Ալեքսանդր Շիրվանզադե-Հուշեր

Другие предметы

Այս նյութը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղից Հայաստան տեղի ունեցած զանգվածային բռնի տեղահանությանը, որի ընթացքում տասնյակ հազարավոր էթնիկ հայեր լքեցին իրենց բնակավայրերը և տեղափոխվեցին Հայաստան։ Նյութի վերնագրում նշված ավելի քան 50 հազար փախստականների թիվը վերաբերում է 2023 թվականի սեպտեմբերի 27-ի դրությանը, երբ ադրբեջանական ռազմական գործողություններից և Լեռնային Ղարաբաղի հայկական ուժերի զինադադարից հետո բնակչության զանգվածային արտահոսքն արդեն հասել էր այդ չափին։ Իրադարձությունները տեղի էին ունենում այն բանից հետո, երբ Լեռնային Ղարաբաղը ամիսներ շարունակ ենթարկվել էր շրջափակման և հումանիտար ծանր իրավիճակի, իսկ 2023 թվականի սեպտեմբերի 19-ին Ադրբեջանը ռազմական գործողություն սկսեց տարածաշրջանում։ Հաջորդ օրերին տեղի ունեցավ բնակչության արագ և զանգվածային տեղափոխություն դեպի Հայաստան, քանի որ բազմաթիվ մարդիկ կորցրել էին իրենց բնակարանները, ունեցվածքը և իրենց նախկին բնակավայրերում անվտանգ ապրելու հնարավորությունը։ Փախստականների ընդունումը Հայաստանի համար դարձավ լուրջ հումանիտար և սոցիալական մարտահրավեր․ անհրաժեշտ էր ապահովել մարդկանց կացարանով, սննդով, բժշկական օգնությամբ, փաստաթղթերով և այլ առաջնային կարիքներով։ Իրադարձությունների մասշտաբը հետագայում էլ ավելի մեծացավ․ սեպտեմբերի 28-ին Հայաստան ժամանածների թիվը գերազանցեց 65 հազարը, սեպտեմբերի 29-ին՝ 97 հազարը, իսկ սեպտեմբերի 30-ին արդեն խոսվում էր ավելի քան 100 հազար տեղահանվածների մասին։ Այսպիսով, նյութը ներկայացնում է ոչ միայն փախստականների թվի աճը, այլև տարածաշրջանում տեղի ունեցած արմատական ժողովրդագրական և քաղաքական փոփոխությունը։ Այն կարևոր է նաև Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների, Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության, բնակչության բռնի տեղահանության և դրա երկարաժամկետ հումանիտար հետևանքների համատեքստում։

Физика

Աշխատությունը հանդիսանում է հիմնական և համապարփակ ձեռնարկ ոչ գծային ֆիզիկայի սկզբունքների, տեսությունների և կիրառությունների վերաբերյալ։ Գիրքը նախատեսված է այն ուսանողների և գիտնականների համար, ովքեր ցանկանում են ստանալ ամուր տեսական հիմք և հասկանալ ոչ գծային համակարգերի վարքագիծը՝ տարբեր բնագավառներում՝ ֆիզիկայում, ինժեներական գիտություններում, համակարգային տեսությունների մեջ և կիրառական գիտական ոլորտներում։ Գիրքը ներկայացնում է ոչ գծային ֆիզիկայի հիմնական կոնցեպտները՝ սկսած ոչ գծային հավասարումների, դինամիկայի, անհավասարակշիռ վիճակների, խիստ ոչ գծային համակարգերի, մինչև խիստ ցնցող երևույթներ և kaos (խառնարան) տեսություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված ոչ գծային համակարգերի մոդելավորմանը, փորձնական տվյալների վերլուծությանը և համակարգերի կայունության ուսումնասիրությանը։

