More in Political Science

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    History

    Քեսապ (պատմա-ազգագրական ուսումնասիրություն)

    Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Քեսապի պատմա-ազգագրական առանձնահատկություններին՝ որպես հայկական բնակավայրի, որն աչքի է ընկել իր ինքնատիպ մշակութային, լեզվական և հասարակական կառուցվածքով։ Աշխատությունը վերլուծում է Քեսապի պատմական ձևավորման գործընթացը, բնակչության կազմի փոփոխությունները տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչպես նաև տարածաշրջանի աշխարհագրական դիրքի ազդեցությունը տնտեսական և մշակութային կյանքի զարգացման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քեսապահայերի ավանդական կենցաղին, ժողովրդական սովորույթներին, բարբառային առանձնահատկություններին, տոնական մշակույթին և համայնքային ինքնակազմակերպման ձևերին, որոնք նպաստել են ազգային ինքնության պահպանմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է 20-րդ դարի պատմական իրադարձությունների ազդեցությանը համայնքի ճակատագրի վրա, տեղահանությունների և սփյուռքայնացման գործընթացներին, ինչպես նաև ժամանակակից շրջանում Քեսապի հայկական ինքնության պահպանման խնդիրներին։ Աշխատությունը կարևոր է հայ ազգագրության և պատմական ժողովրդագրության ուսումնասիրության համար՝ ընդգծելով Քեսապի դերը որպես մշակութային հիշողության և տարածաշրջանային հայկական ինքնության պահպանման յուրահատուկ կենտրոն։

    Updated: 2026-09-21
    Քեսապ (պատմա-ազգագրական ուսումնասիրություն)
    Online

    History

    Հայերեն ձեռագրերի կազմերը և արձանագրություն-հիշատակարանները

    Աշխատությունը նվիրված է հայերեն ձեռագրերի կազմերի և դրանց վրա պահպանված արձանագրություն-հիշատակարանների պատմական, մշակութային ու արվեստագիտական ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են հայկական ձեռագրական գրքի կազմարվեստի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, կազմերի պատրաստման նյութերը, տեխնիկական եղանակները, զարդարվեստի տարրերը և դրանց նշանակությունը ձեռագրերի պահպանության ու գեղարվեստական ձևավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կաշվե, փայտե և մետաղական բաղադրիչներով կազմերի կառուցվածքին, դրանց հարդարանքին, պատկերագրական մոտիվներին և տարբեր ժամանակաշրջաններին բնորոշ ոճական առանձնահատկություններին։ Ուսումնասիրվում են ձեռագրերի կազմերին առնչվող արձանագրություններն ու հիշատակարանները՝ որպես գրքի ստեղծման, նորոգման, նվիրատվության և հետագա պահպանության պատմությունը լուսաբանող սկզբնաղբյուրներ։ Դիտարկվում են գրիչների, կազմարարների, պատվիրատուների, նվիրատուների և ձեռագրերի սեփականատերերի վերաբերյալ տեղեկությունները, ինչպես նաև դրանց միջոցով բացահայտվող պատմական ու հասարակական հարաբերությունները։ Կարևորվում են արձանագրությունների լեզվական առանձնահատկությունները, թվագրության եղանակները, անձնանուններն ու տեղանունները, որոնք կարող են նպաստել առանձին ձեռագրերի ծագման վայրի, ժամանակի և պատմական անցած ուղու ճշգրտմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել ձեռագրագիտական, հնագրագիտական, վիմագրագիտական, արվեստաբանական և համեմատական վերլուծության մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում հայկական կազմարվեստի տեղական ավանդույթներին, տարբեր գրչության կենտրոնների գեղարվեստական առանձնահատկություններին և միջնադարյան գրքարվեստի այլ բնագավառների հետ ունեցած կապերին։ Առանձնացվում են կազմերի և հիշատակարանների ուսումնասիրության նշանակությունը ձեռագրերի նույնականացման, թվագրման, մշակութային արժեքի գնահատման և պատմական տեղեկությունների վերականգնման համար։ Կարևորվում են նաև ձեռագրերի պահպանության, վերականգնման և նյութական ժառանգության ուսումնասիրության խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել հայկական միջնադարյան գրքարվեստի, կազմարարական արհեստի և ձեռագրական մշակույթի վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմանը։ Այն օգտակար է հայագետների, ձեռագրագետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, հնագրագետների, վերականգնող մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-16
    Հայերեն ձեռագրերի կազմերը և արձանագրություն-հիշատակարանները
    Online

