Ալեքսանդր Շիրվանզադե Եվգինե

Литература

Ալեքսանդր Շիրվանզադե-ի «Արհավիրքի օրերին» ստեղծագործությունը հուշագրական և վավերագրական բնույթի գործ է, որտեղ հեղինակը նկարագրում է հասարակական ծանր ցնցումների, բռնությունների և խառնակ ժամանակների ազդեցությունը մարդկանց կյանքի վրա։ Շիրվանզադեն ներկայացնում է այդ օրերի իրականությունը որպես մի ժամանակաշրջան, երբ մարդկանց առօրյան խաթարվում է, հաստատված կարգերը քայքայվում են, և հասարակությունը հայտնվում է անորոշության ու վախի վիճակում։ Ստեղծագործության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ հեղինակը ոչ միայն փաստագրում է իրադարձությունները, այլ նաև խորանում է մարդկային հոգեբանության մեջ՝ ցույց տալով, թե ինչպես են արհավիրքների պայմաններում մարդիկ տարբեր կերպ արձագանքում՝ ոմանք պահպանում են մարդկային արժանապատվությունը, համերաշխությունը և ուժը, իսկ մյուսները ենթարկվում են վախին, հուսահատությանը կամ բարոյական անկմանը։ Այս գործը նաև արժեքավոր վկայություն է ժամանակի սոցիալական իրականության մասին և արտահայտում է Շիրվանզադեի խոր մտահոգությունը մարդու և հասարակության ճակատագրի վերաբերյալ։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է կնոջ կերպարի ուսումնասիրությանը Իրանի ժամանակակից նկարիչների ստեղծագործություններում՝ դիտարկելով այն որպես գեղարվեստական, մշակութային և հասարակական նշանակություն ունեցող թեմա։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են կնոջ կերպարի ներկայացման տարբեր ձևերը, գեղարվեստական արտահայտչամիջոցները, կերպարի խորհրդանշական նշանակությունը և դրա փոփոխությունները ժամանակակից իրանական արվեստի զարգացման տարբեր փուլերում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են նկարիչներն իրենց աշխատանքներում արտացոլում կնոջ անձնական և հասարակական դիրքը, ինքնությունը, զգացմունքային աշխարհը, ընտանեկան ու մշակութային միջավայրը և հասարակության մեջ կնոջ դերի վերաբերյալ պատկերացումները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ավանդական իրանական մշակույթի և ժամանակակից գեղարվեստական մտածողության փոխազդեցությունը, ինչպես նաև այն ազդեցությունները, որոնք հասարակական և մշակութային փոփոխություններն ունեցել են կնոջ կերպարի գեղարվեստական մեկնաբանության վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արվեստաբանների, մշակութաբանների, իրանագետների, ժամանակակից արվեստի հետազոտողների, ուսանողների և արևելյան կերպարվեստի ու մշակույթի նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողների համար։

Математика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ֆունկցիոնալ ծրագրերի տիպային կոռեկտության խնդրի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով ծրագրերի կառուցվածքի, տիպային համակարգերի և դրանց միջոցով ծրագրային սխալների կանխարգելման մեխանիզմների վրա։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ֆունկցիոնալ ծրագրավորման հիմնարար սկզբունքները, ստատիկ տիպավորման գաղափարները, տիպերի ստուգման ալգորիթմները և այն տեսական հիմքերը, որոնք ապահովում են ծրագրերի համապատասխանությունը սահմանված տիպային կանոններին։ Վերլուծվում են ֆունկցիաների, ռեկուրսիայի, արտահայտությունների և տվյալների կառուցվածքների տիպային հատկությունները, ինչպես նաև ձևական ապացույցների կիրառումը ծրագրերի ճշտության հաստատման գործընթացում։ Աշխատությունը ներկայացնում է տիպային համակարգերի նշանակությունը հուսալի և անվտանգ ծրագրային ապահովման ստեղծման համար՝ ցույց տալով, թե ինչպես են մաթեմատիկական մեթոդները կիրառվում ծրագրավորման լեզուների նախագծման և վերլուծության մեջ։ Այն կարող է օգտակար լինել ծրագրավորման լեզուների տեսությամբ, ֆունկցիոնալ ծրագրավորմամբ, ձևական մեթոդներով և համակարգչային գիտության տեսական խնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

География

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության եղանակակլիմայական պայմանների ձևավորման վրա ազդող բարիկական դաշտերի և սինօպտիկական գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել մթնոլորտային ճնշման դաշտերի տարածաժամանակային փոփոխությունների, ցիկլոնների և անտիցիկլոնների շարժի, օդային զանգվածների ներթափանցման, մթնոլորտային ճակատների անցման և Հայաստանի տարածքում դիտվող եղանակային երևույթների միջև առկա փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրության արդիականությունը պայմանավորված է Հայաստանի Հանրապետության բարդ լեռնային ռելիեֆով, բարձրությունների զգալի տարբերություններով և տարբեր ծագման օդային զանգվածների փոխազդեցությամբ, որոնք միասին ձևավորում են երկրի տարածքում եղանակային պայմանների մեծ բազմազանություն։ Բարիկական դաշտը բնութագրում է մթնոլորտային ճնշման տարածական բաշխումը և կարևոր ցուցիչ է օդի շարժման ու մթնոլորտային շրջանառության բնույթը հասկանալու համար։ Ճնշման դաշտերի կառուցվածքի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե տվյալ ժամանակահատվածում Հայաստանի վրա ինչպիսի մթնոլորտային համակարգ է գերակշռում, ինչ ուղղությամբ են տեղաշարժվում օդային զանգվածները և ինչ եղանակային հետևանքներ կարող են առաջանալ։ Սինօպտիկական վերլուծության միջոցով ուսումնասիրվում են բարձր և ցածր ճնշման կենտրոնների դիրքը, դրանց ինտենսիվությունը, շարժման ուղղությունն ու արագությունը, ինչպես նաև մթնոլորտային ճակատների և օդային հոսանքների առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ցիկլոնային և անտիցիկլոնային գործընթացների ուսումնասիրությունը։ Ցիկլոնային համակարգերի ներգործությունը սովորաբար կապված է մթնոլորտի վերելքային շարժերի, ամպամածության ավելացման, տեղումների և քամու ուժգնացման հետ, մինչդեռ անտիցիկլոնային պայմանները հաճախ նպաստում են մթնոլորտի կայունացմանը, ամպամածության նվազմանը և պարզ եղանակի ձևավորմանը։ Հայաստանի բարդ ռելիեֆի պայմաններում այդ ընդհանուր օրինաչափությունները կարող են փոփոխվել տեղային ազդեցությունների հետևանքով, ինչն անհրաժեշտ է հաշվի առնել եղանակային գործընթացների գնահատման ժամանակ։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարիկական դաշտերի սեզոնային առանձնահատկություններին։ Ձմռանը Հայաստանի տարածքի եղանակային պայմանների վրա կարող են գերակշռող ազդեցություն ունենալ ցուրտ օդային զանգվածների ներթափանցումը, ցիկլոնային գործունեությունը և տարբեր ճնշման համակարգերի փոխազդեցությունը։ Գարնանը և աշնանը հաճախ դիտվում են մթնոլորտային շրջանառության արագ փոփոխություններ, օդային զանգվածների ակտիվ փոխանակություն և ճակատային գործընթացների հաճախակի զարգացում։ Ամռանը մեծանում է տաք և չոր օդային զանգվածների ազդեցությունը, ինչպես նաև տեղային ջերմային և կոնվեկտիվ գործընթացների դերը։ Այս սեզոնային տարբերությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Հայաստանի եղանակային ռեժիմի ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները։ Կարևոր նշանակություն ունի օդային զանգվածների ծագման և տեղաշարժի ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի տարածք տարբեր ժամանակահատվածներում կարող են ներթափանցել տարբեր ջերմաստիճանային և խոնավային հատկություններ ունեցող օդային զանգվածներ, որոնց փոխազդեցությունը կարող է առաջացնել եղանակային կտրուկ փոփոխություններ։ Օդային զանգվածների շարժման ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս գնահատել ցուրտ ներխուժումների, տաք օդի հոսքերի, խոնավ օդի ներթափանցման և չոր օդի տարածման ազդեցությունը Հայաստանի տարբեր շրջանների վրա։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է մթնոլորտային ճակատների ուսումնասիրությունը։ Տարբեր հատկություններով օդային զանգվածների սահմանային գոտիներում առաջացող ճակատային գործընթացները կարող են ուղեկցվել տեղումների, ամպամածության, քամու և ջերմաստիճանի արագ փոփոխություններով։ Ճակատների տեղաշարժի ուղղությունը և արագությունը, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը լեռնային ռելիեֆի հետ, կարևոր նշանակություն ունեն Հայաստանի տարածքում տեղումների և այլ եղանակային երևույթների տարածական բաշխման համար։ Ուսումնասիրության առանձնահատկություններից մեկն այն է, որ խոշորամասշտաբ սինօպտիկական գործընթացները դիտարկվում են Հայաստանի լեռնային ռելիեֆի ազդեցության հետ փոխկապակցված։ Լեռները կարող են խոչընդոտել օդային զանգվածների ազատ շարժին, փոխել քամու ուղղությունը, առաջացնել վերելքային և վայրէջքային օդաշարժեր, ինչպես նաև պայմանավորել տեղումների տարածական տարբերությունները։ Հովիտներում և միջլեռնային գոգավորություններում կարող են ձևավորվել տեղային շրջանառություններ, որոնք որոշակի դեպքերում էապես փոփոխում են ընդհանուր սինօպտիկական իրավիճակի ազդեցությունը։ Այս հանգամանքը հատկապես կարևոր է Հայաստանի տարբեր բարձրադիր գոտիների եղանակային պայմանների համեմատական ուսումնասիրության համար։ Բարիկական դաշտերի և եղանակային երևույթների միջև կապի բացահայտումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու նաև վտանգավոր և անբարենպաստ եղանակային երևույթների ձևավորման պայմանները։ Ուժեղ քամիները, առատ տեղումները, ամպրոպները, ձյան առատ տեղումները, մառախուղները, ջերմաստիճանի կտրուկ անկումները, շոգերը և երաշտային պայմանները կարող են կապված լինել որոշակի սինօպտիկական իրավիճակների հետ։ Դրանց կրկնվող ձևերի բացահայտումը կարող է նպաստել վտանգավոր երևույթների առաջացման նախադրյալների ավելի վաղ հայտնաբերմանը և կանխատեսումների կատարելագործմանը։ Առանձին կարևորություն ունի սինօպտիկական գործընթացների ուսումնասիրությունը գյուղատնտեսության տեսանկյունից։ Ջերմաստիճանի կտրուկ փոփոխությունները, ուշ գարնանային կամ վաղ աշնանային ցրտահարությունները, երաշտները, կարկտային և առատ տեղումների հետ կապված երևույթները կարող են զգալի վնաս հասցնել գյուղատնտեսական արտադրությանը։ Սինօպտիկական իրավիճակների և նման երևույթների միջև կապերի բացահայտումը կարող է հնարավորություն տալ ավելի արդյունավետ կազմակերպելու գյուղատնտեսական աշխատանքների պլանավորումը և նվազեցնելու եղանակային ռիսկերը։ Ուսումնասիրության մեթոդական հիմքում կարող են ներառվել բազմամյա օդերևութաբանական դիտարկումների, բարիկական քարտեզների, ջերմաստիճանի, տեղումների, քամու և մթնոլորտային ճնշման տվյալների համադրական վերլուծությունը։ Տարբեր ժամանակահատվածների տվյալների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս առանձնացնելու Հայաստանի տարածքի համար առավել բնորոշ սինօպտիկական իրավիճակները, գնահատելու դրանց կրկնելիությունը և ուսումնասիրելու եղանակային հետևանքները։ Ժամանակակից մոտեցումների կիրառմամբ հնարավոր է համադրել նաև տարբեր բարձրությունների վրա մթնոլորտային վիճակի վերաբերյալ տվյալները՝ բացահայտելու մթնոլորտի ուղղաձիգ կառուցվածքը և օդային հոսանքների զարգացումը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև սինօպտիկական գործընթացների երկարաժամկետ փոփոխությունների գնահատումը։ Բազմամյա դիտարկումների հիման վրա հնարավոր է ուսումնասիրել