Ֆիզիկական պատրաստության մեթոդիկան սպորտային պարերում

Математика

Աշխատությունը նվիրված է թիթեղներում և ձողերում ջերմահաղորդականության ու ջերմաառաձգականության գործընթացների կառավարման տեսական և կիրառական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ջերմության տարածման, ջերմաստիճանային դաշտերի ձևավորման և ջերմային ազդեցության հետևանքով նյութերում առաջացող դեֆորմացիաների ու լարումների մաթեմատիկական նկարագրությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ջերմային գործընթացների կառավարմանը, սահմանային և սկզբնական պայմանների ձևավորմանը, ինչպես նաև այնպիսի կառավարման պարամետրերի ընտրությանը, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ նախապես սահմանված ջերմաստիճանային կամ մեխանիկական վիճակներ։ Աշխատանքում քննարկվում են թիթեղային և ձողային կառուցվածքների ջերմաֆիզիկական ու մեխանիկական հատկությունները, ջերմաստիճանի փոփոխության և նյութի դեֆորմացիայի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև կառավարման խնդիրների մաթեմատիկական ձևակերպման և լուծման մեթոդները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է այն համակարգերի համար, որտեղ ջերմային ազդեցությունները կարող են էականորեն փոխել կառուցվածքների ամրությունը, կայունությունը և շահագործման հուսալիությունը։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են կիրառվել ջերմային բեռնվածության պայմաններում աշխատող ինժեներական կառուցվածքների նախագծման, դրանց ջերմային ռեժիմների օպտիմալացման և անցանկալի ջերմաառաձգական դեֆորմացիաների նվազեցման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի, ջերմաֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների մասնագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է թրթռման ազդեցության պայմաններում հիպոթալամուսի վերին օպտիկական կորիզի նեյրոնային ակտիվության փոփոխությունների ուսումնասիրությանը և այդ փոփոխությունների հնարավոր շտկմանը ծայրահեղ բարձր հաճախականության էլեկտրամագնիսական ճառագայթման միջոցով։ Հետազոտության հիմքում ընկած է կենտրոնական նյարդային համակարգի գործունեության վրա երկարատև կամ ինտենսիվ մեխանիկական թրթռման ազդեցության խնդիրը, որը կարող է առաջացնել նյարդաֆիզիոլոգիական կարգավորման տարբեր խանգարումներ։ Վերին օպտիկական կորիզը հիպոթալամուսի կարևոր նեյրոէնդոկրին կառույցներից է, որի նեյրոնները մասնակցում են հիմնականում վազոպրեսինի և օքսիտոցինի սինթեզին ու նյարդահիպոֆիզային համակարգի գործունեության կարգավորմանը։ Այդ պատճառով տվյալ կառույցի ֆունկցիոնալ վիճակի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու թրթռման ազդեցությունը ոչ միայն տեղային նեյրոնային ակտիվության, այլև օրգանիզմի նեյրոէնդոկրին և հոմեոստատիկ կարգավորման համակարգերի վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նեյրոնների էլեկտրական ակտիվությունը տարբեր պայմաններում՝ դիտարկելով դրանց ինքնաբուխ ակտիվության հաճախականությունը, արտանետումների բնույթը, ռիթմիկությունը և թրթռման ազդեցությունից առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունները։ Հետազոտական կարևոր խնդիր է նաև պարզել, թե թրթռման ազդեցության ուժգնությունն ու տևողությունն ինչպես են անդրադառնում նեյրոնային պատասխանների վրա։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ֆունկցիոնալ փոփոխությունների դինամիկան և գնահատելու նյարդային համակարգի հարմարվողական կամ վնասակար արձագանքները։ Առանձին ուղղություն է կազմում ծայրահեղ բարձր հաճախականության էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ որպես առաջացած նեյրոֆիզիոլոգիական փոփոխությունների հնարավոր շտկման միջոց։ Այս համատեքստում կարող են ուսումնասիրվել ճառագայթման տարբեր ռեժիմների ազդեցությունները նեյրոնների ակտիվության վերականգնման կամ փոփոխության վրա։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև պարզել՝ արդյոք կիրառվող ազդեցությունը կարող է վերականգնել նեյրոնների ֆունկցիոնալ վիճակը մինչև թրթռման ազդեցությանը բնորոշ մակարդակները, և ինչպիսի պայմաններում է այդ ազդեցությունն առավել արտահայտված։ Աշխատության մեթոդաբանական հիմքը կարող է ներառել փորձարարական կենդանիների վրա իրականացվող նեյրոֆիզիոլոգիական ուսումնասիրություններ, հիպոթալամուսի համապատասխան հատվածի էլեկտրոֆիզիոլոգիական գրանցումներ, տարբեր ազդեցության ռեժիմների համեմատություն և ստացված տվյալների վիճակագրական վերլուծություն։ Թրթռման և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ազդեցությունների հաջորդական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ միայն յուրաքանչյուր գործոնի առանձին ազդեցությունը, այլև դրանց փոխազդեցությունը։ Հետազոտության տեսական նշանակությունը կապված է սթրեսածին ֆիզիկական գործոնների նկատմամբ հիպոթալամուսային նեյրոնների արձագանքման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնման հետ։ Գործնական տեսանկյունից արդյունքները կարող են օգտակար լինել արտադրական կամ տեխնոլոգիական միջավայրերում թրթռման ազդեցության պայմաններում աշխատող օրգանիզմի ֆունկցիոնալ վիճակի գնահատման և հնարավոր պաշտպանական կամ վերականգնողական մոտեցումների ուսումնասիրման համար։ Միաժամանակ նման էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների կիրառման հնարավոր բուժական նշանակությունը պահանջում է համապատասխան չափաբաժինների, ազդեցության մեխանիզմների և անվտանգության մանրակրկիտ գնահատում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգներին, ֆիզիոլոգներին, կենսաֆիզիկոսներին, նյարդաբաններին, նեյրոէնդոկրին համակարգի հետազոտողներին, մասնագիտական բժշկության մասնագետներին, փորձարարական բժշկության ոլորտի գիտնականներին, ասպիրանտներին և համապատասխան կենսաբժշկական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Лингвистика

