Սուրբ Պատարագի խորհրդատետր՝ ըստ Հայ եկեղեցու արարողակարգի

Technology

Աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլային ներքին այրման շարժիչների էկոլոգիական անվտանգության գնահատման, շրջակա միջավայրի վրա դրանց ազդեցության ուսումնասիրության և վնասակար արտանետումների նվազեցմանն ուղղված տեխնիկական ու կազմակերպական միջոցառումների մշակման հիմնախնդիրներին։ Քննարկվում են ներքին այրման շարժիչների աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, վառելիքի այրման գործընթացների առանձնահատկությունները, արտանետվող գազերի բաղադրությունը և դրանց ազդեցությունը մթնոլորտային օդի որակի ու շրջակա միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածխածնի մոնօքսիդի, ազոտի օքսիդների, չայրված ածխաջրածինների, պինդ մասնիկների և այլ աղտոտիչների առաջացման մեխանիզմներին, ինչպես նաև դրանց քանակի կախվածությանը շարժիչի աշխատանքային ռեժիմներից, տեխնիկական վիճակից և օգտագործվող վառելիքի հատկություններից։ Ուսումնասիրվում են շարժիչների էկոլոգիական ցուցանիշների որոշման մեթոդները, արտանետումների չափման և վերահսկման տեխնիկական միջոցները, ինչպես նաև ստացված արդյունքների գնահատման չափանիշները։ Անդրադարձ է կատարվում վառելիքի մատակարարման, օդավառելիքային խառնուրդի ձևավորման, այրման գործընթացի կառավարման և արտանետվող գազերի մաքրման համակարգերի կատարելագործման հնարավորություններին։ Կարևորվում են կատալիտիկ չեզոքացուցիչների, արտանետվող գազերի վերաշրջանառության համակարգերի, էլեկտրոնային կառավարման տեխնոլոգիաների և շարժիչների տեխնիկական սպասարկման արդյունավետ մեթոդների կիրառումը։ Դիտարկվում են նաև տարբեր տեսակի վառելիքների օգտագործման, շարժիչների կառուցվածքային պարամետրերի օպտիմալացման, վառելիքի ծախսի նվազեցման և էներգաարդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել փորձարարական չափումների, մաթեմատիկական մոդելավորման, համեմատական վերլուծության և տեխնիկատնտեսական գնահատման մեթոդներ՝ առաջարկվող բնապահպանական միջոցառումների արդյունավետությունը հիմնավորելու նպատակով։ Առանձնացվում են շարժիչների շահագործման պայմանների, տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական վիճակի և արտանետումների սահմանափակման պահանջների փոխկապակցվածության խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի ավտոմոբիլային տրանսպորտի բնապահպանական անվտանգության բարձրացման, օդի աղտոտվածության նվազեցման, շարժիչների տեխնիկական կատարելագործման և տրանսպորտային համակարգերի կայուն զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել ավտոմոբիլային ճարտարագետների, շարժիչաշինության մասնագետների, բնապահպանների, տրանսպորտային տեխնոլոգիաների հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Law

