Գրիգոր Նարեկացու «Մատեան ողբերգութեան» երկի՝ Մկրտիչ Խերանյանի և Վազգեն Գևորգյանի թարգմանությունները

Лингвистика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է ժամանակի բառիմաստային կարգի հոգելեզվաբանական դրսևորումների համեմատական վերլուծությանը գերմաներեն և հայերեն լեզուներում՝ կենտրոնանալով այն վրա, թե ինչպես տարբեր լեզուներում ընկալվում, կազմակերպվում և արտացոլվում է ժամանակի երևույթը բառապաշարային և հոգեբանական մակարդակներում։ Աշխատությունը վերլուծում է ժամանակի ընդգծման, անցյալի, ներկայի և ապագայի կատեգորիաների բառային ու քերականական արտահայտումները, անդրադառնում դրանց մտավոր-հոգեբանական ընկալմանը, իմաստային շերտավորմանը և մետաֆորիկ օգտագործմանը երկլեզու համեմատության մեջ։ Ուսումնասիրությունն ընդգրկում է այն ռազմավարությունները, որոնց միջոցով խոսողը ժամանակը ներկայացնում է բառերի միջոցով, ինչպես նաև ազդեցությունը լեզվական մշակույթի և տրամաբանության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակի ընկալման հոգեբանական և կոգնիտիվ բաղադրիչներին, ինչն օգնում է բացահայտել տարբեր լեզուներում մտածողության առանձնահատկությունները, ժամանակային տրամաբանության մոդելները և լեզվաբանական մշակույթի ազդեցությունը հոգելեզվաբանական պրոցեսների վրա։ Աշխատությունը կարող է ծառայել թե լեզվաբանական, թե հոգեբանական հետազոտությունների համար՝ նպաստելով լեզվական կոգնիտիվ մեխանիզմների խորքային հասկացմանը և համեմատական լեզվաբանության զարգացմանը։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան Կովկասի տարածքում սրբության ընկալումների, գենդերային հարաբերությունների և իշխանության ձևերի փոխկապակցված ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով կրոնական ինստիտուտների, սոցիալական կառուցվածքների և քաղաքական իշխանության միջև փոխազդեցությունները։ Գրքում վերլուծվում է, թե ինչպես են սրբության գաղափարները ձևավորել հասարակական նորմերը և լեգիտիմացրել իշխանության տարբեր ձևեր՝ ինչպես աշխարհիկ, այնպես էլ եկեղեցական կառույցներում՝ Caucasus տարածաշրջանի բազմամշակութային միջավայրում։ Հեղինակը դիտարկում է նաև գենդերային դերերի պատմական կառուցումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տղամարդկային և կանացի դերակատարումները ձևավորվել կրոնական ավանդույթների, իրավական նորմերի և սոցիալական պրակտիկաների ազդեցության ներքո։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իշխանության սրբազանացման մեխանիզմներին՝ ինչպես եկեղեցական հեղինակությունները և արքունական ինստիտուտները օգտագործել են սրբության գաղափարը քաղաքական և սոցիալական վերահսկողության համար։ Աշխատությունում համեմատական մոտեցմամբ ուսումնասիրվում են նաև Armenia և հարակից միջնադարյան քաղաքական ու մշակութային միավորների փորձառությունները՝ ընդգծելով տարածաշրջանային փոխազդեցությունները և քրիստոնեական ու տեղական ավանդույթների խաչմերուկները։ Նյութը հիմնված է պատմական աղբյուրների, կրոնագիտական տեքստերի և ժամանակակից միջնադարագիտական հետազոտությունների վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սրբության, գենդերի և իշխանության փոխկապակցված դինամիկան միջնադարյան հասարակություններում։

