Слово Севериана Гавальского, IV века на текст

History

Գիրքը նվիրված է Երևանի պատմական եկեղեցական կենտրոններից մեկի՝ Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցու և դրա հետ կապված Սուրբ Անանիա առաքյալի անապատի պատմությանը։ Աշխատությունն անդրադառնում է այս սրբավայրի կրոնական, պատմական և մշակութային նշանակությանը՝ ներկայացնելով դրա տեղը Երևանի հոգևոր կյանքի և հայ եկեղեցական ժառանգության համատեքստում։ Զորավոր Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին Երևանի հին եկեղեցական կառույցներից է, որի պատմությունը կապված է քաղաքի հոգևոր կյանքի, եկեղեցական ավանդությունների և պատմական միջավայրի փոփոխությունների հետ։ Սուրբ Անանիա առաքյալի անապատը կարևոր տեղ է զբաղեցնում սրբավայրի պատմական հիշողության մեջ՝ կապվելով աղոթական կյանքի, հոգևոր առանձնացման և եկեղեցական ավանդության հետ։ Այսպիսի ուսումնասիրությունները նպաստում են ոչ միայն առանձին եկեղեցու պատմության բացահայտմանը, այլև Երևանի պատմական կերպարի, նրա հոգևոր կենտրոնների և համայնքային կյանքի զարգացման ըմբռնմանը։ Գրքում ներկայացվող թեման կարևոր է նաև հայկական եկեղեցական ճարտարապետության և կրոնական հուշարձանների ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ եկեղեցիները հանդես են գալիս ոչ միայն որպես պաշտամունքի վայրեր, այլև որպես պատմական հիշողության, մշակութային շարունակականության և ազգային ինքնության պահպանման կենտրոններ։ Սրբավայրի պատմության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու դրա հետ կապված ավանդություններին, հոգևոր գործունեությանը և պատմական միջավայրում ունեցած դերակատարությանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հայ եկեղեցու պատմությամբ, Երևանի պատմական հուշարձաններով, հայկական ճարտարապետությամբ և կրոնական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։ Այն նաև կարևոր նյութ է ներկայացնում Երևանի հոգևոր աշխարհագրության և եկեղեցական կենտրոնների պատմական նշանակության ուսումնասիրման համար՝ նպաստելով պատմական սրբավայրերի ճանաչմանն ու դրանց մշակութային արժեքի պահպանման գիտակցմանը։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է երեխաների գանգուղեղային վնասվածքների հետևանքով առաջացած գանգոսկրային դեֆեկտների առաջնային վերականգնման խնդիրներին՝ սեփական ոսկրային նյութի կիրառմամբ։ Քննության են առնվում մանկական տարիքում գանգի կառուցվածքային և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, վնասվածքների հետևանքով առաջացող ոսկրային դեֆեկտների բնույթը և դրանց վիրաբուժական բուժման հիմնական սկզբունքները։ Վերլուծվում են առաջնային պլաստիկայի իրականացման ցուցումները, հիվանդների նախավիրահատական գնահատման չափանիշները և վերականգնողական միջամտության արդյունքների վրա ազդող գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մանրացված աուտոոսկրային նյութի՝ որպես հիվանդի սեփական հյուսվածքի օգտագործման հնարավորություններին, դրա կենսաբանական համատեղելիությանը և ոսկրային վերականգնման գործընթացում ունեցած նշանակությանը։ Դիտարկվում են վիրաբուժական բուժման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները, հետվիրահատական շրջանի առանձնահատկությունները և ոսկրային կառուցվածքի հետագա վերականգնման վերահսկման խնդիրները։ Քննարկվում են բուժման արդյունքների վրա երեխայի տարիքի, դեֆեկտի տեղակայման ու չափերի, վնասվածքի բնույթի և ընդհանուր կլինիկական վիճակի հնարավոր ազդեցությունները։ Կարևորվում են գանգի պաշտպանական և կառուցվածքային ամբողջականության վերականգնումը, երեխայի հետագա աճի առանձնահատկությունների հաշվառումը և հնարավոր բարդությունների կանխարգելումը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև աուտոոսկրային նյութի կիրառման առավելությունների և սահմանափակումների գնահատմանը՝ վերականգնողական այլ մոտեցումների համատեքստում։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել մանկական գանգուղեղային վնասվածքների վիրաբուժական բուժման և գանգոսկրային դեֆեկտների վերականգնման մեթոդների կատարելագործմանը, ինչպես նաև բուժման երկարաժամկետ արդյունքների բարելավմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկական նյարդավիրաբուժության, վնասվածքաբանության, վերականգնողական վիրաբուժության և հարակից բժշկական ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Religion

