ԴՈՆ ԿԻԽՈՏ

География

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության տարաբնակեցման համակարգի ձևավորման, տարածական կազմակերպման, զարգացման առանձնահատկությունների և առկա հիմնախնդիրների համակողմանի աշխարհագրական ուսումնասիրությանը։ Այն անդրադառնում է երկրի բնակավայրերի տարածքային բաշխվածությանը, քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի փոխհարաբերություններին, բնակչության տեղաբաշխման և տարածքային շարժունակության գործընթացներին, ինչպես նաև տարբեր տարածաշրջանների սոցիալ-տնտեսական զարգացման անհամաչափություններին։ Ուսումնասիրության շրջանակում վերլուծվում են տարաբնակեցման համակարգի ձևավորման վրա ազդող բնական, պատմական, ժողովրդագրական, տնտեսական և սոցիալական գործոնները, դրանց ազդեցությունը բնակավայրերի զարգացման դինամիկայի և տարածքային կառուցվածքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքայինացման գործընթացներին, խոշոր և փոքր քաղաքների զարգացման առանձնահատկություններին, գյուղական բնակավայրերի առջև ծառացած խնդիրներին, բնակչության արտահոսքին, միգրացիոն տեղաշարժերին և ժողովրդագրական փոփոխություններին։ Աշխատանքում դիտարկվում են նաև տարածքային անհավասարության պատճառները, բնակավայրերի գործառութային տարբերությունները, ենթակառուցվածքների և ծառայությունների հասանելիության մակարդակը, ինչպես նաև բնակավայրերի միջև տնտեսական ու սոցիալական կապերի ձևավորումը։ Վերլուծության արդյունքում բացահայտվում են երկրի տարաբնակեցման համակարգի զարգացման հիմնական միտումները, առկա խնդիրներն ու սահմանափակումները և դրանց հնարավոր ազդեցությունը Հայաստանի տարածքային զարգացման հեռանկարների վրա։ Աշխատանքը կարևոր է հատկապես տարածքային քաղաքականության, տարածաշրջանային զարգացման, քաղաքաշինության և բնակավայրերի համաչափ զարգացման տեսանկյունից, քանի որ ներկայացված ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել բնակչության և բնակավայրերի տարածական կազմակերպման վերաբերյալ։ Նյութը կարող է օգտակար լինել աշխարհագրության, ժողովրդագրության, քաղաքաշինության, տարածքային կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է շրջանային գրադարանի՝ որպես գրադարանային համակարգի կազմակերպական և մեթոդական աշխատանքի կենտրոնի դերի, գործառույթների և գործունեության սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Նյութի հիմնական նպատակն է ներկայացնել այն մեթոդներն ու կազմակերպական մոտեցումները, որոնց միջոցով շրջանային գրադարանը կարող է համակարգել տվյալ տարածքի գրադարանների աշխատանքը, աջակցել դրանց մասնագիտական զարգացմանը, տարածել առաջավոր փորձը և նպաստել բնակչությանը մատուցվող գրադարանային ծառայությունների որակի բարձրացմանը։ Գրադարանային համակարգում շրջանային օղակը դիտարկվում է ոչ միայն որպես ընթերցողների սպասարկում իրականացնող հաստատություն, այլև որպես կազմակերպող և խորհրդատվական կառույց, որը կարող է միավորել տարբեր գրադարանների մասնագիտական գործունեությունը։ Այդ գործառույթը հատկապես կարևոր է այն պայմաններում, երբ առանձին գրադարաններն ունեն տարբեր նյութական, կադրային և կազմակերպական հնարավորություններ և անհրաժեշտություն է առաջանում ապահովել աշխատանքի ընդհանուր չափանիշներ ու մեթոդական միասնականություն։ Նյութում կարևոր տեղ է հատկացվում կազմակերպական-մեթոդական աշխատանքի բովանդակությանը։ Այն կարող է ներառել գրադարանների գործունեության ուսումնասիրություն և վերլուծություն, աշխատանքի պլանավորում, մասնագիտական խորհրդատվություն, մեթոդական ցուցումների և հանձնարարականների պատրաստում, աշխատակիցների վերապատրաստում, սեմինարների և խորհրդակցությունների կազմակերպում, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքի արդյունավետ ձևերի տարածում։ Այս գործընթացների միջոցով շրջանային