Անձի հոգեբանական տիպերի և աշխատանքային սթրեսի փոխկապակցվածությունը

История

Աշխատությունը պատմական փաստաթղթերի և նյութերի ժողովածու է, որը վերաբերում է Ռուսական կայսրության անկումից և 1917 թվականի հեղափոխական իրադարձություններից հետո Անդրկովկասում տեղի ունեցած քաղաքական գործընթացներին, տարածաշրջանի կառավարման վերափոխմանը և Ռուսաստանից փաստացի քաղաքական առանձնացման փուլերին։ Նյութերի կենտրոնում կարող են լինել 1917–1918 թվականների զարգացումները՝ ռուսական կենտրոնական իշխանության թուլացումը, Անդրկովկասում նոր վարչաքաղաքական մարմինների ստեղծումը, տարածաշրջանի քաղաքական ուժերի փոխհարաբերությունները և պետականության նոր ձևերի որոնումները։ Փաստաթղթերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու Անդրկովկասյան կոմիսարիատի և հետագայում Անդրկովկասյան Սեյմի գործունեությունը, քաղաքական կուսակցությունների ու ազգային ներկայացուցիչների դիրքորոշումները, ինչպես նաև տարածաշրջանի ապագա կարգավիճակի շուրջ ծավալված քննարկումները։ Կարևոր տեղ կարող են զբաղեցնել պաշտոնական գրագրությունը, նիստերի արձանագրությունները, հայտարարությունները, քաղաքական գործիչների հաղորդագրությունները, դիվանագիտական փաստաթղթերը և ժամանակաշրջանի այլ սկզբնաղբյուրներ։ Ժողովածուն հնարավորություն է տալիս հետևելու նաև Առաջին համաշխարհային պատերազմի և ռուսական ռազմաճակատի կազմալուծման ազդեցությանը տարածաշրջանի քաղաքական իրավիճակի վրա, ինչպես նաև Օսմանյան կայսրության հետ հարաբերությունների և բանակցությունների նշանակությանը։ Նյութերը կարող են լուսաբանել հայ, վրացի և ադրբեջանցի քաղաքական ուժերի միջև առկա համագործակցությունը, հակասությունները և տարբեր պատկերացումները տարածաշրջանի կառավարման ու արտաքին քաղաքական կողմնորոշման վերաբերյալ։ Հետազոտական տեսանկյունից առանձնահատուկ կարևորություն ունի փաստաթղթերի ստեղծման քաղաքական միջավայրի և հեղինակների դիրքորոշումների քննադատական գնահատումը, քանի որ ժողովածուի ձևակերպումները և նյութերի ընտրությունը կարող են արտացոլել հրատարակության ժամանակաշրջանին բնորոշ պատմաքաղաքական մեկնաբանություններ։ Սկզբնաղբյուրների համադրումը այլ փաստաթղթերի և հետագա պատմագիտական ուսումնասիրությունների հետ հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու Անդրկովկասում Ռուսական կայսրության փլուզմանը հաջորդած անցումային շրջանի մասին։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը կարևոր աղբյուրագիտական նշանակություն ունի XX դարի սկզբի Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմության, տարածաշրջանային կառավարման վերափոխումների և 1918 թվականին նոր պետական կազմավորումների ձևավորմանը նախորդած գործընթացների ուսումնասիրության համար։

