Տավարի նախաստամոքսների հիպոտոնիան և նրա բուժումը դեղանյութերի նոր համակցությունով

Economics

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստվերային տնտեսության ծավալների գնահատմանը տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության հիմքում այն խնդիրն է, որ տնտեսության այն հատվածը, որը ամբողջությամբ կամ մասնակիորեն չի արտացոլվում պաշտոնական վիճակագրության մեջ, կարող է էապես ազդել տնտեսական գործընթացների իրական գնահատման վրա։ Ստվերային գործունեությունը կարող է դրսևորվել չգրանցված արտադրության և ծառայությունների, չհայտարարագրված եկամուտների, հարկային պարտավորություններից խուսափելու, ոչ պաշտոնական զբաղվածության և տնտեսական գործունեության այլ ձևերի միջոցով։ Այդ պատճառով դրա ծավալի գնահատումը կարևոր է ինչպես տնտեսական վիճակագրության ճշգրտության, այնպես էլ հարկային, սոցիալական և մակրոտնտեսական քաղաքականության մշակման համար։ Աշխատության հիմնական նպատակը ստվերային տնտեսության չափը և դինամիկան քանակականորեն գնահատելու համար համապատասխան տնտեսամաթեմատիկական գործիքների ընտրությունն ու կիրառումն է՝ օգտագործելով Հայաստանի Հանրապետության վերաբերյալ վիճակագրական տվյալները։ Քանի որ ստվերային տնտեսության մեծ մասը բնույթով թաքնված է և ուղղակիորեն չի չափվում պաշտոնական հաշվետվություններում, հետազոտության կարևոր խնդիր է անուղղակի ցուցանիշների միջոցով դրա չափի գնահատումը։ Այդ նպատակով տնտեսագիտական գրականության մեջ կիրառվում են տարբեր մոտեցումներ՝ դրամական պահանջարկի, էլեկտրաէներգիայի սպառման, հարկային բեռի, զբաղվածության, ազգային հաշիվների և այլ մակրոտնտեսական ցուցանիշների հիման վրա կառուցվող մոդելներ։ Աշխատության տեսական հատվածում կարող են համեմատվել ստվերային տնտեսության գնահատման տարբեր մեթոդաբանություններ՝ պարզելու համար, թե դրանցից որոնք են առավել կիրառելի Հայաստանի տնտեսական առանձնահատկությունների պայմաններում։ Տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառումը հնարավորություն է տալիս ստվերային տնտեսության գնահատումը իրականացնել ոչ միայն նկարագրական, այլև քանակական մակարդակում։ Մոդելների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել ստվերային գործունեության և այնպիսի գործոնների միջև կապը, ինչպիսիք են հարկային բեռը, գործազրկությունը, եկամուտների մակարդակը, գնաճը, դրամաշրջանառությունը, պետական ծախսերը և տնտեսական աճը։ Այդ հարաբերությունների ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս բացահայտել այն տնտեսական պայմանները, որոնք կարող են նպաստել ստվերային հատվածի ընդլայնմանը կամ, հակառակը, դրա կրճատմանը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել ժամանակային շարքերի օգտագործումը։ Հայաստանի Հանրապետության տարբեր տարիների տնտեսական ցուցանիշների հիման վրա կառուցված մոդելները հնարավորություն են տալիս հետևել ստվերային տնտեսության փոփոխության միտումներին և գնահատել դրա հարաբերական չափը ՀՆԱ-ի նկատմամբ։ Նման վերլուծությունը հատկապես արժեքավոր է տնտեսական և հարկային քաղաքականության փոփոխությունների ազդեցությունը գնահատելու համար, քանի որ ստվերային հատվածի նվազումը կամ ընդլայնումը կարող է կապված լինել ինչպես հարկային վարչարարության, այնպես էլ ընդհանուր տնտեսական միջավայրի փոփոխության հետ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տնտեսամաթեմատիկական մոդելի ընտրության հիմնավորումը։ Մոդելը պետք է հաշվի առնի այն հանգամանքը, որ ուսումնասիրվող երևույթը ուղղակիորեն դիտարկելի չէ, իսկ դրա մասին տեղեկությունը ստացվում է մի քանի անուղղակի ցուցանիշներից։ Այս պատճառով կարող են կիրառվել վիճակագրական, էկոնոմետրիկ և լատենտ փոփոխականների վրա հիմնված մոտեցումներ։ Ստացված գնահատականների հավաստիությունը բարձրացնելու համար նպատակահարմար է տարբեր մեթոդներով հաշվարկված արդյունքների համեմատական վերլուծությունը։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է նաև ստվերային տնտեսության ազդեցության ուսումնասիրությունը պետական ֆինանսների վրա։ Չհայտարարված տնտեսական գործունեության աճը կարող է նվազեցնել հարկային եկամուտների հավաքագրումը, խեղաթյուրել մրցակցային պայմանները և մեծացնել այն տնտեսավարողների հարաբերական բեռը, որոնք գործում են օրինական դաշտում։ Միաժամանակ ստվերային հատվածի առկայությունը կարող է խաթարել մակրոտնտեսական ցուցանիշների իրական պատկերը՝ դժվարացնելով տնտեսական քաղաքականության արդյունավետ պլանավորումը։ Հայաստանի պայմաններում խնդրի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև փոքր շուկայի, զբաղվածության կառուցվածքի, ձեռնարկատիրական միջավայրի և հարկային վարչարարության առանձնահատկությունների պատճառով։ Ստվերային տնտեսության գնահատման արդյունքները կարող են օգտագործվել հարկային քաղաքականության կատարելագործման, վարչարարական մեխանիզմների բարելավման և տնտեսական գործունեության օրինականացման խթանների մշակման համար։ Միաժամանակ կարևոր է հաշվի առնել, որ ստվերային տնտեսության չափը գնահատող տարբեր մոդելներ կարող են տալ տարբեր արդյունքներ՝ կախված օգտագործվող տվյալներից, ենթադրություններից և մեթոդաբանությունից։ Հետևաբար ստացված թվային գնահատականները պետք է դիտարկել որպես տնտեսագիտական մոդելավորման արդյունք, այլ ոչ թե թաքնված գործունեության ուղղակի հաշվառում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է ստվերային տնտեսության տեսական ուսումնասիրությունը և Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական տվյալների քանակական վերլուծությունը՝ նպատակ ունենալով գնահատել ստվերային հատվածի ծավալը, բացահայտել դրա ձևավորման վրա ազդող հիմնական գործոնները և մշակել դրա գնահատման համար կիրառելի տնտեսամաթեմատիկական մոտեցումներ։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, վիճակագիրներին, էկոնոմետրիկներին, հարկային քաղաքականության մասնագետներին, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, հետազոտողներին և տնտեսագիտական ուղղվածության ուսանողներին։

