Ալեքսանդր Շիրվանզադե-Հուշեր

Culture

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս պարբերական հրատարակությունը նվիրված է Հայկական ԽՍՀ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր լույս տեսած գրականության հաշվառմանը, համակարգմանը և մասնագիտական հանրությանը ներկայացմանը։ Տեղեկատուի հիմնական նպատակն է ապահովել մշակութային ու արվեստագիտական ոլորտների նոր հրատարակությունների մասին կանոնավոր տեղեկատվություն՝ նպաստելով համապատասխան գրականության որոնմանը և օգտագործմանը։ Հրատարակությունն ընդգրկում է մշակույթի պատմությանը, կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոարվեստին, ճարտարապետությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային ժառանգության պահպանությանը վերաբերող մատենագիտական նյութեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրքերի, գիտական հոդվածների, ժողովածուների, տեղեկատուների, ցուցահանդեսային կատալոգների և այլ հրապարակումների մատենագիտական նկարագրությանը։ Նյութերի թեմատիկ դասակարգումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողներին կողմնորոշվելու մասնագիտական գրականության բազմազանության մեջ և ընտրելու իրենց հետազոտական կամ գործնական գործունեության համար անհրաժեշտ աղբյուրները։ Տեղեկատուն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի ուսումնասիրության ուղղությունները, արվեստագիտական հետազոտությունների թեմատիկ շրջանակը և հրատարակչական գործունեության առանձնահատկությունները։ Այն կարևոր նշանակություն ունի նաև խորհրդահայ մշակույթի պատմության, մատենագիտական տեղեկատվության կազմակերպման և գրադարանային գործի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, արվեստաբանների, մշակութաբանների, պատմաբանների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար՝ ծառայելով որպես մասնագիտական տեղեկատվության որոնման և պատմամշակութային ուսումնասիրությունների օժանդակ աղբյուր։