Գիրքը «Աշխատանքի պաշտպանության սոցիալ-տնտեսական հարցերը», հեղինակի՝ Տերտերյան Գ.Մ.-ի կողմից ներկայացնում է աշխատանքի պաշտպանության տեսությունը և գործնական կիրառությունը սոցիալ-տնտեսական համատեքստում։ Այն ուսումնասիրում է աշխատանքի պաշտպանվածության մակարդակի բարձրացմանը, աշխատողների առողջության և անվտանգության ապահովման միջոցներին, ինչպես նաև աշխատանքային հարաբերությունների կազմակերպմանը վերաբերող հիմնախնդիրները։ Գիրքը քննարկում է աշխատանքի պաշտպանության ոլորտում կիրառվող քաղաքականություն, կանոնակարգեր, իրավաբանական ու տնտեսական առնչություններ, որոնք ուղղված են աշխատողների իրավունքների պաշտպանության բարձրացմանը, ինչպես նաև տնտեսության զարգացումը դրանից բխող ազդեցություններով։ Այն ընդգրկում է նաև աշխատավայրում վտանգների կանխարգելման և թերի կառավարման դեպքում առաջացող սոցիալ-տնտեսական հետևանքները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել թե՛ պետական պաշտոնյաների, թե՛ ձեռնարկությունների ղեկավարների, թե՛ աշխատաշուկայի մասնագետների և ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր հետաքրքրված են աշխատանքի պաշտպանության հիմնահարցերով։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է կենսապոլիմերների կոնֆորմացիոն անցումների ուսումնասիրությանը՝ դրանց տարածական և ժամանակային մասշտաբների տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում կենսապոլիմերների կառուցվածքային վիճակների փոփոխությունն է, որը կարող է պայմանավորված լինել արտաքին միջավայրի, ջերմաստիճանի, լուծույթի հատկությունների, փոխազդեցությունների և այլ ֆիզիկաքիմիական գործոնների ազդեցությամբ։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կենսապոլիմերային համակարգերը անցնում են տարբեր կոնֆորմացիոն վիճակների, ինչպես նաև այդ գործընթացների արագությունը, կառուցվածքային փոփոխությունների բնույթը և դրանց փոխկապակցվածությունը։ Տարածական մասշտաբների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել մոլեկուլային կառուցվածքի տարբեր մակարդակներում տեղի ունեցող փոփոխությունները՝ առանձին հատվածների շարժումներից մինչև ամբողջական մակրոմոլեկուլային կառուցվածքի վերակազմավորում։ Ժամանակային մասշտաբների ուսումնասիրությունը, իր հերթին, անդրադառնում է արագ և դանդաղ դինամիկ գործընթացներին ու դրանցում առկա միջանկյալ վիճակներին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել կենսապոլիմերների կառուցվածքային դինամիկայի և ֆունկցիոնալ հատկությունների կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ կոնֆորմացիոն փոփոխությունները հաճախ անմիջականորեն կապված են կենսաբանական ակտիվության և մոլեկուլային փոխազդեցությունների հետ։ Հետազոտությունը միավորում է կենսաֆիզիկական, ֆիզիկաքիմիական և մոլեկուլային մոտեցումներ՝ հնարավորություն տալով ավելի խորությամբ հասկանալու բարդ մակրոմոլեկուլային համակարգերի դինամիկ վարքը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկայի, կենսաքիմիայի, մոլեկուլային կենսաբանության և ֆիզիկական քիմիայի մասնագետներին, ինչպես նաև կենսապոլիմերների կառուցվածքադինամիկ գործընթացներն ուսումնասիրող հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Geography

