Գրիգոր Նարեկացու «Մատեան ողբերգութեան» երկի՝ Մկրտիչ Խերանյանի և Վազգեն Գևորգյանի թարգմանությունները

History

Հայոց ժառանգական հին իրավունքը ձևավորվել է հայկական պետականության, հասարակական հարաբերությունների և ավանդական սովորույթների զարգացման ընթացքում՝ արտացոլելով հայ ժողովրդի իրավական, սոցիալական և ընտանեկան կյանքի առանձնահատկությունները։ Այն կարգավորում էր ժառանգության փոխանցման, գույքի բաժանման, ընտանիքի անդամների իրավունքների և պարտականությունների հետ կապված հարաբերությունները։ Հին հայկական իրավունքում մեծ նշանակություն ուներ ընտանիքը և տոհմական կապերը, իսկ ժառանգության հիմնական նպատակը ընտանիքի ունեցվածքի և տնտեսական կայունության պահպանումն էր։ Ժառանգական իրավունքի համաձայն գույքը հիմնականում փոխանցվում էր ընտանիքի արական սեռի ներկայացուցիչներին, հատկապես ավագ որդուն, որը հաճախ ստանձնում էր ընտանիքի ղեկավարի դերը և պատասխանատվություն էր կրում ընտանիքի մյուս անդամների նկատմամբ։ Սակայն որոշ դեպքերում կանայք նույնպես կարող էին ստանալ ժառանգության բաժին՝ օժիտի կամ հատուկ պայմանների հիման վրա։ Հայկական իրավական համակարգում կարևոր դեր ունեին սովորութային նորմերը, որոնք դարեր շարունակ փոխանցվել են սերնդեսերունդ և կիրառվել հասարակական հարաբերությունների կարգավորման ընթացքում։ Ժառանգության հետ կապված հարցերը կարգավորվում էին նաև եկեղեցական իրավունքի ազդեցությամբ, հատկապես քրիստոնեության ընդունումից հետո, երբ եկեղեցին կարևոր դեր սկսեց ունենալ ընտանեկան և գույքային հարաբերությունների կազմակերպման գործում։ Հայ իրավական մտքի զարգացման ընթացքում ստեղծվեցին նաև գրավոր իրավական աղբյուրներ և դատաստանագրքեր, որոնցում արտացոլվեցին ժառանգական իրավունքի հիմնական սկզբունքները։ Այս իրավական նորմերը նպաստում էին հասարակության կայունությանը, ընտանիքի միասնականության պահպանմանը և սոցիալական հարաբերությունների կարգավորմանը։ Այսպիսով, հայոց ժառանգական հին իրավունքը հանդիսանում է հայկական իրավական մշակույթի կարևոր բաղադրիչ, որը արտացոլում է ժողովրդի պատմական ավանդույթները, սոցիալական կառուցվածքը և իրավական մտածողության զարգացումը։

Economics

Տրանսպորտը և շրջակա միջավայրը սերտորեն փոխկապակցված են, քանի որ տրանսպորտային համակարգերը հանդիսանում են տնտեսական զարգացման և մարդկանց շարժունակության կարևոր գործոն, սակայն միաժամանակ զգալի ազդեցություն ունեն բնապահպանական վիճակի վրա՝ առաջացնելով օդի աղտոտում, աղմուկ, ջերմոցային գազերի արտանետումներ և բնական տարածքների փոփոխություն։ Տրանսպորտային միջոցների, հատկապես ավտոմոբիլային և ավիացիոն տրանսպորտի կողմից արտանետվող ածխաթթու գազը և այլ վնասակար նյութերը նպաստում են կլիմայի փոփոխությանը, օդի որակի վատթարացմանը և մարդու առողջության վրա բացասական ազդեցություններին, ինչպիսիք են շնչառական հիվանդությունները և սրտանոթային խնդիրները։ Բացի այդ, ճանապարհային ենթակառուցվածքների ընդլայնումը կարող է բերել բնական միջավայրերի մասնատման, կենսաբազմազանության կրճատման և հողերի դեգրադացիայի։ Միևնույն ժամանակ ժամանակակից աշխարհում զարգանում են կայուն տրանսպորտի գաղափարները, որոնք ուղղված են շրջակա միջավայրի վրա բացասական ազդեցության նվազեցմանը՝ ներառելով էլեկտրական և հիբրիդային մեքենաների օգտագործումը, հասարակական տրանսպորտի զարգացումը, հեծանվային ենթակառուցվածքների ընդլայնումը և էներգաարդյունավետ տեխնոլոգիաների կիրառումը։ Կարևոր դեր ունի նաև քաղաքային պլանավորումը, որը նպաստում է երթևեկության հոսքերի օպտիմալացմանը և տրանսպորտային ծանրաբեռնվածության նվազեցմանը։ Շրջակա միջավայրի պահպանության տեսանկյունից անհրաժեշտ է նաև պետական կարգավորում՝ արտանետումների ստանդարտների սահմանում, կանաչ տեխնոլոգիաների խրախուսում և հասարակության էկոլոգիական գիտակցության բարձրացում։ Ընդհանուր առմամբ, տրանսպորտի զարգացումը պետք է իրականացվի կայուն զարգացման սկզբունքներին համապատասխան՝ ապահովելով տնտեսական արդյունավետություն, սոցիալական հարմարավետություն և բնապահպանական հավասարակշռություն։

