Ещё в разделе Литература

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Психология

    Միջէթնիկական անհանդուրժողականության սոցիալ-հոգեբանական դետերմինացիան

    Աշխատությունը նվիրված է տարբեր էթնիկական խմբերի միջև անհանդուրժողական վերաբերմունքի ձևավորման և դրսևորման վրա ազդող սոցիալական ու հոգեբանական գործոնների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում անհատական վերաբերմունքների, խմբային ինքնության, սոցիալական միջավայրի և հասարակական գործընթացների փոխազդեցությունն է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն մեխանիզմները, որոնց պայմաններում կարող են ձևավորվել կանխակալ պատկերացումներ, բացասական կարծրատիպեր և սոցիալական հեռավորություն այլ խմբերի նկատմամբ։ Միջէթնիկական անհանդուրժողականությունը դիտարկվում է որպես բազմագործոն երևույթ, որը հնարավոր չէ բացատրել միայն անձի անհատական հատկանիշներով կամ միայն հասարակական պայմաններով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սոցիալական նույնականացման գործընթացները, «մենք» և «նրանք» խմբային սահմանների ձևավորումը, խմբային պատկանելության նշանակությունը և այն պայմանները, որոնցում տարբերությունների ընդգծումը կարող է վերածվել բացասական վերաբերմունքի։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել կարծրատիպերի և նախապաշարմունքների ձևավորման մեխանիզմներին, դրանց փոխանցմանը սոցիալական միջավայրում և անհատների վարքագծի վրա ունեցած ազդեցությանը։ Կարևորվում է նաև ընտանիքի, կրթական միջավայրի, հասակակիցների խմբերի, զանգվածային հաղորդակցության և հանրային խոսույթի դերը տարբեր էթնիկական խմբերի վերաբերյալ պատկերացումների ձևավորման գործում։ Ուսումնասիրության առանձին ուղղություն կարող է լինել սոցիալական անորոշության, մրցակցության ընկալման, խմբային սպառնալիքի զգացման և հասարակական լարվածության կապը անհանդուրժողական վերաբերմունքների հետ՝ հաշվի առնելով, որ նման կապերը կարող են տարբեր կերպ արտահայտվել տարբեր սոցիալական և պատմական պայմաններում։ Միաժամանակ կարող են քննության առնվել այն գործոնները, որոնք նպաստում են հանդուրժողականության, փոխադարձ վստահության և կառուցողական միջխմբային հարաբերությունների ձևավորմանը։ Դրանց շարքում կարող են դիտարկվել համագործակցային շփումները, ընդհանուր նպատակների առկայությունը, կրթությունը, քննադատական մտածողությունը և տարբեր խմբերի ներկայացուցիչների միջև հավասար ու շարունակական հաղորդակցությունը։ Հետազոտությունը կարող է համադրել հարցումների, սոցիալ-հոգեբանական գնահատումների և խմբային հարաբերությունների վերլուծության արդյունքները՝ անհանդուրժողականության ձևավորման պայմանների բազմակողմանի պատկեր ստանալու համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է սոցիալական հոգեբանության, էթնոհոգեբանության և միջխմբային հարաբերությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել միջէթնիկական անհանդուրժողականության առաջացման սոցիալ-հոգեբանական նախադրյալները և հանդուրժողական փոխհարաբերությունների ձևավորմանը նպաստող պայմանները։

    Обновлено. 2026-09-27
    Միջէթնիկական անհանդուրժողականության սոցիալ-հոգեբանական դետերմինացիան
    Онлайн