    Informatics

    Применение алгебраических методов в исследовании одного класса форммлл второго порядка

    Աշխատությունը նվիրված է երկրորդ կարգի որոշակի դասի ձևերի ուսումնասիրության մեջ հանրահաշվական մեթոդների կիրառմանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը մաթեմատիկական օբյեկտների կառուցվածքային հատկությունների բացահայտումն է՝ օգտագործելով հանրահաշվական ապարատ, որը հնարավորություն է տալիս բարդ խնդիրները ներկայացնել ավելի համակարգված և ձևական եղանակով։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են երկրորդ կարգի ձևերի հատկությունները, դրանց ներկայացման հնարավորությունները և այն հանրահաշվական գործողությունները, որոնց միջոցով կարելի է ուսումնասիրել դրանց դասակարգումը, փոխակերպումները և հիմնական բնութագրերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ձևերի նկատմամբ կիրառվող փոխակերպումներին և այն պայմաններին, որոնց դեպքում տարբեր արտահայտություններ կարող են դիտարկվել որպես նույն դասին պատկանող կամ էապես տարբեր օբյեկտներ։ Հետազոտության ընթացքում հանրահաշվական մեթոդները կիրառվում են խնդիրների կառուցվածքը պարզեցնելու, անհրաժեշտ պայմաններ ստանալու և ստացված արդյունքները հիմնավորելու նպատակով։ Կարևոր տեղ կարող է հատկացվել մատրիցային ներկայացումներին, դետերմինանտներին, ինվարիանտներին և այլ հանրահաշվական գործիքներին, որոնք հնարավորություն են տալիս երկրորդ կարգի ձևերի հատկությունները ուսումնասիրել ընդհանուր տեսական շրջանակում։ Աշխատանքը կարող է ներառել ինչպես տեսական դրույթների ապացույցներ, այնպես էլ կոնկրետ օրինակների ուսումնասիրություն, որոնց միջոցով ցուցադրվում է առաջարկվող մեթոդների արդյունավետությունը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել երկրորդ կարգի ձևերի վերաբերյալ առանձին խնդիրների ավելի հստակ դասակարգմանը և դրանց լուծման համար համապատասխան հանրահաշվական մոտեցումների ընտրությանը։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր նշանակություն ունեն ընդհանուր հանրահաշվի և թվերի տեսության տարբեր բաժինների համար, քանի որ երկրորդ կարգի ձևերը կապված են նաև հավասարումների, քառակուսային արտահայտությունների և մաթեմատիկական օբյեկտների դասակարգման բազմաթիվ խնդիրների հետ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, հանրահաշվի մասնագետներին, գիտահետազոտողներին, դասախոսներին և բարձրագույն մաթեմատիկայով զբաղվող ուսանողներին՝ հատկապես նրանց, ովքեր ուսումնասիրում են հանրահաշվական մեթոդների կիրառությունը կառուցվածքային և տեսական խնդիրների լուծման մեջ։

    Updated: 2026-09-21
    Применение алгебраических методов в исследовании одного класса форммлл второго порядка
    Online