Психология

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է աշխատակցի վարքային քոփինգ ռազմավարությունների ընտրության կառավարչական նախադրյալները՝ ընդգծելով այն կազմակերպչական, հոգեբանական և սոցիալ-մշակութային գործոնները, որոնք ազդում են աշխատողների սթրեսային իրավիճակներին արձագանքելու ձևերի վրա։ Հետազոտության մեջ քոփինգը դիտարկվում է որպես անհատի ադապտացիոն վարքային համակարգ, որը ներառում է խնդրակենտրոն, հուզական և խուսափողական ռազմավարություններ, որոնց ընտրությունը պայմանավորված է ինչպես անձնական առանձնահատկություններով, այնպես էլ աշխատանքային միջավայրի կառավարչական որակով։ Աշխատությունը վերլուծում է ղեկավարության ազդեցությունը աշխատակցի վարքային ընտրությունների վրա՝ ներառյալ առաջնորդության ոճը, կազմակերպչական մշակույթը, հաղորդակցման արդյունավետությունը և աշխատանքային ծանրաբեռնվածության բաշխումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ կառավարչական աջակցությունը, արդարության ընկալումը և մասնակցային որոշումների ընդունումը կարող են նպաստել ավելի արդյունավետ, խնդրակենտրոն քոփինգ ռազմավարությունների կիրառմանը, մինչդեռ անորոշությունը, բարձր սթրեսը և թույլ կազմակերպչական աջակցությունը հաճախ խթանում են խուսափողական կամ հուզական արձագանքները։ Վերլուծվում է նաև անհատական գործոնների դերը՝ ինքնարդյունավետության զգացումը, դիմակայունությունը և մոտիվացիան, որոնք միջնորդում են արտաքին կառավարչական ազդեցությունների և վարքային ընտրությունների միջև։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ աշխատակցի քոփինգ ռազմավարությունների ձևավորումը բազմաշերտ գործընթաց է, որը պահանջում է համակարգային մոտեցում՝ համադրելով արդյունավետ կառավարման մեխանիզմներ և հոգեբանական աջակցության միջոցներ՝ կազմակերպչական կայունության և աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման նպատակով։

