Պատրաստի նյութեր

Աշխատությունը նվիրված է կարճաժամկետ ժամանակահատվածում տնտեսական աճի խթանման և մակրոտնտեսական կայունության պահպանման խնդիրների համատեղ ուսումնասիրմանը՝ օպտիմալ կառավարման և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տնտեսական քաղաքականության այնպիսի տարբերակների ընտրությունն է, որոնք հնարավորություն են տալիս սահմանափակ ժամանակահատվածում ապահովել արտադրության և եկամուտների աճ՝ միաժամանակ վերահսկելով գնաճը, զբաղվածության փոփոխությունները, պետական ֆինանսների հավասարակշռությունը և տնտեսության այլ կարևոր ցուցանիշները։ Տնտեսությունը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված տարրերից կազմված դինամիկական համակարգ, որտեղ մեկ ցուցանիշի փոփոխությունը կարող է անմիջական կամ անուղղակի ազդեցություն ունենալ մյուսների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տնտեսական քաղաքականության նպատակների միջև հնարավոր հակասություններին, քանի որ արտադրության արագ ընդլայնմանը նպաստող միջոցառումները որոշ պայմաններում կարող են ուղեկցվել գների աճով, բյուջետային անհավասարակշռությամբ կամ այլ կարճաժամկետ խնդիրներով։ Օպտիմալ կառավարման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս սահմանել նպատակային չափանիշներ, սահմանափակումներ և կառավարվող փոփոխականներ՝ դրանց հիման վրա ընտրելով տնտեսական համակարգի առավել նպատակահարմար զարգացման ուղին։ Քննվում են հարկաբյուջետային և դրամավարկային գործիքների հնարավոր փոխազդեցությունները, ներդրումների, սպառման, պետական ծախսերի, տոկոսադրույքների և համախառն պահանջարկի փոփոխությունների ազդեցությունները տնտեսական ակտիվության վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում տնտեսամաթեմատիկական մոդելների կառուցումը, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել տարբեր կառավարչական որոշումների հավանական հետևանքները և համեմատել այլընտրանքային սցենարները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել դինամիկական օպտիմալացման, կանխատեսման, սցենարային վերլուծության և քանակական գնահատման մեթոդներ՝ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետությունը որոշելու նպատակով։ Միաժամանակ կարևորվում է անորոշության և արտաքին ցնցումների հաշվառումը, քանի որ կարճաժամկետ տնտեսական զարգացումը կարող է զգալիորեն կախված լինել ֆինանսական շուկաների, արտաքին առևտրի, պահանջարկի և այլ գործոնների փոփոխություններից։ Տնտեսական կայունությունը դիտարկվում է ոչ թե որպես աճի բացակայություն, այլ որպես այնպիսի վիճակ, որի պայմաններում աճի գործընթացը չի առաջացնում մակրոտնտեսական հիմնական հավասարակշռությունների կտրուկ խախտումներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մակրոտնտեսագիտության, օպտիմալ կառավարման տեսության և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները՝ կարճաժամկետ տնտեսական քաղաքականության արդյունավետ որոշումների ձևավորման և աճի ու կայունության միջև հավասարակշռության ապահովման հնարավորությունները ուսումնասիրելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի տարածքում հայ բնակչության պատմական ներկայության և հայկական մշակութային ժառանգության ձևավորման, զարգացման ու պահպանության խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ պատմագիտական, հնագիտական, ճարտարապետական, վիմագրական և մշակութաբանական նյութերի համադրմամբ։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր ժամանակաշրջաններին վերաբերող նյութական և հոգևոր մշակույթի հուշարձաններն են՝ եկեղեցիները, վանական համալիրները, մատուռները, խաչքարերը, գերեզմանոցները, ամրաշինական կառույցները, բնակավայրերը, ձեռագրական ավանդույթը և վիմագիր արձանագրությունները։ Դրանք դիտարկվում են որպես տարածաշրջանի պատմության և այնտեղ ձևավորված համայնքային ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության սկզբնաղբյուրներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ճարտարապետական հուշարձանների կառուցվածքային և գեղարվեստական առանձնահատկություններին, արձանագրությունների հաղորդած պատմական տեղեկություններին և տարբեր դարաշրջաններում գործող հոգևոր ու կրթական կենտրոնների նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև տեղանուններին, ժողովրդական ավանդույթներին, արհեստներին, ծիսական մշակույթին և պատմական հիշողության այլ դրսևորումներին՝ նյութական ժառանգությունը դիտարկելով ոչ միայն որպես առանձին հուշարձանների ամբողջություն, այլև որպես ավելի լայն մշակութային միջավայրի մաս։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից կարևորվում է գրավոր վկայությունների, հնագիտական տվյալների, արձանագրությունների, պատմական քարտեզների, լուսանկարների և նախկին ուսումնասիրությունների համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս տարբեր ժամանակաշրջանների վերաբերյալ տեղեկությունները փոխադարձաբար ստուգել