More in Psychology

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Philosophy

    Խրատների գանձարան

    Աշխատությունը խրատական բնույթի գրական ստեղծագործություն է, որի հիմնական նպատակը ընթերցողին բարոյական և վարքականոնային ուղենիշներ փոխանցելն է։ Խրատական գրականությունը հայ գրավոր մշակույթում կարևոր տեղ է զբաղեցրել՝ նպաստելով մարդու անձնական վարքի, հասարակական հարաբերությունների և հոգևոր արժեքների վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորմանը։ Այսպիսի երկերում սովորաբար կարևորվում են իմաստությունը, ազնվությունը, համեստությունը, արդարությունը, ինքնատիրապետումը, պարտքի գիտակցումը և մարդկանց միջև հարգալից վերաբերմունքը։ Դրանց միջոցով ընթերցողին առաջարկվում են կյանքի տարբեր իրավիճակներում ճիշտ կողմնորոշվելու և սեփական վարքը բարոյական սկզբունքներին համապատասխանեցնելու գաղափարներ։ Խրատների ժողովածուները կարող էին ծառայել ինչպես անհատական ընթերցանության, այնպես էլ ընտանեկան ու կրթական միջավայրում դաստիարակչական նպատակների համար՝ փոխանցելով ավանդական արժեքներ և նպաստելով բարոյական գիտակցության զարգացմանը։ Նման հրատարակությունները վկայում են այն մասին, որ հայերեն տպագիր գրականության մեջ պահանջված էին ոչ միայն կրոնական ու ուսումնական երկերը, այլև ընթերցողի վարքն ու մտածողությունն ուղղորդելուն միտված կարճ խրատական նյութերը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ բարոյախոսական գրականության, դաստիարակչական գաղափարների և XIX դարի հայ տպագիր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-10-29
    Խրատների գանձարան
    Online

    Other Subjects

    1840 թվականի նահանջ տարվա օրացույց և եղանակային կանխատեսումներ՝ ըստ Հայոց ՌՄՁԹ թվականի

    Հրատարակությունը միավորում է օրացուցային տեղեկություններն ու եղանակային կանխատեսումները՝ ընթերցողին տրամադրելով տարվա ժամանակային կառուցվածքի և սպասվող բնական պայմանների վերաբերյալ պատկերացում։ Այն նախատեսված է առօրյա կյանքի, գյուղատնտեսական աշխատանքների և հասարակական գործունեության կազմակերպման համար՝ հաշվի առնելով տարվա եղանակային փոփոխություններն ու դրանց հնարավոր ազդեցությունը մարդու զբաղմունքների վրա։ Օրացուցային բաժինը հնարավորություն է տալիս կողմնորոշվելու ամիսների, օրերի, շաբաթների և տարվա տոնական ու հիշատակի օրերի հերթականության մեջ։ Նահանջ տարվա նշումը կարևոր է ժամանակի հաշվարկման ճշգրտության տեսանկյունից, քանի որ լրացուցիչ օրվա ներառումը պայմանավորված է արեգակնային տարվա և օրացուցային տարվա տևողությունների տարբերությամբ։ Եղանակային կանխատեսումների բաժինը ներկայացնում է օդի վիճակի, մթնոլորտային փոփոխությունների և տարվա ընթացքում սպասվող բնական երևույթների մասին ժամանակի պատկերացումներին համապատասխան տեղեկություններ։ Այդ կանխատեսումները կարող էին հիմնվել երկարատև դիտարկումների, ժողովրդական փորձի և բնության պարբերական փոփոխությունների վերաբերյալ ավանդական պատկերացումների վրա։ Նման հրատարակությունները կարևոր դեր են ունեցել այն հասարակություններում, որտեղ գյուղատնտեսական աշխատանքների կազմակերպումը սերտորեն կապված էր եղանակային պայմանների հետ։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայկական օրացուցային մշակույթի, ժողովրդական օդերևութաբանական գիտելիքների, բնության դիտարկման ավանդույթների և 19-րդ դարի տպագիր տեղեկատու գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-09
    1840 թվականի նահանջ տարվա օրացույց և եղանակային կանխատեսումներ՝ ըստ Հայոց ՌՄՁԹ թվականի
    Online

