Սովորողների գեղարվեստական ընկալունակության ձևավորումը պատմամշակութային կոթողների պատկերագրման գործընթացում

Culture

Այս հրատարակությունը մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության համակարգված մատենագիտական ցանկ է, որի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, հետազոտողներին, մշակույթի և արվեստի մասնագետներին, դասախոսներին, ուսանողներին և գրադարանների աշխատակիցներին տեղեկություն տրամադրել համապատասխան ոլորտներում առկա նոր հրատարակությունների մասին։ Այն ոչ թե առանձին մշակութաբանական կամ արվեստագիտական թեմայի ուսումնասիրություն է, այլ տեղեկատու-մատենագիտական աշխատանք, որտեղ տարբեր աղբյուրների մասին տեղեկությունները դասակարգվում և ներկայացվում են որոնումն ու հետագա օգտագործումը հեշտացնելու նպատակով։ Ցանկում կարող են ընդգրկվել մշակույթի, մշակութային շինարարության, մշակութալուսավորչական գործունեության, թանգարանագիտության, պատմության և մշակութային հուշարձանների պահպանության, արվեստի տարբեր ճյուղերի, գրադարանագիտության և մատենագիտության վերաբերյալ հրատարակություններ։ Նյութերի ընդգրկման շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի ոլորտներում կատարվող գիտական ու մասնագիտական ուսումնասիրություններին, նոր հրատարակությունների առաջացմանը և թեմատիկ ուղղությունների զարգացմանը։ Մատենագիտական նկարագրությունների համակարգված ներկայացումը կարևոր է հատկապես այն հետազոտողների համար, ովքեր անհրաժեշտ գրականություն են փնտրում որևէ մշակութաբանական, արվեստագիտական, գրականագիտական կամ գրադարանագիտական թեմայի շուրջ։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես սկզբնական կողմնորոշիչ աղբյուր՝ գիտական աշխատանքների, կուրսային և ավարտական աշխատանքների, հոդվածների ու այլ հետազոտությունների համար գրականության ընտրության ժամանակ։ Նման տեղեկատուների կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ դրանք ոչ միայն տեղեկություն են փոխանցում առանձին գրքերի և հոդվածների մասին, այլև որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական տեղեկատվական միջավայրի պատկեր են ստեղծում։ Մատենագիտական նյութերի թեմատիկ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս արագ բացահայտել համապատասխան ոլորտի գրականության շրջանակը և ուսումնասիրել դրա զարգացման ուղղությունները։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև գրադարանային-տեղեկատու աշխատանքի տեսանկյունից, քանի որ նպաստում է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տեղեկատվության կազմակերպմանը, տարածմանը և հետազոտական շրջանառության մեջ ներգրավմանը։ Ընդհանուր առմամբ, այն կարևոր աղբյուր է մշակույթի և արվեստի պատմության, գրականության, թատրոնի, երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, ժողովրդական մշակույթի և հարակից բնագավառների վերաբերյալ մատենագիտական որոնումների համար և հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով կողմնորոշվել համապատասխան գրականության մեջ։

