Դիֆրակցված ռենտգենյան փնջերի որոշ առանձնահատկություններ արտաքին ազդակների առկայության պայմաններում

Литература

Պատմական արձակի այս ստեղծագործությունը Վալտեր Սքոթի նշանավոր վեպի հայերեն ներկայացումն է, որը ընթերցողին տեղափոխում է միջնադարյան Անգլիա՝ խաչակրաց արշավանքներից հետո ձևավորված բարդ քաղաքական, ազգային և հասարակական հարաբերությունների միջավայր։ Վեպի գործողությունները ծավալվում են Ռիչարդ Առյուծասիրտ թագավորի ժամանակաշրջանում, երբ Անգլիայում պահպանվում էին նորմանների և սաքսերի միջև պատմական հակասությունները, իսկ ասպետական ավանդույթները, ազնվականության շահերը և թագավորական իշխանության համար պայքարը նշանակալի դեր էին խաղում հասարակական կյանքում։ Ստեղծագործության կենտրոնական կերպարներից է ասպետ Իվանոեն՝ Վիլֆրեդը, որի անձնական ճակատագիրը զարգանում է հավատարմության, սիրո, պատվի և հայրենիքի նկատմամբ պարտքի գաղափարների շուրջ։ Նրա պատմությունը միահյուսվում է իշխանական մրցակցությանը, ասպետական մրցաշարերին, հասարակական բախումներին և տարբեր ծագում ունեցող մարդկանց հարաբերություններին։ Հեղինակը պատմական իրադարձություններն ու գեղարվեստական հորինվածքը համադրում է՝ բացահայտելով միջնադարյան հասարակության ներքին հակասությունները, ազգային ինքնության ձևավորման ընթացքը, կրոնական անհանդուրժողականության դրսևորումները և անհատի բարոյական ընտրության նշանակությունը։ Վեպին բնորոշ են պատմական միջավայրի մանրամասն վերակերտումը, կենցաղի ու սովորույթների պատկերումը, դինամիկ սյուժեն և կերպարների միջոցով հասարակական արժեքների քննությունը։ Առաջին հատորը ներկայացնում է պատմական իրադրությունը, հիմնական գործող անձանց և նրանց միջև ձևավորվող հակասությունները՝ հիմք ստեղծելով հետագա իրադարձությունների զարգացման համար։ Հայերեն հրատարակությունը նշանակալի է համաշխարհային գրականության հայերեն թարգմանությունների և հայ ընթերցողական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմական վեպի ընթերցողներին, գրականագետներին և հայ գրքի պատմությամբ զբաղվողներին՝ որպես եվրոպական դասական արձակի հայերեն ընկալման օրինակ։

Лингвистика

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է արևելահայերենի և արևմտահայերենի անկախ դերբայների զուգադրական քննությանը՝ նպատակ ունենալով բացահայտել երկու գրական տարբերակների քերականական համակարգերում դերբայական ձևերի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են անկախ դերբայների ձևաբանական կազմը, շարահյուսական դերը և իմաստային գործառույթները՝ առանձնացնելով դրանց կիրառության առանձնահատկությունները ժամանակակից արևելահայերենում և արևմտահայերենում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դերբայական ձևերի զարգացման պատմական հիմքերին, ինչպես նաև երկու տարբերակների միջև առկա ընդհանրություններին և տարբերություններին։ Ներկայացվում է նաև դերբայների գործածության ոճական արժեքը և դրանց դերը գրավոր ու բանավոր խոսքում՝ որպես բարդ նախադասությունների կառուցման կարևոր միջոց։ Աշխատությունը կարևոր է հայերեն լեզվի համեմատական ուսումնասիրության համար՝ նպաստելով լեզվական համակարգի ավելի խորը ըմբռնմանը և երկու գրական տարբերակների փոխկապակցվածության բացահայտմանը։

Право

Սահմանադրաիրավական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տեղական ինքնակառավարման սահմանադրական հիմքերի ձևավորման, զարգացման և գործնական իրականացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ եվրոպական իրավական չափորոշիչների և Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրաիրավական պրակտիկայի համատեքստում։ Քննության են առնվում տեղական ինքնակառավարման սահմանադրականացման էությունը, համայնքային ինքնավարության իրավական երաշխիքները և պետական իշխանության ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների փոխհարաբերությունների կարգավորման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Տեղական ինքնակառավարման եվրոպական խարտիայի դրույթներին, տեղական ժողովրդավարության զարգացման միջազգային չափորոշիչներին և դրանց արտացոլմանը Հայաստանի Հանրապետության սահմանադրական ու օրենսդրական կարգավորումներում։ Վերլուծվում են համայնքների իրավասությունների սահմանման, ֆինանսական ինքնուրույնության ապահովման, տեղական մարմինների պատասխանատվության և պետական վերահսկողության իրականացման հետ կապված իրավական խնդիրները։ Քննարկվում են նաև ապակենտրոնացման, սուբսիդիարության, համայնքային մասնակցության և տեղական ինքնակառավարման մարմինների կազմակերպական ինքնուրույնության սկզբունքների կիրառման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համադրելու եվրոպական սահմանադրաիրավական մոտեցումները Հայաստանի Հանրապետության իրավական կարգավորումների և իրավակիրառ պրակտիկայի հետ՝ բացահայտելով տեղական ինքնակառավարման համակարգի կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի, համայնքային իրավունքի, հանրային կառավարման և տեղական ինքնակառավարման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Экология