և ամբողջացնել։ Առանձին խնդիր է մշակութային արժեքների փաստագրումը, պահպանության վիճակի արձանագրումը և դրանց վերաբերյալ գիտական տեղեկատվության համակարգումը, հատկապես հակամարտությունների և քաղաքական փոփոխությունների հետևանքով ժառանգության պահպանության շուրջ առաջացող մարտահրավերների պայմաններում։ Այս համատեքստում մշակութային ժառանգության հարցը դիտարկվում է նաև միջազգային պահպանական սկզբունքների և հուշարձանների գիտական փաստագրման նշանակության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համալիր կերպով ներկայացնելու Արցախի հայկական մշակութային ժառանգության տարբեր շերտերը, դրանց պատմական զարգացումը և նշանակությունը՝ միաժամանակ ընդգծելով սկզբնաղբյուրների քննադատական համադրման և նյութական մշակույթի համակարգված ուսումնասիրման կարևորությունը տարածաշրջանի պատմության հետազոտության համար։

Աշխատությունը նվիրված է սերպենտինային հումքի վերամշակմամբ ստացված ամորֆ սիլիկահողի կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցության ուսումնասիրությանը կալցիումի սիլիկատային նյութի ձևավորման գործընթացի վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ամորֆ սիլիկահողի կառուցվածքային վիճակի, մասնիկների առանձնահատկությունների, ակտիվ մակերևույթի և քիմիական ռեակտիվության միջև կապն է՝ դիտարկելով, թե այդ գործոններն ինչպես կարող են պայմանավորել նպատակային բյուրեղային փուլի առաջացումը և վերջնական նյութի ստացման արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սկզբնական սիլիկահողի ամորֆության աստիճանին և կառուցվածքային անհամասեռությանը, քանի որ դրանք կարող են նշանակալի ազդեցություն ունենալ պինդֆազ փոխազդեցությունների ընթացքի, նոր բյուրեղային կառուցվածքների առաջացման և փուլային փոխակերպումների վրա։ Քննվում է սերպենտինային հումքի նախնական վերամշակման արդյունքում ձևավորված սիլիցիում պարունակող նյութի կառուցվածքի և հետագա փոխակերպումների միջև փոխկապակցվածությունը։ Նյութի հատկությունների գնահատման համար կարևոր նշանակություն ունեն կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հետազոտությունների մեթոդները, որոնց միջոցով հնարավոր է տարբերակել ամորֆ և բյուրեղային բաղադրիչները, ուսումնասիրել փուլային կազմի փոփոխությունները և հետևել նպատակային միացության ձևավորմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող է դիտարկվել նաև սկզբնական հումքի բաղադրության և ուղեկցող հանքային բաղադրիչների ազդեցությունը վերջնական արդյունքի վրա, քանի որ բնական հումքի անհամասեռությունը կարող է փոփոխել փոխազդեցությունների ընթացքը և ստացվող նյութի հատկությունները։ Առանձին նշանակություն ունի նպատակային բյուրեղային փուլի ստացման արդյունավետության գնահատումը՝ կառուցվածքային գործոնների հետ համադրությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե սկզբնական նյութի որ հատկանիշներն են առավել էական վերջնական արտադրանքի ձևավորման համար։ Աշխատությունն ունի նաև նյութագիտական նշանակություն, քանի որ վոլաստոնիտային նյութերը հետաքրքրություն են ներկայացնում կերամիկական, կոմպոզիտային և այլ անօրգանական նյութերի մշակման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է անօրգանական քիմիայի, հանքային հումքի վերամշակման, նյութագիտության և ֆիզիկաքիմիական վերլուծության մոտեցումները՝ բնական սիլիկատային հումքից ստացված ամորֆ նյութերի կառուցվածքի և դրանց հետագա փուլային փոխակերպումների միջև կապերը բացահայտելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի առաջին կեսը հայկական միջավայրում ձիթհանության՝ բուսական յուղի ստացման ավանդական արտադրության պատմամշակութային, տնտեսական և ազգագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ձիթհանների կառուցվածքը, դրանց տարածվածությունը, արտադրական գործընթացների կազմակերպումը, օգտագործվող հումքի տեսակները և տվյալ արհեստի տեղը գյուղական ու քաղաքային տնտեսության համակարգում են։ Ձիթհանությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես սննդամթերքի արտադրության առանձին ճյուղ, այլև որպես նյութական մշակույթի բաղադրիչ, որի միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել աշխատանքի կազմակերպման, տեխնիկական գիտելիքների, տնտեսական հարաբերությունների և կենցաղային պահանջմունքների փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ավանդական ձիթհանների ճարտարապետական ու տեխնիկական կառուցվածքին, արտադրական տարածքի կազմակերպմանը, հումքի մշակման համար կիրառվող սարքավորումներին և աշխատանքի բաժանման ձևերին։ Քննվում են տարբեր շրջաններում օգտագործվող յուղատու բույսերի և դրանց վերամշակման ավանդույթների առանձնահատկությունները, ինչպես նաև տեղական բնական պայմանների ու գյուղատնտեսական մասնագիտացման ազդեցությունը արտադրության տարածքային տարբերությունների վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ձիթհանության