    Информатика

    Տեսաշարում դեմքերի հայտնաբերման և ճանաչման համակարգի մշակում

    Աշխատությունը նվիրված է թվային տեսանյութերում և տեսահոսքերում մարդու դեմքերի ավտոմատ հայտնաբերման, առանձնացման և նույնականացման համար նախատեսված համակարգի նախագծման ու հետազոտման խնդիրներին։ Ուսումնասիրության հիմքում համակարգչային տեսողության և պատկերների մշակման մեթոդներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է տեսաշարի առանձին կադրերում որոշել դեմքի առկայությունը, տեղադրությունը և հիմնական տեսողական հատկանիշները, այնուհետև իրականացնել հայտնաբերված դեմքերի համեմատություն համապատասխան տվյալների բազայում առկա նմուշների հետ։ Քննվում են համակարգի աշխատանքի հիմնական փուլերը՝ տեսաշարի նախնական մշակում, կադրերի վերլուծություն, դեմքի հատվածների հայտնաբերում, անհրաժեշտ նորմալացում, բնութագրիչ հատկանիշների ձևավորում և ճանաչման արդյունքի ստացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեսանյութերին բնորոշ բարդություններին՝ լուսավորության փոփոխություններին, դեմքի տարբեր դիրքերին և դիտման անկյուններին, պատկերի մասշտաբի փոփոխությանը, շարժման հետևանքով առաջացող աղավաղումներին, մասնակի ծածկմանը և տեսանյութի որակին։ Կարևոր խնդիր է նաև հաջորդական կադրերում նույն դեմքի հետևումը, որը կարող է նվազեցնել կրկնվող հաշվարկների ծավալը և բարձրացնել ամբողջ համակարգի կայունությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել դասական պատկերային հատկանիշների վրա հիմնված մոտեցումները և մեքենայական ու խորքային ուսուցման ժամանակակից մեթոդները՝ գնահատելով դրանց ճշգրտությունը, հաշվարկային բարդությունը և իրական ժամանակում կիրառման հնարավորությունները։ Համակարգի արդյունավետությունը կարող է գնահատվել հայտնաբերման և ճանաչման ճշգրտության, սխալ նույնականացումների հաճախականության, մշակման արագության և տարբեր պայմաններում աշխատանքի կայունության ցուցանիշներով։ Միաժամանակ կարևոր նշանակություն ունեն անձնական տվյալների պաշտպանության և համակարգի պատասխանատու կիրառման հարցերը, քանի որ կենսաչափական տվյալների մշակումը պահանջում է հստակ սահմանված հասանելիության, պահպանման և գաղտնիության մեխանիզմներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է համակարգչային տեսողության, մեքենայական ուսուցման, թվային պատկերների մշակման և ծրագրային համակարգերի նախագծման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել տեսաշարերի ավտոմատ վերլուծության համար արդյունավետ և հուսալի տեխնոլոգիական լուծում։

    Обновлено. 2026-09-22
    Տեսաշարում դեմքերի հայտնաբերման և ճանաչման համակարգի մշակում
    Онлайн

    Химия

    Асимметрический синтез небелковых (R)- (S)- α-аминокислот через хиральные комплексы дегидроаминокислот с ионами Со³⁺ և Ni²⁺

    Աշխատությունը նվիրված է ոչ սպիտակուցային (R)- և (S)-α-ամինաթթուների ասիմետրիկ սինթեզի մեթոդների մշակմանը և ուսումնասիրությանը՝ դեհիդրոամինաթթուների ու կոբալտի (Co³⁺) և նիկելի (Ni²⁺) իոնների հետ առաջացրած քիրալային կոմպլեքսների կիրառմամբ։ Դիտարկվում են ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ստերեոքիմիական հատկությունները և դրանց նշանակությունը օրգանական սինթեզի, կենսաօրգանական քիմիայի ու դեղագործական հետազոտությունների համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քիրալային մետաղակոմպլեքսների կառուցվածքին, դրանց ստերեոքիմիական կազմակերպմանը և ասիմետրիկ փոխակերպումների ընթացքում տարածական ընտրողականության ապահովման հնարավորություններին։ Քննարկվում են դեհիդրոամինաթթուների մասնակցությամբ ընթացող քիմիական փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափությունները, մետաղական իոնների կոորդինացիոն հատկությունների ազդեցությունը ռեակցիաների ուղղության վրա և տարբեր տարածական կառուցվածք ունեցող ամինաթթուների ստացման տեսական հիմքերը։ Անդրադարձ է կատարվում էνανտիոմերային ընտրողականության գնահատմանը, ստացված միացությունների կառուցվածքի և բացարձակ կոնֆիգուրացիայի որոշման մեթոդներին, ինչպես նաև քիրալային կոմպլեքսների դերին ստերեոսելեկտիվ սինթեզի գործընթացներում։ Կարևորվում են կոբալտի և նիկելի կոմպլեքսների համեմատական ուսումնասիրությունը, մետաղակոմպլեքսային համակարգերի կառուցվածքի ու ռեակցիոն հատկությունների փոխկապակցվածությունը և ոչ սպիտակուցային ամինաթթուների ստացման նոր մոտեցումների գիտական նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է նպաստել ասիմետրիկ սինթեզի, կոորդինացիոն քիմիայի և ամինաթթուների ստերեոքիմիայի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի, դեղագործական քիմիայի, մետաղակոմպլեքսային միացությունների և ստերեոսելեկտիվ սինթեզի ոլորտների հետազոտողների ու ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-12
    Асимметрический синтез небелковых (R)- (S)- α-аминокислот через хиральные комплексы дегидроаминокислот с ионами Со³⁺ և Ni²⁺
    Онлайн