Psychology

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ուսանողների վրա ապատեղեկատվության սոցիալ-հոգեբանական բացասական ազդեցության ուսումնասիրությանը և դրա կանխարգելման արդյունավետ մեխանիզմների բացահայտմանը։ Հետազոտության հիմքում այն խնդիրն է, որ թվային հաղորդակցության և սոցիալական ցանցերի լայն տարածման պայմաններում երիտասարդները մեծ ծավալի տեղեկատվություն են ստանում տարբեր և հաճախ ոչ վերահսկվող աղբյուրներից, ինչի հետևանքով կեղծ, մոլորեցնող կամ դիտավորյալ խեղաթյուրված տեղեկատվությունը կարող է ներգործել նրանց ընկալումների, համոզմունքների, հուզական վիճակի, վարքագծային դիրքորոշումների և սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Ապատեղեկատվության ազդեցությունը հատկապես կարևոր է ուսումնասիրել ուսանողների շրջանում, քանի որ նրանք ակտիվորեն օգտվում են թվային հարթակներից, միաժամանակ գտնվում են աշխարհայացքի, մասնագիտական ինքնության և սոցիալական դիրքորոշումների ձևավորման փուլում։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ապատեղեկատվության նկատմամբ ուսանողների ընկալունակության վրա ազդող սոցիալ-հոգեբանական գործոնները, այդ թվում՝ տեղեկատվության աղբյուրի նկատմամբ վստահությունը, նախնական համոզմունքները, քննադատական մտածողության մակարդակը, խմբային պատկանելությունը, սոցիալական ազդեցությունը և հուզական արձագանքները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով կեղծ կամ խեղաթյուրված տեղեկատվությունը տարածվում է և ձեռք բերում հավաստիության տեսք՝ կրկնվող հաղորդագրությունների, հեղինակավոր անձանց անունների օգտագործման, վախի կամ զայրույթի առաջացման, սենսացիոն վերնագրերի և խմբային կարծիքի ազդեցության միջոցով։ Ապատեղեկատվության սոցիալ-հոգեբանական դեստրուկտիվ ազդեցությունը կարող է դրսևորվել իրականության սխալ ընկալմամբ, անհիմն վախերի և տագնապի առաջացմամբ, հասարակական բևեռացման խորացմամբ, անվստահության տարածմամբ, ագրեսիվ կամ հակասոցիալական վարքագծի խթանմամբ և սոցիալական կապերի թուլացմամբ։ Հայաստանի պայմաններում խնդիրը կարող է ունենալ նաև առանձնահատուկ նշանակություն՝ կապված հասարակական և քաղաքական զգայուն թեմաների շուրջ տեղեկատվական հոսքերի ինտենսիվության, ճգնաժամային իրավիճակների և սոցիալական ցանցերում արագ տարածվող բովանդակության հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ուսանողների տեղեկատվական վարքագծի ուսումնասիրությունը՝ պարզելու, թե ինչ աղբյուրներից են նրանք ստանում տեղեկությունները, որքան հաճախ են ստուգում դրանց հավաստիությունը, ինչ չափանիշներով են տարբերակում վստահելի և անվստահելի հաղորդագրությունները և ինչ դեր են տալիս իրենց սոցիալական շրջապատի կարծիքին։ Կարող են կիրառվել հարցաթերթային, սոցիալ-հոգեբանական, համեմատական և վիճակագրական մեթոդներ՝ տարբեր խմբերի տեղեկատվական վարքագիծը և ապատեղեկատվության նկատմամբ դիմադրողականությունը գնահատելու համար։ Կանխարգելման տեսանկյունից աշխատանքը կարևորում է մեդիագրագիտության և տեղեկատվական գրագիտության զարգացումը, քանի որ ուսանողների՝ աղբյուրները քննադատաբար գնահատելու, փաստերը ստուգելու և մանիպուլյատիվ բովանդակությունը ճանաչելու կարողությունները կարող են նվազեցնել ապատեղեկատվության ազդեցությունը։ Կրթական միջավայրում արդյունավետ կանխարգելումը կարող է ներառել փաստերի ստուգման հմտությունների ուսուցում, աղբյուրների համեմատական վերլուծություն, թվային անվտանգության վերաբերյալ իրազեկում, տրամաբանական սխալների և մանիպուլյացիոն տեխնիկաների ճանաչում, ինչպես նաև պատասխանատու տեղեկատվական վարքագծի ձևավորում։ Կարևոր է նաև հոգեբանական բաղադրիչը․ անհրաժեշտ է զարգացնել ոչ միայն տեղեկատվությունը ստուգելու տեխնիկական կարողությունները, այլև սեփական հուզական արձագանքները վերահսկելու և ուժեղ հույզեր առաջացնող տեղեկատվությանը քննադատաբար մոտենալու հմտությունները։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրա արդյունքները կարող են օգտագործվել բուհերում մեդիագրագիտության և կանխարգելիչ կրթական ծրագրերի մշակման, ուսանողների տեղեկատվական դիմակայունության բարձրացման և ապատեղեկատվության տարածման սոցիալական հետևանքների նվազեցման համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը խնդիրը դիտարկում է ոչ միայն որպես տեղեկատվական կամ տեխնոլոգիական, այլև որպես սոցիալ-հոգեբանական և կրթական հիմնախնդիր՝ կարևորելով ուսանողների քննադատական մտածողության, մեդիագրագիտության, տեղեկատվական ինքնապաշտպանության և հոգեբանական դիմակայունության զարգացումը՝ ապատեղեկատվության վնասակար ազդեցությունը կանխելու նպատակով։

