Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionReligion
Դավթի Սաղմոսների գիրք
Գիրքը ներկայացնում է Սաղմոսների ժողովածուն՝ քրիստոնեական և հատկապես Հայ Առաքելական եկեղեցու հոգևոր կյանքի կարևորագույն գրքերից մեկը, որի հիմքում ընկած են Դավիթ մարգարեին վերագրվող սաղմոսները։ Այն ընդգրկում է Աստծուն ուղղված աղոթքներ, օրհներգություններ, փառաբանություններ, ապաշխարության խոսքեր և հոգևոր խորհրդածություններ, որոնց միջոցով արտահայտվում են մարդու հավատը, հույսը, երախտագիտությունը, զղջումը, վիշտը և աստվածային օգնության ակնկալիքը։ Սաղմոսներում անդրադարձ է կատարվում Աստծո մեծությանը, արարչագործությանը, արդարությանը, ողորմածությանը և մարդուն առաջնորդելու զորությանը, ինչպես նաև հավատացյալի ներքին պայքարին, կյանքի դժվարություններին ու հոգևոր մխիթարություն գտնելու ձգտմանը։ Ժողովածուի բովանդակությունը բազմաշերտ է․ մի շարք սաղմոսներ ունեն փառաբանական բնույթ, մյուսները աղոթական են, ապաշխարական կամ ուսուցողական՝ ներկայացնելով մարդու և Աստծո հարաբերությունների տարբեր կողմերը։ Դրանց լեզուն առանձնանում է բանաստեղծական պատկերավորությամբ, հուզական խորությամբ, խորհրդանշական արտահայտություններով և կրկնությունների ու զուգահեռ կառուցվածքների կիրառությամբ, որոնք նպաստում են խոսքի արտահայտչականությանը և հիշվող լինելուն։ Սաղմոսները կարևոր տեղ են զբաղեցնում եկեղեցական պաշտամունքի և աղոթական ավանդույթի մեջ․ դրանք կիրառվում են ժամերգությունների, ծիսական արարողությունների և անհատական աղոթքի ընթացքում՝ ծառայելով որպես հավատքի արտահայտման, հոգևոր ինքնաքննության և աստվածային ներկայության հետ հաղորդակցության միջոց։ Գիրքը արժեքավոր է ոչ միայն իր կրոնական նշանակությամբ, այլև որպես հոգևոր մշակույթի, աստվածաշնչյան գրականության և հայ եկեղեցական ավանդույթի ուսումնասիրության նյութ։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու աղոթքի ու սաղմոսերգության հարուստ ժառանգությանը, խորհելու մարդկային կյանքի բարոյական ու հոգևոր հարցերի շուրջ և գտնելու մխիթարություն, հույս ու ներքին խաղաղություն։
Updated: 2026-11-14
Literature
Across Asia Minor on foot
Այս աշխատությունը ճանապարհորդական-հուշագրական բնույթի պատմություն է, որտեղ նկարագրվում է ոտքով իրականացված ճանապարհորդությունը Փոքր Ասիայով՝ ընդգրկելով տարածաշրջանի աշխարհագրական, պատմական և մշակութային բազմազանությունը։ Հեղինակը ներկայացնում է իր անցած ուղին որպես շարունակական դիտարկումների շարք, որտեղ ճանապարհորդությունը միաժամանակ դառնում է հետազոտական փորձ՝ ուղղված տեղական բնակչության կենցաղի, ավանդույթների, լեզվական միջավայրի և սոցիալական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Տեքստում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղական և քաղաքային բնակավայրերի հակադրությանը, ճանապարհային ենթակառուցվածքների վիճակին և բնական լանդշաֆտների փոփոխությանը՝ սկսած ափամերձ շրջաններից մինչև լեռնային տարածքներ։ Աշխատության մեջ հաճախ հանդիպում են նաև պատմական անդրադարձներ՝ կապված Փոքր Ասիայի հնագույն քաղաքակրթությունների, միջնադարյան պատմության և Օսմանյան կայսրության բազմազգ կառուցվածքի հետ, ինչը ճանապարհորդական դիտարկումները վերածում է նաև պատմա-մշակութային ուսումնասիրության։ Հեղինակը նկարագրում է հանդիպումները տարբեր ժողովուրդների ներկայացուցիչների հետ, նրանց սովորույթները, հյուրընկալության ձևերը և առօրյա կյանքի առանձնահատկությունները՝ փորձելով փոխանցել տարածաշրջանի բազմաշերտ էթնիկական պատկերը։ Միաժամանակ ընդգծվում են ճանապարհորդության ֆիզիկական դժվարությունները՝ երկար քայլերթերը, կլիմայական պայմանները և երբեմն սահմանափակ հաղորդակցական հնարավորությունները, որոնք առավել ընդգծում են դիտարկումների իրականության զգացողությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է Փոքր Ասիայով ոտքով ճանապարհորդությունը որպես համադրություն արկածային հուշագրության և գիտական դիտարկման, որը բացահայտում է տարածաշրջանի մշակութային և աշխարհագրական բազմազանությունը։
Updated: 2026-07-28Culture