գրադարանը հանդես է գալիս որպես մասնագիտական փորձի փոխանցման և կուտակման կենտրոն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանների գործունեության ուսումնասիրման և գնահատման մեթոդներին։ Աշխատանքի արդյունավետությունը հնարավոր է գնահատել ոչ միայն գրքերի շրջանառության կամ ընթերցողների թվի միջոցով, այլև հաշվի առնելով ծառայությունների բազմազանությունը, միջոցառումների կազմակերպումը, ընթերցողների ներգրավվածությունը, ֆոնդերի օգտագործման մակարդակը և համայնքի տեղեկատվական ու մշակութային պահանջներին արձագանքելու կարողությունը։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը մեթոդական կենտրոնին հնարավորություն է տալիս բացահայտել խնդիրները և առաջարկել դրանց լուծման համապատասխան ուղիներ։ Նյութում կարևոր նշանակություն ունի առաջավոր փորձի տարածումը։ Տարբեր գրադարաններում հաջողությամբ կիրառվող աշխատանքի նոր ձևերը կարող են ուսումնասիրվել, ընդհանրացվել և ներկայացվել մյուս հաստատություններին՝ համապատասխանեցվելով դրանց պայմաններին։ Այդ նպատակով կարող են կիրառվել մեթոդական տեղեկագրեր, ուղեցույցներ, ցուցումներ, փորձի փոխանակման հանդիպումներ, սեմինարներ և գործնական խորհրդատվություններ։ Այսպիսով, մեթոդական աշխատանքը դառնում է ոչ թե միայն վերահսկողության, այլև մասնագիտական համագործակցության և զարգացման միջոց։ Առանձին կարևորություն ունի գրադարանային աշխատողների մասնագիտական կատարելագործումը։ Գրադարանային գործի զարգացմանը զուգընթաց փոխվում են նաև աշխատակիցների գիտելիքների և հմտությունների պահանջները։ Մասնագետներին անհրաժեշտ է տիրապետել ոչ միայն ավանդական գրադարանային գործընթացներին, այլև տեղեկատվության որոնման, ընթերցողների սպասարկման նոր ձևերին, միջոցառումների կազմակերպմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառմանը և համայնքային համագործակցության մեթոդներին։ Շրջանային գրադարանը կարող է այդ գործընթացում հանդես գալ որպես վերապատրաստումների, խորհրդատվությունների և փորձի փոխանակման կազմակերպիչ։ Աշխատության մեջ կարող է անդրադարձ լինել նաև գրադարանային աշխատանքի պլանավորմանն ու հաշվետվողականությանը։ Ճիշտ կազմված տարեկան կամ ընթացիկ պլանը հնարավորություն է տալիս սահմանել առաջնահերթությունները, բաշխել ռեսուրսները, կանխատեսել միջոցառումները և գնահատել կատարված աշխատանքի արդյունքները։ Մեթոդական կենտրոնի խնդիրն այս դեպքում կարող է լինել պլանավորման միասնական սկզբունքների մշակումը և առանձին գրադարաններին համապատասխան խորհրդատվության տրամադրումը։ Կարևոր է նաև շրջանային գրադարանի կապը տեղական կառավարման և մշակութային հաստատությունների հետ։ Գրադարանը կարող է համագործակցել դպրոցների, մշակույթի կենտրոնների, կրթական և հասարակական կազմակերպությունների հետ՝ ընդլայնելով իր ծառայությունների շրջանակը և բարձրացնելով գրադարանային աշխատանքի հասարակական նշանակությունը։ Այս համագործակցությունը հատկապես կարևոր է ընթերցանության խթանման, մշակութային միջոցառումների, տեղական պատմության ուսումնասիրման և տեղեկատվական ծառայությունների զարգացման համար։ Ընդհանուր առմամբ, նյութը շրջանային գրադարանը ներկայացնում է որպես մասնագիտական գիտելիքի, փորձի, կազմակերպական աջակցության և մեթոդական կառավարման կարևոր կենտրոն։ Այն ընդգծում է այնպիսի աշխատանքի անհրաժեշտությունը, որը միաժամանակ ապահովում է գրադարանների գործունեության համակարգումը, աշխատակիցների մասնագիտական զարգացումը, առաջավոր փորձի տարածումը և ծառայությունների կատարելագործումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանների ղեկավարներին և աշխատակիցներին, մեթոդական բաժինների մասնագետներին, գրադարանագիտության ոլորտի ուսանողներին և գրադարանային համակարգերի կազմակերպման ու զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետներին։