տնտեսական նշանակության ուսումնասիրությունը՝ կապված տեղական շուկաների, ապրանքափոխանակության, տնային տնտեսությունների պահանջարկի և արհեստավորական արտադրության հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու նաև XIX–XX դարերի սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությանը ավանդական արտադրության վրա, երբ մեքենայացված տեխնոլոգիաների և արդյունաբերական արտադրանքի տարածումը աստիճանաբար փոխում էր հին արտադրական ձևերի նշանակությունն ու կիրառության շրջանակը։ Ազգագրական տեսանկյունից կարող են ուսումնասիրվել ձիթհանների հետ կապված մասնագիտական բառապաշարը, աշխատանքային սովորույթները, տեղական անվանումները և համայնքային հիշողության մեջ պահպանված տեղեկությունները։ Աղբյուրագիտական հիմք կարող են ծառայել պատմական նկարագրությունները, ազգագրական գրառումները, արխիվային փաստաթղթերը, լուսանկարները, նյութական մշակույթի պահպանված նմուշները և դաշտային հետազոտությունների տվյալները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հայկական ավանդական արտադրական մշակույթի կարևոր բնագավառներից մեկի պատմական պատկերը և բացահայտելու դրա տեխնոլոգիական, սոցիալ-տնտեսական ու մշակութային նշանակությունը հայ ժողովրդի նյութական ժառանգության համատեքստում։

Աշխատությունը նվիրված է Բաթումի և Կարսի մարզերում հողային հարաբերությունների ձևավորման, հողատիրության կառուցվածքի և ագրարային քաղաքականության պատմական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում հողի սեփականության, օգտագործման և բաշխման այն առանձնահատկություններն են, որոնք ձևավորվել էին տարածաշրջանի քաղաքական պատկանելության փոփոխությունների, վարչական վերակազմավորումների և տարբեր իրավական համակարգերի փոխազդեցության պայմաններում։ Քննվում են պետական, մասնավոր և համայնքային հողատիրության ձևերը, գյուղացիական տնտեսությունների հողօգտագործման հնարավորությունները, հողային իրավունքների հաստատման ու գրանցման խնդիրները և դրանց կապը պետական կառավարման քաղաքականության հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ սահմանային այս տարածքներում հողային հարցը սերտորեն կապված էր բնակչության սոցիալական ու տնտեսական դրության, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման, բնակեցման գործընթացների և ժողովրդագրական փոփոխությունների հետ։ Տարբեր համայնքների ավանդական հողօգտագործման ձևերի և նոր վարչաիրավական կարգավորումների միջև առաջացած հակասությունները դիտարկվում են որպես ագրարային հարաբերությունների զարգացման կարևոր գործոն։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել հարկային պարտավորությունների, հողաչափության, հողային վեճերի, արոտավայրերի և վարելահողերի օգտագործման, ինչպես նաև գյուղական համայնքների տնտեսական պայմանների ուսումնասիրությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նախկինում գործող հողային կարգերի և հետագա վարչական համակարգի միջև իրավական շարունակականության ու փոփոխությունների վերլուծությունը, քանի որ քաղաքական իշխանության փոփոխությունը միշտ չէ, որ անմիջապես վերացնում էր տեղական սովորույթներն ու սեփականության նախկին ձևերը։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից կարևոր նշանակություն կարող են ունենալ վարչական փաստաթղթերը, վիճակագրական նյութերը, հողային հաշվառման տվյալները, իրավական ակտերը և տեղական կառավարման մարմինների գրագրությունը։ Դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն պետական քաղաքականությունը, այլև դրա գործնական ազդեցությունը գյուղական բնակչության առօրյա տնտեսական կյանքի վրա։ Հողային հարաբերությունների ուսումնասիրությունը միաժամանակ հնարավորություն է տալիս ավելի լայնորեն հասկանալու տարածաշրջանի սոցիալական կառուցվածքը, գյուղատնտեսական տնտեսությունը և պետական կառավարման առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը կարևոր աղբյուր է Հարավային Կովկասի ագրարային պատմության համար՝ բացահայտելով հողային սեփականության, գյուղացիական հողօգտագործման, վարչական քաղաքականության և տարածաշրջանային սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների փոխկապակցվածությունը։

Աշխատությունը նվիրված է ճկուն արտադրական համակարգերում մետաղահատ շեղբավոր գործիքների աշխատանքային ռեսուրսի առավել արդյունավետ օգտագործման տեսական, տեխնոլոգիական և կազմակերպական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում գործիքի մաշվածության, աշխատունակության պահպանման, փոխարինման ժամանակի ընտրության և արտադրական գործընթացի ընդհանուր արդյունավետության միջև փոխկապակցվածությունն է։ Ճկուն արտադրության պայմաններում, որտեղ սարքավորումները կարող են ավտոմատացված կերպով կատարել տարբեր տեսակի մշակման գործողություններ և արագ անցնել մի արտադրատեսակից մյուսին, կտրող գործիքի վիճակի ճիշտ գնահատումը կարևոր նշանակություն ունի համակարգի անընդհատ և հուսալի աշխատանքի համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գործիքի մաշվածության վրա ազդող գործոնների վերլուծությանը, այդ թվում՝ մշակվող նյութի հատկություններին, կտրման պայմաններին, տեխնոլոգիական գործողությունների հաջորդականությանը և սարքավորման աշխատանքային ռեժիմների փոփոխությանը։ Քննվում են գործիքի մնացորդային ռեսուրսի գնահատման և կանխատեսման մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս խուսափել ինչպես չափազանց վաղ փոխարինումից, այնպես էլ սահմանային մաշվածությունից հետո աշխատանքի շարունակման հետևանքով առաջացող արտադրական խնդիրներից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գործիքի վիճակի վերահսկումը արտադրական գործընթացի ընթացքում՝ տարբեր չափողական և տեղեկատվական ցուցանիշների օգտագործմամբ։ Նման վերահսկողությունը կարող է ինտեգրվել ավտոմատացված կառավարման համակարգերին և օգտագործվել տեխնոլոգիական գործընթացի վերաբերյալ որոշումների ընդունման համար։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են նաև գործիքային տնտեսության կազմակերպումը, անհրաժեշտ գործիքների պահուստի կառավարումը, մեքենաների պարապուրդների նվազեցումը և գործիքի փոխարինման գործողությունների համաձայնեցումը արտադրական պլանի հետ։ Օպտիմալացման խնդիրը դիտարկվում է մի քանի չափանիշների համադրությամբ՝ արտադրողականություն, մշակման որակ, գործիքի օգտագործման աստիճան, սարքավորումների բեռնվածություն և արտադրական ծախսեր։ Ճկուն արտադրական համակարգերի առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարևորվում է գործիքի մասին տվյալների շարունակական հավաքագրումը և դրանց օգտագործումը կառավարման ալգորիթմներում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մետաղների կտրման տեսության, մեքենաշինական տեխնոլոգիայի, արտադրական ավտոմատացման և օպտիմալ կառավարման մոտեցումները՝ կտրող գործիքների աշխատանքային ներուժի առավել լիարժեք օգտագործման և ճկուն արտադրության տեխնիկատնտեսական արդյունավետության բարձրացման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է բերանի խոռոչի կանդիդոզի և աղիքային միկրոֆլորայի հավասարակշռության խանգարումների կլինիկական ու մանրէաբանական առանձնահատկությունների, դրանց հնարավոր փոխկապակցվածության, ինչպես նաև բուժական և կանխարգելիչ մոտեցումների գիտական գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում Candida ցեղի սնկերի պայմանական ախտածին ակտիվության դրսևորումները և օրգանիզմի մանրէային էկոհամակարգերի փոփոխություններն են՝ հաշվի առնելով տեղային ու ընդհանուր գործոնների ազդեցությունը։ Քննվում են հիվանդության ընթացքի առանձնահատկությունները, կլինիկական դրսևորումների և լաբորատոր տվյալների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնք կարող են նպաստել բնական միկրոբային հավասարակշռության փոփոխությանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բերանի խոռոչի և աղեստամոքսային համակարգի միկրոբիոտայի վիճակի համեմատական գնահատմանը՝ պարզելու համար, թե դրանց փոփոխությունները ինչպիսի կապեր կարող են ունենալ կլինիկական պատկերի հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է տարբերակիչ ախտորոշման և մանրէաբանական հետազոտությունների նշանակությունը, քանի որ համապատասխան միկրոօրգանիզմների հայտնաբերումը ինքնին միշտ չէ, որ հավասարազոր է ակտիվ հիվանդության առկայությանը։ Բուժման հարցերը դիտարկվում են համալիր մոտեցման շրջանակում՝ շեշտադրելով պատճառային և նպաստող գործոնների գնահատման, անհատական կլինիկական պատկերի և մասնագիտական վերահսկողության նշանակությունը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է կանխարգելման դերը՝ կապված բերանի խոռոչի առողջության պահպանման, ռիսկի գործոնների վերահսկման և միկրոբային հավասարակշռության խանգարումների ժամանակին հայտնաբերման հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում բուժման արդյունավետության գնահատումը կլինիկական և լաբորատոր ցուցանիշների համադրությամբ, ինչը հնարավորություն է տալիս հետևելու հիվանդության ընթացքի փոփոխություններին և կրկնության հնարավորությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև իմունային վիճակի, ուղեկցող հիվանդությունների և որոշ դեղորայքային ազդեցությունների նշանակությանը՝ որպես միկրոբիոտայի փոփոխության և կանդիդոզի զարգացման հետ կապված գործոններ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է ստոմատոլոգիայի, բժշկական մանրէաբանության, գաստրոէնտերոլոգիայի և կլինիկական ախտորոշման մոտեցումները՝ բերանի խոռոչի սնկային ախտահարումների և աղիքային միկրոբիոտայի խանգարումների կլինիկական նշանակությունն ու փոխհարաբերությունները համալիր կերպով գնահատելու նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է հանրային նշանակություն ունեցող կազմակերպությունների ֆինանսական հաշվետվությունների աուդիտի կազմակերպման, իրականացման և որակի ապահովման հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսական և իրավական միջավայրի համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն կազմակերպությունների աուդիտի առանձնահատկություններն են, որոնց գործունեությունը տնտեսական և հասարակական տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունի և որոնց ֆինանսական տեղեկատվության արժանահավատությունը հետաքրքրում է շահառուների լայն շրջանակի՝ ներդրողների, վարկատուների, պետական մարմինների և այլ օգտագործողների։ Քննվում են անկախ աուդիտի դերը, աուդիտորի մասնագիտական պատասխանատվությունը, անկախության և օբյեկտիվության ապահովման սկզբունքները, ինչպես նաև աուդիտորական ապացույցների բավարարության ու համապատասխանության գնահատման հարցերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ֆինանսական հաշվետվություններում էական խեղաթյուրումների ռիսկերի բացահայտմանը, կազմակերպությունների ներքին վերահսկողության համակարգերի գնահատմանը և աուդիտորական ընթացակարգերի արդյունավետ պլանավորմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է աուդիտի որակի վերահսկողությունը, քանի որ հանրային նշանակություն ունեցող կազմակերպությունների դեպքում աուդիտորական եզրակացության նկատմամբ վստահությունը կապված է ֆինանսական շուկաների թափանցիկության և հաշվետվողականության հետ։ Դիտարկվում են մասնագիտական էթիկայի պահանջները, շահերի բախման հնարավոր իրավիճակները, աուդիտորական և ոչ աուդիտորական ծառայությունների համատեղման հետ կապված խնդիրները և աուդիտորական կազմակերպությունների անկախության պահպանման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում է նաև միջազգային աուդիտորական ստանդարտների և ներպետական կարգավորման փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելու դրանց կիրառման ընթացքում առաջացող կազմակերպական ու մեթոդաբանական դժվարությունները։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ աուդիտորների մասնագիտական պատրաստվածությանը, շարունակական կրթությանը, վերահսկողության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներին և աուդիտի ոլորտում հանրային վստահության ամրապնդման միջոցներին։ Թվային հաշվապահական համակարգերի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների տարածման պայմաններում կարևոր են դառնում նաև էլեկտրոնային տվյալների արժանահավատության, տեղեկատվական ռիսկերի և աուդիտում տեխնոլոգիական գործիքների կիրառման հարցերը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է աուդիտի տեսության, հաշվապահական հաշվառման, ֆինանսական վերահսկողության և կորպորատիվ կառավարման մոտեցումները՝ բացահայտելով հանրային նշանակություն ունեցող կազմակերպությունների աուդիտի արդյունավետության, անկախության և որակի բարձրացման հիմնական ուղղությունները։

Աշխատությունը նվիրված է ցածր ինտենսիվությամբ գերբարձր հաճախականության էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ազդեցության ուսումնասիրությանը Escherichia coli բակտերիաների կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ոչ իոնացնող էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների և մանրէային բջիջների կենսագործունեության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների բացահայտումն է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ փոքր ինտենսիվության պայմաններում դիտվող փոփոխությունները կարող են կապված լինել ոչ միայն ջերմային, այլև բջջային համակարգերի ավելի բարդ արձագանքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բակտերիաների աճի և բազմացման ընդհանուր ցուցանիշների, նյութափոխանակային ակտիվության, բջջային թաղանթի գործառութային վիճակի և միջավայրային փոփոխությունների նկատմամբ արձագանքի գնահատմանը։ Մանրէային մոդելային համակարգի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու էլեկտրամագնիսական գործոնի և կենդանի բջջի փոխազդեցության ընդհանուր օրինաչափությունները՝ համեմատելով ազդեցության ենթարկված և համապատասխան վերահսկիչ խմբերի կենսաբանական բնութագրերը։ Կարևորվում է ճառագայթման հաճախականության, ինտենսիվության և ազդեցության տևողության նման ֆիզիկական գործոնների և կենսաբանական արձագանքի միջև կապերի տեսական վերլուծությունը՝ առանց յուրաքանչյուր դիտվող փոփոխություն ուղղակի պատճառահետևանքային ազդեցություն համարելու։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բջջային հարմարվողական արձագանքներին, օքսիդավերականգնողական գործընթացների հնարավոր փոփոխություններին և մանրէային պոպուլյացիայի ընդհանուր կենսունակության գնահատմանը։ Առանձին նշանակություն ունի արդյունքների վերարտադրելիության և վիճակագրական հիմնավորվածության հարցը, քանի որ թույլ ինտենսիվությամբ ֆիզիկական ազդեցությունների կենսաբանական հետևանքների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է տարբերակել իրական օրինաչափությունները բնական կենսաբանական տատանումներից և փորձարարական պայմանների ազդեցությունից։ Նման հետազոտությունները գտնվում են կենսաֆիզիկայի, մանրէաբանության և էլեկտրամագնիսական կենսաբանության հատման տիրույթում և կարող են նպաստել ոչ իոնացնող ճառագայթման ու կենսաբանական համակարգերի փոխազդեցության մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպատակաուղղված է ֆիզիկական միջավայրի և մանրէային բջիջների միջև փոխազդեցությունների ուսումնասիրմանը՝ էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների նկատմամբ բակտերիաների արձագանքի առանձնահատկությունները գիտականորեն գնահատելու համար։