Рукопись Шаракана XV века, открытая в Одессе
Աշխատությունը նվիրված է Օդեսայում հայտնաբերված XV դարի հայկական ձեռագիր Շարակնոցի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես միջնադարյան հայ հոգևոր, գրական, երաժշտական և ձեռագրական մշակույթի արժեքավոր հուշարձան։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում ձեռագրի ծագմանը, ժամանակագրությանը, պահպանվածությանը, գրության առանձնահատկություններին և հնարավոր ստեղծման միջավայրին՝ նպատակ ունենալով որոշել դրա տեղը հայկական ձեռագրական ժառանգության մեջ։ Քննվում է ձեռագրի բովանդակային կառուցվածքը, եկեղեցական շարականների դասավորությունը, ծիսական նշանակությունը և դրանց առնչությունը հայ եկեղեցական ավանդույթի հետ։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում գրչության և հնագրագիտական հատկանիշները՝ տառաձևերը, գրատեսակը, գրության տեխնիկան, էջերի կազմակերպումը, խորագրերը, լուսանցքային նշումները և ձեռագրում պահպանված այլ գրառումները, որոնք կարող են տեղեկություններ հաղորդել գրչի, պատվիրատուի, օգտագործման միջավայրի կամ ձեռագրի հետագա պատմության վերաբերյալ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև գեղարվեստական ձևավորման քննությունը, եթե ձեռագրում առկա են զարդագրեր, գլխազարդեր, լուսանցազարդեր կամ մանրանկարչական տարրեր։ Դրանց ոճական առանձնահատկությունների համեմատությունը նույն ժամանակաշրջանի այլ հայկական ձեռագրերի հետ կարող է նպաստել ստեղծման ժամանակի և մշակութային կենտրոնի առավել ճշգրիտ բնութագրմանը։ Երաժշտագիտական տեսանկյունից նյութը կարևոր է հայկական հոգևոր երգարվեստի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ շարականների ձեռագիր փոխանցումը կապված է ոչ միայն բանաստեղծական տեքստերի պահպանման, այլև եկեղեցական երգեցողության բազմադարյան ավանդույթի հետ։ Աղբյուրագիտական նշանակություն ունեն նաև հիշատակարանները և հետագա սեփականատերերի հնարավոր գրառումները, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել ձեռագրի պատմական ճանապարհը, դրա տեղափոխությունները և տարբեր միջավայրերում պահպանվելու հանգամանքները։ Օդեսայում դրա հայտնաբերումը հետաքրքիր հարցեր է առաջադրում նաև հայկական ձեռագրերի տարածման և Հայաստանի սահմաններից դուրս հայկական մշակութային արժեքների պահպանության պատմության վերաբերյալ։ Ձեռագրի լեզվական առանձնահատկությունների քննությունը կարող է լրացուցիչ նյութ տրամադրել միջնադարյան հայերենի, ուղղագրական ավանդույթների և եկեղեցական գրականության լեզվի ուսումնասիրության համար։ Այսպիսով, նյութը միաժամանակ կարևոր աղբյուր է ձեռագրագիտության, հայ եկեղեցու պատմության, միջնադարյան գրականության, երաժշտագիտության և արվեստի պատմության համար՝ հնարավորություն տալով առավել ամբողջական պատկերացում կազմել XV դարի հայկական հոգևոր ու գրավոր մշակույթի մասին։
Updated: 2026-09-21
Literature
Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Մայիս, թիվ 5)
Օտար լեզուներով նոր գրքերի այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է վերջին տարիներին հրատարակված և միջազգային ընթերցողների շրջանում լայն տարածում գտած ստեղծագործություններ, որոնք ընդգրկում են տարբեր ժանրեր՝ ֆանտաստիկա, ժամանակակից ռոմանտիկա, դետեկտիվ, հոգեբանական թրիլլեր և դիստոպիա, նպատակ ունենալով ընթերցողին ծանոթացնել համաշխարհային գրական շուկայի արդի միտումներին և բեսթսելլեր դարձած հեղինակներին։ Ցանկում կարելի է հանդիպել, օրինակ, The Atlas Six ստեղծագործությանը, որը դարձել է «dark academia» ենթաժանրի հայտնի ներկայացուցիչ՝ կենտրոնանալով գաղտնի ակադեմիայի և կախարդական գիտելիքի պայքարի վրա, ինչպես նաև Happy Place վեպին, որը ներկայացնում է ժամանակակից հարաբերությունների բարդությունները և երկրորդ հնարավորությունների թեմաները։ Ֆանտաստիկ ժանրում առանձնանում է նաև The Serpent and the Wings of Night ստեղծագործությունը, որտեղ համադրվում են վամպիրական աշխարհը, մահացու մրցույթները և անձնական վերափոխման պատմությունը։ Դետեկտիվ և թրիլլեր ժանրում մեծ հետաքրքրություն է առաջացրել The Housemaid գիրքը՝ լարված սյուժեով և