Экономика

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկությունների (ՓՄՁ) կառավարման հիմնախնդիրներին և դրանց լուծման ուղիներին՝ ընդգծելով ազգային տնտեսության զարգացման, ձեռնարկատիրական միջավայրի բարելավման և կառավարման արդյունավետության բարձրացման փոխկապակցված խնդիրները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել ՓՄՁ-ների կառավարման ներկայիս վիճակը, բացահայտել նրանց գործունեության հիմնական խոչընդոտները և առաջարկել գործնական լուծումներ՝ ուղղված մրցունակության բարձրացմանը և կայուն զարգացման ապահովմանը։ Ուսումնասիրվում են կառավարման համակարգերի առանձնահատկությունները ՓՄՁ-ներում, ներառյալ ռազմավարական պլանավորումը, ֆինանսական կառավարումը, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումը, շուկայավարման քաղաքականությունը և նորարարությունների ներդրումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսավորման հասանելիության խնդիրներին, հարկային և վարչական բեռին, շուկայի սահմանափակությանը, ինչպես նաև կառավարման հմտությունների և մասնագիտական կարողությունների պակասին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է պետական աջակցության ծրագրերի դերը ՓՄՁ-ների զարգացման գործում՝ ներառյալ վարկային ծրագրերը, հարկային արտոնությունները և բիզնես միջավայրի բարեփոխումները։ Միաժամանակ վերլուծվում է միջազգային փորձը փոքր և միջին բիզնեսի կառավարման արդյունավետ մոդելների ոլորտում և դրանց կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է տնտեսագիտության և կառավարման գիտության ոլորտում՝ նպաստելով ՀՀ փոքր և միջին ձեռնարկությունների կայուն զարգացմանն ու տնտեսական աճի խթանմանը։