    Экономика

    Արժեթղթերի շուկայի ձևավորման և կառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում

    Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում արժեթղթերի շուկայի ձևավորման և կառավարման գործընթացներին, ինչպես նաև այդ ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող հիմնական հիմնախնդիրներին։ Արժեթղթերի շուկան ֆինանսական համակարգի կարևոր բաղադրիչ է, որը ապահովում է կապիտալի ներգրավում, ներդրումների բաշխում և տնտեսության իրական հատվածի ֆինանսավորում։ Հայաստանի դեպքում արժեթղթերի շուկայի ձևավորումը կապված է անցումային տնտեսությունից շուկայական համակարգի անցման հետ, որի ընթացքում ստեղծվել են իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքեր՝ ներառյալ բորսայական կառույցներ, կարգավորող մարմիններ և ֆինանսական միջնորդներ։ Սակայն շուկայի զարգացման գործընթացում առաջանում են մի շարք խնդիրներ, ինչպիսիք են շուկայի ցածր իրացվելիությունը, սահմանափակ ներդրումային գործիքների բազմազանությունը, մասնակիցների փոքր թիվը և բնակչության ֆինանսական գրագիտության համեմատաբար ցածր մակարդակը։ Բացի այդ, կարևոր խնդիր է վստահության պակասը ֆինանսական ինստիտուտների նկատմամբ, ինչպես նաև կապիտալի շուկայի թույլ կապը իրական տնտեսության հետ։ Կարգավորման տեսանկյունից անհրաժեշտ է բարելավել իրավական դաշտը, բարձրացնել թափանցիկությունը, զարգացնել կորպորատիվ կառավարման չափանիշները և խթանել ներդրումային մշակույթի ձևավորումը։ Այսպիսով, արժեթղթերի շուկայի արդյունավետ զարգացումը Հայաստանում պահանջում է համակարգային մոտեցում, որը համադրում է պետական կարգավորումը, մասնավոր հատվածի ակտիվ մասնակցությունը և միջազգային փորձի կիրառումը՝ ֆինանսական կայունության և տնտեսական աճի ապահովման նպատակով։

    Обновлено. 2026-09-22
    Արժեթղթերի շուկայի ձևավորման և կառավարման հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում
    Онлайн

    Религия

    Ներբողական ճառ՝ Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի փառավոր հանդեսի առթիվ

