6-7 տարեկան երեխաների մտածողության առանձնահատկությունները առարկաների տարածական հարաբերությունների ընկալման և վերլուծության ընթացքում

Культура

ներկայացնում է թվաբանության և աստղագիտության, պատմության և գիտության եզրագծում գտնվող եզակի ուսումնասիրություն։ Գիրքը բացահայտում է հնագույն թվային համակարգերի խորքը՝ որպես տիեզերքի կառուցվածքի և մարդկային գիտակցության հիմք։ Հեղինակը զուգակցում է պատմական և գիտական տվյալները՝ մատնանշելով, որ թվերը չեն հանդիսանում միայն հաշվարկի գործիք, այլ հանդիսանում են բնության, ժամանակի, տարածության և կյանքի օրենքների արտացոլում։ Թվային համակարգերի ուսումնասիրությունը տանում է դեպի մարդկության հնագույն մշակույթներ, առեղծվածային խորհրդանիշներ և քանդակներ, որոնք բնութագրում են տիեզերքի «կոդավորված» կառուցվածքը։ Գիրքը ներկայացնում է թվաբանության, քվանտային գիտության, տիեզերաբանության և հոգեբանության հատող կետերը՝ առաջարկելով նոր տեսանկյուններ մարդկության ու տիեզերքի փոխհարաբերության մասին։ Այն ուղղված է ինչպես գիտակներին, այնպես էլ այն ընթերցողներին, ովքեր հետաքրքրված են խորհրդանշական գիտությամբ, պատմությամբ, հոգևոր զարթոնքով և տիեզերքի գաղտնիքներով։

Литература

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Վահան Տերյանի ստեղծագործական ժառանգության և նրա ազդեցությամբ ձևավորված «տերյանական դպրոցի» ուսումնասիրությանը։ Տերյանը հայ նորագույն պոեզիայի ամենանշանավոր ներկայացուցիչներից է, որի ստեղծագործությունը կարևոր շրջադարձ արձանագրեց 20-րդ դարասկզբի հայ քնարերգության զարգացման մեջ։ Նրա պոեզիայում առանձնահատուկ տեղ են զբաղեցնում մենության, տխրության, կարոտի, սիրո, երազի, հոգևոր որոնումների և հայրենիքի նկատմամբ խոր զգացմունքի թեմաները։ Նրա բանաստեղծական աշխարհը կառուցվում է նուրբ հոգեբանական ապրումների, երաժշտականության, խորհրդանշական պատկերների և զգացմունքային ներքին լարվածության միջոցով։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է այն առանձնահատկությունների բացահայտումը, որոնք Տերյանի պոեզիան տարբերակում են նախորդ շրջանի հայ գրականությունից և դարձնում այն նոր գեղարվեստական մտածողության արտահայտություն։ Նրա ստեղծագործության մեջ բնապատկերը հաճախ հանդես է գալիս ոչ միայն որպես արտաքին միջավայրի նկարագրություն, այլև որպես բանաստեղծի հոգեվիճակի արտացոլում։ Գիշերը, աշունը, մառախուղը, ճանապարհը, լռությունը և այլ պատկերներ վերածվում են ներքին աշխարհի խորհրդանիշների՝ ստեղծելով յուրահատուկ տերյանական մթնոլորտ։ «Տերյանական դպրոց» հասկացությունը կապված է այն գրական ազդեցության հետ, որը բանաստեղծը թողեց հետագա հայ քնարերգության վրա։ Նրա լեզուն, պատկերային համակարգը, երաժշտականությունը, ինտոնացիան և հոգեբանական քնարականությունը դարձան բազմաթիվ գրողների ու բանաստեղծների ստեղծագործական որոնումների կարևոր աղբյուր։ Այս ազդեցությունը չի սահմանափակվում միայն թեմատիկ նմանություններով․ այն արտահայտվում է նաև բանաստեղծական մտածողության, բառապաշարի, խորհրդանշական պատկերների և զգացմունքի արտահայտման ձևերի մեջ։ Աշխատությունը կարող է ուսումնասիրել, թե ինչպես են Տերյանի գեղարվեստական սկզբունքները ընկալվել, վերափոխվել և շարունակվել տարբեր ժամանակաշրջանների հայ գրականության մեջ։ Միաժամանակ կարևոր է տարբերակել անմիջական ընդօրինակումը և ստեղծագործական ազդեցությունը, քանի որ տերյանական ավանդույթի շարունակողները նրա ստեղծագործական փորձը հաճախ վերաիմաստավորել են՝ համապատասխանեցնելով սեփական ժամանակի հասարակական և մշակութային խնդիրներին։ Տերյանի գրական ժառանգության մեջ առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև ազգայինի և համամարդկայինի համադրությունը։ Նրա քնարական հերոսի անձնական ապրումները հաճախ վերածվում են ավելի լայն հոգևոր ու մշակութային հարցերի, իսկ հայրենիքի և ժողովրդի թեմաները արտահայտվում են ոչ միայն հրապարակախոսական, այլև խորապես անձնական ու գեղարվեստական ձևով։ Այդ պատճառով նրա պոեզիան կարող է ուսումնասիրվել միաժամանակ որպես անհատական քնարերգության և ազգային գրական ինքնագիտակցության կարևոր դրսևորում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև Տերյանի լեզվական և ոճական նորարարությունները, նրա վերաբերմունքը բանաստեղծական ձևին և հնչերանգին, ինչպես նաև ռուսական և եվրոպական գրական-գեղագիտական ազդեցությունների յուրացումը։ Այս ամենը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել այն գրական երևույթի մասին, որը ձևավորվեց Տերյանի շուրջ և շարունակեց իր ազդեցությունը հետագա տասնամյակներում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Տերյանին ոչ միայն որպես առանձին մեծ բանաստեղծի, այլև որպես գրական մտածողության մի ամբողջ ուղղության ձևավորող, որի ստեղծագործական սկզբունքները զգալիորեն փոխեցին հայ քնարերգության զարգացման ընթացքը։ «Տերյանական դպրոցի» ուսումնասիրությունը, հետևաբար, կարևոր է հայ պոեզիայի արդիականացման, 20-րդ դարի սկզբի գրական գործընթացների և հետագա բանաստեղծական ավանդույթների ձևավորման պատմությունը հասկանալու համար։