Лингвистика

Այս թեման վերաբերում է անգլերեն գիտական խոսքում լեզվական տնտեսման (linguistic economy) երևույթին, որտեղ ուսումնասիրվում են գիտական հաղորդակցության մեջ լեզվի առավել արդյունավետ, սեղմ և տեղեկատվական արտահայտման սկզբունքները։ Հետազոտության կենտրոնում է այն, թե ինչպես է գիտական անգլերենը ձևավորում կառուցվածքային և բառապաշարային մեխանիզմներ՝ նվազագույն լեզվական միջոցներով առավելագույն տեղեկատվություն փոխանցելու համար՝ պահպանելով ճշգրտությունը, միանշանակությունը և տրամաբանական հստակությունը։ Լեզվական տնտեսման դրսևորումները գիտական խոսքում արտահայտվում են տերմինաբանության խտացմամբ, կարճ և ստանդարտացված շարահյուսական կառուցվածքների կիրառմամբ, պասիվ ձևերի ու անվանական կոնստրուկցիաների հաճախականությամբ, ինչպես նաև հապավումների, սիմվոլների և ֆորմալացված լեզվական միավորների լայն օգտագործմամբ։ Այս գործընթացը պայմանավորված է գիտական հաղորդակցության հիմնական նպատակով՝ տեղեկատվության օբյեկտիվ, ճշգրիտ և արագ փոխանցմամբ՝ առանց ավելորդ լեզվական բեռի։