    Other Subjects

    Տնտեսության կառավարման պետական մարմինների կազմը, համապետական կառավարման մարմինները և նրանց գործառույթները

    Տնտեսության կառավարման պետական մարմինների կազմը ներառում է պետական իշխանության այն ինստիտուտները, որոնք պատասխանատու են տնտեսական քաղաքականության մշակման, իրականացման և վերահսկման համար, ապահովելով երկրի տնտեսական համակարգի կայունությունն ու զարգացման ուղղությունները։ Այս համակարգի կենտրոնական դերակատարն է Հայաստանի Հանրապետության կառավարություն-ը, որը սահմանում է տնտեսական զարգացման ռազմավարությունը, հաստատում է պետական բյուջեն, իրականացնում է հարկաբյուջետային քաղաքականություն և համակարգում է նախարարությունների գործունեությունը։ Համապետական կառավարման կարևոր մարմիններից է նաև Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողով-ը, որը օրենսդիր իշխանության բարձրագույն մարմինն է և ընդունում է տնտեսական հարաբերությունները կարգավորող օրենքներ, հաստատում է պետական բյուջեն և վերահսկում է գործադիր իշխանության գործունեությունը։ Տնտեսության ոլորտում առանցքային դեր ունի նաև Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկ-ը, որը իրականացնում է դրամավարկային քաղաքականություն, կարգավորում է ֆինանսական համակարգը, վերահսկում է բանկային ոլորտը և ապահովում գների կայունությունը։ Բացի այդ, կարևոր դեր են կատարում ոլորտային նախարարությունները, մասնավորապես տնտեսական, ֆինանսների, ենթակառուցվածքների և այլ գերատեսչությունները, որոնք իրականացնում են կոնկրետ ոլորտային քաղաքականություններ, պետական ծրագրեր և վերահսկողական գործառույթներ՝ ուղղված տնտեսական աճի խթանմանը, ներդրումային միջավայրի բարելավմանը և պետական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը։

    Updated: 2026-10-23
    Տնտեսության կառավարման պետական մարմինների կազմը, համապետական կառավարման մարմինները և նրանց գործառույթները
    Online

    History

    Հիշարժան տարեթվեր 2018

    Այս աշխատանքը նվիրված է 2018 թվականի պատմական և հասարակական նշանակության կարևոր իրադարձությունների համակարգված ներկայացմանը և վերլուծությանը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը քաղաքական, սոցիալական և տնտեսական զարգացումների վրա։ Աշխատությունում դիտարկվում են ինչպես համաշխարհային, այնպես էլ տարածաշրջանային մակարդակներում տեղի ունեցած գործընթացները՝ ներառյալ քաղաքական փոփոխություններ, միջազգային հարաբերությունների զարգացումներ, գիտական և տեխնոլոգիական առաջընթացներ, ինչպես նաև մշակութային և սպորտային կարևոր իրադարձություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրադարձություններին, որոնք ձևավորել են հասարակական ընկալումները և ազդեցություն ունեցել պետական կառավարման, հասարակական շարժումների և գլոբալ օրակարգերի վրա։ Քննարկվում է նաև տարվա իրադարձությունների փոխկապակցվածությունը և դրանց երկարաժամկետ հետևանքները ժամանակակից աշխարհակարգի ձևավորման մեջ։ Աշխատությունը նպատակ ունի ստեղծել համապարփակ պատկերացում տվյալ տարվա առանցքային զարգացումների վերաբերյալ։

    Updated: 2026-09-13
    Հիշարժան տարեթվեր 2018
    Online

    Psychology

    Անցումային հասարակությունում արդյունավետ գործարարի սոցիալ-հոգեբանական նախադրյալները