Социология

Հայաստանում, մասնավորապես Երևանի պետական համալսարանում (ԵՊՀ), հայաստանցի ուսանողների հանդուրժողականության մակարդակը օտարերկրացի ուսանողների նկատմամբ կարելի է դիտարկել որպես բազմագործոն սոցիալական երևույթ, որը ձևավորվում է մշակութային, կրթական, լեզվական և սոցիալական փոխազդեցությունների ազդեցությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, բարձրագույն կրթական միջավայրերում, այդ թվում ԵՊՀ-ում, ուսանողական հանրույթը համեմատաբար բաց է միջազգային շփումների նկատմամբ, քանի որ համալսարանը բազմազգ կրթական միջավայր է, որտեղ սովորում են տարբեր երկրների ուսանողներ, ինչը նպաստում է փոխըմբռնման և մշակութային փոխանակման զարգացմանը։ Հանդուրժողականության մակարդակը մեծապես կախված է ուսանողների անձնական փորձից, միջազգային շփումների հաճախականությունից և լեզվական պատրաստվածությունից։ Այն ուսանողները, ովքեր ունեն օտար լեզուների իմացություն և մասնակցում են միջազգային ծրագրերի կամ փոխանակման նախագծերի, սովորաբար ավելի բարձր մակարդակի հանդուրժողականություն և բացություն են ցուցաբերում օտարերկրացի ուսանողների նկատմամբ։ Միևնույն ժամանակ, սոցիալական միջավայրում երբեմն կարող են առաջանալ որոշակի կարծրատիպեր կամ մշակութային տարբերությունների ընկալման դժվարություններ, որոնք կարող են ժամանակավորապես ազդել փոխհարաբերությունների վրա։ Սակայն կրթական միջավայրը և համատեղ ուսումնական գործունեությունը հիմնականում նպաստում են այդ տարբերությունների հաղթահարմանը և համագործակցության ձևավորմանը։ ԵՊՀ-ում միջազգային ուսանողների ներկայությունը նաև խթանում է միջմշակութային հաղորդակցությունը, ինչը երկարաժամկետ առումով բարձրացնում է հանդուրժողականության ընդհանուր մակարդակը։ Բացի այդ, համալսարանի ակադեմիական քաղաքականությունը և միջազգային համագործակցության ծրագրերը ուղղված են բազմամշակութային միջավայրի զարգացմանը, ինչը ևս դրական ազդեցություն է ունենում ուսանողների վերաբերմունքի վրա։

История

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է Գրոզնիի հայկական համայնքի պատմական զարգացումը XIX դարի կեսերից մինչև 1920 թ.՝ ընդգծելով նրա ձևավորման պատճառները, սոցիալ-տնտեսական կառուցվածքը և քաղաքական միջավայրի ազդեցությունը համայնքային կյանքի վրա։ Նշվում է, որ տարածաշրջանում հայկական ներկայության ակտիվացումը պայմանավորված էր Հյուսիսային Կովկասի տնտեսական զարգացման գործընթացներով, նավթարդյունաբերության ընդլայնմամբ և քաղաքային կենտրոնների աճով, որոնք նպաստել են հայ արհեստավորների, առևտրականների և մասնագետների ներգրավմանը։ Վերլուծվում է, որ Գրոզնի հայկական համայնքը աստիճանաբար ձևավորվել է որպես քաղաքային նշանակալի էթնիկ խումբ՝ զարգացնելով եկեղեցական, կրթական և բարեգործական կառույցներ, որոնք ապահովել են համայնքի ինքնակազմակերպումը և մշակութային ինքնության պահպանումը։

Экономика

Գիրքը ուսումնասիրում է ավիացիոն ոլորտում չվերթների շահութաբերության հաշվարկման մեթոդաբանությունը՝ ներկայացնելով ավիաընկերությունների տնտեսական արդյունավետության գնահատման հիմնական սկզբունքները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են չվերթի եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքը, ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների եկամտաբերության ձևավորման գործոնները, ինչպես նաև ինքնարժեքի հաշվարկման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է ծախսերի տեսակներին՝ վառելիք, անձնակազմ, օդանավի սպասարկում, օդանավակայանային վճարներ և լոգիստիկ ծախսեր, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը ընդհանուր շահութաբերության վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև բեռնվածության գործակիցի (load factor), տոմսերի գնագոյացման, երթուղիների օպտիմալացման և շուկայի պահանջարկի գնահատման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ավիացիոն ոլորտում կառավարման որոշումների տնտեսական հիմնավորմանը, ռիսկերի գնահատմանը և մրցակցային միջավայրի ազդեցությանը շահութաբերության վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ձևավորել ամբողջական պատկերացում չվերթների շահութաբերության հաշվարկի վերաբերյալ՝ օգտակար լինելով ավիացիոն տնտեսագետների, ֆինանսիստների, լոգիստիկայի մասնագետների և ուսանողների համար։