Սնդիկով աղտոտված հողերի և նստվածքների էկոլոգիական գնահատականը ու վերականգնման ուղիները

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է հետխորհրդային ժամանակաշրջանում արևելահայ մամուլի լեզվական առանձնահատկությունների, զարգացման միտումների և հասարակական-քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությամբ պայմանավորված լեզվական գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են Հայաստանի անկախացումից հետո մամուլի լեզվում տեղի ունեցած բառապաշարային, քերականական, ոճական և իմաստային փոփոխությունները, ինչպես նաև զանգվածային լրատվության միջոցների դերը ժամանակակից արևելահայերենի զարգացման և լեզվական նորմերի տարածման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակական-քաղաքական, տնտեսական, մշակութային և տեխնոլոգիական ոլորտներին առնչվող նոր բառերի ու արտահայտությունների ձևավորմանը, օտարաբանությունների ներթափանցմանը, փոխառությունների գործածությանը և նորաբանությունների տարածման օրինաչափություններին։ Ուսումնասիրվում են մամուլի հրապարակումների լեզվաոճական առանձնահատկությունները, հրապարակախոսական խոսքի կառուցվածքը, վերնագրերի ձևավորման սկզբունքները, արտահայտչական միջոցների կիրառությունը և լրագրողական խոսքի ազդեցության մեխանիզմները։ Անդրադարձ է կատարվում գրական լեզվի նորմերի պահպանման, խոսքի ճշտության, հստակության, մատչելիության և լեզվական մշակույթի հիմնախնդիրներին։ Կարևորվում են հետխորհրդային հասարակության քաղաքական, սոցիալական և մշակութային վերափոխումների արտացոլումը մամուլի լեզվում, գաղափարական բառապաշարի փոփոխությունները և նոր հաղորդակցական իրողությունների ազդեցությունը լրագրողական խոսքի վրա։ Դիտարկվում են նաև տպագիր և առցանց լրատվամիջոցների լեզվական առանձնահատկությունները, հրապարակախոսական տարբեր ժանրերի լեզվական կազմակերպումը, խոսակցական տարրերի կիրառությունը և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման հետևանքով առաջացած լեզվական նոր երևույթները։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի ժամանակակից հայերենի զարգացման օրինաչափությունների բացահայտման, մամուլի լեզվի գիտական նկարագրության և լրագրողական խոսքի մշակույթի կատարելագործման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայագետների, լրագրողների, խմբագիրների, հաղորդակցաբանների, բանասիրական հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Linguistics

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայերենի և անգլերենի ժամանակային ձևերի զուգադրական վերլուծությանը՝ երկու լեզուներում ժամանակի քերականական արտահայտության ընդհանրությունների, տարբերությունների և գործառական առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են հայերենն ու անգլերենը քերականական միջոցներով արտահայտում գործողության կամ իրադրության ժամանակային հարաբերությունը խոսքի պահի, անցյալի կամ ապագայի նկատմամբ։ Հետազոտության ընթացքում համադրվում են երկու լեզուների բայական համակարգերը, ժամանակային ձևերի կազմությունը, կիրառության պայմանները և իմաստային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր լեզուներում ժամանակային նույն հարաբերությունները կարող են արտահայտվել կառուցվածքային և ձևաբանական տարբեր միջոցներով։ Վերլուծվում են ներկա, անցյալ և ապագա ժամանակների ձևերը, դրանց տարբերակները, օժանդակ բայերի և այլ քերականական միջոցների դերը, ինչպես նաև բայի տեսակի, կերպի և ժամանակի փոխհարաբերությունները։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է հայերեն և անգլերեն ժամանակային ձևերի գործածության համեմատությունը տարբեր խոսքային և շարահյուսական միջավայրերում։ Ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել այն դեպքերը, երբ երկու լեզուների միջև ձևական համապատասխանությունը չի ապահովում իմաստային ամբողջական համընկնում, և երբ մի լեզվում կիրառվող ժամանակային ձևը մյուս լեզվում փոխանցվում է այլ քերականական կամ բառային միջոցներով։ Այսպիսի տարբերությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է հատկապես երկլեզու հաղորդակցության, թարգմանության և օտար լեզվի ուսուցման տեսանկյունից, քանի որ ժամանակային ձևերի սխալ համարժեքավորումը կարող է հանգեցնել իմաստային կամ քերականական շեղումների։ Աշխատությունը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու երկու լեզուների բայական համակարգերի կառուցվածքային տրամաբանությունը և դրանցում ժամանակային հարաբերությունների արտահայտման եղանակները։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել հայերեն-անգլերեն և անգլերեն-հայերեն թարգմանության, համեմատական քերականության, լեզվի դասավանդման մեթոդաբանության, լեզվական ձեռնարկների մշակման և երկլեզու ուսումնական նյութերի կազմման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, հայերենագետների, անգլերենագետների, թարգմանիչների, լեզվի ուսուցիչների, բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների և համեմատական լեզվաբանությամբ հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Political Science

Գիտական աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հանրային քաղաքականության ձևավորման և իրականացման գործընթացներում հետազոտական-վերլուծական կազմակերպությունների դերակատարության, դրանց ինստիտուցիոնալ զարգացման, գործունեության առանձնահատկությունների և քաղաքական որոշումների ընդունման վրա ունեցած ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում հանրային քաղաքականության սուբյեկտների համակարգի փոփոխությունները, պետական և ոչ պետական դերակատարների փոխհարաբերությունները, փորձագիտական գիտելիքի նշանակությունը կառավարման գործընթացներում և քաղաքական որոշումների գիտական հիմնավորման անհրաժեշտությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախ հետազոտական հաստատությունների, վերլուծական կենտրոնների և փորձագիտական կազմակերպությունների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, դրանց կազմակերպական կառուցվածքներին, ֆինանսավորման աղբյուրներին, գործունեության հիմնական ուղղություններին և հանրային քաղաքականության մշակման գործընթացներում մասնակցության ձևերին։ Ուսումնասիրվում են նման կազմակերպությունների առաջացման և զարգացման միջազգային փորձը, դրանց դասակարգման սկզբունքները, գաղափարական և ինստիտուցիոնալ առանձնահատկությունները, ինչպես նաև պետական կառավարման մարմինների, քաղաքական կուսակցությունների, քաղաքացիական հասարակության և ակադեմիական հաստատությունների հետ համագործակցության մեխանիզմները։ Քննարկվում են քաղաքական հետազոտությունների, ռազմավարական վերլուծությունների, փորձագիտական գնահատումների և հանրային քաղաքականության վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման մեթոդաբանական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում քաղաքական օրակարգի ձևավորման, հանրային հիմնախնդիրների բացահայտման, այլընտրանքային քաղաքական լուծումների ներկայացման և որոշումների ընդունման գործընթացում փորձագիտական տեղեկատվության օգտագործման առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է վերլուծական կենտրոնների ազդեցության ուսումնասիրությունը քաղաքական գործընթացների տարբեր փուլերում՝ սկսած հիմնախնդիրների սահմանումից և քաղաքականության նախագծումից մինչև իրականացվող ծրագրերի գնահատումն ու դրանց արդյունքների վերաբերյալ հանրային քննարկումների կազմակերպումը։ Դիտարկվում են հետազոտական հրապարակումների, քաղաքականության վերաբերյալ զեկույցների, փորձագիտական խորհրդատվությունների, հանրային քննարկումների և լրատվամիջոցների հետ համագործակցության հնարավորությունները՝ քաղաքական որոշումների մշակման և հասարակական կարծիքի ձևավորման համատեքստում։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում փորձագիտական կազմակերպությունների անկախության, մասնագիտական հեղինակության, գործունեության թափանցիկության, հաշվետվողականության և ֆինանսական կայունության հիմնախնդիրներին։ Քննության են առնվում հետազոտական գործունեության օբյեկտիվության պահպանման, քաղաքական և տնտեսական շահերի հնարավոր ազդեցության, ֆինանսավորող կառույցների հետ փոխհարաբերությունների և փորձագիտական եզրակացությունների արժանահավատության գնահատման հարցերը։ Կարևորվում են նաև վերլուծական կենտրոնների մասնակցությունը ժողովրդավարական կառավարման գործընթացներին, հանրային երկխոսության զարգացմանը, քաղաքացիական մասնակցության խթանմանը և պետական կառավարման համակարգում գիտելիքահեն մոտեցումների տարածմանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում դիտարկվում են միջազգային հարաբերությունների, անվտանգության քաղաքականության, սոցիալ-տնտեսական զարգացման, կրթության, առողջապահության և հանրային կառավարման ոլորտներում գործող հետազոտական կազմակերպությունների գործունեության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են տարբեր քաղաքական համակարգերում փորձագիտական հաստատությունների գործունեության պայմանները, պետական ինստիտուտների հետ դրանց փոխգործակցության ձևերը և քաղաքական ազդեցության գնահատման հնարավոր չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տեղեկատվական հասարակության զարգացման, թվային հաղորդակցության միջոցների տարածման և գիտելիքի արտադրության նոր ձևերի ազդեցությանը վերլուծական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել հանրային քաղաքականության ոչ պետական դերակատարների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը, քաղաքական որոշումների մշակման գործընթացներում փորձագիտական կառույցների մասնակցության մեխանիզմների բացահայտմանը և պետական կառավարման ու քաղաքացիական հասարակության միջև համագործակցության արդյունավետ ձևերի ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, հանրային քաղաքականության հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, միջազգային հարաբերությունների փորձագետների, սոցիոլոգների, քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների ներկայացուցիչների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և հասարակագիտական բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ժամանակակից հասարակական շենքերի նախագծման և կառուցման մեջ կայուն ճարտարապետության սկզբունքների կիրառման հիմնախնդիրներին։ Ուսումնասիրության առանցքում կայունության գաղափարն է՝ որպես ճարտարապետական, բնապահպանական, սոցիալական և տնտեսական գործոնների փոխկապակցված համակարգ, որի նպատակն է ստեղծել արդյունավետ, հարմարավետ, անվտանգ և շրջակա միջավայրի վրա նվազագույն բացասական ազդեցություն ունեցող շենքեր։ Աշխատանքը հատկապես կարևոր է Հայաստանի պայմանների համար, քանի որ երկրի կլիմայական բազմազանությունը, սեյսմիկ ակտիվությունը, բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը, էներգետիկ ծախսերը և քաղաքային միջավայրի արագ փոփոխությունները պահանջում են տեղական պայմաններին հարմարեցված ճարտարապետական լուծումներ։ Հետազոտության շրջանակում կայուն հասարակական շենքը դիտարկվում է ոչ միայն որպես էներգախնայող կառույց, այլ որպես ամբողջական համակարգ, որտեղ փոխկապակցված են շենքի տեղադրությունը, կողմնորոշումը, ծավալատարածական լուծումը, բնական լուսավորությունն ու օդափոխությունը, ջերմային հարմարավետությունը, էներգիայի