Վերաքննիչ դատարանի լիազորությունների հիմնախնդիրները քաղաքացիական դատավարությունում

History

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 1903 թ. հունիսի 12-ին ցարական իշխանությունների ընդունած այն օրենքի ուսումնասիրությանը, որով Հայ Առաքելական Եկեղեցուն պատկանող գույքն ու եկամտաբեր կալվածքները ենթակա էին պետական տնօրինման, ինչպես նաև այդ քաղաքականության դեմ 1903-1905 թթ. հայ ժողովրդի ծավալած համաժողովրդական հակացարական պայքարի վերլուծությանը։ Օրենքը նախատեսում էր հայկական եկեղեցական հողերի, անշարժ գույքի և եկամտաբեր ունեցվածքի փոխանցում պետական կառույցների տնօրինությանը, ինչն ընկալվեց ոչ միայն որպես տնտեսական միջոցառում, այլև որպես Հայոց Եկեղեցու ազգային, կրթական և հասարակական դերակատարությունը սահմանափակելու փորձ։ Աշխատությունը ուսումնասիրում է այդ որոշման քաղաքական նախադրյալները, ցարական իշխանությունների ազգային և վարչական քաղաքականությունը Արևելյան Հայաստանում ու Այսրկովկասում, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը հայ հասարակության տարբեր շերտերի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրենքի ընդունմանը հաջորդած զանգվածային ընդվզումներին, բողոքի ակցիաներին, հանրահավաքներին, դիմադրության կազմակերպմանը և հոգևորականության ու հասարակական-քաղաքական ուժերի մասնակցությանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Հայոց Եկեղեցու և ժողովրդի փոխգործակցության ուսումնասիրությունը, քանի որ եկեղեցական ունեցվածքի պաշտպանության հարցը վերածվեց ազգային իրավունքների և ինքնության պահպանման ավելի լայն խնդրի։ Այդ պայքարին ակտիվորեն մասնակցում էին հասարակության տարբեր խմբեր, իսկ Մայր Աթոռի և Մկրտիչ Ա Խրիմյան կաթողիկոսի դիրքորոշումը կարևոր դեր ունեցավ դիմադրության համախմբման գործում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է 1903-1905 թթ. հակացարական շարժումները Ռուսական կայսրությունում ծավալվող հեղափոխական գործընթացների համատեքստում։ Այդ ժամանակաշրջանի իրադարձությունները հնարավորություն են տալիս հասկանալու, թե ինչպես ազգային, կրոնական, սոցիալական և քաղաքական պահանջները կարող էին միավորվել ընդհանուր հակակայսերական շարժման շրջանակում։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել նաև տարբեր բնակավայրերում դիմադրության առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև հասարակական համախմբման, ինքնակազմակերպման և քաղաքական պայքարի մեխանիզմների բացահայտումը։ Հատուկ նշանակություն ունի պայքարի արդյունքների գնահատումը․ զանգվածային ընդվզումների և քաղաքական իրավիճակի փոփոխության պայմաններում ցարական իշխանությունները 1905 թ. օգոստոսի 1-ին չեղյալ հայտարարեցին օրենքը, ինչն արձանագրվել է նաև ժամանակակից պատմագիտական և փաստագրական աղբյուրներում։ Այս հանգամանքը աշխատության թեման կապում է ոչ միայն եկեղեցական ունեցվածքի պաշտպանության, այլև հայ ազգային հասարակական-քաղաքական շարժումների պատմության հետ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, ազգային-ազատագրական շարժումների հետազոտողներին, Ռուսական կայսրության և Կովկասի պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին, ինչպես նաև պատմության ֆակուլտետների ուսանողներին և 20-րդ դարասկզբի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է 1903-1905 թթ. հայ ժողովրդի հակացարական պայքարի համակողմանի ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով դրա քաղաքական նախադրյալները, հիմնական դրսևորումները, հասարակական ընդգրկումը և պատմական նշանակությունը։

Pedagogy

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների ինքնագիտակցության զարգացման տարիքային դինամիկայի վերլուծությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ինքնության ձևավորման, սոցիալ-հոգեբանական գործոնների և դաստիարակչական միջավայրի ազդեցությանը։ Աշխատությունում դիտարկվում են երեխայի ինքնընկալման ձևավորման փուլերը, սոցիալական դերերի յուրացումը և ընտանիքի ու կրթական հաստատությունների ազդեցությունը անձի զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հոգեբանական զարգացման օրինաչափություններին, հաղորդակցական միջավայրի դերին և մանկավարժական պայմաններին, որոնք նպաստում են առողջ ինքնագիտակցության ձևավորմանը վաղ մանկական շրջանում։ Քննարկվում են նաև տարիքային առանձնահատկությունների, սոցիալականացման գործընթացների և կրթական մեթոդների փոխազդեցությունները՝ նպատակ ունենալով ձևավորել երեխայի ներդաշնակ հոգեբանական զարգացում։ Աշխատությունը կարևորում է հոգեբանական և մանկավարժական մոտեցումների ինտեգրումը նախադպրոցական կրթության արդյունավետության բարձրացման գործում։