    Աշխատությունը նվիրված է անցումային հասարակության սոցիալ-տնտեսական պայմաններում արդյունավետ գործարար գործունեության ձևավորմանը նպաստող սոցիալական և հոգեբանական նախադրյալների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գործարարի անձնային առանձնահատկությունների, սոցիալական միջավայրի, արժեքային կողմնորոշումների, մոտիվացիայի և տնտեսական վարքագծի փոխկապակցվածությունն է։ Անցումային հասարակությունը դիտարկվում է որպես արագ փոփոխվող միջավայր, որտեղ տնտեսական հարաբերությունների, սեփականության ձևերի, կառավարման սկզբունքների և սոցիալական նորմերի վերափոխումը կարող է նոր պահանջներ առաջադրել ձեռնարկատիրական գործունեությամբ զբաղվող անձանց։ Այս պայմաններում արդյունավետ գործարարությունը կապված է ոչ միայն մասնագիտական գիտելիքների և ֆինանսական ռեսուրսների, այլև փոփոխություններին հարմարվելու, անորոշության պայմաններում որոշումներ կայացնելու, հաղորդակցվելու, պատասխանատվություն ստանձնելու և սեփական գործունեությունը նպատակային կազմակերպելու կարողությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ձեռքբերումների մոտիվացիան, ինքնուրույնությունը, նախաձեռնողականությունը, ինքնավստահությունը, ստեղծագործական մտածողությունը, սոցիալական ակտիվությունը և համագործակցային վարքագիծը՝ որպես գործարար գործունեության հետ կապված հոգեբանական հատկանիշներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել ռիսկի ընկալմանը և որոշումների կայացման առանձնահատկություններին՝ տարբերակելով հիմնավորված ձեռնարկատիրական նախաձեռնությունը չհաշվարկված վարքագծից։ Կարևորվում է նաև գործարարի սոցիալական կապերի, վստահության, մասնագիտական հաղորդակցության և հասարակության մեջ ձեռնարկատիրության նկատմամբ ձևավորված վերաբերմունքի ազդեցությունը։ Անցումային հասարակությունում տնտեսական և սոցիալական ինստիտուտների փոփոխությունները կարող են անդրադառնալ մարդկանց սպասումների, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի և հաջողության վերաբերյալ պատկերացումների վրա, ինչն իր հերթին ազդում է գործարար վարքագծի ձևավորման վրա։ Հետազոտության առանձին ուղղություն կարող է լինել արդյունավետ գործունեության և անձի արժեքային համակարգի հարաբերակցությունը՝ ներառելով մասնագիտական պատասխանատվությունը, գործարար էթիկան և գործընկերային հարաբերությունների կառուցման սկզբունքները։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև կրթության, մասնագիտական փորձի, ընտանեկան ու սոցիալական միջավայրի և կազմակերպական մշակույթի դերը ձեռնարկատիրական կարողությունների զարգացման գործում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական հոգեբանության, տնտեսական հոգեբանության, ձեռնարկատիրության և կազմակերպական վարքագծի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել փոփոխվող հասարակական պայմաններում արդյունավետ գործարար գործունեության ձևավորմանը նպաստող հիմնական սոցիալ-հոգեբանական գործոնները։

    Updated: 2026-09-27
    Անցումային հասարակությունում արդյունավետ գործարարի սոցիալ-հոգեբանական նախադրյալները
    Online