    Այս աշխատությունը նվիրված է Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի հիշատակին և նրանց հոգևոր սխրանքի, քրիստոնեական հավատի ու նահատակության մեծարմանն ուղղված ներբողական խոսքի ներկայացմանը։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքը քրիստոնեական սրբության, հավատի անսասանության, հոգևոր արիության և աստվածային ճշմարտությանը հավատարիմ մնալու գաղափարներն են, որոնք մարմնավորվում են Սուրբ Հռիփսիմեի և նրա ընկերակից կույսերի կերպարներում։ Հայ եկեղեցական ավանդության մեջ Հռիփսիմյանց կույսերի պատմությունը առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ նրանց նահատակությունը կապված է Հայաստանում քրիստոնեության հաստատման պատմական շրջանի և հայ ժողովրդի հոգևոր ինքնության ձևավորման հետ։ Ավանդության համաձայն՝ Հռիփսիմեն և նրա ընկերակից կույսերը, հրաժարվելով երկրային գայթակղություններից ու աշխարհիկ իշխանության պարտադրանքներից, հավատարիմ են մնացել իրենց քրիստոնեական համոզմունքներին և ընդունել նահատակությունը՝ հանուն հավատի։ Նրանց պատմությունը հայ քրիստոնեական հիշողության մեջ դարձել է անձնազոհության, մաքրության, հոգևոր ազատության և աստվածային սիրո հանդեպ անսահման նվիրվածության խորհրդանիշ։ Աշխատության ներբողական բնույթը ենթադրում է սրբերի արժանիքների հանդիսավոր գովերգում, նրանց առաքինությունների բացահայտում և նահատակության հոգևոր նշանակության մեկնաբանում։ Ներբողը որպես գրական-ճարտասանական ժանր նպատակ ունի ոչ միայն մեծարել սրբերին, այլև նրանց կյանքի օրինակով դաստիարակել հավատացյալներին՝ ուղղորդելով դեպի բարոյական կատարելագործում, խոնարհություն, համբերություն և հավատի ամրություն։ Այս համատեքստում Հռիփսիմյանց կույսերի կերպարները ներկայացնում են քրիստոնեական իդեալի կարևոր հատկանիշները՝ հոգևոր մաքրություն, անձնուրացություն, նվիրվածություն, տոկունություն և մահվան հանդեպ հավատով պայմանավորված անվախ վերաբերմունք։ Նրանց նահատակությունը մեկնաբանվում է ոչ թե որպես պարտություն կամ մարդկային տառապանքի պարզ արտահայտություն, այլ որպես հոգևոր հաղթանակ, որի միջոցով հավատացյալը հաստատում է իր հավատարմությունը հավիտենական արժեքներին։ Ստեղծագործության կարևոր թեմատիկ շերտերից է նաև կնոջ հոգևոր արժանապատվության և քրիստոնեական սրբության գաղափարը։ Սուրբ Հռիփսիմեի և նրա ընկերակիցների պատմությունը հայ եկեղեցական ավանդության մեջ ներկայացնում է կանանց հոգևոր զորության և ինքնուրույն հավատի բացառիկ օրինակ։ Նրանց կերպարների միջոցով ընդգծվում է, որ հոգևոր մեծությունը պայմանավորված չէ աշխարհիկ դիրքով կամ նյութական հնարավորություններով, այլ ներքին համոզմունքների ամրությամբ, բարոյական մաքրությամբ և ճշմարտությանը հավատարիմ մնալու կարողությամբ։ Այս հանգամանքը ստեղծագործությանը հաղորդում է ոչ միայն կրոնական, այլև բարոյագիտական ու մշակութային նշանակություն։ Գրական առումով աշխատությունը պատկանում է հայ եկեղեցական ներբողական ճարտասանության ավանդույթին, որի բնորոշ հատկանիշներն են հանդիսավոր խոսքը, գովաբանական շարադրանքը, պատկերավոր արտահայտչամիջոցների կիրառությունը և հուզական ներգործության ձգտումը։ Նման երկերում հաճախ համադրվում են աստվածաշնչյան պատկերները, խորհրդանշական համեմատությունները, բարոյախոսական դատողությունները և սրբերի կյանքի դրվագների մեկնաբանությունները։ Ճարտասանական խոսքի միջոցով հեղինակը նպատակ ունի ընթերցողի մեջ առաջացնել ակնածանք, հոգևոր հուզում և սրբերի օրինակին հետևելու ցանկություն։ Ներբողական ժանրի առանձնահատկությունն այն է, որ պատմական կամ ավանդական իրադարձությունը վերածվում է հոգևոր խորհրդածության առարկայի՝ բացահայտելով դրա համամարդկային ու կրոնական նշանակությունը։ Աշխատության վերնագրում ընդգծված հրաշազարդ ներկայացման գաղափարը ևս մատնանշում է սրբերի հիշատակի հանդիսավոր բնույթը և նրանց կերպարների շուրջ ձևավորված եկեղեցական մեծարման ավանդույթը։ Պատմամշակութային առումով ստեղծագործությունը կարևոր տեղ ունի հայ եկեղեցական գրականության և սրբախոսական ժառանգության ուսումնասիրության մեջ։ Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի հիշատակը դարեր շարունակ պահպանվել է Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ծիսական կյանքում, շարականներում, քարոզներում և սրբերին նվիրված գրական ստեղծագործություններում։ Նրանց նահատակության պատմությունը սերտորեն կապված է Հայաստանի քրիստոնեացման ավանդության հետ և հայ ժողովրդի պատմական հիշողության մեջ մարմնավորում է նոր հավատքի հաստատման համար կրած հոգևոր պայքարը։ Հռիփսիմեանց հիշատակի տոնակատարությունը կարևոր տեղ ունի հայկական եկեղեցական օրացույցում և հանդիսանում է ազգային հոգևոր ժառանգության նշանակալի բաղադրիչ։ 1817 թվականին Կոստանդնուպոլսում՝ «Մայր Սուրբ Աստվածածնի» տպարանում, հրատարակված այս երկը հետաքրքրական է նաև հայ գրատպության և եկեղեցական ճարտասանության պատմության տեսանկյունից։ XIX դարի սկզբին Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական կենտրոնները կարևոր դեր էին կատարում հոգևոր գրականության տարածման, եկեղեցական ավանդությունների պահպանման և հայերեն գրավոր մշակույթի զարգացման գործում։ Նման հրատարակությունները հնարավորություն էին տալիս սրբերի հիշատակին նվիրված գրական երկերը հասանելի դարձնելու հոգևորականներին, կրթական հաստատություններին և ընթերցող հասարակությանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ եկեղեցական գրականության, ներբողական ժանրի, սրբախոսության, հայ քրիստոնեական պատմական հիշողության և XIX դարի սկզբի հայ տպագրության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար։ Այն կարող է հետաքրքրել նաև աստվածաբաններին, բանասերներին, պատմաբաններին և Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու սրբերի ու տոնական ավանդությունների ճանաչմամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Դրա հիմնական ընթերցողական արժեքը Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի հոգևոր ժառանգության ներկայացումն է, ինչպես նաև հավատի, անձնազոհության, բարոյական մաքրության և հոգևոր ազատության գաղափարների փոխանցումը հաջորդ սերունդներին։

