների կտրվածքով։ Այն արժեքավոր սկզբնաղբյուր կարող է ծառայել 19-րդ դարի վերջին հայ հասարակական և կազմակերպական կյանքի, վարչական կառույցների գործունեության, ժողովական աշխատանքի և համայնքային կառավարման պատմության ուսումնասիրության համար։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում նաև ժամանակաշրջանի հայերեն պաշտոնական ու փաստաթղթային գրականության և հաշվետվական հրատարակությունների ուսումնասիրության տեսանկյունից։
Updated: 2026-10-31
Literature
Западноармянская поэзия 70-80-ых годов XIX века
Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի 70–80-ական թվականների արևմտահայ պոեզիայի զարգացման հիմնական միտումների, գաղափարական ուղղվածության և գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են ժամանակաշրջանի բանաստեղծական ժառանգության թեմատիկ բազմազանությունը, ազգային ինքնության, հայրենիքի, ազատության, հասարակական կյանքի և մարդու ներաշխարհի արտացոլման ձևերը, ինչպես նաև քնարական մտածողության և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրության մեջ ներկայացվում են ժամանակի գրական գործընթացները, արևմտահայ պոեզիայի կապը ազգային-մշակութային վերածննդի գաղափարների հետ, ինչպես նաև գրական ավանդույթի և նորարարական միտումների փոխհարաբերությունները։ Գրքում տեղ են գտել գրականագիտական վերլուծություններ և համեմատական դիտարկումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել XIX դարի վերջին տասնամյակների արևմտահայ պոեզիայի գեղարվեստական արժեքի, պատմամշակութային նշանակության և հայ գրականության զարգացման մեջ ունեցած կարևոր դերի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, հայագետների, դասախոսների, ուսանողների, հետազոտողների և արևմտահայ գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։
Updated: 2026-09-03
Literature
Ագնեսը կամ Յախուտ նեյ չալան գըզճըղազը
Աշխատությունը հայատառ թուրքերեն գեղարվեստական գրականության նմուշ է, որի վերնագիրը ներկայացնում է Ագնես անունով կերպարին և պարունակում է թուրքերեն արտահայտություն։ Հայատառ թուրքերեն գրականությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ գրքի պատմության մեջ․ այն ստեղծվել է այն միջավայրերում, որտեղ հայ ընթերցողները առօրյա հաղորդակցության մեջ օգտագործել են թուրքերենը, սակայն շարունակել են օգտվել հայկական գրային համակարգից։ Այսպիսի ստեղծագործությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու լեզվական փոխազդեցությունները, ընթերցողական նախասիրությունները և գրական ճաշակի ձևավորումը բազմալեզու համայնքներում։ Վերնագրի կառուցվածքից կարելի է ենթադրել, որ ստեղծագործության կենտրոնում Ագնես անունով հերոսուհին կամ կերպարն է, սակայն առանց բովանդակության հաստատված տվյալների նպատակահարմար չէ վերագրել նրան որոշակի կենսագրություն կամ պատմական իրադարձություններ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայատառ թուրքերենի ուսումնասիրության, հայ համայնքների գրական կյանքի, լեզվական ինքնության և 19-րդ դարի գեղարվեստական հրատարակությունների պատմության տեսանկյունից։ Այն նաև արժեքավոր նյութ է՝ հասկանալու համար, թե ինչպես են տարբեր լեզուներով ստեղծագործությունները շրջանառվել հայկական գրավոր մշակույթի շրջանակում։
Updated: 2026-11-06
Medicine
Трансплантация культуры поджелудочной железы в лечении хирургических больных с сахарным диабетом