History

Այս պատմաազգագրական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանում գորգագործության ձևավորման, զարգացման և տարածման պատմությանը՝ այն դիտարկելով որպես հայկական ժողովրդական մշակույթի, կենցաղի և դեկորատիվ-կիրառական արվեստի կարևորագույն դրսևորում։ Աշխատության կենտրոնում գորգերի ստեղծման ավանդույթներն են, դրանց պատրաստման տեխնիկաները, գեղարվեստական առանձնահատկությունները, օգտագործվող հումքը, զարդանախշային համակարգը և տարբեր պատմական ու աշխարհագրական միջավայրերում դրանց զարգացման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գորգագործությունը դիտարկել ոչ միայն որպես արհեստ կամ կենցաղային զբաղմունք, այլև որպես սերունդների միջև փոխանցվող մշակութային ժառանգության կարևոր ձև, որի միջոցով արտահայտվել են համայնքների գեղագիտական պատկերացումները, խորհրդանշական մտածողությունը և սոցիալական կյանքի տարբեր կողմերը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից մեկը գորգագործության պատմական զարգացման ուսումնասիրությունն է։ Հայաստանի տարածքում գորգագործության ավանդույթները ձևավորվել և զարգացել են երկարատև ժամանակաշրջանի ընթացքում՝ փոխազդելով տարածաշրջանի այլ մշակույթների հետ և միաժամանակ պահպանելով տեղական առանձնահատկությունները։ Պատմական աղբյուրների, նյութական մշակույթի նմուշների և ազգագրական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել գորգագործության զարգացման տարբեր փուլերի, արտադրության կենտրոնների և տարածքային տարբերակների մասին։ Առանձին ուշադրության է արժանի գորգերի պատրաստման տեխնոլոգիան։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել թելերի և այլ նյութերի նախապատրաստումը, ներկանյութերի ստացումը, թելերի ներկման եղանակները, հենքի և միջնաթելի պատրաստումը, հանգույցների կապման տեխնիկան, գործվածքի կառուցվածքը և վերջնական մշակումը։ Այս տեխնոլոգիական գործընթացները ոչ միայն որոշում են գորգի ամրությունն ու որակը, այլև պայմանավորում են դրա արտաքին տեսքի և զարդանախշերի առանձնահատկությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև բնական ներկանյութերի ուսումնասիրությունը։ Տարբեր բուսական, կենդանական կամ հանքային ծագման նյութերից ստացված ներկերը հնարավորություն են տվել ստեղծել գունային բազմազան համակարգեր, որոնց կայունությունն ու երանգային առանձնահատկությունները հաճախ կապված են տեղական բնական միջավայրի և ավանդական տեխնոլոգիական գիտելիքների հետ։ Գունային լուծումները գորգերի գեղարվեստական կառուցվածքի կարևոր մասն են և կարող են ծառայել որպես որոշակի տարածաշրջանային կամ ժամանակագրական առանձնահատկությունների բացահայտման միջոց։ Ուսումնասիրության առանցքային թեմաներից է զարդանախշերի համակարգը։ Հայկական գորգերի պատկերային լեզուն ներառում է երկրաչափական, բուսական, կենդանական և այլ մոտիվներ, որոնք կարող են ունենալ ինչպես դեկորատիվ, այնպես էլ խորհրդանշական նշանակություն։ Զարդանախշերի կառուցվածքը, դրանց դասավորությունը, կրկնությունը, համաչափությունը և գունային լուծումները ձևավորում են գորգի ընդհանուր գեղարվեստական կերպարը։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժողովրդական պատկերացումների, խորհրդանիշների և գեղագիտական ավանդույթների որոշակի շերտեր։ Գորգագործության ազգագրական ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է դրա կապը առօրյա կյանքի հետ։ Գորգերը կիրառվել են բնակելի տարածքների ձևավորման, կենցաղային նպատակների և ծիսական կամ սոցիալական տարբեր իրավիճակներում։ Դրանց պատրաստման գործընթացը նույնպես կարող էր ներառված լինել ընտանեկան և համայնքային կյանքի մեջ՝ գիտելիքներն ու հմտությունները փոխանցվելով հիմնականում սերնդեսերունդ։ Այս հանգամանքը գորգագործությունը դարձնում է ոչ միայն նյութական, այլև ոչ նյութական մշակութային ժառանգության կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության մեջ նշանակալի է գորգագործության տարածքային տարբերակների բացահայտումը։ Հայաստանի տարբեր շրջաններում ստեղծված գորգերը կարող են տարբերվել իրենց գունային լուծումներով, զարդանախշերով, տեխնիկական առանձնահատկություններով, չափերով և կիրառության ձևերով։ Այդ տարբերությունները պայմանավորված են ինչպես տեղական մշակութային ավանդույթներով, այնպես էլ բնական միջավայրով, տնտեսական պայմաններով և տարածաշրջանային փոխազդեցություններով։ Տարածքային համեմատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի հստակ պատկերացնել հայկական գորգագործության ներքին բազմազանությունը։ Կարևոր է նաև գորգագործության կապը գյուղատնտեսական և անասնապահական տնտեսության հետ։ Ավանդական գորգագործությունը մեծապես հիմնված էր տեղական հումքի վրա, հատկապես բրդի օգտագործման վրա, որի ստացումը, մաքրումը, մշակումը և մանումը կապված էին գյուղական տնտեսության առօրյայի հետ։ Այսպիսով, գորգագործությունը ներառված էր արտադրական ամբողջ շղթայի մեջ՝ հումքի ստացումից մինչև պատրաստի արտադրանքի ստեղծում։ Այդ գործընթացի ուսումնասիրությունը արժեքավոր տեղեկություններ է տալիս հայկական ավանդական տնտեսության և կենցաղի վերաբերյալ։ Աշխատության պատմաազգագրական բնույթը ենթադրում է նաև գորգագործության և հասարակական հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Գորգերի արտադրությունը կարող էր կապված լինել ընտանիքի սոցիալական կարգավիճակի, հարսանեկան ավանդույթների, օժիտի ձևավորման և այլ կարևոր կենսական իրադարձությունների հետ։ Որոշ գորգեր կարող էին ունենալ հատուկ նշանակություն և օգտագործվել որոշակի ծեսերի կամ ընտանեկան արարողությունների ժամանակ։ Այդ տեսանկյունից գորգը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես առարկա, այլև որպես սոցիալական և մշակութային տեղեկատվություն պահպանող նյութական վկայություն։ Առանձին կարևորություն ունի հայկական գորգագործության փոխհարաբերությունը հարակից տարածաշրջանների մշակույթների հետ։ Պատմականորեն Հայաստանի տարածքը գտնվել է տարբեր ժողովուրդների և մշակութային ավանդույթների շփման գոտում, ինչի հետևանքով գեղարվեստական մոտիվների, տեխնոլոգիական հնարքների և արտադրական ձևերի միջև կարող էին առաջանալ փոխազդեցություններ։ Դրանց ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել ընդհանուր տարածաշրջանային երևույթները տեղական առանձնահատկություններից և ավելի հիմնավորված գնահատել հայկական գորգագործության ինքնատիպությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր արժեքներից մեկը գորգերի՝ որպես պատմական աղբյուրի դիտարկումն է։ Գորգի պատկերային համակարգը, տեխնիկական կառուցվածքը, օգտագործված նյութերը և նույնիսկ արտադրության հետքերը կարող են տեղեկություններ հաղորդել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակույթի, տնտեսության և հասարակական կյանքի մասին։ Այդ պատճառով գորգագործության ուսումնասիրությունը կարող է լրացնել գրավոր պատմական աղբյուրներից ստացված տվյալները և նպաստել Հայաստանի նյութական մշակույթի ավելի ամբողջական վերականգնմանը։ Թեման արդիական է նաև մշակութային ժառանգության պահպանման տեսանկյունից։ Ավանդական գորգագործական տեխնիկաների և զարդանախշերի ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել դրանց փաստագրմանը, պահպանմանը և հետագա սերունդներին փոխանցմանը։ Միաժամանակ այդ գիտելիքը կարող է օգտագործվել ժամանակակից դեկորատիվ-կիրառական արվեստում՝ ավանդական ձևերի ստեղծագործական վերաիմաստավորման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Հայաստանի գորգագործությունը որպես պատմականորեն ձևավորված, տեխնոլոգիապես բարդ և գեղարվեստականորեն բազմազան մշակութային երևույթ։ Այն միավորում է պատմական, ազգագրական, արվեստաբանական և տեխնոլոգիական դիտարկումները՝ բացահայտելու գորգագործության զարգացման ուղիները, տեղական առանձնահատկությունները, հասարակական նշանակությունն ու գեղարվեստական արժեքը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ազգագրագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, ժողովրդական արվեստի մասնագետներին, թանգարանագետներին, գորգագործության ավանդույթներով զբաղվող հետազոտողներին և հայկական մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Economics