Գիրքը քրիստոնեական կրոնի վերաբերյալ տարածված առարկությունների քննարկմանն ու դրանց պատասխանների ներկայացմանն ուղղված աստվածաբանական աշխատություն է։ Այն նպատակ ունի պարզաբանել կրոնական ուսմունքների հիմնադրույթները, անդրադառնալ հավատքի նկատմամբ արտահայտվող կասկածներին և տրամաբանական ու փաստարկված շարադրանքով ներկայացնել քրիստոնեական դիրքորոշումները։ Աշխատության բովանդակային ուղղվածությունը համապատասխանում է կրոնական ջատագովության ավանդույթին, որի շրջանակում հավատքի պաշտպանությունը կատարվում է հարցադրումների, առարկությունների վերլուծության և դրանց պատասխանների միջոցով։ Նման գրականության մեջ սովորաբար քննարկվում են Աստծո գոյության, աստվածային նախախնամության, կրոնի և բանականության հարաբերակցության, բարոյականության հիմքերի, ինչպես նաև քրիստոնեական վարդապետության հավաստիության վերաբերյալ հարցեր։ Այսպիսի աշխատությունները կարևոր դեր են ունեցել կրոնական կրթության և աստվածաբանական բանավեճերի զարգացման գործում՝ ընթերցողին առաջարկելով հավատքի հիմնավորումները հասկանալու և կրոնական գաղափարները քննադատական հարցադրումների համատեքստում դիտարկելու հնարավորություն։ Երկրորդ հատորը շարունակում է թեմայի ուսումնասիրությունը՝ պահպանելով կրոնական առարկություններին պատասխանելու և քրիստոնեական ուսմունքը բացատրելու ընդհանուր նպատակը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայերեն աստվածաբանական գրականության, կրոնական ջատագովության, հավատքի ու բանականության փոխհարաբերությունների և հայալեզու մտավոր կյանքի պատմության ուսումնասիրության համար։

Literature

Գիրքը կապված է իսպանացի գրող Միգել դե Սերվանտեսի հանրահայտ ստեղծագործության հետ, որի գլխավոր հերոսը Լա Մանչայից Դոն Կիխոտն է։ Վեպը համաշխարհային գրականության նշանավոր երկերից է և միավորում է արկածային պատմությունը, երգիծանքը, հումորը և մարդկային բնավորության խորքային դիտարկումները։ Գլխավոր հերոսը, տարված ասպետական վեպերի ընթերցանությամբ, որոշում է դառնալ թափառական ասպետ և աշխարհում վերականգնել արդարությունը՝ պայքարելով չարիքի ու անարդարության դեմ։ Իր ուղեկից Սանչո Պանսայի հետ նա հայտնվում է տարբեր իրավիճակներում, որոնց միջոցով բացահայտվում են երևակայության և իրականության, իդեալների ու առօրյա կյանքի հակասությունները։ Հերոսի գործողությունները միաժամանակ ծիծաղելի են և մարդկայնորեն հուզիչ․ նրա ազնիվ մտադրությունները հաճախ բախվում են շրջապատող աշխարհի գործնական ու նյութական պատկերացումներին։ Ստեղծագործությունը ծաղրում է ասպետական գրականության պայմանականությունները, սակայն նաև անդրադառնում է երազանքի, ազատության, արժանապատվության և իդեալներին հավատարիմ մնալու հարցերին։ Վերնագիրը վկայում է Դոն Կիխոտի պատմության հայերեն ներկայացման մասին, սակայն միայն այս մատենագիտական տվյալներով հնարավոր չէ հստակեցնել՝ հրատարակությունն ամբողջական թարգմանությո՞ւն է, թե՞ ստեղծագործության համառոտ կամ հարմարեցված տարբերակ։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում համաշխարհային դասական գրականության հայերեն թարգմանությունների և 19-րդ դարի հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Religion

