Վաղ Բյուզանդական եկեղեցական պատմագրության և V դարի հայ պատմագրության, փոխհարաբերության հիմնախնդիրը (պատմության և պատմականության ըմբռնումը)

Religion

Գիրքը ներկայացնում է քրիստոնեական հավատքի կենտրոնական սրբազան գրությունը՝ Հիսուս Քրիստոսի կյանքի, քարոզչության, ուսմունքի և փրկագործական առաքելության մասին ավետարանական վկայությունները։ Ավետարանը պատմում է Հիսուս Քրիստոսի ծննդյան, մկրտության, քարոզչական գործունեության, հրաշքների, առակների և աշակերտների հետ ունեցած հարաբերությունների մասին՝ բացահայտելով նրա ուսմունքի հիմնական գաղափարները։ Դրանց շարքում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում Աստծո արքայության մասին քարոզը, սերը մերձավորի հանդեպ, ներողամտությունը, խոնարհությունը, հավատը, ապաշխարությունը և բարոյական մաքրությունը։ Ավետարանական պատմության կարևոր հանգրվաններն են նաև Հիսուս Քրիստոսի մուտքը Երուսաղեմ, Վերջին ընթրիքը, չարչարանքները, խաչելությունը և հարությունը, որոնք քրիստոնեական աստվածաբանության մեջ ունեն հիմնարար նշանակություն։ Այս սրբազան գիրքը ծառայում է որպես հավատքի, աղոթքի, հոգևոր խորհրդածության և քրիստոնեական դաստիարակության աղբյուր։ Այն կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայ Առաքելական Եկեղեցու ծիսական և հոգևոր կյանքում՝ օգտագործվելով եկեղեցական ընթերցումների, քարոզների և անհատական ուսումնասիրության ընթացքում։ Հրատարակությունը արժեքավոր է նաև հայերեն Աստվածաշնչի տպագրության, տարածման և հոգևոր մշակույթի պատմության ուսումնասիրության համար։

Pedagogy

Այս ուսումնական նյութը ներկայացնում է բարոյական դաստիարակության էությունը, նպատակները և նշանակությունը անձի համակողմանի զարգացման գործընթացում՝ ընդգծելով բարոյական արժեքների, վարքականոնների և հասարակական պատասխանատվության ձևավորման կարևորությունը։ Նյութում քննարկվում են բարոյական դաստիարակության հիմնական սկզբունքները, մեթոդներն ու միջոցները, որոնց միջոցով ձևավորվում են ազնվություն, արդարամտություն, հարգանք, մարդասիրություն, պատասխանատվություն, հանդուրժողականություն և այլ կարևոր բարոյական հատկանիշներ։ Անդրադարձ է կատարվում ընտանիքի, դպրոցի և հասարակության դերին երեխայի բարոյական զարգացման գործում՝ ցույց տալով, թե ինչպես է դրանց փոխգործակցությունը նպաստում արժեքային համակարգի ձևավորմանը և դրական վարքագծի զարգացմանը։ Նյութը նաև ուսումնասիրում է բարոյական կրթության ազդեցությունը անձի սոցիալականացման, միջանձնային հարաբերությունների կառուցման և հասարակական կյանքում ակտիվ ու գիտակից մասնակցության վրա։ Ներկայացվում են բարոյական դաստիարակության կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները, ինչպես նաև այն մարտահրավերները, որոնք կարող են առաջանալ արժեքների փոխանցման և բարոյական գիտակցության ձևավորման գործընթացում։ Բովանդակությունը նպաստում է բարոյական դաստիարակության նշանակության խորքային ըմբռնմանը և կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, ուսանողների, ծնողների, հետազոտողների և կրթության ոլորտի մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են անձի արժեքային և բարոյական զարգացման հիմնախնդիրներով։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենի՝ որպես երկրորդ օտար լեզվի, բայական ժամանակաձևերի ուսուցման մեթոդների և գործընթացների ուսումնասիրությանը բարձրագույն դպրոցում։ Գրքում ներկայացվում են բայական ժամանակների դասակարգման, կիրառման և ձևավորման կանոնները, ուսուցման նյութերի և վարժությունների կառուցվածքը, ինչպես նաև ժամանակի առարկայական ընկալումն ուսանողների շրջանում։ Հեղինակը վերլուծում է ժամանակաձևերի ուսուցման արդյունավետ մեթոդները՝ ներառելով լեզվաբանական, ճանաչողական և կիրառական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են ուսանողների լեզվաբանական հմտությունների զարգացմանը և խոսքի ճշգրտությանը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ուսուցման փուլային մոդելները, ուսանողական գրագիտության, սխալների վերլուծության և ուսումնառության անհատականացման գործոնները, ինչպես նաև ժամանակի և կողմնորոշման պատկերացումների զարգացումը լեզվի ներգործությամբ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է լեզվաբանների, մանկավարժների, ուսուցիչների և վերապատրաստման ծրագրերի մշակողների համար՝ նպաստելով անգլերենի ուսուցման գործընթացի արդյունավետության բարձրացմանը և բայական համակարգի ընկալման խորացմանը բարձրագույն դպրոցի ուսանողների մոտ։

