Физико-химическое исследование диметил- и диэтилсульфоксидных растворов некоторых соединений, содержащих нитрильные группы

Биология

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է միլիմետրային ալիքների ազդեցության ուսումնասիրմանը տարբեր կենսաբանական համակարգերի վրա՝ ինչպես in vitro, այսինքն՝ լաբորատոր պայմաններում առանձնացված կենսաբանական նյութերի կամ բջջային համակարգերի, այնպես էլ in vivo՝ ամբողջական կենդանի օրգանիզմների մակարդակներում։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է պարզել, թե միլիմետրային տիրույթի էլեկտրամագնիսական ճառագայթումը ինչպիսի փոփոխություններ կարող է առաջացնել կենսաբանական համակարգերում, ինչ պայմաններում են դրանք դրսևորվում և ինչ մեխանիզմներով կարող են պայմանավորված լինել։ Միլիմետրային ալիքները էլեկտրամագնիսական ճառագայթման բարձր հաճախականության տիրույթ են, և դրանց կենսաբանական ազդեցության ուսումնասիրությունը ձևավորում է կենսաֆիզիկայի և կենսաբժշկության միջդիսցիպլինար ուղղություն։ Հետազոտության կարևոր առանձնահատկությունն այն է, որ ազդեցությունը դիտարկվում է տարբեր մակարդակներում՝ առանձին կենսաբանական բաղադրիչներից և բջիջներից մինչև ամբողջական օրգանիզմ։ In vitro փորձերը հնարավորություն են տալիս վերահսկվող պայմաններում ուսումնասիրել ճառագայթման անմիջական ազդեցությունը կենսաբանական նյութի վրա՝ փոփոխելով հաճախականությունը, ինտենսիվությունը, ազդեցության տևողությունը և այլ պարամետրեր։ Այսպիսի մոտեցումը թույլ է տալիս առանձնացնել ճառագայթման ազդեցությունը այլ գործոններից և ավելի հստակ գնահատել կենսաբանական արձագանքի բնույթը։ In vivo ուսումնասիրությունները, իրենց հերթին, հնարավորություն են տալիս գնահատել միլիմետրային ալիքների ազդեցությունը ամբողջական օրգանիզմի մակարդակում։ Այստեղ հաշվի են առնվում ոչ միայն առանձին բջիջների կամ հյուսվածքների փոփոխությունները, այլև տարբեր օրգանների և ֆիզիոլոգիական համակարգերի փոխազդեցությունը։ Այսպիսի փորձերը կարևոր են, քանի որ կենդանի օրգանիզմում կենսաբանական պատասխանը կարող է էապես տարբերվել մեկուսացված բջջային համակարգում դիտվող երևույթներից։ Աշխատանքի գիտական կարևոր խնդիրներից է կենսաբանական ազդեցության օբյեկտիվ չափանիշների ընտրությունը։ Կախված ուսումնասիրվող համակարգից՝ կարող են գնահատվել բջիջների կենսունակությունը, աճի և բազմացման առանձնահատկությունները, նյութափոխանակության ցուցանիշները, ֆերմենտային ակտիվությունը, թաղանթների ֆունկցիոնալ վիճակը, իմունաբանական կամ ֆիզիոլոգիական արձագանքները և այլ կենսաբանական պարամետրեր։ Նման ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել միլիմետրային ալիքների ազդեցության մասին։ Հետազոտության կարևոր կողմերից է նաև ազդեցության պայմանների և կենսաբանական պատասխանի միջև կապի ուսումնասիրությունը։ Էլեկտրամագնիսական ճառագայթման կենսաբանական ազդեցությունը կարող է կախված լինել ոչ միայն ճառագայթման առկայությունից, այլև դրա հաճախականությունից, հզորությունից, ազդեցության տևողությունից, ռեժիմից և կենսաբանական օբյեկտի առանձնահատկություններից։ Հետևաբար տարբեր պայմաններում ստացված արդյունքների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե ինչ գործոններ են առավել նշանակալի կենսաբանական արձագանքի ձևավորման համար։ Այս թեմայի առանձնահատկությունն այն է, որ միլիմետրային ալիքների հնարավոր կենսաբանական ազդեցությունների շուրջ գիտական գրականության մեջ դիտարկվել են տարբեր արդյունքներ, և դրանց մեկնաբանությունը պահանջում է խիստ վերահսկվող փորձարարական պայմաններ։ Այդ պատճառով նման հետազոտությունների արժեքը մեծապես կախված է փորձերի վերարտադրելիությունից, ճառագայթման ֆիզիկական պարամետրերի ճշգրիտ նկարագրությունից և համապատասխան վերահսկիչ խմբերի կիրառությունից։ Աշխատանքը կարող է նաև անդրադառնալ միլիմետրային ալիքների հնարավոր կիրառություններին կենսաբժշկության և բժշկական տեխնոլոգիաների ոլորտում։ Եթե որոշակի պայմաններում արձանագրվում են reproducible կենսաբանական ազդեցություններ, դրանք կարող են հիմք հանդիսանալ հետագա հետազոտությունների համար՝ հասկանալու դրանց մեխանիզմները և գնահատելու հնարավոր կիրառական նշանակությունը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է տարբերակել գիտականորեն հաստատված ազդեցությունները ենթադրություններից և գնահատել ինչպես հնարավոր օգտակար, այնպես էլ անցանկալի հետևանքները։ In vitro և in vivo մոտեցումների համադրումը հատկապես կարևոր է այս տեսանկյունից, քանի որ թույլ է տալիս անցնել կենսաբանական ազդեցության ուսումնասիրության տարբեր մակարդակներով՝ պարզ համակարգերից դեպի ավելի բարդ ֆիզիոլոգիական մոդելներ։ Այս մեթոդաբանական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս պարզել՝ արդյոք լաբորատոր մակարդակում հայտնաբերված փոփոխությունները պահպանվում են ամբողջական օրգանիզմում և ունեն արդյոք կենսաբանական նշանակություն։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միլիմետրային ալիքների և կենդանի համակարգերի փոխազդեցությունը դիտարկում է կենսաֆիզիկական և փորձարարական կենսաբանական տեսանկյունից՝ միավորելով էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ֆիզիկան, բջջային կենսաբանությունը, ֆիզիոլոգիան և կենսաբժշկական հետազոտությունը։ Այն կարող է հետաքրքրել կենսաֆիզիկոսներին, կենսաբաններին, ֆիզիոլոգներին, բժշկական ֆիզիկայի մասնագետներին, կենսաբժշկական հետազոտողներին և էլեկտրամագնիսական ճառագայթման կենսաբանական ազդեցությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտնականներին։