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է գազաբալոնային ավտոմոբիլների քարշաարագային հատկանիշների ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման ուղիների մշակմանը՝ դիտարկելով գազային վառելիքով աշխատող տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական, տնտեսական և բնապահպանական առավելությունները։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ավտոմոբիլի քարշային ուժի, արագացման դինամիկայի, շարժիչի հզորության և վառելիքային համակարգի աշխատանքի առանձնահատկությունները բնական գազի կամ սեղմված գազի կիրառման պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են քարշաարագային ցուցանիշների վրա՝ ներառյալ շարժիչի կարգաբերումները, գազամատակարարման համակարգի արդյունավետությունը, փոխանցման մեխանիզմների բնութագրերը և ավտոմոբիլի զանգվածային պարամետրերը։ Քննարկվում են նաև տեխնիկական լուծումները, որոնք կարող են նպաստել գազաբալոնային ավտոմոբիլների դինամիկական հատկությունների բարելավմանը՝ շարժիչի աշխատանքի օպտիմալացում, վառելիքի այրման գործընթացի կատարելագործում, ժամանակակից էլեկտրոնային կառավարման համակարգերի ներդրում և էներգետիկ կորուստների նվազեցում։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ գազաբալոնային ավտոմոբիլների քարշաարագային հատկանիշների բարձրացումը հնարավոր է համալիր ինժեներական մոտեցումների կիրառման միջոցով, ինչը կնպաստի դրանց շահագործման արդյունավետության, մրցունակության և էկոլոգիական անվտանգության աճին:

Literature

Հրատարակության վերնագիրը, հավանաբար, վերաբերում է պատմական անձի կամ պետական գործչի, որի անունը կամ տիտղոսը փոխանցված է օսմաներենից հայատառ գրությամբ։ «Վալիդե» բառը օսմանյան պատմական միջավայրում գործածվել է սուլթանի մոր՝ վալիդե սուլթանի տիտղոսի իմաստով, ուստի վերնագիրը կարող է առնչվել պալատական կյանքին, արքունական հարաբերություններին և Օսմանյան պետության քաղաքական պատմությանը։ Այնուամենայնիվ, «Գաթիլի» բաղադրիչի ճշգրիտ նույնականացումը միայն այս գրությամբ հնարավոր չէ, և առանց լրացուցիչ հաստատված տվյալների ճիշտ չէ որոշակի անձի կամ իրադարձության վերագրել գիրքը։ Երկրորդ հատորի առկայությունը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունը բազմահատոր աշխատության մաս է և նախատեսված է թեմայի ավելի ընդարձակ ներկայացման համար։ Նման պատմական երկերը կարող են կարևոր տեղեկություններ հաղորդել արքունական միջավայրի, իշխանության փոխանցման, պալատական ազդեցության և պետական կառավարման ոչ պաշտոնական հարաբերությունների վերաբերյալ՝ կախված բուն նյութի բնույթից։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում Օսմանյան կայսրության պատմությամբ, արքունական մշակույթով և պատմական անձանց շուրջ ձևավորված գրական ավանդույթներով զբաղվող ընթերցողների համար։ Այն նաև հայերեն տպագիր ժառանգության ուսումնասիրության նյութ է՝ ցույց տալով օսմանյան պատմական թեմաների ներկայացումը հայ ընթերցողին։