History

Այս աշխատանքը ներկայացնում է Ռուսաստանի հարավում ապրող հայերի պատմության ուսումնասիրության աղբյուրները և նյութերը՝ համառոտ ներկայացնելով նրանց բնակության, սոցիալական, մշակութային և տնտեսական իրավիճակը տարբեր պատմական փուլերում։ Նյութում վերլուծվում են հայկական համայնքների կազմավորումը, գաղութների հիմնադրման և զարգացման գործընթացները, հայկական եկեղեցիների, կրթական հաստատությունների և մշակութային կենտրոնների դերը համայնքային կյանքում։ Աշխատությունը նաև լուսաբանման առումով ընդգծում է ռուսական պետական արխիվային և տեղական աղբյուրների հետազոտությունը, որոնք թույլ են տալիս վերականգնել հայերի սոցիալական շարժերը, զբաղվածությունը, առևտրական կապերը և տեղացի բնակչության հետ փոխգործակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX–XX դարերի սոցիալ-քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությանը հայ համայնքների վրա՝ ներառյալ հայրենադարձական և էմիգրացիոն գործընթացները, ինչպես նաև ազգային ինքնագիտակցության պահպանման մեխանիզմները։ Նյութը կարևոր է պատմաբանների, մշակութաբանների և Հայ ժողովրդի սփյուռքի ուսումնասիրության ոլորտի մասնագետների համար՝ տրամադրելով համապարփակ պատկեր Հարավային Ռուսաստանի հայերի պատմության և սոցիալական գոյության մասին։