Политология

Այս աշխատությունը նվիրված է հին շահերի և նոր զինատեսակների փոխազդեցության ուսումնասիրությանը՝ քաղաքական, պատմական և ռազմավարական համատեքստում։ Հետազոտության մեջ վերլուծվում է, թե ինչպես են պատմականորեն ձևավորված պետական և հասարակական շահերը վերափոխվում տեխնոլոգիական առաջընթացի ազդեցության ներքո, հատկապես երբ նոր տեսակի զենքերը և ռազմական տեխնոլոգիաները փոխում են ուժային հավասարակշռությունը միջազգային հարաբերություններում։ Աշխատությունում դիտարկվում են այն գործընթացները, որոնց միջոցով ավանդական ռազմավարական նպատակները հարմարվում են ժամանակակից զինված հակամարտությունների պայմաններին, որտեղ տեխնոլոգիական գերազանցությունը հաճախ դառնում է քաղաքական ազդեցության հիմնական գործոն։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սպառազինությունների զարգացման պատմական փուլերին, ռազմական նորարարությունների ազդեցությանը պետական անվտանգության համակարգերի վրա, ինչպես նաև այն հարցին, թե ինչպես են նոր զինատեսակները վերաձևում հակամարտությունների բնույթը, մարտավարությունը և ռազմավարական պլանավորումը։ Վերլուծվում են նաև միջազգային անվտանգության համակարգի փոփոխությունները, զսպման մեխանիզմների զարգացումը և ուժային քաղաքականության նոր ձևերը ժամանակակից աշխարհում։

Литература

Հրատարակությունը նախատեսված է պատանի ընթերցողների կրթության և բարոյական դաստիարակության համար՝ թատերգական ստեղծագործությունների միջոցով ներկայացնելով մարդկային վարքագծի, արժեքների և հասարակական փոխհարաբերությունների վերաբերյալ ուսանելի գաղափարներ։ Թատերգության ձևը հնարավորություն է տալիս դաստիարակչական բովանդակությունը մատուցելու երկխոսությունների, գործողությունների և կերպարների փոխազդեցության միջոցով՝ ընթերցողին ներգրավելով ներկայացվող իրավիճակների և դրանց բարոյական գնահատման մեջ։ Նման ստեղծագործություններում կարևոր տեղ կարող են ունենալ ազնվության, ճշմարտախոսության, արդարության, բարության, աշխատասիրության, ընկերասիրության, հարգանքի և պատասխանատվության թեմաները, ինչպես նաև մարդկային թերությունների ու սխալ վարքի հետևանքների բացահայտումը։ Երկխոսությունների և բեմական իրավիճակների միջոցով ընթերցողները հնարավորություն են ստանում դիտարկելու տարբեր վարքագծային դրսևորումներ, հասկանալու դրանց հետևանքները և ձևավորելու սեփական վերաբերմունքը ներկայացվող խնդիրների նկատմամբ։ Գիրքը կարող է օգտագործվել ինչպես անհատական ընթերցանության, այնպես էլ կրթական միջավայրում՝ ընթերցանության, քննարկումների և բեմական ներկայացումների կազմակերպման համար։ Երկրորդ հատորը շարունակական հրատարակության մաս է և ներկայացնում է 19-րդ դարի հայ մանկական ու կրթադաստիարակչական գրականության մեջ թատերգական ձևի կիրառման կարևոր օրինակներից մեկը։ Այն արժեքավոր նյութ է մանկավարժական մտքի, մանկական ընթերցանության և բարոյական կրթության պատմության ուսումնասիրության համար։