История

Աշխատությունը նվիրված է 19-րդ դարի երկրորդ կեսից մինչև 20-րդ դարի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում Արցախի հասարակական և մշակութային միջավայրի զարգացման հիմնական ուղղությունների ու առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության են առնվում կրթության, գրականության, մամուլի, թատրոնի, երաժշտության, արվեստի, գրահրատարակչության և հասարակական-մշակութային գործունեության տարբեր դրսևորումները՝ դրանք դիտարկելով ժամանակաշրջանի պատմական և սոցիալական գործընթացների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրթական հաստատությունների գործունեությանը, դպրոցական ցանցի զարգացմանը, ուսուցիչների և մտավորականների դերակատարությանը, ինչպես նաև կրթության տարածման նշանակությանը բնակչության մշակութային և հասարակական կյանքի ակտիվացման գործում։ Ուսումնասիրվում են գրական և հրապարակախոսական գործունեությունը, ընթերցանության մշակույթի ձևավորումը, գրքերի ու պարբերական հրատարակությունների տարածումը և դրանց ազդեցությունը հասարակական մտքի զարգացման վրա։ Կարևորվում է Շուշիի՝ որպես տարածաշրջանի նշանակալի կրթական և մշակութային կենտրոններից մեկի դերակատարությունը, որտեղ կենտրոնացած էին բազմաթիվ կրթական, գրական, թատերական և հասարակական նախաձեռնություններ։ Քննության են առնվում մշակութային ընկերությունների, բարեգործական կազմակերպությունների, ստեղծագործական խմբերի և անհատ գործիչների գործունեությունը, որոնք նպաստել են մշակութային արժեքների ստեղծմանը, պահպանմանը և տարածմանը։ Անդրադարձ է կատարվում թատերական ներկայացումներին, երաժշտական կյանքին, ժողովրդական մշակույթի դրսևորումներին, ազգային ավանդույթներին և դրանց փոխազդեցությանը ժամանակի նոր մշակութային երևույթների հետ։ Վերլուծվում է նաև տարածաշրջանի քաղաքական և սոցիալ-տնտեսական իրադրության ազդեցությունը մշակութային զարգացման վրա, ինչպես նաև Կովկասի այլ կենտրոնների հետ ձևավորված մտավոր ու մշակութային կապերի նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի Արցախի հասարակության մտավոր և մշակութային ներուժի, կրթական ու ստեղծագործական նախաձեռնությունների և մշակութային հաստատությունների զարգացման մասին՝ միաժամանակ բացահայտելով դրանց դերը տարածաշրջանի պատմամշակութային ժառանգության ձևավորման և հետագա սերունդներին փոխանցման գործում։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է գլյուտամինային և կրեատինային հավելումների, ինչպես նաև ճիշտ և հավասարակշռված սննդակարգի ազդեցության ուսումնասիրությանը ըմբիշների ֆիզիոլոգիական որոշ ցուցանիշների վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ըմբշամարտը բարձր ինտենսիվությամբ և զգալի ֆիզիկական ու հոգեբանական ծանրաբեռնվածությամբ մարզաձև է, որի ընթացքում մարզիկի օրգանիզմից պահանջվում են ուժ, արագություն, պայթունավտանգ հզորություն, դիմացկունություն, արագ վերականգնվելու ունակություն և մարմնի քաշի արդյունավետ կառավարում։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում է, թե մարզական սնուցման ճիշտ կազմակերպումը և սննդային հավելումների նպատակային կիրառությունն ինչպես կարող են անդրադառնալ մարզիկների ֆիզիկական աշխատունակության, էներգետիկ ապահովման, վերականգնման գործընթացների և մի շարք ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրեատինին՝ որպես մկանային էներգետիկ համակարգերում կարևոր դեր ունեցող միացության, որի հավելումը կարող է ուսումնասիրվել ուժային և կարճատև բարձր ինտենսիվության ծանրաբեռնվածությունների ժամանակ մարզիկի հնարավորությունների տեսանկյունից։ Գլյուտամինի դեպքում կարող են ուսումնասիրվել դրա հնարավոր նշանակությունը վերականգնման գործընթացներում, ինտենսիվ մարզումներից հետո օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի պահպանման և սննդային ապահովվածության համատեքստում։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ հավելումների ազդեցությունը նպատակահարմար է գնահատել ոչ թե սննդակարգից առանձին, այլ մարզիկի ընդհանուր սննդային և մարզումային ռեժիմի համատեքստում։ Այդ պատճառով ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է ճիշտ սննդակարգի կառուցվածքը՝ սպիտակուցների, ածխաջրերի և ճարպերի հավասարակշռությունը, բավարար հեղուկի և միկրոտարրերի ապահովումը, սննդի ընդունման ժամանակացույցը և էներգետիկ պահանջների համապատասխանեցումը մարզումների բնույթին։ Ըմբիշների համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև մարմնի քաշի վերահսկումը, քանի որ քաշային կարգերում հանդես գալու անհրաժեշտությունը կարող է հանգեցնել սննդակարգի կտրուկ սահմանափակումների կամ ջրազրկման ոչ ճիշտ մեթոդների կիրառման, որոնք կարող են բացասաբար անդրադառնալ աշխատունակության և վերականգնման վրա։ Հետազոտության ընթացքում կարող են գնահատվել սրտանոթային և շնչառական համակարգերի աշխատանքի, սրտի հաճախության, արյան ճնշման, մարմնի կազմի, մկանային ուժի, ֆիզիկական աշխատունակության, հոգնածության և վերականգնման արագության հետ կապված ցուցանիշներ։ Ստացված տվյալների համեմատությունը տարբեր սննդային մոտեցումների կամ հավելումների կիրառման պայմաններում հնարավորություն է տալիս գնահատել դրանց հնարավոր արդյունավետությունը և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում մարզիկի սննդային ապահովումն առավել նպատակահարմար է։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել մարզական ֆիզիոլոգներին, սպորտային բժիշկներին, սննդաբաններին, մարզիչներին, ըմբշամարտով զբաղվող մարզիկներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի բացահայտելու սննդակարգի և սննդային հավելումների հնարավոր ազդեցությունը ըմբիշների օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա՝ շեշտադրելով գիտականորեն հիմնավորված սնուցման, անհատական մոտեցման, մարզումային ծանրաբեռնվածության ճիշտ կառավարման և անվտանգ վերականգնման կարևորությունը մարզական արդյունքների բարելավման գործընթացում։