Աշխատությունը նվիրված է ոսկու հանքավայրերի ստերեոլիթոերկրաքիմիական մոդելավորման տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես հանքային մարմինների տարածական կառուցվածքի, երկրաքիմիական առանձնահատկությունների և հանքայնացման օրինաչափությունների բացահայտման կարևոր գիտական մոտեցում։ Հետազոտության առանցքում են երկրաբանական միջավայրի եռաչափ կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, ապարների լիթոլոգիական կազմի և երկրաքիմիական հատկությունների փոխկապակցվածության գնահատումը, ինչպես նաև ոսկու հանքայնացման տարածական բաշխման և ձևավորման պայմանների մոդելավորման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ոսկու հանքավայրերի երկրաբանական կառուցվածքին, հանքաբեր ապարների առանձնահատկություններին, տեկտոնական խախտումների և հանքայնացման գոտիների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև երկրաբանական տարբեր գործոնների ազդեցությանը օգտակար հանածոների տեղաբաշխման վրա։ Ուսումնասիրվում են ոսկու և դրա հետ զուգակցվող քիմիական տարրերի տարածման օրինաչափությունները, երկրաքիմիական անոմալիաների ձևավորման մեխանիզմները, հանքայնացման ինտենսիվության փոփոխությունները և հանքային մարմինների սահմանների որոշման հնարավորությունները։ Քննարկվում են երկրաբանական, լիթոլոգիական, հանքաբանական և երկրաքիմիական տվյալների համադրման մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է կառուցել հանքավայրերի տարածական մոդելներ և բացահայտել հանքայնացման զարգացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է ստերեոլիթոերկրաքիմիական մոդելավորման դերը հանքավայրերի որոնման, հետախուզման և երկրաքիմիական գնահատման մեթոդների կատարելագործման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում երկրաքիմիական նմուշառման, ապարների քիմիական կազմի լաբորատոր հետազոտության, տարրերի պարունակության վիճակագրական մշակման և երկրաբանական կտրվածքների ու տարածական սխեմաների կառուցման մեթոդաբանական հարցերին։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում հանքավայրերի երկրաքիմիական դաշտերի ուսումնասիրությունը, հանքայնացման հետ կապված առաջնային և երկրորդային փոփոխությունների բացահայտումը, ինչպես նաև հանքաբեր և ոչ հանքաբեր գոտիների տարբերակման հնարավորությունները։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են հանքային մարմինների երկրաչափական ձևերի, խորքային շարունակականության, լիթոլոգիական սահմանների և քիմիական տարրերի բաշխման փոխկապակցվածությունները։ Կարևորվում են երկրաքիմիական ցուցիչների ընտրության, հանքայնացման կանխատեսման չափանիշների մշակման և երկրաբանական տվյալների մեկնաբանման ճշգրտության բարձրացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում ուշադրություն է դարձվում երկրաքիմիական անոմալիաների տարածական կառուցվածքի վերլուծությանը, տարբեր խորություններում հանքայնացման առանձնահատկությունների գնահատմանը և հեռանկարային հանքաբեր տեղամասերի առանձնացման գիտական հիմքերին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում բազմաչափ վիճակագրական մեթոդների, երկրատեղեկատվական տեխնոլոգիաների և եռաչափ մոդելավորման գործիքների կիրառման հնարավորություններին՝ երկրաբանական ու երկրաքիմիական տեղեկատվության համալիր մշակման նպատակով։ Քննարկվում են նաև ոսկու հանքավայրերի ձևավորման երկրաբանական պայմանները, հիդրոթերմալ գործընթացների ազդեցությունը, ապարների մետասոմատիկ փոփոխությունները և հանքանյութերի տեղաբաշխման օրինաչափությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է երկրաքիմիական մոդելների միջոցով հանքավայրերի ներքին կառուցվածքի առավել ամբողջական պատկերացման ձևավորումը, որը կարող է նպաստել երկրաբանահետախուզական աշխատանքների նպատակային կազմակերպմանը, հետախուզական ծախսերի օպտիմալացմանը և հանքային ռեսուրսների գնահատման հիմնավորվածության բարձրացմանը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են լիթոլոգիական, կառուցվածքային և երկրաքիմիական գործոնների համատեղ վերլուծությունն ու տարածական մոդելավորումը նպաստում ոսկու հանքավայրերի երկրաբանական առանձնահատկությունների բացահայտմանը։ Միաժամանակ կարևորվում է մոդելավորման արդյունքների հավաստիության գնահատումը, ելակետային տվյալների որակը և տարբեր երկրաբանական պայմաններում մշակված մեթոդների կիրառելիության սահմանների որոշումը։ Հետազոտությունն ունի գիտական և գործնական նշանակություն՝ նպաստելով հանքավայրերի երկրաքիմիական ուսումնասիրության մեթոդաբանության զարգացմանը, երկրաբանական կանխատեսման արդյունավետության բարձրացմանը և օգտակար հանածոների որոնման ու հետախուզման ժամանակակից մոտեցումների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել երկրաբանների, երկրաքիմիկոսների, հանքաբանների, հանքավայրերի հետախուզման մասնագետների, երկրաբանական մոդելավորման հետազոտողների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ասպիրանտների և հանքային ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Geography

