Աստղաչափական և քանակական եղանակների կիրառությունը հայոց տոմարի որոշ խնդիրներ լուծելիս

Лингвистика

Լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է զեղչման երևույթի կառուցվածքաիմաստային և գործառական-հաղորդակցական առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը անգլերենում և հայերենում։ Քննության են առնվում խոսքում լեզվական միավորների բացթողման ձևերը, դրանց կառուցվածքային կազմակերպումը, իմաստային ամբողջականության պահպանման պայմանները և հաղորդակցական նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առօրյա-խոսակցական և հրապարակախոսական ոճերում զեղչված կառույցների կիրառման օրինաչափություններին, դրանց միջոցով խոսքի սեղմության, բնականության և արտահայտչականության ապահովմանը։ Վերլուծվում են երկու լեզուներում հանդիպող համապատասխան կառույցների ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ հաշվի առնելով համատեքստի, հաղորդակցական իրավիճակի և խոսողի նպատակադրության դերը։ Քննարկվում են նաև զեղչման գործաբանական նշանակությունը, բաց թողնված բաղադրիչների վերականգնման հնարավորությունները և դրանց ազդեցությունը ասույթի տեղեկատվական կառուցվածքի վրա։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմելու զեղչման՝ որպես շարահյուսական և հաղորդակցական երևույթի գործառության մասին տարբեր ոճերում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել համեմատական լեզվաբանության, շարահյուսության, ոճագիտության և հաղորդակցական լեզվաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Սույն ուսումնասիրությունը նվիրված է մանկական ուղեղային կաթվածով նախադպրոցական երեխաների դաստակների ֆունկցիոնալ հնարավորությունների զարգացման միջոցներին և մեթոդներին՝ ընդգծելով շարժողական վերականգնման և ինքնուրույն գործունեության հմտությունների ձևավորման կարևորությունը։ Աշխատությունը վերլուծում է վերին վերջույթների, մասնավորապես՝ դաստակների շարժողական սահմանափակումների առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը երեխայի առօրյա գործունեության, խաղային ակտիվության և ուսուցման նախապատրաստման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բուժական ֆիզկուլտուրայի, ֆիզիկական թերապիայի, էրգոթերապիայի, խաղային վարժությունների և մանր մոտորիկայի զարգացմանն ուղղված մեթոդների կիրառմանը, որոնք նպաստում են մկանային ուժի, շարժումների կոորդինացիայի, ճկունության և ձեռքի ֆունկցիոնալ կարողությունների բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը նաև անդրադառնում է անհատականացված վերականգնողական ծրագրերի մշակմանը, մասնագիտական և ընտանեկան աջակցության դերին, ինչպես նաև երեխայի սոցիալական հարմարվողականության խթանմանը։ Աշխատությունը կարևոր է հատուկ մանկավարժների, վերականգնողական թերապևտների, ֆիզիոթերապևտների և մանկական զարգացման մասնագետների համար՝ նպաստելով մանկական ուղեղային կաթված ունեցող երեխաների շարժողական կարողությունների և կյանքի որակի բարելավմանը։

Политология

«Ժամանակակից Ադրբեջան» տեղեկագիրքը համապարփակ վերլուծական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է Ադրբեջանի Հանրապետության ժամանակակից քաղաքական, տնտեսական, ռազմական և սոցիալ-մշակութային համակարգի հիմնական առանձնահատկությունները։ Այն անդրադառնում է երկրի պետական կառուցվածքին, կառավարման մոդելին, ներքին քաղաքական գործընթացներին և արտաքին քաղաքական ուղղություններին՝ ընդգծելով տարածաշրջանային դերակատարությունը Հարավային Կովկասում։ Գրքում քննարկվում են նաև Ադրբեջանի զինված ուժերի զարգացման միտումները, էներգետիկ ռեսուրսների և նավթագազային քաղաքականության ազդեցությունը պետական տնտեսության վրա, ինչպես նաև հասարակական կյանքի և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացները։ Հեղինակները փորձում են ներկայացնել տեղեկատվական ձեռնարկի ձևաչափով կառուցված, համակարգված պատկեր՝ նախատեսված հետազոտողների, դիվանագետների, քաղաքագետների և տարածաշրջանով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նյութը հիմնված է տարբեր աղբյուրների համադրման վրա և ծառայում է որպես տեղեկատու-վերլուծական ռեսուրս՝ ժամանակակից Ադրբեջանի բազմաշերտ իրականությունը հասկանալու համար։