Other Subjects

Աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի մարդաբանական և աշխարհագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով տվյալ ժամանակաշրջանի ֆիզիկական մարդաբանության, ազգագրության և պատմական աշխարհագրության պատկերացումների շրջանակում։ Հետազոտության առանցքում կարող են լինել հայ բնակչության տարածքային տեղաբաշխումը, տարբեր պատմաաշխարհագրական շրջաններում բնակության առանձնահատկությունները, բնակավայրերի ձևավորումը, ժողովրդագրական պատկերը և բնական միջավայրի հետ փոխհարաբերությունները։ Աշխարհագրական տեսանկյունից ուշադրություն կարող է հատկացվել Հայկական լեռնաշխարհի բնական պայմաններին, բնակչության տեղաբաշխման վրա լեռնային ռելիեֆի, կլիմայական առանձնահատկությունների, ջրային պաշարների և հաղորդակցության ուղիների ունեցած նշանակությանը, ինչպես նաև պատմական Հայաստանի տարբեր շրջաններում հայ բնակչության տարածմանը։ Մարդաբանական բաժնում կարող են ներկայացված լինել ժամանակի գիտական գրականությանը բնորոշ ֆիզիկական հատկանիշների նկարագրություններ, չափումներ և բնակչության խմբերի համեմատություններ։ Այդ նյութերը ժամանակակից տեսանկյունից անհրաժեշտ է մեկնաբանել պատմագիտական զգուշությամբ, քանի որ XIX և XX դարերի սկզբի ֆիզիկական մարդաբանության բազմաթիվ դասակարգումներ հիմնված էին այնպիսի տիպաբանական և ռասայական պատկերացումների վրա, որոնք ներկայիս մարդաբանության ու գենետիկայի շրջանակում համարվում են հնացած կամ գիտականորեն սահմանափակ։ Այդ պատճառով աշխատությունը արժեքավոր է ոչ միայն հայերի վերաբերյալ հավաքված պատմական տվյալների, այլև մարդաբանական գիտելիքի զարգացման պատմության ուսումնասիրման համար։ Այն կարող է հնարավորություն տալ պարզելու, թե տվյալ ժամանակաշրջանի հետազոտողները ինչ չափանիշներով էին նկարագրում բնակչությանը, ինչպես էին կապում ֆիզիկական առանձնահատկությունները աշխարհագրական տարածքի հետ և ինչպիսի պատկերացումներ ունեին ժողովրդի ծագման ու պատմական զարգացման վերաբերյալ։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել նաև ազգագրական դիտարկումները՝ բնակչության կենցաղի, տնտեսական զբաղմունքների, բնակավայրերի տեսակների, տեղաշարժերի և տարածաշրջանային խմբերի վերաբերյալ։ Աշխարհագրական ու մարդաբանական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս աշխատությունը դիտարկել որպես բազմաշերտ պատմական աղբյուր, սակայն դրա առանձին եզրահանգումները պահանջում են համեմատություն ժամանակակից մարդաբանական, հնագիտական, պատմական և բնակչության գենետիկայի ուսումնասիրությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության, պատմական աշխարհագրության, ազգագրության և մարդաբանության պատմության համար՝ արտացոլելով ինչպես հայ բնակչության վերաբերյալ ժամանակաշրջանի գիտական տեղեկությունները, այնպես էլ այն մեթոդաբանական մոտեցումները, որոնց միջոցով դրանք ուսումնասիրվել և դասակարգվել են։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է բարձրագույն ուսումնական հաստատության կրթական միջավայրում ուսանողների ինտեգրման գործընթացի մանկավարժական, հոգեբանական և սոցիալական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են բուհական կրթության պայմաններին ուսանողների հարմարվելու, ուսումնական գործունեության մեջ ակտիվ ներգրավվելու և նոր սոցիալական հարաբերություններ ձևավորելու հիմնական օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առաջին կուրսի ուսանողների ադապտացման դժվարություններին, ինքնուրույն ուսումնառության հմտությունների զարգացմանը, մասնագիտական ինքնորոշմանը և կրթական միջավայրի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրվում են դասախոսների, ակադեմիական խորհրդատուների, ուսանողական խմբերի և բուհի վարչական կառույցների դերերը ուսանողների արդյունավետ ինտեգրման ապահովման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում կրթական գործընթացի կազմակերպման, ուսուցման ժամանակակից մեթոդների կիրառման, ուսանողակենտրոն մոտեցումների և անհատական կրթական կարիքների հաշվառման նշանակությանը։ Կարևորվում են ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների, սոցիալական հմտությունների, ինքնակազմակերպման, պատասխանատվության և համագործակցային գործունեության զարգացումը։ Դիտարկվում են կրթական միջավայրի հոգեբանական բարենպաստության, ներառականության, փոխադարձ հարգանքի և ակադեմիական աջակցության մեխանիզմների ազդեցությունները ուսանողների առաջադիմության ու անձնային զարգացման վրա։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև ինտեգրման արդյունավետության գնահատման հնարավոր չափանիշներին, մանկավարժական աջակցության ձևերին և կրթական գործընթացի կատարելագործման ուղղություններին։ Հետազոտության թեման կարևոր նշանակություն ունի բարձրագույն կրթության որակի բարձրացման, ուսանողների կրթական դժվարությունների կանխարգելման և մասնագիտական կայացման համար նպաստավոր պայմանների ստեղծման տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, բուհերի դասախոսների, հոգեբանների, կրթության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Law

