Շահան Շահնուրի հայերէն ստեղծագործութիւնը

Literature

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսի և XX դարի առաջին տասնամյակների հայ մշակութային ու հասարակական կյանքի ինքնատիպ ներկայացուցիչներից մեկի կենսագրության և բազմակողմ գործունեության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են նրա կյանքի հիմնական փուլերը, կրթական միջավայրը, աշխարհայացքի ձևավորման պայմանները և հասարակական գործունեության ուղղությունները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի պատմամշակութային իրողությունների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մանկավարժական և գյուղատնտեսական գործունեությանը, ինչպես նաև հասարակական կյանքում ունեցած մասնակցությանը։ Լուսաբանվում է նրա գրական ժառանգությունը՝ հատկապես երգիծական ստեղծագործությունները, որոնց միջոցով արտացոլվել են ժամանակի կենցաղային, հասարակական և մշակութային երևույթները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Շուշիի հասարակական կյանքի և իրականության պատկերումը, քանի որ հեղինակի ստեղծագործական ժառանգության մի մասը սերտորեն կապված է այդ միջավայրի, նրա մարդկանց, բարքերի և լեզվական առանձնահատկությունների հետ։ Քննվում է նաև մանկագրության և թարգմանական գործունեության բնագավառում ունեցած ներդրումը՝ բացահայտելով նրա հետաքրքրությունների լայն շրջանակը և գրական աշխատանքի տարբեր ուղղությունները։ Առանձին ուսումնասիրության առարկա է ժողովրդագիտական գործունեությունը, որի շնորհիվ պահպանվել և գրանցվել են ժողովրդական մշակույթին, կենցաղին, բանավոր ավանդույթներին ու լեզվին վերաբերող արժեքավոր նյութեր։ Կարևորվում է Ղարաբաղի բարբառի օգտագործումը ստեղծագործություններում և դրա նշանակությունը ոչ միայն գեղարվեստական խոսքի անհատականացման, այլև ժամանակաշրջանի կենդանի լեզվական միջավայրի արտացոլման տեսանկյունից։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս նրա գործունեությունը դիտարկել գրականության, բանահյուսության, ազգագրության, մանկավարժության և հասարակական կյանքի փոխկապակցվածության մեջ։ Կենսագրական տվյալների, ձեռագիր աղբյուրների, մամուլի նյութերի և գրական ժառանգության ուսումնասիրության միջոցով ձևավորվում է գործչի մտավոր ու ստեղծագործական դիմանկարը։ Նրա գործունեության բազմակողմ քննությունը կարևոր է նաև XIX–XX դարերի սահմանագծի արևելահայ մշակութային կյանքի, Շուշիի մտավոր միջավայրի և հայ երգիծական գրականության զարգացման պատմությունը հասկանալու համար։ Աշխատության մեջ ներկայացված մատենագիտական և աղբյուրագիտական նյութերը հնարավորություն են տալիս համակարգելու նրա ստեղծագործական ժառանգությունը և գնահատելու այն հայ մշակույթի պատմության ընդհանուր համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել հայ գրականության, ազգագրության, բանահյուսության, մշակույթի պատմության և հայագիտական ուսումնասիրությունների խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Finance