Chemistry

Աշխատությունը նվիրված է ազոլային հետերոցիկլիկ միացությունների մասնակցությամբ Ազա-Միքայելի ռեակցիայի օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը և դրա արդյունքում առաջացող ադդուկտների հետագա քիմիական փոխարկումների հետազոտմանը։ Քննության են առնվում ազոտ պարունակող տարբեր հետերոցիկլիկ համակարգերի ռեակցիոնունակությունը, դրանց փոխազդեցությունը ակտիվացված չհագեցած միացությունների հետ և համապատասխան միացման արգասիքների առաջացման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ելանյութերի կառուցվածքի, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթի, լուծիչի, ջերմաստիճանի, կատալիզատորի և ռեակցիայի այլ պայմանների ազդեցությանը գործընթացի ուղղության, ընտրողականության և ստացվող նյութերի ելքի վրա։ Վերլուծվում են ռեակցիայի իրականացման օպտիմալ պայմանները և տարբեր կառուցվածք ունեցող ազոլների վարքագծի առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրվում են ստացված ադդուկտների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆիզիկաքիմիական հատկությունները և հետագա փոխարկումների հնարավորությունները՝ նոր ածանցյալների ու հետերոցիկլիկ համակարգերի ստացման նպատակով։ Քննարկվում են միացման, ներմոլեկուլային փոխարկումների, ցիկլացման և ֆունկցիոնալ խմբերի հետագա ձևափոխման հնարավոր ուղղությունները՝ կախված սկզբնական նյութերի կառուցվածքից և ռեակցիոն պայմաններից։ Կարևորվում է ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատումը ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական հետազոտական մեթոդների կիրառմամբ և ռեակցիաների ընթացքի կառուցվածքային օրինաչափությունների բացահայտումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ազոտ պարունակող նոր օրգանական միացությունների նպատակային սինթեզի մեթոդների զարգացմանը, Ազա-Միքայելի ռեակցիայի կիրառական հնարավորությունների ընդլայնմանը և հետերոցիկլիկ քիմիայի սինթետիկ մոտեցումների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել օրգանական և հետերոցիկլիկ քիմիայի մասնագետների, սինթետիկ քիմիկոսների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Economics

Աշխատանքի արտադրողականության աճի ռեզերվները այն ներքին և արտաքին հնարավորություններն են, որոնց միջոցով հնարավոր է բարձրացնել մեկ աշխատողի կամ մեկ աշխատանքային ժամի հաշվով արտադրվող արդյունքի ծավալը՝ առանց պարտադիր նոր աշխատուժ ներգրավելու։ Արտադրողականությունը հանդիսանում է տնտեսական արդյունավետության հիմնական ցուցանիշներից մեկը, քանի որ այն ցույց է տալիս, թե որքան արդյունավետ է օգտագործվում աշխատանքային ռեսուրսը արտադրական գործընթացում։ Արտադրողականության աճի ռեզերվների բացահայտումը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես առանձին ձեռնարկությունների, այնպես էլ ամբողջ տնտեսության համար, քանի որ այն ուղղակիորեն կապված է արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցման, շահույթի աճի և տնտեսական մրցունակության բարձրացման հետ։ Ռեզերվները կարելի է պայմանականորեն բաժանել մի քանի հիմնական խմբերի՝ տեխնիկական, կազմակերպչական, սոցիալական և տնտեսական։ Տեխնիկական ռեզերվները կապված են արտադրության տեխնոլոգիական մակարդակի բարելավման հետ, ինչպիսիք են նոր մեքենաների և սարքավորումների ներդրումը, ավտոմատացումը, թվայնացումը և նորարարական տեխնոլոգիաների կիրառումը։ Կազմակերպչական ռեզերվները վերաբերում են աշխատանքի ճիշտ կազմակերպմանը, արտադրական գործընթացների օպտիմալացմանը, աշխատաժամանակի արդյունավետ օգտագործմանը և կառավարման համակարգի բարելավմանը։ Այս շրջանակում կարևոր դեր ունեն աշխատանքի բաժանման և մասնագիտացման խորացումը, ինչպես նաև արտադրական գործընթացների ռիթմիկության ապահովումը։ Սոցիալական ռեզերվները կապված են աշխատողների մոտիվացիայի, աշխատանքային պայմանների, աշխատավարձի համակարգի և մասնագիտական զարգացման հնարավորությունների հետ, քանի որ բարձր մոտիվացիան և բարենպաստ աշխատանքային միջավայրը նպաստում են աշխատանքի որակի և արդյունավետության բարձրացմանը։ Տնտեսական ռեզերվները ներառում են արտադրական ծախսերի նվազեցումը, նյութերի և էներգիայի խնայող օգտագործումը, ինչպես նաև ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխումը։ Աշխատանքի արտադրողականության աճի վրա մեծ ազդեցություն ունի նաև մարդկային կապիտալի զարգացումը՝ կրթության, վերապատրաստման և մասնագիտական հմտությունների բարձրացման միջոցով։ Ժամանակակից պայմաններում կարևոր դեր ունեն նաև թվային տեխնոլոգիաները, արհեստական բանականության կիրառումը և տեղեկատվական համակարգերի ներդրումը, որոնք զգալիորեն արագացնում և հեշտացնում են արտադրական գործընթացները։ Արտադրողականության բարձրացումը ոչ միայն տնտեսվարող սուբյեկտների շահութաբերության աղբյուր է, այլև ազգային տնտեսության զարգացման հիմնական շարժիչ ուժերից մեկը, քանի որ այն նպաստում է ՀՆԱ-ի աճին, բնակչության եկամուտների բարձրացմանը և սոցիալական բարեկեցության ընդլայնմանը։