անսպասելի շրջադարձերով, որոնք պահում են ընթերցողի ուշադրությունը մինչև վերջ։ Պատանիների և երիտասարդների շրջանում մեծ ճանաչում ունի նաև Once Upon a Broken Heart վեպը, որը ստեղծում է կախարդական աշխարհ՝ լի հեքիաթային, բայց նաև մութ ու վտանգավոր տարրերով։ Այս ցանկը ընդհանուր պատկերացում է տալիս ժամանակակից օտարալեզու գրականության բազմազանության մասին՝ ընդգծելով նոր հեղինակների և բեսթսելլերների ազդեցությունը ընթերցանության ներկայիս միտումների վրա և օգնելով ընթերցողին կողմնորոշվել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան նոր գրքերի ընտրության հարցում։
Updated: 2026-09-16
Literature
Հայ ժողովրդական հեքիաթներ, հատոր տասներկուերորդ
Բազմահատոր գիտական ժողովածուի այս հատորը ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության հարուստ ժառանգության հերթական բաժինը՝ պահպանելով սերնդեսերունդ փոխանցված հեքիաթային պատումները, ժողովրդական պատկերացումներն ու կենսափորձը։ Հեքիաթները ձևավորվել են տարբեր պատմական և հասարակական պայմաններում՝ արտացոլելով մարդկանց առօրյան, ընտանեկան հարաբերությունները, աշխատանքի ու ապրուստի հետ կապված դժվարությունները, հասարակական անհավասարության ընկալումը և արդարության ձգտումը։ Դրանցում իրական կյանքի մանրամասները հաճախ միահյուսվում են հրաշապատում իրադարձությունների, կախարդական առարկաների, գերբնական էակների և անսովոր փորձությունների հետ՝ ստեղծելով ժողովրդական երևակայությանը բնորոշ յուրահատուկ աշխարհ։ Պատումներում հաճախ հանդիպում են խելացի ու հնարամիտ հերոսներ, որոնք կարողանում են հաղթահարել դժվարությունները, բացահայտել խաբեությունը և հաղթել ուժեղ թվացող հակառակորդներին։ Հեքիաթների միջոցով փոխանցվում են բարության, ազնվության, աշխատասիրության, խիզախության, համբերության և փոխօգնության գաղափարները, ինչպես նաև քննադատվում են ագահությունը, գոռոզությունը, անարդարությունն ու չարությունը։ Դրանց գեղարվեստական առանձնահատկություններն են պատկերավոր լեզուն, կրկնվող դարձվածքները, սրամիտ երկխոսությունները, չափազանցությունները և գործողությունների հստակ զարգացումը, որոնք նպաստում են պատմությունների հիշվող ու կենդանի բնույթին։ Ժողովածուի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նաև նրանով, որ ժողովրդական պատումները պահպանվում են որպես լեզվական, ազգագրական և պատմամշակութային արժեքավոր նյութ՝ բացահայտելով տարբեր համայնքների խոսվածքային առանձնահատկությունները, ավանդույթները, հավատալիքներն ու աշխարհընկալումը։ Հատորը կարևոր աղբյուր է հայ բանահյուսության, ժողովրդական մտածողության և ազգային մշակութային հիշողության ուսումնասիրության համար։
Updated: 2026-11-09
Other Subjects
Համաշխարհային գրականության հայերեն թարգմանությունները (1512 - 1920): Մատենագիտական ուղեցույց: Պրակ երկրորդ: Արտասահմանյան գրականության հայերեն թարգմանությունները (1708-1920)
Աշխատանքը մատենագիտական բնույթի համապարփակ ուղեցույց է, որը նվիրված է արտասահմանյան գրականության հայերեն թարգմանությունների համակարգված գրանցմանը և նկարագրությանը 1708-1920 թվականների ժամանակահատվածում։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայերեն թարգմանական գրականության պատմությունը, հայ գրքի զարգացման ընթացքը և հայ ընթերցողական մշակույթի ձևավորումը ուսումնասիրողների համար։ Ուղեցույցի հիմնական նպատակն է մեկ ամբողջության մեջ ներկայացնել տարբեր ժամանակաշրջաններում հայերեն թարգմանված օտարալեզու գրական ստեղծագործությունները՝ հնարավորինս հստակ մատենագիտական տվյալներով։ Նման աշխատանքը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ հայերեն թարգմանական գրականությունը ձևավորվել է տարբեր մշակութային միջավայրերի և լեզուների հետ երկարատև շփման արդյունքում։ Ներառված նյութերի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել, թե որ երկրների և ժողովուրդների գրականությունն է թարգմանվել հայերեն, ինչ հեղինակների և ստեղծագործությունների նկատմամբ է ձևավորվել հետաքրքրություն, և ինչպես են այդ նախասիրությունները փոփոխվել ժամանակի ընթացքում։ Մատենագիտական