Մաշտոցը Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական և պաշտամունքային գրականության հիմնարար աշխատություններից է, որը նախատեսված է եկեղեցական խորհուրդների, հոգևոր արարողությունների, օրհնությունների և նվիրագործումների կատարման կարգերը ներկայացնելու համար։ Այն ամփոփում է հայոց եկեղեցական ծիսակարգի դարավոր փորձն ու ավանդույթները՝ պահպանելով աղոթքների, սրբազան ընթերցումների, ծիսական գործողությունների և արարողությունների հաջորդականության հաստատված ձևերը։ Գրքի հիմնական նպատակն է ապահովել եկեղեցական արարողությունների պատշաճ և կանոնակարգված կատարումը՝ միաժամանակ փոխանցելով դրանց աստվածաբանական, խորհրդաբանական և հոգևոր նշանակությունը։ Մաշտոցի ծիսական բովանդակությունը կապված է ինչպես անհատի անձնական ու ընտանեկան կյանքի կարևոր իրադարձությունների, այնպես էլ եկեղեցական համայնքի հոգևոր կարիքների հետ։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ այս գրքի միջոցով ներկայացվում են մկրտության և դրոշմի, պսակի, ձեռնադրության, թաղման, եկեղեցու օծման, տարբեր առարկաների և վայրերի օրհնության ու նվիրագործման արարողությունները։ Դրանցից յուրաքանչյուրն ունի առանձնահատուկ խորհրդաբանություն և արտահայտում է քրիստոնեական հավատքի հիմնարար գաղափարները՝ աստվածային շնորհը, հոգևոր մաքրագործումը, հավատարմությունը, օրհնությունը, փրկությունը և մարդու ու Աստծո միջև հոգևոր կապը։ Աշխատության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ծիսական գործողությունները ներկայացվում են դրանց համապատասխան աղոթքների և ավանդական ձևակերպումների հետ միասին՝ հնարավորություն տալով պահպանելու արարողությունների բովանդակային ամբողջականությունն ու ծիսական հաջորդականությունը։ Այն ոչ միայն հոգևորականների գործնական ձեռնարկ է, այլև հայ եկեղեցական ավանդության, աստվածաբանական մտածողության և աղոթական մշակույթի կարևոր գրավոր արտահայտություն։ Ծիսամատյանի միջոցով սերունդներին են փոխանցվել եկեղեցական կյանքի կարգավորումները, հոգևոր արարողությունների լեզվական ձևերը և քրիստոնեական պաշտամունքի ազգային առանձնահատկությունները։ Գրական և լեզվական տեսանկյունից աշխատությունը ներկայացնում է հայ եկեղեցական մատենագրության ավանդական ոճը՝ հարուստ աղոթական արտահայտություններով, աստվածաշնչյան պատկերներով, կրոնական հասկացություններով և ծիսական տերմինաբանությամբ։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև հայերենի եկեղեցական և գրական լեզվի պատմության ուսումնասիրության համար՝ պահպանելով հոգևոր խոսքի ձևավորման ու կիրառության առանձնահատկությունները։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը կապված է Կոստանդնուպոլսի հայկական տպագրական կյանքի և հայ եկեղեցական գրականության տարածման հետ։ Կոստանդնուպոլիսը երկար ժամանակ եղել է հայ մշակույթի, կրթության, գրահրատարակչության և հոգևոր կյանքի կարևոր կենտրոններից մեկը, որտեղ տպագրված կրոնական գրքերը նպաստել են եկեղեցական ավանդությունների պահպանմանն ու տարբեր համայնքներում դրանց տարածմանը։ Պողոս Արապյան Ապուչեխցու տպագրական գործունեությունը նույնպես կարևոր տեղ ունի հայ գրատպության պատմության մեջ՝ կապված հայերեն գրքի հրատարակման և տարածման զարգացման հետ։ Այս հրատարակությունը արժեքավոր է Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսակարգի, հայ աստվածաբանության, եկեղեցական պատմության, աղոթական գրականության, հայերեն գրավոր լեզվի և XIX դարի հայկական տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել հոգևորականներին, աստվածաբաններին, հայագետներին, մատենագետներին և բոլոր նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են հայոց եկեղեցական արարողությունների պատմությունը, քրիստոնեական պաշտամունքի առանձնահատկություններն ու հայ հոգևոր ժառանգության պահպանման ավանդույթները։

History

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Ալեքսանդր Սերգեևիչ Գրիբոյեդովի գործունեությանը Այսրկովկասում՝ այն դիտարկելով որպես XIX դարի ռուսական դիվանագիտական և մշակութային ներկայության կարևոր դրսևորում տարածաշրջանում։ Նյութում վերլուծվում են Գրիբոյեդովի դիվանագիտական առաքելությունները, մասնավորապես նրա գործունեությունը Պարսկաստանի հետ հարաբերությունների կարգավորման գործընթացում և Թուրքմենչայի պայմանագրի կնքման շուրջ ծավալված բանակցություններում ունեցած դերակատարությունը, որոնք էական ազդեցություն են ունեցել Այսրկովկասի քաղաքական քարտեզի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա վարչական և դիվանագիտական աշխատանքին Թիֆլիսում և տարածաշրջանի կառավարման համակարգում, ինչպես նաև մշակութային միջավայրի վրա ունեցած ազդեցությանը՝ ներառյալ ռուսական կրթական և գրական շրջանակների հետ կապերը։ Քննարկվում են նաև Գրիբոյեդովի մարդկային և ինտելեկտուալ կերպարը, նրա հարաբերությունները տեղական հասարակության տարբեր շերտերի հետ և նրա գործունեության ողբերգական ավարտը Թեհրանում, որը խոր հետք է թողել տարածաշրջանի պատմության մեջ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ Գրիբոյեդովի գործունեությունը Այսրկովկասում միաժամանակ ունեցել է քաղաքական, դիվանագիտական և մշակութային նշանակություն՝ ձևավորելով ռուս-կովկասյան հարաբերությունների զարգացման կարևոր փուլերից մեկը։