որոշակի բարիկական իրավիճակների հաճախականության փոփոխությունները, դրանց սեզոնային դրսևորումները և եղանակային ռեժիմի վրա ունեցած ազդեցության հնարավոր փոփոխությունները։ Նման ուսումնասիրությունը կարևոր է կլիմայական փոփոխությունների պայմաններում Հայաստանի տարածքի եղանակային և կլիմայական ռիսկերի գնահատման համար։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է ստացված արդյունքների կիրառման լայն հնարավորություններով։ Սինօպտիկական օրինաչափությունների բացահայտումը կարող է օգտակար լինել եղանակի կանխատեսման, վտանգավոր օդերևութաբանական երևույթների նախազգուշացման, գյուղատնտեսական պլանավորման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, տրանսպորտի կազմակերպման և տարբեր տնտեսական ոլորտներում եղանակային ռիսկերի նվազեցման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Հայաստանի Հանրապետության եղանակակլիմայական պայմանները դիտարկել որպես խոշորամասշտաբ մթնոլորտային շրջանառության և տեղային աշխարհագրական գործոնների փոխազդեցության արդյունք։ Բարիկական դաշտերի, ցիկլոնային և անտիցիկլոնային գործունեության, օդային զանգվածների, մթնոլորտային ճակատների և լեռնային ռելիեֆի փոխկապակցված ուսումնասիրությունը նպաստում է Հայաստանի եղանակային ռեժիմի ձևավորման մեխանիզմների առավել ամբողջական բացահայտմանը և կարող է հիմք հանդիսանալ եղանակային կանխատեսումների ու կլիմայական ռիսկերի գնահատման մեթոդների կատարելագործման համար։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի «սթարթափ էկոհամակարգի» զարգացման ուսումնասիրությանը՝ որպես տեղեկատվական և հեռահաղորդակցության տեխնոլոգիաների ոլորտում տեղական և օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման արդյունավետ միջոց։ Հետազոտության հիմքում նորարարական ձեռնարկությունների ձևավորման և զարգացման համար անհրաժեշտ միջավայրի՝ ֆինանսական, մարդկային, տեխնոլոգիական, կրթական, ինստիտուցիոնալ և շուկայական բաղադրիչների փոխկապակցվածության վերլուծությունն է։ Հայաստանի ՏՀՏ ոլորտը վերջին տարիներին դրսևորել է արագ աճ, ընդլայնվել է տեխնոլոգիական ընկերությունների և նորաստեղծ ձեռնարկությունների թիվը, իսկ ոլորտում ձևավորվել են ներդրումային, կրթական և ինկուբացիոն աջակցության տարբեր մեխանիզմներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել սթարթափների ստեղծման և զարգացման փուլերը, գաղափարի ձևավորումից մինչև արտադրանքի շուկա դուրսբերում և միջազգային մասշտաբավորում, ինչպես նաև այդ գործընթացներում ինկուբատորների, աքսելերատորների, վենչուրային հիմնադրամների, բիզնես հրեշտակների, տեխնոլոգիական կենտրոնների, համալսարանների և պետական կառույցների դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային կապիտալի հասանելիությանը, քանի որ վաղ փուլում ֆինանսավորման հնարավորությունները, մենթորությունը և միջազգային ներդրողների հետ կապերը կարող են էապես ազդել տեխնոլոգիական ընկերությունների աճի և միջազգային շուկաներ դուրս գալու կարողության վրա։ Հայաստանի համար այդպիսի մեխանիզմների օրինակ է Science and Technology Angels Network-ը, որը ստեղծվել է հայկական ՏՀՏ էկոհամակարգում ուղղակի օտարերկրյա ներդրումների և մասնավոր կապիտալի ներգրավման նոր ուղի ձևավորելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև սթարթափների համար ներդրումային միջավայրի գրավչության հիմնական պայմաններին՝ հարկային և իրավական կարգավորումներին, մտավոր սեփականության պաշտպանությանը, բիզնեսի հիմնադրման պարզությանը, պետական աջակցության ծրագրերին, ֆինանսական ենթակառուցվածքներին և միջազգային շուկաների հասանելիությանը։ Հայաստանի ներդրումային քաղաքականությունն