Հրատարակությունը ներկայացնում է Եվպատորիայում գործող հայկական բարեգործական ընկերության վարչության մեկ տարվա գործունեության պաշտոնական ամփոփումը և արժեքավոր սկզբնաղբյուր է XX դարի սկզբի հայ համայնքային կյանքի, բարեգործական նախաձեռնությունների ու հասարակական ինքնակազմակերպման ուսումնասիրության համար։ Փաստաթղթում արտացոլվում են կազմակերպության գործունեության հիմնական ուղղությունները, վարչական աշխատանքը, անդամների մասնակցությունը, իրականացված բարեգործական ծրագրերը և ֆինանսական միջոցների օգտագործման ընդհանուր պատկերը։ Նման հաշվետվություններում կարևոր տեղ էին զբաղեցնում կազմակերպության եկամուտների և ծախսերի վերաբերյալ տվյալները, նվիրատվությունների ու անդամավճարների հաշվառումը, օգնություն ստացած անձանց կամ հաստատությունների մասին տեղեկությունները և վարչության ընդունած որոշումների ներկայացումը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու, թե համայնքային բարեգործությունը ինչպիսի կազմակերպական ձևերով էր իրականացվում և հասարակական աջակցության ինչ մեխանիզմներ էին գործում տվյալ ժամանակաշրջանում։ Ընկերության անվանակոչումը Ամենայն հայոց կաթողիկոս Մկրտիչ Խրիմյանի՝ Հայրիկի հիշատակով, ընդգծում է նրա կերպարի հասարակական և խորհրդանշական նշանակությունը հայկական միջավայրում և բարեգործական գործունեությունը կապում ազգային ու մշակութային հիշողության հետ։ Փաստաթուղթը կարող է տեղեկություններ պարունակել նաև կազմակերպության ժողովների, վարչության կազմի, անդամակցության, ֆինանսական հաշվեկշռի և համայնքային նախաձեռնությունների մասին, ինչի շնորհիվ այն կարևոր նյութ է հասարակական կազմակերպությունների պատմության վերականգնման համար։ Առանձնահատուկ արժեք ունի Եվպատորիայի հայկական համայնքի սոցիալական կյանքի ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ պաշտոնական հաշվետվության միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել համայնքի ներքին կազմակերպվածության, փոխօգնության ավանդույթների և հասարակական ակտիվության վերաբերյալ։ Միաժամանակ այն կարող է օգտագործվել բարեգործության պատմության, հայկական սփյուռքի սոցիալական հաստատությունների և Ռուսական կայսրության տարածքում գործող հայկական հասարակական կառույցների ուսումնասիրության համար։ Ֆինանսական ու վարչական տվյալների համադրումը այլ ժամանակաշրջանների նմանատիպ հաշվետվությունների հետ հնարավորություն է տալիս հետևելու կազմակերպության գործունեության փոփոխություններին և բարեգործական առաջնահերթությունների զարգացմանը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը փաստագրական նշանակություն ունեցող աղբյուր է, որը միավորում է համայնքային պատմության, հասարակական կազմակերպությունների գործունեության, բարեգործության և հայկական մշակութային հիշողության վերաբերյալ արժեքավոր տեղեկություններ։

Հրատարակությունը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի տարեկան տեղեկագիր է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է 2011 թվականի ընթացքում հրատարակված կամ համապատասխան գրադարանային և տեղեկատվական հավաքածուներում գրանցված նոր գրականության վերաբերյալ տվյալներ։ Այն նախատեսված է նոր հրատարակությունների մասին օպերատիվ և ամբողջական տեղեկություն տրամադրելու համար՝ հնարավորություն տալով ընթերցողներին, գրադարանավարներին, մատենագետներին, հետազոտողներին և այլ շահագրգիռ անձանց հետևելու տվյալ տարվա հրատարակչական արտադրանքի հիմնական հոսքին։ Նյութերը կարող են դասակարգվել ըստ գիտության, մշակույթի, կրթության, հասարակական կյանքի, տեխնիկայի, տնտեսագիտության, գրականության և այլ թեմատիկ բաժինների՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ հրատարակությունների որոնումն ու ընտրությունը։ Յուրաքանչյուր մատենագիտական գրառում սովորաբար ներառում է հրատարակությունը նույնականացնելու համար անհրաժեշտ հիմնական տվյալներ՝ հեղինակի կամ կազմողի անունը, գրքի անվանումը, հրատարակության վայրը, հրատարակիչը, թվականը, ծավալը և այլ մատենագիտական տեղեկություններ՝ տվյալ տեղեկագրում ընդունված նկարագրության սկզբունքներին համապատասխան։ Տարեկան ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս մեկ ամբողջության մեջ դիտարկել համապատասխան ժամանակահատվածի նոր գրքային արտադրանքը և բացահայտել տարբեր