Աշխարհագրական, բնապահպանական և տարածքային պլանավորման բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Սևանի ավազանի ռեկրեացիոն գոտու ձևավորման, զարգացման և արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ տարածաշրջանի բնական, սոցիալ-տնտեսական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Քննության են առնվում Սևանա լճի և նրա շրջակա տարածքների բնական ռեկրեացիոն ռեսուրսները, լանդշաֆտային բազմազանությունը, կլիմայական պայմանները և դրանց նշանակությունը հանգստի, զբոսաշրջության ու առողջարարական գործունեության կազմակերպման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռեկրեացիոն տարածքների գործառնական նշանակությանը, զբոսաշրջային ենթակառուցվածքների զարգացմանը, հանգստի գոտիների տեղաբաշխմանը և տարածքային կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Վերլուծվում են ռեկրեացիոն գործունեության ազդեցությունները Սևանա լճի էկոհամակարգի, ափամերձ լանդշաֆտների, ջրային ռեսուրսների և կենսաբազմազանության պահպանության վրա։ Քննարկվում են զբոսաշրջային ծանրաբեռնվածության կարգավորման, բնական միջավայրի աղտոտման կանխարգելման, հողօգտագործման արդյունավետ կազմակերպման և բնապահպանական սահմանափակումների պահպանման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ռեկրեացիոն ներուժի գնահատման, տարածքների գոտիավորման, ենթակառուցվածքների բարելավման և կայուն զբոսաշրջության զարգացման պլանավորման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում Սևանի ավազանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման հնարավորություններին, տեղական համայնքների մասնակցությանը և բնության պահպանության ու ռեկրեացիոն օգտագործման շահերի համադրման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռեկրեացիոն աշխարհագրության, զբոսաշրջության կառավարման, տարածքային պլանավորման, բնապահպանության և Սևանի ավազանի կայուն զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

География

Աշխատությունը նախատեսված է ազգային դպրոցների աշակերտներին աշխարհագրական և տիեզերագիտական նախնական գիտելիքներ հաղորդելու համար։ Այն ուսումնական բնույթի ձեռնարկ է, որի նպատակն է սովորողներին ծանոթացնել Երկիր մոլորակին, նրա դիրքին տիեզերքում, բնական միջավայրին և աշխարհագրական հիմնական հասկացություններին։ Աշխարհագրության դասավանդումը կարևոր նշանակություն ունի երեխաների աշխարհաճանաչողության ձևավորման գործում, քանի որ օգնում է հասկանալ Երկրի կառուցվածքը, ցամաքների ու ջրային տարածքների տեղաբաշխումը, բնակլիմայական տարբերությունները և մարդու ու բնության փոխհարաբերությունները։ Տիեզերագրության ներառումը ուսումնական նյութում ընդլայնում է այս գիտելիքները՝ ուշադրություն հրավիրելով երկնային մարմինների, Արեգակի, Լուսնի, աստղերի և Երկրի՝ որպես Արեգակնային համակարգի մասի վրա։ Նման դասագրքերը նպաստում էին դպրոցական կրթության բովանդակության հարստացմանը, դիտողականության և տարածական մտածողության զարգացմանը, ինչպես նաև բնության ու աշխարհի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ձևավորմանը։ Ազգային դպրոցների համար նախատեսված լինելը ընդգծում է հայերենով մատչելի կրթական գրականություն ստեղծելու և բնագիտական գիտելիքները մայրենի լեզվով տարածելու կարևորությունը։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում 19-րդ դարի հայ դպրոցական կրթության, աշխարհագրության դասավանդման և հայալեզու բնագիտական գրականության պատմության ուսումնասիրության համար։

Право

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է մարդու իրավունքների զարգացման պատմատեսական և գործնական-կիրառական հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը՝ ընդգրկելով ինչպես դրանց ձևավորման պատմական ընթացքը, այնպես էլ ժամանակակից իրավական համակարգերում դրանց իրականացման մեխանիզմները։ Դիտարկվում է մարդու իրավունքների գաղափարի էվոլյուցիան՝ սկսած բնական իրավունքի տեսություններից և լուսավորականության շրջանի փիլիսոփայական մոտեցումներից մինչև միջազգային իրավունքի ժամանակակից նորմատիվ համակարգերը, որոնք ամրագրվել են տարբեր կոնվենցիաներով և հռչակագրերով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հակասություններին, որոնք առաջանում են իրավունքների համընդհանուրության սկզբունքի և ազգային իրավական համակարգերի առանձնահատկությունների միջև, ինչպես նաև քննարկվում են մարդու իրավունքների պաշտպանության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների արդյունավետության խնդիրները՝ թե՛ ազգային դատարանների, թե՛ միջազգային կազմակերպությունների մակարդակում։ Աշխատանքում վերլուծվում են նաև գործնական կիրառման հիմնախնդիրները՝ կապված իրավունքների իրացման իրական հնարավորությունների, սոցիալ-տնտեսական անհավասարությունների, քաղաքական գործոնների ազդեցության և իրավական մշակույթի զարգացման մակարդակի հետ։ Նշվում է, որ մարդու իրավունքների պաշտպանության արդյունավետությունը մեծապես կախված է ոչ միայն իրավական նորմերի առկայությունից, այլ նաև դրանց իրականացման քաղաքական կամքից, հասարակական վերահսկողությունից և իրավագիտակցության մակարդակից, ինչի արդյունքում ձևավորվում է իրավունքների պաշտպանության համալիր և բազմաշերտ համակարգ։