Աշխատությունը նվիրված է շաքարային դիաբետ ունեցող վիրաբուժական հիվանդների բուժման համատեքստում ենթաստամոքսային գեղձի բջջային կամ հյուսվածքային մշակույթի փոխպատվաստման հնարավորությունների կլինիկական և փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում ենթաստամոքսային գեղձի ներզատական ֆունկցիայի մասնակի փոխարինման կամ աջակցման գաղափարն է՝ կենսունակ բջջային նյութի կիրառմամբ։ Քննվում են դիաբետի պայմաններում ածխաջրային նյութափոխանակության խանգարումները, ինսուլինային կարգավորման նշանակությունը և այն գործոնները, որոնք վիրաբուժական միջամտությունների ընթացքում կամ դրանից հետո կարող են բարդացնել հիվանդների ընդհանուր վիճակի կառավարումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում փոխպատվաստվող բջջային նյութի ֆունկցիոնալ ակտիվության պահպանմանը, օրգանիզմում դրա կենսունակությանը և նյութափոխանակային ցուցանիշների վրա հնարավոր ազդեցությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել բջջային ու հյուսվածքային փոխպատվաստման կենսաբանական հիմքերը, իմունաբանական համատեղելիության խնդիրները, փոխպատվաստված նյութի նկատմամբ օրգանիզմի արձագանքը և դրա գործունեության տևողության գնահատումը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուժման արդյունքների կլինիկական և լաբորատոր գնահատումը՝ նպատակ ունենալով հասկանալ, թե տվյալ մոտեցումը որքանով կարող է նպաստել գլյուկոզային հոմեոստազի կարգավորմանը և հիվանդների ընդհանուր նյութափոխանակային վիճակի բարելավմանը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև վիրաբուժական հիվանդների առանձնահատկություններին, քանի որ դիաբետը կարող է կապված լինել հետվիրահատական ընթացքի և վերականգնման լրացուցիչ դժվարությունների հետ։ Բջջային փոխպատվաստման ուսումնասիրությունը դիտարկվում է որպես ավանդական բուժական մոտեցումները լրացնող գիտական ուղղություն, որի գնահատման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել ոչ միայն հնարավոր նյութափոխանակային ազդեցությունը, այլև իմունաբանական, վիրաբուժական և երկարաժամկետ անվտանգության խնդիրները։ Առանձին նշանակություն ունի մեթոդի սահմանափակումների ուսումնասիրությունը՝ ներառյալ փոխպատվաստված բջիջների ֆունկցիայի պահպանման և օրգանիզմի իմունային արձագանքի հետ կապված հարցերը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է վիրաբուժության, էնդոկրինոլոգիայի, փոխպատվաստաբանության և բջջային կենսաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ենթաստամոքսային գեղձի բջջային նյութի փոխպատվաստումը որպես դիաբետի բուժման պատմականորեն ուսումնասիրված փորձարարական և կլինիկական ուղղություններից մեկը։
Updated: 2026-09-21
Literature
Սիրահարների գաղտնիքը կամ Արարատի այցելուն, հատոր Ա
Ստեղծագործությունը պատկանում է գեղարվեստական արձակի այն երկերին, որոնց վերնագիրը սիրային հարաբերությունների, գաղտնիքների և Արարատի հետ կապված իրադարձությունների շուրջ ձևավորվող պատմություն է հուշում։ Սիրո և գաղտնիքի թեմաները գրականության մեջ հաճախ ծառայում են որպես սյուժեի զարգացման առանցք՝ ընթերցողին ներգրավելով հերոսների անձնական ապրումների, փոխհարաբերությունների, ներքին հակասությունների և նրանց առջև ծառացած հանգամանքների մեջ։ Արարատի հիշատակությունը ստեղծագործությանը հաղորդում է նաև հայկական աշխարհագրական ու մշակութային միջավայրի հետ առնչության նշանակություն՝ այդ վայրը ներկայացնելով որպես պատմության կարևոր տարածական հենակետ։ XIX դարի հայերեն գեղարվեստական գրականության մեջ նմանատիպ վերնագրերով երկերը նպաստել են ընթերցանության հետաքրքրության ընդլայնմանը և ընթերցողին առաջարկել են հուզական, երևակայական ու երբեմն խորհրդավոր իրադարձություններով հարուստ պատմություններ։ Հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ ստեղծագործությունը նախատեսված էր շարունակական ընթերցանության համար, ինչը բնորոշ էր ժամանակի բազմահատոր կամ մասերով հրատարակվող գեղարվեստական երկերին։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ գրականության պատմությամբ, սիրային արձակի զարգացմամբ, XIX դարի ընթերցանության մշակույթով և Արարատի՝ գրական պատկերացումներում ունեցած խորհրդանշական նշանակությամբ զբաղվող ուսումնասիրողների համար։