բնագավառներում հրատարակչական ակտիվության ընդհանուր ուղղությունները։ Տեղեկագիրը գործնական նշանակություն ունի գրադարանային հավաքածուների համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման, թեմատիկ որոնումների և մասնագիտական տեղեկատվության տարածման համար։ Այն կարող է օգտագործվել նաև հրատարակչական գործունեության պատմության ուսումնասիրության ժամանակ՝ որպես տվյալ տարվա գրքային արտադրանքի վերաբերյալ փաստագրական աղբյուր։ Մատենագիտական տվյալների համակարգված ներկայացումը նպաստում է հրատարակությունների նույնականացմանը, որոնմանը և հետագա ուսումնասիրությանը՝ միաժամանակ ապահովելով նոր գրականության մասին տեղեկատվության պահպանությունն ու տարածումը։ Նման տեղեկագրերը կարևոր դեր ունեն ազգային և մասնագիտական մատենագիտության զարգացման գործում, քանի որ ստեղծում են որոշակի ժամանակաշրջանի հրատարակչական ժառանգությունը փաստագրող տեղեկատվական շերտ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ծառայում է որպես 2011 թվականի նոր գրքերի վերաբերյալ կողմնորոշիչ և տեղեկատու աղբյուր՝ համադրելով ընթացիկ մատենագիտական հաշվառման, գրադարանային տեղեկատվության և հրատարակչական արտադրանքի համակարգման գործառույթները։

Աշխատությունը նվիրված է V–XII դարերում հայոց տոմարական համակարգի վերաբերյալ ձևավորված մեկնությունների պատմական և աղբյուրագիտական ուսումնասիրությանը՝ միջնադարյան հայկական ժամանակագրական գիտելիքի զարգացման համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրավոր սկզբնաղբյուրներն են, որոնցում պահպանվել են տարվա կառուցվածքի, ամիսների և օրերի հաշվարկի, տոմարական շրջանների, շարժական ու անշարժ տոների, թվականների համապատասխանեցման և ժամանակի հաշվարկման այլ խնդիրների վերաբերյալ տեղեկություններ։ Տոմարական մեկնությունները դիտարկվում են ոչ միայն որպես գործնական հաշվարկների համար նախատեսված նյութեր, այլև որպես միջնադարյան գիտական մտքի կարևոր արտահայտություններ, որոնց միջոցով հնարավոր է բացահայտել ժամանակի ընկալման, աստղագիտական գիտելիքների և եկեղեցական ժամանակագրության փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր հեղինակների և ձեռագրական ավանդույթների մեջ պահպանված տոմարագիտական պատկերացումների համեմատությանը, դրանց ձևավորման պատմական պայմաններին և ժամանակի ընթացքում կատարված փոփոխություններին։ Աղբյուրագիտական քննությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու տեքստերի ծագումը, փոխադարձ կապերը, հնարավոր խմբագրումները և հետագա ընդօրինակումների ընթացքում առաջացած տարբերությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայկական տոմարական համակարգի հարաբերակցությունը հարևան և քրիստոնեական այլ ժամանակագրական ավանդույթների հետ, քանի որ միջնադարյան հեղինակները ժամանակի հաշվարկման խնդիրները հաճախ դիտարկել են ավելի լայն գիտական ու եկեղեցական միջավայրում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են քննվել նաև տոմարական բարեփոխումների անհրաժեշտության վերաբերյալ պատկերացումները, տարբեր թվագրական համակարգերի համապատասխանեցման եղանակները և պատմական իրադարձությունների թվականները ճշգրտելու համար կիրառված հաշվարկային սկզբունքները։ Տոմարական նյութերի վերլուծությունը կարևոր նշանակություն ունի պատմական սկզբնաղբյուրների ճիշտ թվագրման համար, քանի որ միջնադարյան տարեգրություններում, հիշատակարաններում և այլ գրավոր հուշարձաններում հանդիպող թվականների մեկնաբանությունը հաճախ պահանջում է տվյալ ժամանակաշրջանի տոմարական համակարգերի իմացություն։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հետևելու Հայաստանում մաթեմատիկական և աստղագիտական գիտելիքների զարգացման որոշ դրսևորումներին և դրանց կիրառությանը ժամանակագրության բնագավառում։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է տոմարագիտության, պատմագիտության, ձեռագրագիտության և աղբյուրագիտության մեթոդները՝ միջնադարյան հայկական տոմարական մեկնությունների ձևավորման, փոխանցման և պատմագիտական արժեքի համակարգված բացահայտման նպատակով։

Աշխատությունը նվիրված է առողջապահության ոլորտում անձի վերաբերյալ գաղտնի տեղեկությունների քրեաիրավական պաշտպանության տեսական և կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ բժշկական գործունեության, անձնական կյանքի անձեռնմխելիության և իրավական պատասխանատվության փոխհարաբերությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում այն տեղեկությունների իրավական բնույթի պարզաբանումն է, որոնք բուժօգնության դիմելու, առողջական վիճակի, ախտորոշման, հետազոտությունների, բուժման կամ բժշկական սպասարկման ընթացքում հայտնի են դառնում համապատասխան մասնագետներին և ենթակա են գաղտնիության պահպանման։ Քննվում են գաղտնի տեղեկատվության պաշտպանության իրավական հիմքերը, դրա պահպանման պարտականություն ունեցող անձանց շրջանակը, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց առկայության դեպքում նման տեղեկությունների ապօրինի հավաքումը, օգտագործումը կամ հրապարակումը կարող է առաջացնել քրեական պատասխանատվություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հանցակազմի իրավաբանական հատկանիշների վերլուծությանը՝ իրավական պաշտպանության օբյեկտի, արարքի դրսևորման ձևերի, պատասխանատվության ենթակա սուբյեկտների և մեղքի առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Կարևորվում է քրեական պատասխանատվության և իրավական պաշտպանության այլ միջոցների՝ քաղաքացիաիրավական, վարչական ու կարգապահական պատասխանատվության սահմանազատումը, քանի որ գաղտնիության յուրաքանչյուր խախտում ինքնին պարտադիր չէ, որ ունենա քրեաիրավական բնույթ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև այն իրավաչափ բացառությունները, երբ առողջապահական տեղեկությունների փոխանցումը կարող է թույլատրվել օրենքով սահմանված հիմքերի առկայության դեպքում՝ հաշվի առնելով անձի իրավունքների և հանրային նշանակություն ունեցող շահերի հավասարակշռման անհրաժեշտությունը։ Ժամանակակից առողջապահության թվայնացման պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում էլեկտրոնային բժշկական գրառումների, տեղեկատվական համակարգերի և տվյալների փոխանցման ընթացքում գաղտնիության ապահովման իրավական խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ներպետական իրավակարգավորումների և միջազգային իրավական չափանիշների փոխհարաբերությանը՝ ուսումնասիրելով անձնական կյանքի, առողջապահական տվյալների և մասնագիտական գաղտնիքի պաշտպանության ընդհանուր սկզբունքները։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը բժշկական գաղտնիքի պահպանումը դիտարկում է որպես հիվանդի իրավունքների, բժշկական մասնագիտության նկատմամբ վստահության և անձնական կյանքի պաշտպանության կարևոր երաշխիք՝ միաժամանակ վերլուծելով այն սահմանները, որոնց դեպքում պետության քրեաիրավական միջամտությունը կարող է կիրառվել գաղտնիության առավել լուրջ խախտումների նկատմամբ։

Աշխատությունը նվիրված է արտաքին առևտրային սահմանափակումների մեղմացման և միջազգային շուկաների նկատմամբ տնտեսության բացության փոփոխության ազդեցության ուսումնասիրությանը գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման, ոլորտային աճի և մրցունակության տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում առևտրային քաղաքականության գործիքների՝ մաքսատուրքերի, ներմուծման սահմանափակումների, արտահանման պայմանների և այլ կարգավորումների փոփոխության ու գյուղատնտեսության հիմնական տնտեսական ցուցանիշների միջև կապերի բացահայտումն է։ Քննվում է, թե արտաքին առևտրի ավելի ազատ պայմանները ինչպես կարող են անդրադառնալ գյուղատնտեսական արտադրանքի արտադրության ծավալների, ներքին գների, արտահանման և ներմուծման կառուցվածքի, արտադրողների եկամուտների, ներդրումային ակտիվության և ռեսուրսների բաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հանգամանքին, որ առևտրային բացության ազդեցությունը տարբեր ենթաճյուղերի և արտադրողների համար կարող է միատեսակ չլինել․ արտահանման ներուժ ունեցող արտադրությունները կարող են ստանալ արտաքին շուկաների ընդլայնման հնարավորություններ, մինչդեռ ներմուծման հետ անմիջական մրցակցության մեջ գտնվող արտադրողները կարող են բախվել նոր տնտեսական ճնշումների։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում է գյուղատնտեսության առանձնահատուկ բնույթը՝ պայմանավորված բնական և կլիմայական գործոններով, ջրային ու հողային ռեսուրսների սահմանափակությամբ, արտադրության սեզոնայնությամբ և պարենային ապահովության նշանակությամբ։ Տնտեսական վերլուծության միջոցով հնարավոր է գնահատել առևտրի բացության ցուցանիշների և ոլորտային աճի միջև վիճակագրական կապերը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով ներդրումները, զբաղվածությունը, արտադրողականությունը, կապիտալի կուտակումը և այլ մակրոտնտեսական գործոններ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև միջազգային մրցակցության ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ արտաքին շուկաների հետ ինտեգրումը կարող է խթանել տեխնոլոգիական արդիականացումը և արտադրողականության բարձրացումը, սակայն դրա արդյունքները կախված են տնտեսության կառուցվածքից և տեղական արտադրողների հարմարվողական հնարավորություններից։ Աշխատությունը կարող է դիտարկել նաև պետական աջակցության և առևտրային քաղաքականության փոխհարաբերությունը՝ բացահայտելով, թե ինչպես կարելի է ոլորտի զարգացման նպատակները համադրել միջազգային տնտեսական կապերի ընդլայնման հետ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է միջազգային առևտրի տեսության, ագրարային տնտեսագիտության և տնտեսաչափական վերլուծության մոտեցումները՝ բացահայտելու առևտրային քաղաքականության փոփոխությունների և գյուղատնտեսական ոլորտի երկարաժամկետ զարգացման միջև առկա տնտեսական փոխկապակցվածությունները։