սպառումը, շինանյութերի ընտրությունը, շահագործման արդյունավետությունը և շրջակա քաղաքային միջավայրի հետ փոխհարաբերությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես կարող են ժամանակակից նախագծային սկզբունքները համադրվել Հայաստանի բնական և կլիմայական առանձնահատկությունների հետ։ Այս համատեքստում կարևոր են արևային ճառագայթման արդյունավետ օգտագործումը, ստվերարկումը, շենքերի ջերմամեկուսացումը, պասիվ ջեռուցման և հովացման հնարավորությունները, բնական օդափոխությունը, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների կիրառումը և ջրային ռեսուրսների խնայող օգտագործումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է նաև հասարակական շենքերի էներգաարդյունավետության բարձրացումը, քանի որ նման կառույցները հաճախ ունեն մեծ մակերեսներ, բարձր հաճախելիություն և զգալի էներգետիկ պահանջարկ։ Աշխատանքը փորձում է բացահայտել այն նախագծային և տեխնոլոգիական միջոցները, որոնց շնորհիվ հնարավոր է նվազեցնել շենքերի շահագործման ընթացքում էներգիայի սպառումը՝ միաժամանակ պահպանելով օգտագործողների համար անհրաժեշտ հարմարավետության մակարդակը։ Կայունության գաղափարը ներկայացվում է նաև շենքի կյանքի ամբողջական ցիկլի տեսանկյունից․ կարևոր են ոչ միայն նախագծման և կառուցման փուլերը, այլև կառույցի երկարաժամկետ շահագործումը, սպասարկումը, վերանորոգումը, հնարավոր վերափոխումը և վերջնական վերօգտագործումը։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ճարտարապետական լուծումները գնահատել ոչ միայն արտաքին տեսքի կամ սկզբնական արժեքի, այլև երկարաժամկետ արդյունավետության և ռեսուրսների օգտագործման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև տեղական շինանյութերի և տեխնոլոգիաների կիրառման հարցը։ Հայաստանի համար տեղական նյութերի օգտագործումը կարող է ունենալ ինչպես տնտեսական, այնպես էլ բնապահպանական նշանակություն՝ նվազեցնելով փոխադրման հետ կապված ծախսերն ու ազդեցությունները և հնարավորություն տալով ճարտարապետական լուծումները կապել տարածաշրջանի նյութական և կառուցողական ավանդույթների հետ։ Միաժամանակ ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրումը կարող է նպաստել շենքերի էներգաարդյունավետության, ֆունկցիոնալ ճկունության և շահագործման հուսալիության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրության մեջ կայուն ճարտարապետությունը դիտարկվում է նաև քաղաքաշինական ավելի լայն համատեքստում։ Հասարակական շենքը մեկուսացված օբյեկտ չէ, և դրա կայունությունը կապված է տրանսպորտային հասանելիության, հետիոտնային կապերի, կանաչ տարածքների, հանրային բաց տարածքների, հարակից կառուցապատման և քաղաքային ենթակառուցվածքների հետ։ Հետևաբար շենքի ճիշտ տեղադրությունն ու քաղաքային միջավայրի հետ ներդաշնակ ինտեգրումը կարող են նույնքան կարևոր լինել, որքան շենքի տեխնիկական էներգաարդյունավետությունը։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունն այն է, որ այն փորձում է Հայաստանի ժամանակակից հասարակական ճարտարապետության համար ձևակերպել կայունության գնահատման և կիրառման համապատասխան մոտեցումներ՝ հաշվի առնելով տեղական պայմանները։ Հետազոտության թեմատիկ ուղղությունը հաստատվում է նաև Հայաստանի ճարտարապետության և շինարարության ազգային համալսարանի գիտական հրապարակումներով, որտեղ քննարկվել են կայուն շենքի անհրաժեշտությունը Հայաստանում, ՀՀ-ում կայուն ճարտարապետության վերաբերյալ հետազոտությունների համեմատական վերլուծությունը և կայուն զարգացմանն առնչվող այլ խնդիրներ։ N NUACA +1 Ըստ պաշտոնական մատենագիտական տվյալների՝ աշխատանքը Էրիկ Գևորգի Վարդանյանի ճարտարապետության թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման ատենախոսության սեղմագիրն է՝ «Ճարտարապետություն» մասնագիտությամբ, հրատարակված Երևանում 2021 թվականին Հայաստանի ազգային ճարտարապետության և շինարարության համալսարանի կողմից։ H HESC Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը արժեքավոր է այն պատճառով, որ կայուն ճարտարապետության գաղափարը կապում է Հայաստանի հասարակական շենքերի իրական նախագծային խնդիրների հետ և փորձում է ցույց տալ, թե ինչպես կարելի է բնապահպանական արդյունավետությունը, էներգախնայողությունը, սոցիալական հարմարավետությունը, տնտեսական նպատակահարմարությունը և ճարտարապետական արտահայտչականությունը համատեղել մեկ ամբողջական նախագծային համակարգում։

Law

Հանցագործությունը քրեական իրավունքի հիմնարար հասկացություններից է, որը նշանակում է օրենքով արգելված, հասարակության համար վտանգավոր արարք (գործողություն կամ անգործություն), որի կատարման համար նախատեսված է քրեական պատասխանատվություն։ Հանցագործության հիմնական հատկանիշներն են հասարակական վտանգավորությունը, հակաիրավականությունը, մեղավորությունը և պատժելիությունը։ Հասարակական վտանգավորությունը արտահայտում է այն վնասը կամ վտանգը, որը արարքը հասցնում է մարդու կյանքին, առողջությանը, սեփականությանը, հասարակական կարգին կամ պետական անվտանգությանը։ Հակաիրավականությունը նշանակում է, որ տվյալ արարքը ուղղակիորեն արգելված է օրենքով։ Մեղավորությունը ենթադրում է, որ անձը գիտակցաբար կամ անզգուշությամբ է կատարել այդ արարքը։ Պատժելիությունը նշանակում է, որ օրենքով նախատեսված է համապատասխան պատիժ այդ արարքի համար։ Հանցագործությունները կարելի է դասակարգել ըստ տարբեր չափանիշների։ Ըստ ծանրության՝ դրանք բաժանվում են ոչ մեծ ծանրության, միջին ծանրության, ծանր և առանձնապես ծանր հանցագործությունների։ Ըստ օբյեկտի՝ առանձնացվում են կյանքի և առողջության դեմ ուղղված, սեփականության դեմ ուղղված, հասարակական անվտանգության դեմ ուղղված, պետական իշխանության դեմ ուղղված և այլ խմբերի հանցագործություններ։ Ըստ մեղքի ձևի՝ հանցագործությունները լինում են դիտավորյալ և անզգուշությամբ կատարված։ Դիտավորյալ հանցագործությունների դեպքում անձը գիտակցում է իր արարքի վտանգավորությունը և ցանկանում կամ գիտակցաբար թույլ է տալիս դրա հետևանքները, իսկ անզգուշության դեպքում նա կամ չի կանխատեսում հետևանքները, կամ թեթևամտորեն հույս է ունենում դրանց կանխման վրա։ Հանցագործության ճիշտ սահմանումը և դասակարգումը կարևոր են իրավական պետությունում, քանի որ դրանք ապահովում են արդարադատության իրականացումը, պատժի համաչափությունը և հասարակական կարգի պաշտպանությունը։ Քրեական իրավունքի այս ինստիտուտը նաև օգնում է տարբերակել հանցագործությունը այլ իրավախախտումներից, ինչպիսիք են վարչական կամ քաղաքացիական խախտումները։ Այսպիսով, հանցագործությունը հանդիսանում է իրավական համակարգի կենտրոնական հասկացություններից մեկը, որն ուղղակիորեն կապված է հասարակության անվտանգության, իրավակարգի և մարդու իրավունքների պաշտպանության հետ։

Literature

Ստեղծագործության վերնագիրը հուշում է կենտրոնական կերպարի՝ գնչուհու կերպարի միջոցով ներկայացվող պատմություն, որտեղ հավանաբար ընդգծվում են ազատության, թափառական կյանքի, ճակատագրի և հասարակական ընկալումների թեմաները։ Նման կերպարները գրականության մեջ հաճախ ունեն խորհրդանշական նշանակություն՝ ներկայացնելով այն անհատին, ով գտնվում է հասարակական նորմերի սահմաններից դուրս և ապրում է իր ուրույն օրենքներով։ Գյումրյանի նման ստեղծագործություններում սովորաբար կարևոր տեղ են զբաղեցնում մարդկային հարաբերությունները, սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը և կերպարի ներքին ապրումները։ Գնչուհու կերպարը կարող է ծառայել որպես միջոց՝ բացահայտելու ազատության և սահմանափակման, ընդունման և մերժման հակադրությունները։