Updated: 2026-10-29
Linguistics
Թալիշերենի անբարանի բարբառը
Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Թալիշերենի անբարանի բարբառի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով դրա հնչյունական, բառապաշարային, քերականական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ներկայացնել տվյալ բարբառի լեզվական համակարգը, բացահայտել դրա յուրահատկությունները և այն դիտարկել Թալիշերենի ընդհանուր լեզվական տարածքի և հարակից բարբառների համատեքստում։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում հնչյունաբանությանը և հնչյունական համակարգին․ ուսումնասիրվում են ձայնավորների և բաղաձայնների կազմը, դրանց արտասանական առանձնահատկությունները, հնչյունափոխական երևույթները, շեշտադրությունը և խոսքային հնչերանգը։ Բարբառային խոսքի հնչյունական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնել այն հատկանիշները, որոնցով տվյալ խոսվածքը տարբերվում է գրական լեզվից և այլ տարածքային տարբերակներից։ Ուսումնասիրության կարևոր բաժիններից մեկը բառապաշարն է, որտեղ կարող են ներկայացվել տեղական բառեր ու արտահայտություններ, հին լեզվական շերտեր, կենցաղային և մասնագիտական անվանումներ, ինչպես նաև այլ լեզուների հետ շփումների արդյունքում ձևավորված փոխառություններ։ Բառապաշարի ուսումնասիրությունը հատկապես արժեքավոր է բարբառի պատմական զարգացման, տվյալ համայնքի մշակույթի և ավանդական կենցաղի վերաբերյալ տեղեկություններ ստանալու տեսանկյունից։ Քերականական համակարգի վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում անվանական և բայական ձևերին, հոլովմանը, հոգնակիի կազմությանը, դերանուններին, ժամանակների և եղանակների արտահայտմանը, ինչպես նաև նախադասության կառուցվածքին։ Բարբառային նյութի միջոցով հնարավոր է բացահայտել այն քերականական ձևերը, որոնք պահպանվել են տեղական խոսքում և կարող են կարևոր տեղեկություններ հաղորդել լեզվի պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Աշխատության նշանակալի կողմերից է կենդանի խոսքի փաստացի նյութի օգտագործումը, քանի որ բարբառի առանձնահատկությունները առավել ամբողջական կերպով բացահայտվում են բնական հաղորդակցության ընթացքում գրանցված օրինակների միջոցով։ Այդպիսի նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն լեզվական ձևերը, այլև դրանց գործածության համատեքստը, խոսքի ոճական տարբերությունները և ավանդական արտահայտչամիջոցները։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև պատմական բարբառագիտության համար, քանի որ տարածքային խոսվածքների համեմատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնել լեզվական փոփոխությունների ընթացքը, տարբեր բնակավայրերի միջև եղած կապերը և լեզվական հնագույն շերտերի պահպանման աստիճանը։ Բարբառի ուսումնասիրությունը միաժամանակ կարևոր նշանակություն ունի մշակութային ժառանգության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ տեղական խոսվածքները համայնքի պատմական հիշողության, ինքնության և բանավոր մշակույթի կարևոր բաղադրիչներից են։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հայերենագիտությամբ, բարբառագիտությամբ, լեզվի պատմությամբ, համեմատական լեզվաբանությամբ և տարածաշրջանային մշակույթով զբաղվող մասնագետներին ու հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արժեքավոր աղբյուր է Թալիշերենի տվյալ տարածքային տարբերակի լեզվական կառուցվածքի և զարգացման առանձնահատկությունների ճանաչման համար՝ միաժամանակ նպաստելով հայկական բարբառային բազմազանության փաստագրմանն ու պահպանմանը։
Updated: 2026-09-06