Այս ռեֆերատը ներկայացնում է բնական ռեսուրսների և բնական պայմանների գնահատումը՝ որպես տնտեսության զարգացման, տարածքային պլանավորման և բնօգտագործման արդյունավետ կազմակերպման կարևոր հիմք։ Աշխատանքում բացատրվում է, որ բնական ռեսուրսները բնության այն բաղադրիչներն են, որոնք օգտագործվում են մարդու կողմից տնտեսական նպատակներով, իսկ բնական պայմանները այն գործոններն են, որոնք անմիջականորեն չեն սպառվում, բայց ազդում են արտադրության և մարդու կենսագործունեության վրա։ Ներկայացվում են բնական ռեսուրսների հիմնական տեսակները՝ հողային, ջրային, անտառային, օգտակար հանածոներ, կենսաբանական և էներգետիկ ռեսուրսներ, ինչպես նաև դրանց նշանակությունը տարբեր տնտեսական ոլորտներում։ Ռեֆերատում քննարկվում են նաև բնական պայմանների բաղադրիչները՝ կլիմա, ռելիեֆ, հողային ծածկույթ, ջրագրական ցանց և բնական գոտիականություն, որոնք որոշում են տարածքի տնտեսական յուրացման հնարավորությունները։ Բացատրվում է բնական ռեսուրսների գնահատման մեթոդաբանությունը՝ քանակական և որակական գնահատում, տնտեսական արդյունավետության հաշվարկ, ինչպես նաև էկոլոգիական սահմանափակումների հաշվառում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև կայուն զարգացման գաղափարին, որտեղ շեշտվում է բնական ռեսուրսների խնայող օգտագործումը և շրջակա միջավայրի պահպանությունը՝ ապագա սերունդների կարիքները հաշվի առնելով։ Նշվում է, որ ռեսուրսների ոչ ճիշտ օգտագործումը կարող է բերել բնապահպանական խնդիրների, էկոհամակարգերի խաթարման և տնտեսական կորուստների։ Ռեֆերատը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրությամբ, տնտեսագիտությամբ և էկոլոգիայով հետաքրքրվող ուսանողների համար, քանի որ այն ներկայացնում է բնական ռեսուրսների և պայմանների գնահատման հիմնական սկզբունքներն ու դրանց նշանակությունը ժամանակակից աշխարհում։

Political Science

Հրատարակությունը ներկայացնում է Ազգային ժողովի քսաներկուերորդ նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ որպես 19-րդ դարի հայ ազգային կյանքի և համայնքային կառավարման պատմության կարևոր փաստաթղթային վկայություն։ Նման արձանագրություններում ամրագրվում էին ժողովի աշխատանքների ընթացքը, քննարկման ներկայացված հարցերը, մասնակիցների ելույթները, առաջարկություններն ու ընդունված որոշումները։ Դրանք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ներկայացուցչական կառույցների գործունեությունը, կառավարման կազմակերպումը և ազգային նշանակության խնդիրների լուծման եղանակները։ Ազգային ժողովը կարևոր դեր ուներ համայնքի ներքին կյանքի կարգավորման, կրթական ու մշակութային հաստատությունների գործունեության, եկեղեցական և վարչական հարցերի քննարկման, ինչպես նաև հասարակական շահերի ներկայացման գործում։ Այսպիսի վավերագրերի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել ժամանակաշրջանի հասարակական առաջնահերթությունները, տարբեր կառույցների փոխհարաբերությունները և ազգային ինքնակառավարման ձևավորման առանձնահատկությունները։ Արձանագրության պաշտոնական շարադրանքը կարող է տեղեկություններ պահպանել նաև ժողովական ընթացակարգերի, պատասխանատվության բաշխման և որոշումների կայացման մշակույթի մասին։ Այն արժեքավոր նյութ է հայ վարչական գրագրության ու քաղաքական բառապաշարի պատմության ուսումնասիրության համար։ Առանձին նիստերի արձանագրությունների համադրումը հնարավորություն է տալիս վերակազմելու Ազգային ժողովի գործունեության շարունակական պատկերը և հետևելու հայ համայնքի հասարակական կյանքի փոփոխություններին։ Գիրքը կարևոր սկզբնաղբյուր է հայոց նոր շրջանի պատմությամբ, ազգային հաստատություններով և Կոստանդնուպոլսի հայ համայնքի ինքնակազմակերպմամբ հետաքրքրվողների համար։