Religion

Գիրքը հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության բացառիկ արժեքավոր հուշարձաններից մեկի՝ Գրիգոր Նարեկացու աղոթական ստեղծագործությունների հրատարակությունն է։ Այն ներկայացնում է հայ մեծանուն բանաստեղծի, աստվածաբանի և վանականի հոգևոր աշխարհը, որի ստեղծագործական ժառանգության կենտրոնում մարդու և Աստծո հարաբերությունն է, մեղքի ու փրկության խնդիրը, ապաշխարությունը, աստվածային ողորմության որոնումը և հոգու մաքրագործման ձգտումը։ Աղոթական խոսքը կառուցվում է մարդու ներքին ապրումների, ինքնաքննության և անկեղծ խոստովանության շուրջ․ մարդը գիտակցում է իր անկատարությունը, մեղավորությունը, հոգևոր տկարությունն ու սահմանափակությունը, սակայն չի կորցնում աստվածային սիրո, ներման և փրկության հանդեպ հավատը։ Ստեղծագործություններում արտահայտվում են վախի, տառապանքի, հույսի, խոնարհության, երախտագիտության և հոգևոր մխիթարության զգացումները՝ աղոթքը վերածելով ոչ միայն Աստծուն ուղղված դիմումի, այլև մարդու ներաշխարհի խորքային բացահայտման միջոցի։ Գրիգոր Նարեկացու գրական ոճին բնորոշ են պատկերավոր ու արտահայտիչ լեզուն, հռետորական դիմումները, հակադրությունները, աստվածաշնչյան խորհրդանիշները, հուզական լարվածությունը և աստվածաբանական գաղափարների բանաստեղծական արտահայտությունը։ Նրա խոսքը միավորում է անհատական ապրումը և համամարդկային հոգևոր փորձառությունը՝ ընթերցողին հրավիրելով ինքնաճանաչման, բարոյական պատասխանատվության և ներքին վերափոխման։ Աղոթքների կարևոր գաղափարներից են Աստծո անսահման ողորմածությունը, մարդկային տառապանքի իմաստավորումը, մեղքերի թողությունը, հոգևոր բժշկությունը և հավատքի միջոցով փրկության հույսը։ Ստեղծագործությունն առանձնահատուկ տեղ ունի հայ եկեղեցական կյանքում․ այն դարեր շարունակ ծառայել է որպես անձնական աղոթքի, հոգևոր խորհրդածության և մխիթարության աղբյուր՝ իր ազդեցությունը տարածելով նաև հայ գրականության, լեզվի և ազգային հոգևոր ինքնագիտակցության վրա։ Այս հրատարակությունը կարևոր է Գրիգոր Նարեկացու ժառանգության տարածման, հայ միջնադարյան գրականության և աստվածաբանական մտքի ուսումնասիրության, ինչպես նաև Կոստանդնուպոլսի հայ տպագրական մշակույթի պատմության տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր է աստվածաբանների, գրականագետների, պատմաբանների, լեզվաբանների և հայ հոգևոր մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Philosophy