ուղղված է կանխատեսելի և մրցունակ միջավայրի ձևավորմանը, իսկ տեխնոլոգիական ոլորտում կիրառվում են նաև պետական աջակցության, հարկային խթանների, դրամաշնորհների և զարգացման այլ գործիքներ։ Կարևոր ուղղություն է մարդկային կապիտալի զարգացումը, քանի որ տեխնոլոգիական սթարթափների մրցունակությունը մեծապես պայմանավորված է բարձր որակավորում ունեցող ծրագրավորողների, ինժեներների, տվյալների մասնագետների, ձեռնարկատերերի և կառավարչական կադրերի առկայությամբ։ Միաժամանակ աշխատությունը կարող է բացահայտել ոլորտի զարգացման սահմանափակումները՝ փոքր ներքին շուկան, բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների պահանջարկի և առաջարկի անհավասարակշռությունը, վաղ փուլերի ֆինանսավորման սահմանափակումները, միջազգային շուկաներում մասշտաբավորման դժվարությունները և գլոբալ ներդրումային կապերի ընդլայնման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել միջազգային փորձի ուսումնասիրությունը և դրա համադրումը Հայաստանի պայմանների հետ՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այն քաղաքական, ֆինանսական և ինստիտուցիոնալ լուծումները, որոնք կարող են մեծացնել հայկական սթարթափների ներդրումային գրավչությունը։ Ներկայիս ծրագրերը, այդ թվում՝ Հայաստանի բարձր տեխնոլոգիական արդյունաբերության ոլորտում միջազգային աքսելերացիոն և նախաաքսելերացիոն ծրագրերի իրականացումը, ցույց են տալիս միջազգային ցանցերի, մենթորության և ներդրողների հետ կապերի կարևորությունը էկոհամակարգի զարգացման համար։ Հետազոտության արդյունքում կարող են առաջարկվել սթարթափների ֆինանսավորման հասանելիության ընդլայնման, վենչուրային և բիզնես-հրեշտակների ներդրումների խթանման, համալսարան–բիզնես կապերի ամրապնդման, տեխնոլոգիական գիտելիքի առևտրայնացման, միջազգային գործընկերությունների ընդլայնման և հայկական սթարթափների համաշխարհային շուկաներում դիրքավորման բարելավման միջոցառումներ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դիտարկում է սթարթափ էկոհամակարգը ոչ միայն որպես նորաստեղծ տեխնոլոգիական ընկերությունների ամբողջություն, այլև որպես ներդրումների ներգրավման, նորարարության խթանման, բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի և ծառայությունների ստեղծման, արտահանման ընդլայնման ու Հայաստանի ՏՀՏ ոլորտի միջազգային մրցունակության բարձրացման փոխկապակցված համակարգ։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ բանասիրության և գեղարվեստական գրականության մատենագիտության պատմական զարգացման ընթացքին՝ սկսած վաղ ձեռագրական ցուցակներից մինչև ժամանակակից գիտական-տեղեկատու համակարգերի ձևավորում։ Աշխատությունում դիտարկվում է, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորվել և զարգացել հայ գրականության ու բանասիրական ուսումնասիրությունների հաշվառման, դասակարգման և համակարգման մեթոդները՝ արտացոլելով գիտական մտքի առաջընթացը և մշակութային կարիքների փոփոխությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մատենագիտական աղբյուրների ստեղծման սկզբնաղբյուրներին՝ ձեռագիր ցուցակներ, եկեղեցական և վանական գրադարանների գրանցումներ, ինչպես նաև հետագայում ձևավորված տպագիր մատենագիտական ժողովածուներ ու գիտական տեղեկատուներ։ Քննարկվում է նաև հայագիտության զարգացման ընթացքում մատենագիտության դերի ընդլայնումը՝ որպես գրական ժառանգության պահպանման, ուսումնասիրության և հանրահռչակման կարևոր գործիք։ Աշխատությունում ընդգծվում է, որ ժամանակակից մատենագիտական համակարգերը ոչ միայն տեղեկատվության կազմակերպման միջոց են, այլև հայ մշակութային հիշողության պահպանման և գիտական հետազոտությունների զարգացման հիմնարար հիմք։