Աշխատությունը գրաբարի՝ հայոց լեզվի դասական գրավոր ձևի ուսուցման համար նախատեսված ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է լեզվի ուսումնասիրման առաջին փուլի համար։ Այն միտված է սովորողներին ծանոթացնելու գրաբարի հիմնական առանձնահատկություններին, լեզվական կառուցվածքին և գրավոր խոսքի ավանդույթներին՝ հիմք ստեղծելով հետագա խորացված ուսումնասիրության համար։ Գրաբարը հայ մատենագրության, պատմագրության, աստվածաբանական երկերի, փիլիսոփայական աշխատությունների և միջնադարյան գիտական գրականության կարևոր լեզուն է, ուստի դրա իմացությունը հնարավորություն է տալիս անմիջականորեն առնչվելու հայ մշակութային ու մտավոր ժառանգության բազմաթիվ սկզբնաղբյուրների հետ։ Սկզբնական դասընթացի շրջանակում գրաբարի ուսումնասիրությունը ենթադրում է լեզվի քերականական կառուցվածքի, բառապաշարի, բառաձևերի, հոլովման ու խոնարհման համակարգերի և նախադասության կառուցման առանձնահատկությունների աստիճանական յուրացում։ Նման ձեռնարկները կարևոր նշանակություն են ունեցել լեզվի ուսուցումը համակարգված դարձնելու, տեսական գիտելիքները գործնական վարժությունների հետ համադրելու և սովորողների ինքնուրույն աշխատանքի հմտությունները զարգացնելու գործում։ Գրաբարի ուսումնասիրությունը նպաստում է նաև ժամանակակից հայերենի պատմական շերտերի ավելի խոր ըմբռնմանը, լեզվական փոփոխությունների ճանաչմանը և հայերենի զարգացման տարբեր փուլերի համեմատական դիտարկմանը։ Ձեռնարկը կարող է օգտակար լինել հայագիտական կրթություն ստացողների, լեզվաբանների, բանասերների, պատմաբանների և հայ հին գրականությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն ներկայացնում է հայոց լեզվի դասական ավանդույթի ուսուցման պատմության կարևոր կողմերից մեկը և արժեք ունի գրաբարի դասավանդման մեթոդների, հայերեն լեզվաբանական ձեռնարկների ու տասնիններորդ դարի հայ կրթական մշակույթի ուսումնասիրության համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Կասպից ծովի և պատմական Ատրպատականի տարածքներում տարածված իրանական լեզուների ու բարբառների փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես երկարատև լեզվական շփումների արդյունքում ձևավորված ընդհանուր արեալային համակարգ։ Հետազոտության կենտրոնում տարբեր իրանական լեզվական միավորների հնչյունական, ձևաբանական, շարահյուսական և բառապաշարային ընդհանրություններն են, որոնց համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու ընդհանուր ծագմամբ պայմանավորված հատկանիշները լեզվական շփումների և փոխազդեցությունների հետևանքով տարածված առանձնահատկություններից։ Քննվում են Կասպից ծովի հարավային և հարավարևմտյան շրջանների, Իրանական Ադրբեջանի և հարակից տարածքների իրանական լեզուներն ու բարբառները՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց պատմական զարգացմանը, աշխարհագրական տարածմանը և փոխադարձ ազդեցություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում լեզվամիության գաղափարին, որի միջոցով հնարավոր է բացատրել տարբեր, սակայն աշխարհագրորեն հարևան լեզուներում առաջացած կառուցվածքային նմանությունները՝ առանց դրանք պարտադիր կերպով նույն անմիջական նախալեզվից ժառանգված հատկանիշներ համարելու։ Ուսումնասիրվում են հնչյունական համապատասխանությունները, բայական ու անվանական համակարգերի առանձնահատկությունները, դերանվանական ձևերը, քերականական կառուցվածքները և ընդհանուր կամ փոխառված բառապաշարի շերտերը։ Պատմահամեմատական մեթոդի համադրումը արեալային լեզվաբանության մոտեցումների հետ հնարավորություն է տալիս վերականգնելու լեզուների միջև շփումների հնարավոր ուղղությունները և գնահատելու տարբեր լեզվական շերտերի հարաբերակցությունը։ Կարևորվում են նաև պատմական տեղաշարժերի, բազմալեզու բնակչության, առևտրային ու մշակութային կապերի և քաղաքական փոփոխությունների ազդեցությունները տարածաշրջանի լեզվական պատկերի ձևավորման վրա։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նյութ տրամադրել նաև հին և միջին իրանական լեզվական շերտերի հետքերի բացահայտման, տեղանունների ու անձնանունների լեզվաբանական քննության և ժամանակակից բարբառներում պահպանված հնագույն հատկանիշների մեկնաբանման համար։ Լեզվաբանական տվյալների համադրումը պատմական ու աշխարհագրական տեղեկությունների հետ թույլ է տալիս տարածաշրջանը դիտարկել որպես բազմաշերտ լեզվական փոխազդեցությունների տարածք։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է իրանական լեզուների պատմական զարգացման և փոխադարձ կապերի առավել ամբողջական ըմբռնմանը՝ միաժամանակ կարևորելով Հարավային Կասպից և Ատրպատականի տարածքների նշանակությունը իրանագիտության ու արեալային լեզվաբանության համար։