Աշխատությունը նվիրված է կրոնի հասարակական դերի, պատմական զարգացման և սոցիալ-փիլիսոփայական նշանակության քննադատական ուսումնասիրությանը՝ հատկապես մարքսիստական-լենինյան աշխարհայացքի և խորհրդային աթեիստական գաղափարախոսության տեսանկյունից։ Հրատարակության գաղափարական հիմքում ընկած է կրոնի՝ որպես հասարակական գիտակցության ձևի մեկնաբանությունը, որի միջոցով փորձ է արվում բացահայտելու կրոնական պատկերացումների առաջացման սոցիալական, տնտեսական, պատմական և հոգեբանական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրոնի և հասարակական հարաբերությունների փոխկապակցվածությանը, կրոնական հաստատությունների պատմական գործունեությանը, հոգևոր իշխանության և քաղաքական կառույցների փոխհարաբերություններին, ինչպես նաև տարբեր հասարակարգերում կրոնական գաղափարախոսության ունեցած ազդեցությանը։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակներում քննարկվում են կրոնական հավատալիքների ձևավորման և պահպանման պատճառները, դրանց ազդեցությունը մարդու աշխարհընկալման, բարոյական պատկերացումների, հասարակական վարքագծի և սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Կարևորվում է կրոնի նկատմամբ մատերիալիստական փիլիսոփայության մոտեցումը, որի համաձայն կրոնական պատկերացումները դիտարկվում են պատմականորեն ձևավորված հասարակական պայմանների և մարդու ճանաչողական գործունեության հետ փոխկապակցված երևույթներ։ Անդրադարձ է կատարվում գիտական աշխարհայացքի և կրոնական մտածողության հարաբերակցությանը, բնության ու հասարակության զարգացման օրինաչափությունների գիտական բացատրությանը, ինչպես նաև գիտության առաջընթացի ազդեցությանը հասարակության աշխարհայացքային պատկերացումների փոփոխության վրա։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում կրոնի վերաբերյալ մարքսիստական տեսության հիմնական դրույթները, կրոնական գաղափարախոսության նկատմամբ դասակարգային մոտեցումները և այն պատկերացումները, որոնց համաձայն կրոնը որոշ պատմական պայմաններում կարող էր ծառայել գոյություն ունեցող սոցիալական ու քաղաքական հարաբերությունների պահպանմանը։ Քննարկվում են նաև կրոնական կազմակերպությունների և պետական իշխանության փոխհարաբերությունների պատմական առանձնահատկությունները, հասարակական կյանքի աշխարհիկացման գործընթացները և կրոնական հաստատությունների ազդեցության փոփոխությունները սոցիալ-տնտեսական վերափոխումների պայմաններում։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային գաղափարախոսության շրջանակներում կրոնական աշխարհայացքի հաղթահարման համար առաջարկվող միջոցների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ գիտական գիտելիքների տարածումը, աթեիստական դաստիարակությունը, կրթական համակարգի աշխարհիկ բնույթի ամրապնդումը և հասարակության շրջանում մատերիալիստական մտածողության ձևավորումը։ Անդրադարձ է կատարվում կրթության, մշակույթի, գիտական լուսավորության և հասարակական քարոզչության դերին աշխարհայացքային փոփոխությունների իրականացման գործընթացում։ Կարևորվում են նաև կրոնական հավատալիքների պահպանման սոցիալ-հոգեբանական պատճառները, ընտանեկան և համայնքային ավանդույթների ազդեցությունը, սովորույթների փոխանցման մեխանիզմները և կրոնական ինքնագիտակցության ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու խորհրդային ժամանակաշրջանում տարածված գիտական աթեիզմի գաղափարական սկզբունքները, կրոնի քննադատության մեթոդները և հասարակության աշխարհիկացման վերաբերյալ տեսական պատկերացումները։ Միաժամանակ աշխատանքի բովանդակությունը կարևոր է դիտարկել իր պատմական և գաղափարական համատեքստում, քանի որ կրոնի բացասական կամ հետադիմական բնույթի վերաբերյալ ընդհանրացումները արտահայտում են որոշակի փիլիսոփայական և քաղաքական դիրքորոշում և չեն ներկայացնում կրոնագիտության բոլոր գիտական մոտեցումները։ Ժամանակակից կրոնագիտական ուսումնասիրություններում կրոնը դիտարկվում է նաև որպես մշակութային ինքնության, բարոյական արժեքների, համայնքային համերաշխության, արվեստի և պատմական ժառանգության ձևավորման կարևոր գործոն։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչ միայն կրոնի քննադատության պատմության, այլև խորհրդային հասարակության գաղափարական համակարգի, պետական աթեիզմի, աշխարհիկացման քաղաքականության և փիլիսոփայական մտածողության զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես էին խորհրդային գաղափարախոսության շրջանակներում մեկնաբանվում կրոնի հասարակական գործառույթները, գիտության և հավատի հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հասարակական գիտակցության վերափոխման հնարավորությունները։ Հրատարակությունն ունի պատմափիլիսոփայական, գաղափարախոսական և կրոնագիտական նշանակություն՝ նպաստելով 20-րդ դարի հասարակական մտքի, մարքսիստական կրոնաքննադատության և խորհրդային մշակութային քաղաքականության առանձնահատկությունների ընկալմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել փիլիսոփաների, պատմաբանների, կրոնագետների, սոցիոլոգների, մշակութաբանների, գաղափարախոսության պատմության հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և կրոնի ու հասարակության փոխհարաբերությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Biology

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության տարածքում տարածված ժանգասնկերի (Pucciniales կարգ) կենսաբազմազանության, տարածման առանձնահատկությունների և բուսաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են ժանգասնկերի տաքսոնոմիական դասակարգման հիմքերը, կենսացիկլերի առանձնահատկությունները և հյուրընկալ բույսերի հետ փոխազդեցության մեխանիզմները։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանի կլիմայական և էկոլոգիական պայմանների ազդեցությունը ժանգասնկերի տարածվածության վրա՝ ընդգծելով բարձր լեռնային գոտիների, անտառային և մարգագետնային էկոհամակարգերի դերը տեսակային կազմի ձևավորման մեջ։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև գյուղատնտեսական մշակաբույսերի վրա ժանգասնկերի հարուցած հիվանդությունները, դրանց տնտեսական վնասները և պայքարի կենսաբանական ու քիմիական միջոցները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նորահայտ տեսակների նկարագրությանը, ֆլորիստիկ ուսումնասիրություններին և տարածաշրջանի միկոլոգիական բազմազանության պահպանման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է բուսաբանների, միկոլոգների, ագրոնոմների, էկոլոգների և համապատասխան ոլորտների ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի գիտական վերլուծություն ժանգասնկերի վերաբերյալ։