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգում ֆինանսական հսկողության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով բանկերի ֆինանսական կայունության, հուսալիության, թափանցիկության և ռիսկերի արդյունավետ կառավարման ապահովման անհրաժեշտությունը։ Ֆինանսական հսկողությունը բանկային համակարգի բնականոն գործունեության առանցքային պայմաններից է, քանի որ բանկերի կողմից ներգրավված և տեղաբաշխված ֆինանսական միջոցների մեծ ծավալները պահանջում են շարունակական վերահսկողություն, հաշվետվողականություն և prudential պահանջների պահպանում։ ՀՀ-ում բանկերի գործունեության նկատմամբ վերահսկողության բացառիկ իրավասությունը վերապահված է Կենտրոնական բանկին, որը սահմանում է բանկերի գործունեության հիմնական կարգավորիչ պահանջները, իրականացնում լիցենզավորում, վերահսկում ֆինանսական խմբերի գործունեությունը և անհրաժեշտության դեպքում կիրառում պատասխանատվության միջոցներ։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են ֆինանսական հսկողության տեսական հիմքերը, դրա կազմակերպման սկզբունքները և բանկային համակարգում կիրառվող վերահսկողական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկերի կապիտալի բավարարության, իրացվելիության, ակտիվների որակի, վարկային ռիսկի, շուկայական և գործառնական ռիսկերի, շահութաբերության ու ֆինանսական կայունության ցուցանիշների վերահսկմանը։ ՀՀ ԿԲ-ն կարգավորման շրջանակում սահմանում է կապիտալի և իրացվելիության պահանջներ, ինչպես նաև ռիսկերի կառավարման և կորպորատիվ կառավարման չափանիշներ, որոնք ուղղված են հնարավոր կորուստների կլանման կարողության և ֆինանսական համակարգի կայունության ապահովմանը։ Կարևոր ուղղություն է բանկերի ներքին հսկողության համակարգի ուսումնասիրությունը։ Բանկերը պարտավոր են ունենալ ներքին հսկողություն իրականացնող համապատասխան կառուցվածքային ստորաբաժանում, իսկ Կենտրոնական բանկը սահմանում է այդ համակարգի իրականացման նվազագույն պայմանները։ Ներքին հսկողության արդյունավետությունը կարևոր է ֆինանսական հաշվետվությունների արժանահավատության, ներքին ռիսկերի բացահայտման, խարդախությունների կանխարգելման և կառավարչական որոշումների որակի բարձրացման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ կարող է ուսումնասիրվել նաև արտաքին վերահսկողության և ներքին հսկողության փոխկապակցվածությունը։ ՀՀ ԿԲ-ն կիրառում է ինչպես հեռակա, այնպես էլ տեղում վերահսկողության մեխանիզմներ․ հեռակա վերահսկողության ընթացքում վերլուծվում են բանկերի հաշվետվությունները, ֆինանսական ցուցանիշները և ռիսկային պրոֆիլները, իսկ տեղում ստուգումների միջոցով գնահատվում են ներքին գործընթացները, կառավարման համակարգերը և ռիսկերի կառավարման գործելակերպը։ Ժամանակակից վերահսկողության կարևոր առանձնահատկություններից է ռիսկերի վրա հիմնված մոտեցումը, որի շրջանակում վերահսկողական ռեսուրսներն առավելապես ուղղվում են բարձր ռիսկայնություն ունեցող ոլորտներին և կազմակերպություններին։ ՀՀ ԿԲ-ն այս մոտեցումը կիրառում է 2020 թվականից՝ նպատակ ունենալով ավելի վաղ բացահայտել հնարավոր խնդիրները և ժամանակին նվազեցնել դրանց ազդեցությունը ֆինանսական համակարգի վրա։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանկային համակարգի թվայնացման, նոր ֆինանսական ծառայությունների, կիբեռռիսկերի, տվյալների որակի, սպառողների պաշտպանության և ֆինանսական շուկաների փոխկապակցվածության հետևանքով առաջացող վերահսկողական նոր մարտահրավերներին։ 2026-2028 թվականների համար ՀՀ ԿԲ-ի կողմից սահմանված վերահսկողական առաջնահերթությունները ևս ընդգծում են նոր և առկա ռիսկերի նկատմամբ բանկերի դիմակայունության բարձրացման և համապատասխան վերահսկողական կարողությունների զարգացման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է բացահայտել գործող ֆինանսական հսկողության համակարգի արդյունավետության սահմանափակումները և մշակել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ հաշվի առնելով միջազգային վերահսկողական չափանիշները և ՀՀ բանկային համակարգի առանձնահատկությունները։ Այդ ուղղությունները կարող են ներառել ռիսկերի վաղ հայտնաբերման մեխանիզմների կատարելագործումը, վերահսկողական տվյալների վերլուծության զարգացումը, ներքին հսկողության համակարգերի ամրապնդումը, հաշվետվողականության և թափանցիկության բարձրացումը և վերահսկողության տեխնոլոգիական գործիքների ընդլայնումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել ՀՀ բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը, հնարավոր ճգնաժամային իրավիճակների կանխարգելմանը և բանկերի նկատմամբ հասարակության ու ներդրողների վստահության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, աուդիտորներին, պետական կարգավորող մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին և ֆինանսական ու բանկային ուղղությունների ուսանողներին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան դաշտի արհեստական ջրային էկոհամակարգերում բնակվող ձկների հելմինթային ֆաունայի ուսումնասիրմանը և ջրամբարների մակաբուծաբանական վիճակի գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում ձկների մոտ հանդիպող մակաբույծ որդերի տեսակային կազմը, տարածվածությունը, տարբեր ձկնատեսակների վարակվածության առանձնահատկությունները և դրանց կապը ջրային միջավայրի էկոլոգիական պայմանների հետ են։ Քննվում է արհեստական ջրամբարների ձևավորման և շահագործման ազդեցությունը մակաբույծների կենսաշրջանների, միջանկյալ ու վերջնական տերերի փոխհարաբերությունների և հելմինթների տարածման օրինաչափությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր ջրային տարածքներում հելմինթային ֆաունայի համեմատությանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու մակաբուծաբանական իրավիճակի տարածական տարբերությունները և դրանց վրա ազդող կենսաբանական ու էկոլոգիական գործոնները։ Ուսումնասիրվում են ձկների տեսակը, տարիքը, սննդային առանձնահատկությունները, բնակության պայմանները և սեզոնային փոփոխությունները՝ որպես վարակվածության բնույթի վրա հնարավոր ազդեցություն ունեցող գործոններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայտնաբերվող հելմինթների կենսաբանական առանձնահատկությունների և զարգացման ցիկլերի վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով ջրային անողնաշարավորների, ձկների և այլ կենդանիների մասնակցությունը մակաբույծների շրջանառությանը։ Հելմինթոլոգիական գնահատումը դիտարկվում է նաև որպես ջրային էկոհամակարգերի կենսաբանական վիճակի ուսումնասիրման բաղադրիչ, քանի որ մակաբույծների կազմն ու տարածվածությունը կարող են արտացոլել ջրամբարում ձևավորված սննդային կապերը և կենդանական համայնքների կառուցվածքը։ Անդրադարձ է կատարվում ձկնաբուծական նշանակություն ունեցող ջրային տարածքներում մակաբուծային հիվանդությունների վերահսկման կարևորությանը և դրանց հնարավոր ազդեցությանը ձկների կենսունակության ու տնտեսապես կարևոր պոպուլյացիաների վիճակի վրա։ Տարբեր ջրամբարների տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բնութագրելու Արարատյան դաշտի արհեստական ջրային համակարգերի հելմինթաբանական առանձնահատկությունները և առանձնացնելու առավել բնորոշ մակաբուծաբանական գործոնները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հելմինթաբանության, ձկնաբանության, մակաբուծաբանության և ջրային էկոլոգիայի մոտեցումները՝ ձկների մակաբույծ ֆաունայի և արհեստական ջրամբարների էկոլոգամակաբուծաբանական վիճակի համալիր գնահատման նպատակով։