Physics

Ֆիզիկայի թեստերը ստուգման և ուսուցման կարևոր գործիք են, որոնք նախատեսված են ուսանողների գիտելիքների, հասկացությունների ընկալման և խնդիրներ լուծելու կարողությունների գնահատման համար։ Դրանք ընդգրկում են ֆիզիկայի տարբեր բաժիններ՝ մեխանիկա, ջերմային երևույթներ, էլեկտրականություն, օպտիկա, ատոմային և միջուկային ֆիզիկա։ Թեստերը կարող են լինել բազմընտրանքային, բաց պատասխանով կամ հաշվարկային խնդիրների ձևով, որտեղ անհրաժեշտ է կիրառել ֆիզիկական օրենքներ և բանաձևեր։ Ֆիզիկայի թեստերի հիմնական նպատակն է ոչ միայն ստուգել տեսական գիտելիքները, այլ նաև զարգացնել տրամաբանական մտածողությունը և գործնական կիրառման ունակությունները։ Օրինակ՝ մեխանիկայի բաժնում կարող են լինել խնդիրներ շարժման օրենքների, արագության, արագացման և ուժերի վերաբերյալ, իսկ էլեկտրականության բաժնում՝ Օհմի օրենքի, հոսանքի, լարման և դիմադրության հաշվարկներ։ Թեստերը օգնում են ուսանողներին հասկանալ ֆիզիկական երևույթների փոխկապակցվածությունը և կիրառել դրանք իրական կյանքի իրավիճակներում։ Դրանք նաև կարևոր դեր ունեն քննությունների նախապատրաստման գործընթացում, քանի որ թույլ են տալիս համակարգել գիտելիքները և բացահայտել բացթողումները։ Ժամանակակից կրթական համակարգում լայնորեն կիրառվում են նաև էլեկտրոնային թեստեր, որոնք հնարավորություն են տալիս արագ ստուգել արդյունքները և ապահովել ավելի օբյեկտիվ գնահատում։ Այսպիսով, ֆիզիկայի թեստերը կրթական գործընթացի կարևոր բաղադրիչ են, որոնք նպաստում են գիտելիքների ամրապնդմանը, մտածողության զարգացմանը և ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը։

History

Հրատարակությունը ներկայացնում է Դոնի Ռոստովում գործող Իզմիրլյան պատրիարքի անվան հայկական բարեգործական ընկերության վարչության 1911 թվականի գործունեության տարեկան հաշվետվությունը՝ արտացոլելով կազմակերպության աշխատանքների հիմնական ուղղությունները, ֆինանսական գործունեությունը և հասարակական նշանակությունը։ Փաստաթուղթը կարևոր սկզբնաղբյուր է XX դարի սկզբին Ռուսաստանի կայսրության տարածքում բնակվող հայ համայնքների հասարակական կյանքի, բարեգործական նախաձեռնությունների և փոխօգնության կազմակերպման առանձնահատկությունների ուսումնասիրության համար։ Հաշվետվության բնույթը ենթադրում է ընկերության կազմակերպական գործունեության, վարչության իրականացրած աշխատանքների, անդամակցության, ֆինանսական մուտքերի և ծախսերի վերաբերյալ տեղեկությունների ներկայացում։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում բարեգործական միջոցների հավաքագրման, նվիրատվությունների օգտագործման, կարիքավոր ընտանիքներին աջակցելու և համայնքային սոցիալական խնդիրների լուծմանը մասնակցելու հնարավոր ուղղությունները։ Նմանատիպ հաշվետվությունները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայ համայնքի հասարակական ինքնակազմակերպման ձևերը, բարեգործական հաստատությունների գործունեության սկզբունքները և մասնավոր բարերարների մասնակցությունը համայնքային նախաձեռնություններին։ Կարևորվում են ընկերության ֆինանսական հաշվետվողականությունը, նյութական միջոցների բաշխման կազմակերպումը, վարչության որոշումների փաստաթղթավորումը և բարեգործական գործունեության նկատմամբ հասարակական վերահսկողության նշանակությունը։ Հրատարակությունը կարող է տեղեկություններ պարունակել նաև կազմակերպության անդամների, նվիրատուների, աջակցության ծրագրերի և համայնքային հաստատությունների հետ համագործակցության վերաբերյալ։ Պատմական տեսանկյունից այն հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու Դոնի հայության սոցիալական հարաբերությունները, հասարակական կազմակերպությունների դերը և բարեգործության ավանդույթների զարգացումը նախահեղափոխական ժամանակաշրջանում։ Հաշվետվությունը արժեքավոր է նաև հայ համայնքների տնտեսական հնարավորությունների, հասարակական կապերի և մշակութային ինքնության պահպանմանն ուղղված նախաձեռնությունների պատմության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, սփյուռքագետների, ազգագրագետների, հասարակական կազմակերպությունների պատմության հետազոտողների, արխիվագետների և հայ համայնքների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։