    Literature

    Ռուդաքի

    Ստեղծագործական ժողովածուն ներկայացնում է պարսից դասական գրականության հիմնադիրներից և արևելյան միջնադարյան պոեզիայի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից մեկի՝ Աբու Աբդալլահ Ջաֆար Ռուդաքիի գրական ժառանգությունը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու պարսկական գրականության վաղ շրջանի բանաստեղծական ավանդույթներին, միջնադարյան արևելյան մտածողությանը և այն գեղարվեստական աշխարհին, որի ձևավորման գործում մեծ դեր է ունեցել բանաստեղծը։ Ժողովածուն ընդգրկում է տարբեր բանաստեղծական ժանրերի ստեղծագործություններ՝ ղասիդներ, ղազալներ, խոհափիլիսոփայական բանաստեղծություններ, բեյթեր և ռուբայիներ՝ բացահայտելով հեղինակի ստեղծագործական մտածողության բազմակողմանիությունը, թեմատիկ հարստությունն ու արտահայտչական հնարավորությունները։ Ներկայացված երկերում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում մարդկային կյանքի անցողիկության, ժամանակի անկասելի ընթացքի, երջանկության, սիրո, գեղեցկության, բնության, բարոյական արժեքների և մարդկային գոյության իմաստի մասին մտորումները։ Բանաստեղծական խոսքում նկատելի է կյանքի նկատմամբ խոր հետաքրքրություն, աշխարհի գեղեցկությունը գնահատելու ձգտում և մարդկային ապրումների անկեղծ արտահայտություն։ Բնության պատկերները, տարվա եղանակների փոփոխությունները, ծաղիկների ու այգիների գեղեցկությունը, կյանքի հաճույքների և մարդկային հարաբերությունների պատկերավոր ներկայացումները ստեղծում են գեղարվեստական հարուստ միջավայր, որտեղ բնությունը հաճախ դառնում է մարդկային զգացմունքների և հոգեվիճակների արտահայտման միջոց։ Սիրո թեման ներկայացվում է զգացմունքային նրբությամբ՝ ընդգրկելով սիրահարվածության, կարոտի, գեղեցկության հիացմունքի և մարդկային կապվածության տարբեր դրսևորումներ։ Միաժամանակ ստեղծագործությունների կարևոր բաղադրիչն են փիլիսոփայական և խրատական մտքերը, որոնցում արտահայտվում են կյանքի փորձից բխող իմաստնություններ, բարության, առաքինության, գիտելիքի, խոհեմության և մարդկային արժանապատվության գաղափարները։ Հեղինակի աշխարհայացքում կարևոր տեղ ունի նաև կյանքի հաճույքների գնահատումը, սակայն այդ կենսասիրությունը զուգորդվում է ժամանակի, մահվան և երկրային ամեն ինչի անցողիկության գիտակցությամբ։ Այս հակադրությունը բանաստեղծություններին հաղորդում է առանձնահատուկ խորություն՝ միաժամանակ պահպանելով դրանց անմիջականությունն ու մարդկային ջերմությունը։ Ժողովածուում ընդգրկված ղասիդներն առանձնանում են իրենց հանդիսավորությամբ, մտքի ծավալմամբ և գեղարվեստական կառուցվածքով, ղազալները ներկայացնում են քնարական զգացմունքների ու սիրային ապրումների նրբերանգները, իսկ ռուբայիներն ու խոհափիլիսոփայական բանաստեղծությունները համառոտ, խտացված ձևով արտահայտում են կյանքի և մարդկային գոյության վերաբերյալ ընդհանրացումներ։ Բեյթերի կիրառությունը ևս կարևոր է ստեղծագործական ամբողջության մեջ՝ հնարավորություն տալով մեկ կամ մի քանի բանաստեղծական տողերում ամփոփելու ամբողջական միտք, պատկեր կամ բարոյական եզրահանգում։ Գրական առումով այս ստեղծագործություններին բնորոշ են պարզ, բնական և արտահայտիչ լեզուն, պատկերավոր մտածողությունը, հուզական անմիջականությունը, երաժշտականությունը և մտքի ու զգացմունքի ներդաշնակ համադրությունը։ Հեղինակը մեծ նշանակություն է տալիս բանաստեղծական պատկերի հստակությանը և մարդկային ապրումների հավաստի ներկայացմանը՝ խուսափելով ավելորդ բարդությունից և ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով իր ժամանակի հոգևոր ու գեղագիտական պատկերացումներին։ Նրա պոեզիան կարևոր տեղ է զբաղեցնում նոր պարսկերեն գրականության ձևավորման և զարգացման պատմության մեջ։ Սամանյանների ժամանակաշրջանի մշակութային միջավայրում ձևավորված ստեղծագործական ժառանգությունը նշանակալի դեր է ունեցել պարսկական բանաստեղծական լեզվի, ժանրային համակարգի և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցների զարգացման գործում՝ հետագա դարերի գրականության համար ստեղծելով ամուր հիմք։ Նրա ստեղծագործություններում միահյուսվում են իրանական մշակութային ավանդույթները, արևելյան իմաստասիրությունը և համամարդկային արժեքները, ինչի շնորհիվ դրանք պահպանել են իրենց գեղարվեստական ու գաղափարական նշանակությունը տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Հայերեն թարգմանությամբ ժողովածուն կարևոր ներդրում է հայ ընթերցողին պարսից դասական գրականության հետ ծանոթացնելու և հայ-իրանական գրական ու մշակութային կապերն առավել խորությամբ ներկայացնելու գործում։ Այն արժեքավոր է ոչ միայն որպես միջնադարյան արևելյան քնարերգության նմուշների հավաքածու, այլև որպես գրական-մշակութային ժառանգության ներկայացում, որը հնարավորություն է տալիս ճանաչելու պարսկական բանաստեղծական մտածողության ակունքները, նրա գեղագիտական առանձնահատկությունները և զարգացման պատմական ուղին։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում արևելյան գրականությամբ, պարսկական մշակույթով, միջնադարյան պոեզիայով և համաշխարհային գրականության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների, հետազոտողների ու գրականագետների համար՝ միաժամանակ պահպանելով իր արժեքը որպես սիրո, բնության, իմաստության և մարդկային կյանքի մասին խորհրդածելու գեղարվեստական հարուստ ընթերցանություն։