Литература

Ստեղծագործության վերնագիրը մատնանշում է կատակերգական և երգիծական բնույթի մի երկ, որի հիմքում ընկած է զավեշտալի հակադրությունը՝ զվարճացնելու կամ կատակերգություն ներկայացնելու մտադրության և դրա փոխարեն անցանկալի, նույնիսկ վնասակար հետևանք առաջացնելու միջև։ Վերնագրում օգտագործված արտահայտությունը հուշում է չափազանցության և բառախաղի վրա հիմնված հումորային իրավիճակ, որի միջոցով հնարավոր է ծաղրել անփորձությունը, անհաջող գործողությունները, սխալ դատողությունները կամ սեփական կարողությունները գերագնահատելու հետևանքները։ Կատակերգական գրականության մեջ նման հակադրությունները հաճախ դառնում են գործողությունների զարգացման և ծիծաղաշարժ իրավիճակների ստեղծման միջոց՝ բացահայտելով կերպարների թերությունները, նրանց մտադրությունների ու իրական արդյունքների անհամապատասխանությունը և առօրյա հարաբերություններում առաջացող թյուրիմացությունները։ Թատերական բնույթի այսպիսի գործերում կարևոր նշանակություն ունեն երկխոսությունը, խոսքի կենդանի ու անմիջական ձևը, իրավիճակային հումորը և կերպարների գործողությունների անսպասելի ընթացքը։ Երգիծանքի միջոցով կարող են քննադատվել նաև հասարակական վարքագծի որոշ դրսևորումներ՝ հավակնոտությունը, անհեռատեսությունը, անլուրջ վերաբերմունքը և սեփական գործողությունների հետևանքները չկանխատեսելու սովորությունը։ Թուրքերեն վերնագիրը վկայում է ստեղծագործության լեզվական միջավայրի մասին և այն հետաքրքիր նյութ է դարձնում օսմանյան շրջանի բազմալեզու գրական ու թատերական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Գործը կարող է դիտարկվել կատակերգության պատմության, թատերգության լեզվի, երգիծական արտահայտչամիջոցների և թուրքերենով ստեղծված կամ ներկայացված գրականության ուսումնասիրման շրջանակում։ Այն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել նաև այն հետազոտողների համար, որոնք ուսումնասիրում են 19-րդ դարի ընթերցողական մշակույթը, թատերական հումորի ձևերը և հասարակական հարաբերությունների արտացոլումը գեղարվեստական գրականության մեջ։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում իտալերենից փոխառված բառերի իմաստային և հնչյունական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ լեզվական փոխառությունը դիտարկելով որպես տարբեր լեզուների ու մշակույթների փոխազդեցության կարևոր դրսևորում։ Հետազոտության առանցքում այն գործընթացներն են, որոնց միջոցով իտալական ծագում ունեցող բառերը մուտք են գործել անգլերենի բառապաշար, հարմարվել ընդունող լեզվի հնչյունական համակարգին և ժամանակի ընթացքում ենթարկվել իմաստային վերափոխումների։ Քննվում են փոխառությունների տարածման պատմամշակութային նախադրյալները՝ հատկապես երաժշտության, կերպարվեստի, ճարտարապետության, գրականության, առևտրի, խոհանոցի և հասարակական կյանքի այն ոլորտները, որտեղ իտալական մշակույթի ազդեցությունը նպաստել է նոր բառային միավորների ներթափանցմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արտասանական հարմարեցմանը՝ դիտարկելով հնչյունների փոխարինումը, շեշտադրության փոփոխությունը, վանկային կառուցվածքի վերաձևավորումը և այն դեպքերը, երբ բառի անգլերեն արտասանությունը աստիճանաբար հեռացել է սկզբնաղբյուր լեզվի ձևից։ Իմաստաբանական մակարդակում ուսումնասիրվում են բառերի նշանակության նեղացման, ընդլայնման, մասնագիտացման և այլ փոփոխությունների գործընթացները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ փոխառված բառը անգլերենում ձեռք է բերել սկզբնական լեզվում չունեցած լրացուցիչ նշանակություններ կամ ոճական երանգներ։ Կարևորվում է փոխառությունների ժամանակագրական համեմատությունը, քանի որ տարբեր պատմական փուլերում մուտք գործած բառերը կարող են ցուցաբերել հնչյունական և իմաստային յուրացման տարբեր աստիճաններ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու ամբողջությամբ յուրացված բառերը և այն միավորները, որոնք շարունակում են պահպանել իրենց օտարալեզու ծագումը մատնանշող որոշ առանձնահատկություններ։ Անդրադարձ է կատարվում նաև փոխառությունների բառարանային ներկայացմանը, տարբեր ժամանակաշրջանների բառարաններում դրանց արտասանության և նշանակությունների արձանագրմանը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է բառագիտության, իմաստաբանության, հնչյունաբանության, ստուգաբանության և լեզվական շփումների տեսության մոտեցումները՝ բացահայտելով, թե ինչպես է անգլերենի լեզվական համակարգը յուրացրել և վերափոխել իտալական ծագում ունեցող բառապաշարը։