Право

Գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի ձևավորման և զարգացման պատմական ընթացքի ուսումնասիրությանը 20-րդ դարի ընթացքում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ընտանեկան հարաբերությունները կարգավորող իրավական նորմերի փոփոխությունն է, դրանց կապը տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական, քաղաքական և տնտեսական գործընթացների հետ, ինչպես նաև ընտանիքի, ամուսնության, ծնողական իրավունքների և երեխաների պաշտպանության վերաբերյալ իրավական պատկերացումների վերափոխումը։ 20-րդ դարը Հայաստանի համար առանձնահատուկ նշանակություն ունեցող ժամանակաշրջան էր, քանի որ դարասկզբին տեղի ունեցած քաղաքական փոփոխությունները, Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծումը, խորհրդայնացումը, Խորհրդային Միության իրավական համակարգի ձևավորումը և հետագայում անկախ Հայաստանի Հանրապետության ստեղծումը հանգեցրին ընտանեկան իրավունքի կարգավորման սկզբունքների էական փոփոխությունների։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են տարբեր պատմական փուլերում ձևավորվել ամուսնության կնքման և լուծման, ամուսինների իրավունքների ու պարտականությունների, ծնողների և երեխաների փոխհարաբերությունների, որդեգրման, խնամակալության և ընտանիքի գույքային հարաբերությունների իրավական կարգավորումները։ Առանձին նշանակություն ունի խորհրդային ժամանակաշրջանի ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ տարիներին ընտանեկան իրավունքը զարգանում էր խորհրդային իրավական ընդհանուր սկզբունքների շրջանակում։ Փոխվում էին ավանդական ընտանեկան հարաբերությունների իրավական ընկալումները, ամուսնությունը աստիճանաբար ստանում էր քաղաքացիական-իրավական գրանցման առավել հստակ ձև, իսկ կնոջ և տղամարդու իրավահավասարության, երեխաների պաշտպանության և ընտանիքի պետական պաշտպանության սկզբունքները ամրագրվում էին օրենսդրական մակարդակում։ Միաժամանակ ընտանեկան իրավունքի զարգացումը կապված էր հասարակության աշխարհիկացման, կանանց սոցիալական և տնտեսական դերի փոփոխության և ընտանիքի նկատմամբ պետության քաղաքականության հետ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև տարբեր ժամանակաշրջանների օրենսդրության համեմատական ուսումնասիրությունը, որը թույլ է տալիս բացահայտել իրավական կարգավորման շարունակականությունն ու փոփոխությունները։ Այդ համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի տարածքում գործող իրավական ակտերը, խորհրդային ընտանեկան օրենսդրությունը և անկախությունից հետո ձևավորվող ազգային իրավական համակարգը։ Հատկապես կարևոր է 1991 թվականից հետո տեղի ունեցած անցումը, երբ Հայաստանի Հանրապետությունը սկսեց կառուցել սեփական իրավական համակարգը և ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորումը հարմարեցնել նոր սահմանադրական և սոցիալ-տնտեսական պայմաններին։ Այս փուլում ընտանեկան իրավունքը ավելի հստակ կապվեց մարդու իրավունքների, անձի արժանապատվության, ամուսնության ազատության, երեխայի լավագույն շահի և ընտանիքի պաշտպանության ժամանակակից սկզբունքների հետ։ Պատմական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, որ ընտանեկան իրավունքը զարգանում է ոչ թե մեկուսացված, այլ հասարակական արժեքների և սոցիալական հարաբերությունների փոփոխության հետ փոխկապակցված։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է 20-րդ դարում Հայաստանի ընտանեկան իրավունքի էվոլյուցիան՝ բացահայտելով դրա հիմնական փուլերը, իրավական սկզբունքների փոփոխությունները և օրենսդրական զարգացման ուղղությունները։ Թեման կարևոր է ինչպես իրավունքի պատմության ուսումնասիրության, այնպես էլ ժամանակակից ընտանեկան իրավունքի ձևավորման նախադրյալները հասկանալու համար, քանի որ անցյալի իրավական փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ներկայիս ընտանեկան իրավակարգավորման սկզբունքների և դրանց ձևավորման պատմական հիմքերի մասին։