    Geography

    Աշխատուժի միգրացիա

    Աշխատուժի միգրացիան հանդիսանում է սոցիալ-տնտեսական կարևոր գործընթաց, որը բնութագրվում է մարդկանց տեղաշարժով մի տարածաշրջանից կամ երկրից մյուսը՝ աշխատանք գտնելու, ավելի բարձր եկամուտ ստանալու և կյանքի պայմանները բարելավելու նպատակով։ Ժամանակակից աշխարհում աշխատուժի միգրացիան դարձել է համաշխարհային տնտեսության անբաժանելի մաս, քանի որ երկրների միջև տնտեսական զարգացման տարբեր մակարդակները, աշխատավարձերի անհավասարությունը և զբաղվածության հնարավորությունների տարբերությունները խթանում են մարդկանց տեղափոխությունը։ Աշխատուժի միգրացիան կարող է լինել ներքին, երբ մարդիկ տեղափոխվում են երկրի տարբեր շրջանների միջև, և արտաքին կամ միջազգային, երբ աշխատողները մեկնում են այլ երկրներ աշխատանքի նպատակով։ Միգրացիայի հիմնական պատճառներից են գործազրկությունը, ցածր աշխատավարձերը, սոցիալական և տնտեսական դժվարությունները, քաղաքական անկայունությունը, կրթության և մասնագիտական զարգացման սահմանափակ հնարավորությունները։ Շատ դեպքերում մարդիկ ձգտում են տեղափոխվել այն երկրներ, որտեղ տնտեսությունն ավելի զարգացած է, աշխատավարձերը՝ բարձր, իսկ սոցիալական ապահովության պայմանները՝ ավելի բարենպաստ։ Աշխատուժի միգրացիան ունի ինչպես դրական, այնպես էլ բացասական հետևանքներ։ Դրական կողմերից կարելի է նշել, որ միգրանտ աշխատողները հնարավորություն են ստանում բարելավել իրենց կենսամակարդակը, ձեռք բերել նոր գիտելիքներ և մասնագիտական փորձ։ Բացի այդ, միգրանտների կողմից հայրենիք ուղարկվող դրամական փոխանցումները մեծ նշանակություն ունեն բազմաթիվ երկրների տնտեսության համար, քանի որ դրանք նպաստում են բնակչության եկամուտների աճին և սոցիալական խնդիրների մեղմացմանը։ Ընդունող երկրները նույնպես ստանում են որոշակի առավելություններ, քանի որ լրացվում է աշխատուժի պակասը, հատկապես այն ոլորտներում, որտեղ տեղական բնակչությունը չի ցանկանում աշխատել։ Սակայն աշխատուժի միգրացիան կարող է առաջացնել նաև բացասական հետևանքներ։ Արտագաղթի արդյունքում որոշ երկրներում նվազում է աշխատունակ բնակչության թիվը, առաջանում է մասնագետների պակաս, որը հայտնի է «ուղեղների արտահոսք» անվամբ։ Սա կարող է բացասաբար անդրադառնալ երկրի տնտեսական զարգացման, գիտության և արտադրության վրա։ Բացի այդ, միգրանտ աշխատողները հաճախ բախվում են սոցիալական դժվարությունների, մշակութային տարբերությունների, լեզվական խնդիրների և երբեմն նաև խտրական վերաբերմունքի։ Ժամանակակից պայմաններում աշխատուժի միգրացիայի կարգավորումը կարևոր խնդիր է պետությունների համար։ Կառավարությունները մշակում են միգրացիոն քաղաքականություններ, որոնք ուղղված են ինչպես աշխատողների իրավունքների պաշտպանությանը, այնպես էլ ազգային տնտեսության շահերի պահպանմանը։ Միջազգային կազմակերպությունները նույնպես մեծ դեր ունեն միգրանտների իրավունքների պաշտպանության և օրինական աշխատանքային հարաբերությունների ձևավորման գործում։ Գլոբալացման պայմաններում աշխատուժի միգրացիան շարունակում է զարգանալ և ազդել ինչպես առանձին երկրների, այնպես էլ ամբողջ համաշխարհային տնտեսության վրա։ Այսպիսով, աշխատուժի միգրացիան բազմակողմանի սոցիալ-տնտեսական երևույթ է, որը կապված է տնտեսական զարգացման, զբաղվածության, բնակչության շարժունակության և միջազգային համագործակցության հետ ու ունի կարևոր նշանակություն ժամանակակից հասարակության համար։

    Updated: 2026-10-23
    Աշխատուժի միգրացիա