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է պիեզոէլեկտրական առաձգական կիսատարածության սահքային տատանումների տեսական ուսումնասիրությանը՝ դրա մակերևույթին տեղակայված դիէլեկտրական առաձգական բարակ ծածկույթների ազդեցության հաշվառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում մեխանիկական և էլեկտրական դաշտերի փոխկապակցվածությունն է պիեզոէլեկտրական միջավայրում, ինչպես նաև մակերևութային բարակ շերտերի ազդեցությունը տատանողական և ալիքային գործընթացների բնութագրերի վրա։ Քննվում են այն ֆիզիկական և մաթեմատիկական օրինաչափությունները, որոնցով պայմանավորված են սահքային դեֆորմացիաների տարածումը, տատանումների հաճախականային հատկությունները և հիմնական միջավայրի ու ծածկույթի սահմանում առաջացող փոխազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պիեզոէլեկտրական ազդեցությանը, որի շնորհիվ մեխանիկական դեֆորմացիաներն ուղեկցվում են էլեկտրական դաշտի փոփոխություններով, իսկ էլեկտրական ազդեցությունները կարող են փոխել նյութի մեխանիկական արձագանքը։ Բարակ դիէլեկտրական ծածկույթները դիտարկվում են որպես համակարգի դինամիկական հատկությունները փոփոխող կառուցվածքային տարրեր, որոնց առաձգական և էլեկտրական բնութագրերը կարող են անդրադառնալ ալիքների տարածման արագության, հաճախականային սպեկտրի և տատանումների տեղայնացման վրա։ Հետազոտության շրջանակում ձևակերպվում են համապատասխան սահմանային խնդիրներ և դիտարկվում են հիմնական միջավայրի ու ծածկույթի սահմանում մեխանիկական և էլեկտրական պայմանների համաձայնեցման հարցերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում դիսպերսիոն հատկությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հաճախականության, ալիքային պարամետրերի և համակարգի նյութական ու երկրաչափական բնութագրերի միջև կապերը։ Բարակ ծածկույթի մոտարկումը կարող է օգտագործվել համակարգի մաթեմատիկական նկարագրությունը պարզեցնելու և դրա հիմնական ֆիզիկական առանձնահատկությունները պահպանող արդյունավետ մոդելներ կառուցելու համար։ Դիտարկվում է նաև տարբեր նյութական պարամետրերի ազդեցությունը համակարգի տատանողական վարքագծի վրա՝ հնարավորություն տալով համեմատել առանձին կառուցվածքային տարբերակներ։ Նման ուսումնասիրությունները տեսական նշանակությունից բացի առնչվում են պիեզոէլեկտրական սարքերի, ակուստոէլեկտրոնային տարրերի, բարակշերտ կառուցվածքների և ալիքային տվիչների ֆիզիկական հիմքերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է առաձգականության տեսության, պիեզոէլեկտրականության, ալիքային գործընթացների և բարակշերտ կառուցվածքների մեխանիկայի մոտեցումները՝ բազմաշերտ էլեկտրամեխանիկական համակարգերի դինամիկական հատկությունները բացահայտելու նպատակով։

Political Science

Այս գիրքը ուսումնասիրում է քաղաքական բանակցությունների տեսությունն ու գործնական կիրառությունը՝ բացատրելով, թե ինչպես են պետական և ոչ պետական դերակատարները հասնում համաձայնությունների հակասությունների և շահերի բախման պայմաններում։ Գրքում ներկայացվում են բանակցային գործընթացի հիմնական փուլերը՝ նախապատրաստում, դիրքորոշումների ձևավորում, հաղորդակցություն, փոխզիջում և համաձայնության հաստատում։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև բանակցային ռազմավարություններին ու մարտավարություններին, ուժերի հավասարակշռությանը, վստահության ձևավորմանը և միջնորդության դերին միջազգային ու ներքաղաքական գործընթացներում։ Նյութում քննարկվում են տարբեր պատմական և ժամանակակից օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս բանակցությունների ազդեցությունը հակամարտությունների կարգավորման և համագործակցության ձևավորման վրա։ Գիրքը համադրում է տեսական մոտեցումները և կիրառական վերլուծությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ քաղաքական բանակցությունների բարդ և բազմաշերտ բնույթը։