История

Պատմական բնույթի այս աշխատությունը նվիրված է հայ ժողովրդի պատմության ողբերգական իրադարձությունների, զանգվածային բռնությունների, տեղահանությունների և դրանց հետևանքների ներկայացմանն ու ուսումնասիրմանը։ Քննության են առնվում պատմական իրադարձությունների ձևավորման քաղաքական և հասարակական նախադրյալները, բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների ընթացքը և դրանց ազդեցությունը հայկական համայնքների կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդկային կորուստներին, բռնի տեղահանություններին, բնակավայրերի ու մշակութային միջավայրի կորստին և փրկվածների հետագա ճակատագրերին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տարբեր պատմական աղբյուրների, վկայությունների, փաստաթղթերի և ժամանակակիցների արձագանքների նշանակությանը՝ տեղի ունեցած իրադարձությունների ուսումնասիրության և փաստագրման տեսանկյունից։ Քննարկվում են աղետի ժողովրդագրական, սոցիալական և մշակութային հետևանքները, ինչպես նաև հայկական համայնքների վերակազմավորման ու պատմական հիշողության պահպանման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է նպաստել տվյալ ժամանակաշրջանի պատմական գործընթացների, դրանց պատճառահետևանքային կապերի և հայ ժողովրդի հետագա պատմության վրա ունեցած ազդեցության առավել ամբողջական ընկալմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմությամբ, ցեղասպանագիտությամբ, պատմական հիշողությամբ և սփյուռքի ձևավորման պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների ու ընթերցողների համար։