Other Subjects

Գիտական հետազոտության մեթոդաբանական առանձնահատկությունները-ը գիտամեթոդաբանական բնույթի ուսումնական և տեսական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է գիտական հետազոտության կազմակերպման, իրականացման և վերլուծության հիմնական սկզբունքներն ու փուլերը՝ ընդգծելով մեթոդաբանության դերը գիտելիքի ստեղծման գործընթացում, աշխատությունում դիտարկվում են հետազոտության հիմնական բաղադրիչները՝ խնդիրի ձևակերպում, վարկածի կառուցում, աղբյուրների ընտրություն, տվյալների հավաքագրում և մշակման մեթոդներ, ինչպես նաև արդյունքների մեկնաբանում և գիտական եզրակացությունների ձևավորում, միաժամանակ վերլուծվում են տարբեր գիտական մոտեցումներ՝ քանակական և որակական մեթոդաբանություններ, համեմատական, պատմական և փորձարարական ուսումնասիրության ձևերը, աշխատությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում գիտական աշխատանքի տրամաբանությանը, ապացուցողականությանը և օբյեկտիվության պահանջներին, ինչպես նաև սխալների և մեթոդաբանական սահմանափակումների բացահայտմանը, ընդգծելով, որ գիտական հետազոտությունը համակարգված և փուլային գործընթաց է, որը պահանջում է հստակ կառուցվածք և քննադատական մտածողություն։