    Updated: 2026-11-18
    Ռուդաքի
    Online

    Biology

    Reconstruction of human Neolithic migrations in the Armenian Highland based on genetic data

    Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է մարդու նեոլիթյան շրջանի միգրացիոն գործընթացների վերակառուցմանը Հայկական բարձրավանդակում՝ հիմնվելով հնագիտական և հատկապես գենետիկական տվյալների վրա, որոնց միջոցով փորձ է արվում բացահայտել տարածաշրջանի վաղ բնակչության ծագումը, շարժման ուղղությունները և տարբեր պոպուլյացիաների միջև գենետիկական կապերը։ Հետազոտությունը օգտագործում է հին ԴՆԹ-ի (ancient DNA) վերլուծության արդյունքներ՝ համեմատելով նեոլիթյան բնակիչների գենոմները ինչպես միմյանց, այնպես էլ հարակից տարածաշրջանների՝ Անատոլիայի, Իրանի բարձրավանդակի և Կովկասի վաղ բնակչությունների գենետիկական տվյալների հետ, ինչը թույլ է տալիս վերականգնել բնակչության խառնման, տեղաշարժերի և շարունակականության պատկերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության տարածման գործընթացներին, քանի որ նեոլիթյան շրջանում որսորդ-հավաքչական խմբերից անցումը դեպի նստակյաց գյուղատնտեսական համայնքներ ուղեկցվել է բնակչության զգալի շարժերով և մշակութային փոխազդեցություններով, որոնք արտացոլվում են նաև գենետիկական կառուցվածքում։ Արդյունքները ցույց են տալիս, որ Հայկական բարձրավանդակը հանդես է եկել որպես կարևոր խաչմերուկային տարածաշրջան, որտեղ տարբեր ուղղություններից եկող պոպուլյացիաները հանդիպել, խառնվել և ձևավորել են հետագա պատմական բնակչությունների հիմքը, ընդգծելով տարածաշրջանի դերը որպես վաղ քաղաքակրթությունների ձևավորման կարևոր կենտրոններից մեկը։

    Updated: 2026-07-31
    Reconstruction of human Neolithic migrations in the Armenian Highland based on genetic data
    Online

    History

    ՑԵՂԱԿՐՕՆ ՇԱՐԺՈՒՄԸ - ԱՐՄԵՆԱԿ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ

    Արմենակ Բարսեղյան-ի «Ցեղակրոն շարժումը» աշխատությունը ուսումնասիրում է հայ ազգային գաղափարախոսության պատմական ձևավորումներից մեկը՝ Ցեղակրոն շարժումը, դրա առաջացման գաղափարական հիմքերը, զարգացման փուլերը և ազդեցությունը 20-րդ դարի հայ հասարակական-քաղաքական մտքի վրա։ Գրքում ներկայացվում են շարժման հիմնական սկզբունքները՝ ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և համախմբվածության գաղափարների շուրջ կառուցված աշխարհայացքը, ինչպես նաև այն ժամանակի քաղաքական ու գաղափարական միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և տարածվել են այդ գաղափարները։ Հեղինակը անդրադառնում է շարժման գաղափարական աղբյուրներին և փորձ է անում վերլուծել դրա տեղը հայ ազգային մտքի ընդհանուր զարգացման շղթայում՝ դիտարկելով թե՛ դրական ազդեցությունները ինքնագիտակցության ամրապնդման տեսանկյունից, թե՛ հակասական ընկալումները պատմական տարբեր մեկնաբանություններում։ Աշխատությունը կառուցված է պատմական նյութերի, գաղափարական տեքստերի և մեկնաբանական վերլուծության հիման վրա՝ նպատակ ունենալով ներկայացնել շարժման բազմաշերտ բնույթը և դրա ազդեցությունը հայ ազգային-քաղաքական մտքի վրա։

    Updated: 2026-09-12
    ՑԵՂԱԿՐՕՆ ՇԱՐԺՈՒՄԸ - ԱՐՄԵՆԱԿ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