Աշխատանքը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունում ձեռնարկատիրական գործունեության ձևավորման, զարգացման և տնտեսական նշանակության ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով տարածաշրջանի առանձնահատուկ սոցիալ-տնտեսական և քաղաքական պայմանների ազդեցությունը բիզնես միջավայրի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են ձեռնարկատիրության զարգացման հիմնական փուլերը, տնտեսության տարբեր ոլորտներում մասնավոր նախաձեռնությունների տարածումը և փոքր ու միջին ձեռնարկությունների դերը տնտեսական ակտիվության ապահովման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ձեռնարկատիրական միջավայրի ձևավորմանը, պետական տնտեսական քաղաքականությանը, հարկային և ֆինանսական պայմաններին, ներդրումային հնարավորություններին, ինչպես նաև բիզնեսի զարգացմանը խոչընդոտող գործոններին։ Քննարկվում են գյուղատնտեսության, արտադրության, առևտրի, ծառայությունների և այլ ոլորտներում ձեռնարկատիրական գործունեության առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը զբաղվածության, եկամուտների ստեղծման և տեղական շուկայի զարգացման վրա։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում փոքր և միջին բիզնեսի ֆինանսավորման, վարկավորման, ներդրումների ներգրավման և պետական աջակցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են նաև ձեռնարկությունների մրցունակության, շուկաների հասանելիության, ենթակառուցվածքների, աշխատուժի և մարդկային կապիտալի հետ կապված խնդիրները, որոնք կարող են էական ազդեցություն ունենալ բիզնեսի կայունության և ընդլայնման հնարավորությունների վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ձեռնարկատիրության դերը տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման և տնտեսական ինքնուրույնության ապահովման գործընթացում, ինչպես նաև բացահայտելու այն պայմանները, որոնք կարող են նպաստել նոր ձեռնարկությունների ստեղծմանը և գործող բիզնեսների զարգացմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ներկայացվել նաև ձեռնարկատիրական գործունեության խթանման հնարավոր ուղղություններ՝ ներառյալ գործարար միջավայրի բարելավումը, ֆինանսական ռեսուրսների հասանելիության ընդլայնումը, ներդրումային ակտիվության բարձրացումը և արտադրական ու ծառայությունների ոլորտների դիվերսիֆիկացումը։ Թեման կարևոր է տարածաշրջանային տնտեսության կառուցվածքը, մասնավոր հատվածի դերակատարությունը և տնտեսական զարգացման մեխանիզմները հասկանալու տեսանկյունից և կարող է օգտակար լինել տնտեսագիտության, կառավարման, ձեռնարկատիրության և տարածաշրջանային զարգացման ոլորտների ուսանողների, հետազոտողների ու մասնագետների համար։