Информатика

Այս գիրքը ներկայացնում է Ubuntu Linux օպերացիոն համակարգի օգտագործման հիմնական սկզբունքները՝ նախատեսված սկսնակ և միջին մակարդակի օգտատերերի համար։ Այն բացատրում է համակարգի տեղադրման գործընթացը, աշխատասեղանի միջավայրի կառուցվածքը, ֆայլային համակարգի կազմակերպումը և հիմնական գործիքների օգտագործումը։ Գրքում մանրամասն անդրադարձ է կատարվում տերմինալի հետ աշխատանքի հիմունքներին, հիմնական հրամաններին, ծրագրերի տեղադրման և թարմացման մեխանիզմներին, ինչպես նաև օգտատիրոջ իրավունքների և համակարգի անվտանգության կարգավորումներին։ Նյութը ներառում է նաև գործնական խորհուրդներ՝ համակարգի արդյունավետ աշխատանքի, սխալների լուծման և ընդհանուր արտադրողականության բարձրացման համար։ Օգտատերը աստիճանաբար ծանոթանում է Linux-ի տրամաբանությանը՝ սովորելով աշխատել ինչպես գրաֆիկական միջավայրում, այնպես էլ հրամայական տողում։ Այս ձեռնարկը հատկապես օգտակար է նրանց համար, ովքեր անցում են կատարում այլ օպերացիոն համակարգերից դեպի Linux կամ ցանկանում են խորացնել իրենց տեխնիկական հմտությունները։

География

Աշխատությունը նվիրված է վինիլացետատի և պոլիվինիլացետատային պլաստմասսաների արտադրության ընթացքում առաջացող թափոնների վերամշակման և օգտահանման նոր տեխնոլոգիական մոտեցումների մշակմանը։ Քննության են առնվում համապատասխան արտադրական թափոնների կազմը, ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, առաջացման աղբյուրները և շրջակա միջավայրի վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թափոններում պարունակվող արժեքավոր օրգանական բաղադրիչների առանձնացման, վերականգնման և կրկնակի օգտագործման հնարավորություններին՝ նյութական ռեսուրսների կորուստները նվազեցնելու նպատակով։ Վերլուծվում են թափոնների ֆիզիկական, քիմիական և ֆիզիկաքիմիական մշակման տարբեր եղանակներ, դրանց տեխնոլոգիական արդյունավետությունը և արտադրական պայմաններում կիրառման հնարավորությունները։ Քննարկվում են վերամշակման գործընթացների հիմնական պարամետրերի ընտրությունը, նյութական հոսքերի կազմակերպումը, երկրորդային հումքի ստացման և այն հետագա արտադրական գործընթացներում օգտագործելու հնարավորությունները։ Կարևորվում է այնպիսի տեխնոլոգիական լուծումների մշակումը, որոնք հնարավորություն կտան միաժամանակ նվազեցնել թափոնների քանակը, բարձրացնել հումքի օգտագործման արդյունավետությունը և սահմանափակել արտադրության բնապահպանական ազդեցությունը։ Դիտարկվում են նաև չվերամշակվող մնացորդների անվտանգ օգտահանման մոտեցումները և արտադրական գործընթացներում փակ կամ շրջանառու նյութական հոսքերի ձևավորման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում առաջարկվող մեթոդների տեխնիկական, տնտեսական և բնապահպանական արդյունավետության գնահատմանը, ինչպես նաև դրանց արդյունաբերական ներդրման նպատակահարմարությանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել քիմիական արտադրությունների ռեսուրսախնայողության բարձրացմանը, երկրորդային հումքի օգտագործման ընդլայնմանը և արդյունաբերական թափոնների կառավարման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քիմիական տեխնոլոգիայի, պոլիմերային նյութերի արտադրության, արդյունաբերական էկոլոգիայի և թափոնների կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։