    Обновлено. 2026-11-12
    Ներբողական ճառ՝ Սուրբ Հռիփսիմյանց կույսերի փառավոր հանդեսի առթիվ
    Онлайн

    История

    Արևմտահայությունն Օսմանյան կայսրության գաղտնի ծառայությունների թիրախում 1878-1923 թթ.

    Աշխատությունը նվիրված է 1878–1923 թվականներին Օսմանյան կայսրությունում արևմտահայ բնակչության նկատմամբ պետական անվտանգության և գաղտնի ծառայությունների քաղաքականության պատմական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն վարչական, ոստիկանական և հետախուզական մեխանիզմներն են, որոնց միջոցով իշխանությունները տեղեկություններ էին հավաքում հայկական հասարակական, քաղաքական, կրթական և համայնքային կյանքի վերաբերյալ՝ դրանք դիտարկելով կայսրության ներքին անվտանգության քաղաքականության ավելի լայն համատեքստում։ Ժամանակագրական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու գործընթացների զարգացմանը Բեռլինի վեհաժողովից հետո ձևավորված քաղաքական իրադրությունից մինչև Օսմանյան կայսրության վերջին տարիները՝ հաշվի առնելով տարբեր իշխանությունների և քաղաքական վարչակարգերի պայմաններում տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել պետական հաստատությունների զեկուցագրերը, պաշտոնական գրագրությունը, դիվանագիտական փաստաթղթերը, հուշագրությունները, մամուլի նյութերը և այլ սկզբնաղբյուրներ՝ պարզելու համար, թե ինչպես էին իշխանական կառույցները գնահատում հայկական կազմակերպությունների, մտավորականների, հոգևորականների և հասարակական գործիչների գործունեությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պետական վերահսկողության և հայկական ազգային ու հասարակական շարժումների փոխհարաբերությանը, ինչպես նաև այն պատկերացումներին, որոնց հիման վրա հայկական քաղաքական և համայնքային գործունեության տարբեր դրսևորումներ կարող էին ներկայացվել որպես անվտանգության խնդիր։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել նաև գաղտնի տեղեկատվության հավաքման, հաղորդման և պետական որոշումների կայացման միջև առկա կապերը՝ խուսափելով առանձին փաստաթղթերի կամ պաշտոնական գնահատականների անվերապահ ընդունումից։ Կարևոր է աղբյուրների քննադատական համադրումը, քանի որ անվտանգության կառույցների փաստաթղթերը կարող էին արտացոլել ոչ միայն փաստական տեղեկություններ, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական մտահոգությունները, կասկածները և վարչական մոտեցումները։ Թեման առնչվում է նաև ուշ օսմանյան ժամանակաշրջանի կենտրոնացման քաղաքականությանը, ազգային հարցերին, քաղաքական բռնությունների պատմությանը և Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիների զարգացումներին՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել արևմտահայության նկատմամբ պետական քաղաքականության տարբեր բաղադրիչների փոխկապակցվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հայոց պատմության, Օսմանյան կայսրության պատմության, անվտանգության կառույցների պատմության և աղբյուրագիտության մոտեցումները՝ նպաստելով արևմտահայության քաղաքական ու հասարակական պատմության և ուշ օսմանյան պետական համակարգի գործունեության առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

    Обновлено. 2026-09-26
    Արևմտահայությունն Օսմանյան կայսրության գաղտնի ծառայությունների թիրախում 1878-1923 թթ.