Other Subjects

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է տեխնիկական թեմաներով նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նախատեսված ընթերցողներին, մասնագետներին և հետազոտողներին ժամանակակից տեխնիկական գրականության մասին արագ և ճշգրիտ տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Այն ընդգրկում է տարբեր ուղղությունների հրատարակություններ՝ ինժեներական գիտություններից և մեքենաշինությունից մինչև էլեկտրոնիկա, ավտոմատացում, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներ, էներգետիկ համակարգեր և շինարարական տեխնոլոգիաներ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային հավաքածուների և նոր ստացվող հրատարակությունների հիման վրա և ծառայում է որպես օժանդակ գործիք գիտական ու կիրառական գործունեությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ հնարավորություն տալով հետևել ոլորտի նորություններին, բացահայտել արդիական հետազոտություններ և ընտրել անհրաժեշտ գրականություն մասնագիտական աշխատանքի համար։ Այն նաև կարևոր դեր ունի տեղեկատվության կազմակերպման և տարածման գործում՝ ապահովելով տեխնիկական գիտելիքների հասանելիությունը և աջակցելով գիտական հաղորդակցության շարունակականությանը։

Economics

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության անցումային փուլում գնագոյացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Գրքում ներկայացվում են գնագոյացման տեսական հիմքերը, շուկայի մեխանիզմների ձևավորման առանձնահատկությունները և պետական կարգավորման դերը տնտեսական անցման պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է ազատականացման գործընթացները, գների ձևավորման վրա ազդող միկրո և մակրոտնտեսական գործոնները, ինչպես նաև առաջարկի և պահանջարկի հավասարակշռության խախտման պատճառները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ինֆլյացիոն գործընթացները, արժութային տատանումները, մրցակցային միջավայրի ձևավորումը և դրանց ազդեցությունը գնային քաղաքականության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական միջամտության սահմաններին, սոցիալական պաշտպանության անհրաժեշտությանը և շուկայական ինստիտուտների կայացման փուլերին։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսիստների, վերլուծաբանների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և կիրառական վերլուծություն անցումային տնտեսությունում գնագոյացման գործընթացների վերաբերյալ։

Biology

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է սուր իշեմիկ ինսուլտի (AIS) ժամանակ մարդու մոտ զարգացող հետիշեմիկ իմունային արձագանքի մոլեկուլային և իմունաբանական մեխանիզմներին, մասնավորապես՝ կոմպլեմենտային համակարգի և կրիոգլոբուլինների կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ դերին այդ գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում է այն հարցը, թե ինչպես է իշեմիայի հետևանքով առաջացած հյուսվածքային վնասը ակտիվացնում բնածին իմունային համակարգը՝ ներառյալ կոմպլեմենտի կասկադը, որը նպաստում է բորբոքային արձագանքի ուժեղացմանը, էնդոթելի վնասմանը և երկրորդային նեյրոդեգեներացիոն գործընթացների զարգացմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է կրիոգլոբուլինների մասնակցությունը՝ որպես իմունային կոմպլեքսների ձևավորման և անոթային պատերի վրա նստեցման գործոն, ինչը կարող է խորացնել միկրոցիրկուլյացիոն խանգարումները և ուժեղացնել իշեմիկ գոտու վնասումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կոմպլեմենտի ակտիվացման ուղիներին՝ դասական, լեկտինային և այլընտրանքային ճանապարհներին, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությանը ցիտոկինային ցանցի և բջջային իմունիտետի հետ։ Այս մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն ինսուլտի պաթոգենեզի ավելի խոր ըմբռնման համար, այլ նաև նոր թերապևտիկ ռազմավարությունների մշակման տեսանկյունից, որոնք ուղղված են բորբոքային պատասխանի մոդուլյացիային և նյարդապաշտպան ազդեցության ուժեղացմանը։