Математика

Աստղաֆիզիկական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է IRAS և SST աստղադիտակային դիտումների տվյալների հիման վրա գալակտիկաների ֆիզիկական հատկությունների, կառուցվածքի և ճառագայթման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ինֆրակարմիր աստղագիտության տեսական հիմքերը, գալակտիկաների ճառագայթման ձևավորման մեխանիզմները և տիեզերական դիտումների նշանակությունը արտագալակտիկական օբյեկտների հետազոտության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում IRAS ինֆրակարմիր աստղագիտական արբանյակի և SST՝ Սփիցերի տիեզերական աստղադիտակի դիտողական հնարավորություններին, դրանց միջոցով ստացված տվյալների համադրմանը և գալակտիկաների սպեկտրային բնութագրերի վերլուծությանը։ Դիտարկվում են միջաստղային փոշու ջերմային ճառագայթման, աստղառաջացման ակտիվության, գալակտիկաների լուսատվության և ինֆրակարմիր սպեկտրային էներգիայի բաշխման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև գալակտիկաների դասակարգման, ակտիվ գալակտիկական միջուկների հայտնաբերման, աստղառաջացման գործընթացների գնահատման և տարբեր դիտողական ցուցանիշների միջև փոխկապակցվածությունների ուսումնասիրման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են կիրառվել աստղագիտական տվյալների վիճակագրական մշակման, բազմալիքային դիտումների համեմատության և գալակտիկաների ֆիզիկական պարամետրերի գնահատման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում ինֆրակարմիր դիտումների նշանակությանը գալակտիկաների էվոլյուցիայի, միջաստղային միջավայրի հատկությունների և տիեզերքում աստղառաջացման գործընթացների վերաբերյալ պատկերացումների զարգացման գործում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել աստղաֆիզիկայի, արտագալակտիկական աստղագիտության, տիեզերական դիտումների և աստղագիտական տվյալների վերլուծության ոլորտներում մասնագիտացող հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Лингвистика

Բառարանը նախատեսված է թուրքերեն բառերի հայերեն համարժեքները գտնելու և երկու լեզուների միջև բառային ու իմաստային կապերը բացահայտելու համար։ Առձեռն բնույթը մատնանշում է գործնական կիրառությունը․ այն կարող էր ծառայել որպես արագ տեղեկատու՝ ընթերցանության, թարգմանության, ուսման և առօրյա հաղորդակցության ընթացքում։ Թուրքերեն բառապաշարի հայերեն բացատրությունների կամ համարժեքների միջոցով ընթերցողը հնարավորություն է ստանում ընդլայնելու լեզվական գիտելիքները, ավելի ճշգրիտ հասկանալու բառերի նշանակություններն ու ընտրելու համապատասխան արտահայտություններ։ Նման բառարանները կարևոր նշանակություն են ունեցել հայ և թուրքախոս բնակչության համատեղ ապրած միջավայրերում, որտեղ լեզվական հաղորդակցությունն անհրաժեշտ էր կրթական, առևտրային, վարչական և հասարակական հարաբերություններում։ Դրանք նպաստել են երկլեզու միջավայրում փոխըմբռնմանը և տարբեր լեզուներով ստեղծված գրավոր նյութերի ընթերցմանն ու ընկալմանը։ Հրատարակությունը նաև հայ բառարանագրության զարգացման և լեզվական գիտելիքների տարածման պատմության մասն է։ Այն վկայում է հայերենով գործնական լեզվական ձեռնարկներ ստեղծելու ձգտման մասին՝ բավարարելու ընթերցողների առօրյա ու կրթական կարիքները։ Բառարանը կարող էր օգտակար լինել թուրքերեն սովորող հայախոսներին, թարգմանիչներին, ուսուցիչներին և երկլեզու հաղորդակցության մեջ ներգրավված անձանց։