History

Այս աշխատանքը ներկայացնում է Ռուսաստանի հարավում ապրող հայերի պատմության ուսումնասիրության աղբյուրները և նյութերը՝ համառոտ ներկայացնելով նրանց բնակության, սոցիալական, մշակութային և տնտեսական իրավիճակը տարբեր պատմական փուլերում։ Նյութում վերլուծվում են հայկական համայնքների կազմավորումը, գաղութների հիմնադրման և զարգացման գործընթացները, հայկական եկեղեցիների, կրթական հաստատությունների և մշակութային կենտրոնների դերը համայնքային կյանքում։ Աշխատությունը նաև լուսաբանման առումով ընդգծում է ռուսական պետական արխիվային և տեղական աղբյուրների հետազոտությունը, որոնք թույլ են տալիս վերականգնել հայերի սոցիալական շարժերը, զբաղվածությունը, առևտրական կապերը և տեղացի բնակչության հետ փոխգործակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում XIX–XX դարերի սոցիալ-քաղաքական իրադարձությունների ազդեցությանը հայ համայնքների վրա՝ ներառյալ հայրենադարձական և էմիգրացիոն գործընթացները, ինչպես նաև ազգային ինքնագիտակցության պահպանման մեխանիզմները։ Նյութը կարևոր է պատմաբանների, մշակութաբանների և Հայ ժողովրդի սփյուռքի ուսումնասիրության ոլորտի մասնագետների համար՝ տրամադրելով համապարփակ պատկեր Հարավային Ռուսաստանի հայերի պատմության և սոցիալական գոյության մասին։

Technology

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանում առկա բնական հանքավայրերի լցանյութերից մամլման եղանակով պատրաստվող քարերի կիրառմամբ իրականացվող քարաշեն շինությունների մշակման և հետազոտման խնդիրներին՝ ընդգծելով նորարարական շինարարական տեխնոլոգիաների, նյութերի արդյունավետության և կառուցվածքային հուսալիության բարձրացման հնարավորությունները։ Աշխատությունը վերլուծում է մամլված քարերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, դրանց դիմացկունությունը, ջերմատեխնիկական և սեյսմակայուն բնութագրերը, ինչպես նաև ավանդական և արդի քարաշեն տեխնոլոգիաների համեմատական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի բնական հումքային բազայի օգտագործման հնարավորություններին, արտադրական տեխնոլոգիաների օպտիմալացմանը և շինարարական գործընթացների էներգաարդյունավետության բարձրացմանը։ Ուսումնասիրությունը ներառում է նաև փորձարարական հետազոտություններ, կառուցվածքային մոդելավորում և կիրառական հաշվարկներ՝ ուղղված շենքերի ամրության, երկարակեցության և շահագործման անվտանգության գնահատմանը։ Աշխատությունը կարևոր է շինարարական ինժեներների, նյութագետների և ճարտարապետների համար՝ նպաստելով տեղական հումքի վրա հիմնված կայուն և արդյունավետ շինարարական տեխնոլոգիաների զարգացմանը։

Technology

Գիրքը նվիրված է ֆունկցիոնալ սննդային բաղադրիչներով հարստացված ալրային հրուշակեղենի արտադրության տեխնոլոգիաների մշակման և կատարելագործման հարցերին։ Այն ներկայացնում է ֆունկցիոնալ սննդամթերքի ստեղծման գիտական հիմքերը, սննդային արժեքի բարձրացման ժամանակակից մոտեցումները և կենսաբանական ակտիվ բաղադրիչների կիրառման առանձնահատկությունները հրուշակեղենի արտադրությունում։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են տարբեր ֆունկցիոնալ բաղադրիչների ազդեցությունը արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական, օրգանոլեպտիկ և սննդաբանական հատկությունների վրա, ինչպես նաև դրանց ներդրման տեխնոլոգիական պայմանները և արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատրաստի արտադրանքի որակի, անվտանգության, պահպանման կայունության և սպառողական հատկությունների բարելավմանը՝ միաժամանակ ապահովելով առողջ սննդակարգի պահանջներին համապատասխանություն։ Գիրքը ներկայացնում է նորարարական տեխնոլոգիական լուծումներ, որոնք նպաստում են բարձր կենսաբանական արժեք ունեցող ալրային հրուշակեղենի արտադրությանը և սննդարդյունաբերության մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատանքը նախատեսված է սննդի տեխնոլոգների, սննդարդյունաբերության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և առողջարար սննդամթերքի մշակմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Agriculture

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է գյուղատնտեսական հողօգտագործման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Արմավիրի մարզի օրինակով։ Աշխատությունում վերլուծվում են հողային ռեսուրսների օգտագործման ներկա վիճակը, գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները, հողերի արտադրողականության վրա ազդող բնական, տնտեսական և կազմակերպչական գործոնները, ինչպես նաև հողային հարաբերությունների զարգացման արդի միտումները։ Հեղինակը գնահատում է հողօգտագործման արդյունավետության ցուցանիշները, բացահայտում առկա խնդիրներն ու սահմանափակումները և առաջարկում դրանց հաղթահարմանն ուղղված գործնական լուծումներ՝ ներառյալ հողերի նպատակային և ռացիոնալ օգտագործումը, ժամանակակից ագրոտեխնոլոգիաների ներդրումը, ոռոգման համակարգերի կատարելագործումը, տնտեսավարման արդյունավետ ձևերի կիրառումը և պետական աջակցության մեխանիզմների բարելավումը։ Ուսումնասիրությունը հիմնված է վիճակագրական տվյալների, տնտեսական վերլուծությունների և տարածաշրջանային առանձնահատկությունների գնահատման վրա՝ ներկայացնելով առաջարկություններ գյուղատնտեսության կայուն զարգացման և հողային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման համար։ Գիրքը նախատեսված է ագրարային տնտեսագետների, հողաշինարարների, գյուղատնտեսության ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և ոլորտի քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող մասնագետների համար։