Աշխատությունը նվիրված է Եվրոպական Միության ինստիտուցիոնալ համակարգում օրենսդիր գործառույթի իրականացման իրավական, կազմակերպական և քաղաքական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են եվրոպական ինտեգրման գործընթացում օրենսդիր իշխանության ձևավորման և զարգացման պատմական նախադրյալները, Եվրոպական Միության իրավական համակարգի կառուցվածքը, ինչպես նաև վերազգային և միջկառավարական կառավարման սկզբունքների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Եվրոպական խորհրդարանի, Եվրոպական Միության խորհրդի և Եվրոպական հանձնաժողովի իրավասություններին, օրենսդրական նախաձեռնության ներկայացման, քննարկման, ընդունման և հաստատման ընթացակարգերին։ Ուսումնասիրվում են սովորական և հատուկ օրենսդրական ընթացակարգերի առանձնահատկությունները, որոշումների ընդունման մեխանիզմները, անդամ պետությունների մասնակցության ձևերը և եվրոպական ինստիտուտների միջև լիազորությունների բաշխումը։ Անդրադարձ է կատարվում Եվրոպական Միության իրավական ակտերի տեսակներին, մասնավորապես՝ կանոնակարգերին, դիրեկտիվներին և որոշումներին, դրանց իրավաբանական ուժին, կիրառման առանձնահատկություններին և անդամ պետությունների ազգային օրենսդրությունների հետ փոխհարաբերություններին։ Կարևորվում են վերապահված իրավասությունների, սուբսիդիարության և համաչափության սկզբունքները, որոնք սահմանում են Եվրոպական Միության օրենսդրական գործունեության իրավական շրջանակները։ Դիտարկվում են նաև ազգային խորհրդարանների մասնակցությունը եվրոպական օրենսդրական գործընթացին, ժողովրդավարական ներկայացուցչության ապահովումը, օրենսդրական գործունեության թափանցիկությունը և ինստիտուցիոնալ հաշվետվողականության մեխանիզմները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Եվրոպական Միության հիմնադիր պայմանագրերը, ինստիտուտների իրավասությունները կարգավորող նորմերը, Եվրոպական Միության դատարանի իրավական դիրքորոշումները և օրենսդրական գործընթացի զարգացման հիմնական փուլերը։ Առանձնացվում են օրենսդրական լիազորությունների իրականացման արդյունավետության, ինստիտուտների փոխգործակցության և եվրոպական իրավական համակարգի շարունակական կատարելագործման հիմնախնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի եվրոպական իրավունքի, համեմատական սահմանադրական իրավունքի, միջազգային կազմակերպությունների գործունեության և վերազգային կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պետական կառավարման ոլորտի հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է մարդկային հույզերի և կրքերի ազդեցությանը մարդու առողջության ու օրգանիզմի բնականոն գործունեության վրա։ Այն ներկայացնում է հոգեկան և մարմնական վիճակների փոխկապակցվածության վերաբերյալ 19-րդ դարի բժշկական պատկերացումները՝ անդրադառնալով այն հարցին, թե ինչպես կարող են ուժեղ հուզական ապրումները, այդ թվում՝ վախը, բարկությունը, տխրությունը և ուրախությունը, անդրադառնալ մարդու ինքնազգացողության և առողջական վիճակի վրա։ Շարադրանքը նախատեսված է ընթերցողին առողջության պահպանման վերաբերյալ գիտելիքներ հաղորդելու և հոգեկան հավասարակշռության կարևորությունը բացատրելու համար։ Հրատարակությունը պատկանում է հայերեն բժշկական և հանրամատչելի գիտական գրականության այն շրջանակին, որի միջոցով 19-րդ դարում տարածվում էին մարդու օրգանիզմի, առողջապահության և հոգեկան ապրումների վերաբերյալ գիտելիքները։ Այն լույս է տեսել 1880 թվականին Թիֆլիսում՝ Համբարձում Էնֆիաճյանցի տպարանում, և բաղկացած է 35 էջից։ Գիրքը պատմական արժեք ունի հայ բժշկական գրականության, առողջապահական գիտելիքների տարածման և 19-րդ դարի հայերեն գիտական հրապարակումների ուսումնասիրության համար։