նկարագրությունները կարող են տեղեկություններ տրամադրել թարգմանված ստեղծագործության հեղինակի, վերնագրի, թարգմանչի, հրատարակության վայրի, հրատարակչի, տարեթվի, ծավալի և այլ գրքային տվյալների վերաբերյալ։ Այդպիսի համակարգված տվյալները հնարավորություն են տալիս նույնականացնել առանձին հրատարակություններն ու տարբերակները, հետևել դրանց տարածմանը և ուսումնասիրել հայերեն թարգմանությունների հրատարակչական պատմությունը։ Աշխատանքը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև թարգմանիչների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Հայերեն թարգմանական գրականության զարգացման մեջ թարգմանիչները հանդես են եկել որպես տարբեր մշակույթների և հայ ընթերցողի միջև կապող օղակներ՝ նպաստելով օտար գրական, գիտական, փիլիսոփայական և մշակութային գաղափարների ներթափանցմանը հայ մտավոր կյանք։ Թարգմանիչների անունների և նրանց կատարած աշխատանքների համակարգումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու նրանց ներդրումը հայ գրականության և մշակույթի զարգացման գործում։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու թարգմանական գործընթացի զարգացմանը մի քանի դարերի ընթացքում։ Այս ժամանակահատվածում փոփոխվել են ինչպես հայ գրքի հրատարակության կենտրոնները, այնպես էլ հայ ընթերցողի մշակութային պահանջները և արտաքին աշխարհի հետ կապերի բնույթը։ Հետևաբար մատենագիտական նյութը կարող է ծառայել ոչ միայն գրքերի հաշվառման, այլև պատմամշակութային գործընթացների ուսումնասիրության համար։ Ուղեցույցի կարևոր առանձնահատկություններից է նաև օտար գրականության լայն ընդգրկումը։ Հայերեն են թարգմանվել տարբեր ժողովուրդների և գրական ավանդույթների ներկայացուցիչների ստեղծագործություններ, և դրանց մատենագիտական համախմբումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու հայ մշակույթի՝ եվրոպական և այլ գրականությունների հետ ունեցած փոխազդեցությունների մասին։ Այդ տեսանկյունից աշխատանքը կարող է օգտագործվել համեմատական գրականագիտության և մշակութային փոխանակումների ուսումնասիրության ժամանակ։ Մատենագիտական համակարգումը կարևոր նշանակություն ունի նաև գրադարանների և գիտական հաստատությունների համար։ Այն կարող է օգնել բացահայտելու առանձին հրատարակությունների առկայությունը տարբեր հավաքածուներում, ճշգրտելու գրքերի նկարագրությունները և համալրելու ազգային մատենագիտական ռեսուրսները։ Հատկապես արժեքավոր են այն հրատարակությունների վերաբերյալ տվյալները, որոնք հազվագյուտ են կամ պահպանվել են սահմանափակ թվով օրինակներով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նաև թարգմանական գրականության ժանրային և թեմատիկ պատկերը ուսումնասիրելու համար։ Մատենագիտական տվյալների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու գեղարվեստական գրականության, պոեզիայի, արձակի, դրամատուրգիայի և այլ գրական ուղղությունների ներկայացվածությունը, ինչպես նաև դիտարկելու դրանց հարաբերական տարածվածությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Այսպիսով, ուղեցույցը կարող է հիմք ծառայել ոչ միայն առանձին գրքերի որոնման, այլև հայերեն թարգմանական գրականության զարգացման ընդհանուր միտումների ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքի գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրա՝ որպես սկզբնաղբյուրային նշանակություն ունեցող մատենագիտական նյութի արժեքով։ Այն համակարգում է մեծածավալ գրքային տեղեկատվություն և այն դարձնում հասանելի գրականագետներին, մատենագետներին, գրադարանագետներին, թարգմանության պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին և հայ մշակույթի ուսումնասիրողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուղեցույցը ներկայացնում է 1708-1920 թվականների ընթացքում հայերեն թարգմանված արտասահմանյան գրականության մատենագիտական պատկերը՝ նպաստելով հայ թարգմանական մշակույթի պատմության վերականգնմանը, հայ գրքի զարգացման ընթացքի ուսումնասիրությանը և հայ մշակույթի՝ համաշխարհային գրական գործընթացների հետ փոխհարաբերությունների բացահայտմանը։
Updated: 2026-09-15