Психология

Այս գիտական-մանկավարժական աշխատանքը նվիրված է հոգեբանական օտարացման երևույթի ուսումնասիրությանը՝ որպես երեխա-ծնող և աշակերտ-մանկավարժ հարաբերությունների խաթարման հիմնական պատճառներից մեկի։ Գրքում վերլուծվում է հոգեբանական օտարացման էությունը՝ որպես անձերի միջև էմոցիոնալ կապի թուլացում, փոխըմբռնման նվազում և հաղորդակցական խզում, որը կարող է ձևավորվել ինչպես ընտանիքում, այնպես էլ կրթական միջավայրում։ Հեղինակը ներկայացնում է օտարացման առաջացման հոգեբանական, սոցիալական և մանկավարժական գործոնները՝ ընդգծելով դաստիարակության ոճերի, հաղորդակցման որակի, հեղինակության կառուցման և հուզական աջակցության դերի նշանակությունը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխա-ծնող և աշակերտ-մանկավարժ հարաբերությունների վրա ազդող կոնֆլիկտային իրավիճակներին, ինչպես նաև վստահության և փոխադարձ հարգանքի բացակայության հետևանքներին։ Ներկայացվում են հոգեբանական օտարացման հաղթահարման ուղիներ՝ ներառյալ արդյունավետ հաղորդակցման հմտությունների զարգացումը, հուզական ինտելեկտի բարձրացումը, ընտանեկան և դպրոցական համագործակցության ամրապնդումը և կանխարգելիչ մանկավարժական մոտեցումների կիրառումը։ Գիրքը նախատեսված է հոգեբանների, մանկավարժների, սոցիալական աշխատողների, ծնողների, ուսանողների և կրթական միջավայրի բարելավմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենում ընդմիջարկությունների լեզվական բնույթի, գործառույթների, կառուցվածքային առանձնահատկությունների և կիրառության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ընդմիջարկությունները դիտարկվում են որպես խոսքի կառուցվածքում առանձնահատուկ դեր ունեցող միավորներ, որոնք կարող են արտահայտել խոսողի վերաբերմունքը, զգացմունքային վիճակը, մտքի ընթացքի ընդհատումը, շեշտադրումը կամ հաղորդակցական այլ նպատակներ։ Ուսումնասիրվում են դրանց ձևավորման և գործածության առանձնահատկությունները, խոսքի մեջ ունեցած դիրքը, կապը նախադասության մյուս անդամների և կառուցվածքային բաղադրիչների հետ, ինչպես նաև դրանց արտահայտչական ու ոճական նշանակությունը։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում ընդմիջարկությունների տարբեր տեսակների և դրսևորումների դասակարգմանը՝ հաշվի առնելով դրանց իմաստային, շարահյուսական և հաղորդակցական հատկանիշները։ Քննարկվում է նաև ընդմիջարկությունների և հարակից լեզվական երևույթների սահմանազատման խնդիրը, քանի որ խոսքում դրանց գործառույթը կարող է պայմանավորված լինել ինչպես բառի կամ արտահայտության ինքնուրույն իմաստով, այնպես էլ կոնկրետ համատեքստով և խոսքային իրավիճակով։ Առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում ժամանակակից հայերենի կենդանի գործածությանը՝ գրական, խոսակցական, գեղարվեստական և հրապարակախոսական խոսքի օրինակների միջոցով բացահայտելով ընդմիջարկությունների արտահայտչական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հայերենի շարահյուսական և ոճական համակարգի առավել ամբողջական ընկալմանը, ինչպես նաև խոսքի բնականության, հուզականության և հաղորդակցական ազդեցության ձևավորման մեխանիզմների բացահայտմանը։ Աշխատանքը օգտակար է հայոց լեզվի տեսությամբ, քերականությամբ և ոճաբանությամբ զբաղվող մասնագետների, լեզվաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ նաև հայերենի ուսուցման գործընթացում՝ օգնելով սովորողներին տարբերակել ընդմիջարկությունների գործառույթները, ճիշտ մեկնաբանել դրանց դերը նախադասության և տեքստի կառուցվածքում և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ժամանակակից հայերենի շարահյուսական ու հաղորդակցական առանձնահատկությունների մասին։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում երկու լեզվով հաղորդակցվող և կրթություն ստացող երեխաների գրավոր խոսքի դժվարությունների ուսումնասիրությանը, դրանց դրսևորման առանձնահատկությունների բացահայտմանը և մանկավարժական ու լոգոպեդական աջակցության հնարավոր ուղղությունների հիմնավորմանը։ Հետազոտության առանցքում գրելու հմտության ձևավորման գործընթացն է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ երկլեզու երեխան միաժամանակ յուրացնում և գործածում է երկու լեզվական համակարգ, որոնք կարող են տարբերվել հնչյունական կազմով, ուղղագրական սկզբունքներով, քերականական կառուցվածքով և հնչյունի ու տառի համապատասխանության առանձնահատկություններով։ Ուշադրություն է հատկացվում գրավոր խոսքում հանդիպող տառային փոխարինումներին, բացթողումներին, վանկային և բառային կառուցվածքի փոփոխություններին, ուղղագրական դժվարություններին, բառերի սահմանների ոչ ճիշտ ընկալմանը և այլ կայուն սխալների բնույթին։ Կարևորվում է սովորական երկլեզվային լեզվական փոխազդեցության հետևանքով առաջացող սխալների տարբերակումը գրի կայուն խանգարումներից, քանի որ երկու լեզուների փոխազդեցությունը ինքնին չի նշանակում խանգարման առկայություն։ Հետազոտության ընթացքում կարող են համադրվել երեխայի բանավոր խոսքի, հնչութային ընկալման, բառապաշարի, քերականական կարողությունների, տեսողական և լսողական տարբերակման, տարածական կողմնորոշման ու գրելու հմտությունների վերաբերյալ տվյալները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի յուրաքանչյուր լեզվի տիրապետման մակարդակի և օգտագործման միջավայրի գնահատումը, քանի որ ընտանիքում, դպրոցում և սոցիալական միջավայրում լեզուների կիրառման հաճախականությունը կարող է ազդեցություն ունենալ գրավոր խոսքի ձևավորման վրա։ Շտկողական աշխատանքի տեսանկյունից կարևորվում է անհատականացված մոտեցումը՝ առաջադրանքները համապատասխանեցնելով երեխայի տարիքին, լեզվական փորձին և կոնկրետ դժվարությունների բնույթին։ Դիտարկվում են հնչյունային վերլուծության և համադրման, հնչյուն-տառ կապերի ամրապնդման, բառային կառուցվածքի գիտակցման, ուղղագրական ուշադրության, տեսողական ու լսողական տարբերակման և կապակցված գրավոր խոսքի զարգացմանն ուղղված մանկավարժական մեթոդները։ Կարևոր է նաև երկու լեզուների առանձնահատկությունների համադրական ներկայացումը, որպեսզի երեխան կարողանա տարբերակել դրանց կանոններն ու նվազեցնել մի լեզվից մյուսը սխալ ձևերի փոխանցումը։ Ընդգծվում է ուսուցչի, լոգոպեդի, հատուկ մանկավարժի և ընտանիքի համագործակցության նշանակությունը՝ երեխայի առաջընթացի հետևողական դիտարկման և միասնական աջակցող միջավայրի ստեղծման համար։ Աշխատությունը կարող է նպաստել երկլեզու երեխաների գրավոր խոսքի դժվարությունների առավել ճշգրիտ գնահատմանը և համապատասխան կրթական աջակցության կազմակերպմանը՝ հաշվի առնելով ինչպես անհատական զարգացման, այնպես էլ երկլեզվության առանձնահատկությունները։