История

Աշխատությունը միջնադարյան հայ պատմագրության կարևորագույն երկերից մեկն է, որի հեղինակն է XII դարի նշանավոր պատմիչ և հոգևորական Սամուէլ Քահանայ Անեցին։ Այս ստեղծագործությունը համարվում է համաշխարհային և հայկական պատմության համառոտ, սակայն արժեքավոր ժամանակագրական ժողովածու, որտեղ հեղինակը փորձել է մեկտեղել տարբեր պատմիչների տեղեկությունները և ներկայացնել աշխարհի ու հայ ժողովրդի պատմական ընթացքը՝ սկսած աստվածաշնչյան ժամանակներից մինչև իր ապրած դարաշրջանը։ Գիրքը գրված է գրաբարով և առանձնանում է իր ժամանակագրական կառուցվածքով, որտեղ իրադարձությունները ներկայացվում են հաջորդական ու համեմատական ձևով՝ ընդգրկելով տարբեր ժողովուրդների պատմությունները, թագավորությունների փոփոխությունները, պատերազմները, եկեղեցական իրադարձությունները և քաղաքական զարգացումները։ Սամուէլ Անեցին մեծ ուշադրություն է դարձնում հատկապես հայկական պետականության, Բագրատունիների թագավորության, հայկական իշխանական տների, ինչպես նաև տարածաշրջանային քաղաքական փոփոխությունների նկարագրությանը։ Աշխատության մեջ արտացոլված են նաև բյուզանդական, պարսկական, արաբական և այլ պետությունների պատմական գործընթացները, որոնք առնչվում էին Հայաստանի ճակատագրին։ «Հավաքմունք ի գրոց պատմագրաց»-ը կարևոր նշանակություն ունի, քանի որ հեղինակը օգտվել է ավելի վաղ շրջանի բազմաթիվ աղբյուրներից, որոնցից մի քանիսը հետագայում կորել են, և այդպիսով նրա գիրքը պահպանել է եզակի պատմական տեղեկություններ։ Ստեղծագործությունն աչքի է ընկնում համառոտ, սակայն բովանդակալից շարադրանքով, պատմական փաստերի խտությամբ և միջնադարյան հայ պատմագիտական մտածողության առանձնահատկություններով։ Այն մեծ արժեք ունի ոչ միայն որպես պատմագիտական աղբյուր, այլև որպես միջնադարյան հայ գրական լեզվի և մշակութային մտածողության վկայություն։ Գիրքը լայնորեն օգտագործվում է հայոց միջնադարյան պատմության, ժամանակագրության և աղբյուրագիտության ուսումնասիրություններում և համարվում է հայ մատենագրության կարևորագույն հուշարձաններից մեկը։

Химия

Այս աշխատանքը նվիրված է սորբենտների քիմիական և լազերային մշակման մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով ստեղծել արդյունավետ տեխնոլոգիաներ հազվագյուտ տարրերի բաժանման և խտացման համար։ Նյութում ներկայացվում են այն ֆիզիկաքիմիական գործընթացները, որոնց միջոցով լազերային ճառագայթումը և մակերեսային քիմիական փոփոխությունները փոխում են սորբենտների կառուցվածքը, մեծացնում նրանց ընտրողականությունը և կլանման կարողությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անալիտիկ քիմիայի մեթոդներին, որոնք թույլ են տալիս գնահատել տարրերի կոնցենտրացիաները բարդ խառնուրդներում, ինչպես նաև ուսումնասիրել սորբցիայի կինետիկան և հավասարակշռային պրոցեսները։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է այդ տեխնոլոգիաների կիրառական նշանակությունը հանքարդյունաբերության, նյութագիտության և բարձր մաքրության մետաղների ստացման ոլորտներում՝ առաջարկելով նոր մոտեցումներ ռեսուրսների ավելի արդյունավետ օգտագործման համար։