Technology

Աշխատությունը նվիրված է խառը ազդանշաններով ինտեգրալ սխեմաներում խանգարումների նկատմամբ կայունության բարձրացման միջոցների մշակմանը և դրանց արդյունավետության հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են այն ինտեգրալ էլեկտրոնային համակարգերը, որոնցում միաժամանակ գործում են անալոգային և թվային հանգույցներ, ինչի հետևանքով տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը կարող է առաջացնել լրացուցիչ աղմուկներ, էլեկտրամագնիսական փոխազդեցություններ և ազդանշանների աղավաղումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում թվային հանգույցներում արագ փոխարկումների արդյունքում առաջացող խանգարումների տարածմանը և դրանց հնարավոր ազդեցությանը զգայուն անալոգային շղթաների աշխատանքի վրա։ Վերլուծվում են սնուցման և հողանցման գծերի միջոցով փոխանցվող աղմուկները, ենթաշերտով տարածվող խանգարումները, հարակից հաղորդիչների միջև պարազիտային կապերը, ինչպես նաև ինտեգրալ սխեմայի կառուցվածքով պայմանավորված այլ անցանկալի ազդեցությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նման խանգարումների աղբյուրների հայտնաբերումը, դրանց տարածման մեխանիզմների գնահատումը և սխեմայի տարբեր հանգույցների վրա ունեցած ազդեցության կանխատեսումը։ Քննարկվում են սխեմատեխնիկական և կառուցվածքային լուծումներ, որոնք կարող են նպաստել օգտակար ազդանշանի որակի պահպանմանը և համակարգի աշխատանքի հուսալիության բարձրացմանը։ Դիտարկվում են սնուցման շղթաների կազմակերպման, ֆիլտրման, պաշտպանիչ կառուցվածքների, տարրերի փոխադարձ տեղաբաշխման, ազդանշանային ուղիների տարանջատման և պարազիտային կապերի նվազեցման սկզբունքները։ Կարևորվում է նաև ինտեգրալ սխեմայի նախագծման փուլում խանգարումների նկատմամբ կայունության գնահատումը, քանի որ հնարավոր խնդիրների վաղ հայտնաբերումը թույլ է տալիս կատարել կառուցվածքային և սխեմատեխնիկական փոփոխություններ մինչև վերջնական արտադրական փուլը։ Համակարգչային մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տարբեր աշխատանքային պայմաններում աղմուկների տարածումը, համեմատել նախագծային լուծումները և ընտրել առավել արդյունավետ տարբերակները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ազդանշան-աղմուկ հարաբերակցության, անալոգային հանգույցների ճշգրտության, թվային մասի փոխարկման ակտիվության և ընդհանուր էլեկտրամագնիսական համատեղելիության խնդիրներին։ Մշակվող միջոցները կարող են նպաստել խառը ազդանշանային համակարգերի կայուն աշխատանքի ապահովմանը, չափման և տվյալների մշակման ճշգրտության բարձրացմանը, ինչպես նաև ինտեգրալ սխեմաների հուսալիության և արդյունավետության բարելավմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ միկրոէլեկտրոնիկայի, կապի համակարգերի, չափիչ սարքավորումների, ավտոմատ կառավարման և ազդանշանների մշակման համար նախատեսված ինտեգրալ սխեմաների նախագծման ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմատեխնիկայի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման և էլեկտրամագնիսական համատեղելիության խնդիրներով զբաղվող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Economics

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մակրոտնտեսական կարգավորման հիմնական սկզբունքները՝ ներկայացնելով, թե ինչպես է պետությունը ազդում ազգային տնտեսության վրա՝ ապահովելու կայուն տնտեսական աճ, գների կայունություն և զբաղվածության բարձր մակարդակ։ Այն անդրադառնում է դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությանը, պետական բյուջեի ձևավորմանը, կենտրոնական բանկի գործառույթներին և տոկոսադրույքների կարգավորման մեխանիզմներին։ Գրքում քննարկվում են նաև տնտեսական ցիկլերը, գնաճի և գործազրկության փոխկապակցվածությունը, համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) հաշվարկման հիմունքները և մակրոտնտեսական հավասարակշռության մոդելները։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են պետական քաղաքականությունները ազդում շուկաների, ներդրումների և բնակչության կենսամակարդակի վրա՝ ներկայացնելով ինչպես տեսական մոտեցումներ, այնպես էլ գործնական օրինակներ տարբեր երկրների փորձից։ Նյութը օգտակար է տնտեսագիտության ուսանողների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման աշխատողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ ազգային տնտեսության կարգավորման մեխանիզմները և տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը հասարակության վրա։