История

Պատմագիտական և հասարակական-քաղաքական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Օսմանյան կայսրության ասիական տիրույթներում բարեփոխումների իրականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում Ասիական Թուրքիայի վարչաքաղաքական, սոցիալ-տնտեսական և հասարակական զարգացման առանձնահատկությունները, պետական կառավարման համակարգի վերափոխման անհրաժեշտությունը և բարեփոխումների իրականացման պատմական նախադրյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Օսմանյան կայսրության կենտրոնական իշխանության քաղաքականությանը, տեղական վարչական կառույցների գործունեությանը և տարբեր ազգային ու կրոնական համայնքների իրավական և հասարակական դրությանը։ Վերլուծվում են վարչական, դատական, հարկային և հողային հարաբերությունների կարգավորման հետ կապված բարեփոխումների հնարավոր ուղղությունները, դրանց նպատակները և գործնական իրականացման ընթացքում առաջացած դժվարությունները։ Քննարկվում են եվրոպական տերությունների դիվանագիտական ներգործությունը, միջազգային հարաբերությունների ազդեցությունը և Օսմանյան կայսրության ներքին քաղաքականության փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել հայկական նահանգներում բարեփոխումների իրականացման հարցերը, հայ բնակչության անվտանգության, իրավահավասարության և վարչական պաշտպանության խնդիրները, ինչպես նաև Հայկական հարցի միջազգային քննարկումների հետ դրանց առնչությունները։ Անդրադարձ է կատարվում բարեփոխումների վերաբերյալ պետական փաստաթղթերին, դիվանագիտական նյութերին, ժամանակի հրապարակախոսությանը և պատմագիտական մեկնաբանություններին։ Կարևորվում է բարեփոխումների ծրագրերի ու դրանց իրականացման արդյունքների համեմատական ուսումնասիրությունը՝ Օսմանյան կայսրության քաղաքական զարգացման, ազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային հակասությունների պատմական համատեքստում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Օսմանյան կայսրության պատմության, Հայկական հարցի, միջազգային հարաբերությունների, արևելագիտության և XIX–XX դարերի հասարակական-քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության զբոսաշրջության ոլորտի մրցունակության բարձրացման տնտեսական, կազմակերպական և կառավարման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են զբոսաշրջության նշանակությունը ազգային տնտեսության զարգացման, զբաղվածության ընդլայնման, տարածաշրջանային համաչափ զարգացման և երկրի միջազգային ճանաչելիության բարձրացման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում զբոսաշրջային ծառայությունների որակին, ենթակառուցվածքների զարգացմանը, զբոսաշրջային արդյունքի բազմազանեցմանը և միջազգային շուկայում Հայաստանի դիրքավորման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են ոլորտի մրցունակության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ տրանսպորտային հասանելիությունը, սպասարկման մակարդակը, գնային քաղաքականությունը, ներդրումային միջավայրը, մարդկային ռեսուրսների որակավորումը և զբոսաշրջային ուղղությունների գրավչությունը։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի պատմամշակութային ժառանգության, բնական ռեսուրսների և ազգային ավանդույթների արդյունավետ օգտագործմանը՝ որպես մրցակցային առավելությունների ձևավորման կարևոր նախադրյալների։ Կարևորվում են զբոսաշրջության պետական կարգավորման, պետական և մասնավոր հատվածների համագործակցության, նպատակային մարքեթինգային ռազմավարությունների և թվային տեխնոլոգիաների կիրառման հարցերը։ Դիտարկվում են միջազգային փորձի ուսումնասիրման, զբոսաշրջային ծառայությունների որակի չափանիշների կատարելագործման, նոր զբոսաշրջային ուղղությունների զարգացման և ոլորտի կայունության ապահովման հնարավորությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև զբոսաշրջային կազմակերպությունների արդյունավետ կառավարման, ներդրումների ներգրավման և միջազգային մրցակցային միջավայրին հարմարվելու խնդիրներին։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, զբոսաշրջության կառավարման մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, ձեռնարկատերերի, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Биология

Նվիրված է մանրէակենսաբանության տեսական և կիրառական հիմունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես ընդհանուր, այնպես էլ մասնավոր բաժինները։ Գիրքը ներկայացնում է բակտերիաների կառուցվածքը, կենսաբանական հատկությունները, նյութափոխանակության առանձնահատկությունները, աճի և բազմացման պայմանները, ինչպես նաև դրանց դասակարգման սկզբունքները։ Ընդհանուր մանրէակենսաբանության բաժնում քննարկվում են միկրոօրգանիզմների հիմնական կենսաբանական գործընթացները, իսկ մասնավոր բաժնում մանրամասն ուսումնասիրվում են տարբեր խմբերի բակտերիաներ՝ դրանց էկոլոգիական, բժշկական և գյուղատնտեսական նշանակությամբ։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում վարակիչ հիվանդությունների հարուցիչների բնութագրմանը, դրանց տարածման ուղիներին և կանխարգելման հիմնական սկզբունքներին՝ ներառելով նաև իմունաբանական պատասխանների ընդհանուր նկարագիրը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև լաբորատոր հետազոտությունների մեթոդներ և մանրէաբանական ախտորոշման հիմունքներ, որոնք կարևոր են կլինիկական և կիրառական հետազոտությունների համար։ Գիրքը նախատեսված է բժշկության, կենսաբանության, գյուղատնտեսության և հարակից ոլորտների ուսանողների ու մասնագետների համար՝ ծառայելով որպես հիմնարար ուսումնական և գիտական աղբյուր մանրէակենսաբանության ուսումնասիրության մեջ։