Технология

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արհեստական նեյրոնային ցանցերի ուսուցման ալգորիթմների մշակման, կատարելագործման և արդյունավետության բարձրացման տեսական ու կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում դիտարկվում են նեյրոնային ցանցերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց աշխատանքի մաթեմատիկական հիմունքները, ուսուցման գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները և տարբեր ալգորիթմական մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նեյրոնային ցանցերի պարամետրերի օպտիմալացման մեթոդներին, սխալի նվազեցման գործընթացներին, կշիռների ճշգրտման մեխանիզմներին և ուսուցման արագության ու ճշգրտության բարձրացման ուղիներին։ Քննության են առնվում վերահսկվող և չվերահսկվող ուսուցման հիմնական սկզբունքները, հետադարձ տարածման ալգորիթմի կիրառությունը, գրադիենտային օպտիմալացման մեթոդները և դրանց արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Ուսումնասիրվում են նեյրոնային ցանցերի ուսուցման ընթացքում առաջացող խնդիրները, մասնավորապես՝ գերհարմարեցումը, ուսուցման գործընթացի անկայունությունը, տեղային նվազագույնների ազդեցությունը և մեծածավալ տվյալների մշակման հետ կապված հաշվարկային դժվարությունները։ Կարևորվում են ուսուցման ալգորիթմների ընտրության և կատարելագործման չափանիշները՝ հաշվի առնելով նեյրոնային ցանցի ճարտարապետությունը, մուտքային տվյալների բնույթը, հաշվարկային ռեսուրսների սահմանափակումները և լուծվող խնդրի բարդությունը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև նեյրոնային ցանցերի ընդհանրացման ունակության բարձրացմանը, ուսուցման արդյունքների գնահատման մեթոդներին և տարբեր ալգորիթմների համեմատական վերլուծության հնարավորություններին։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է մաթեմատիկական մոդելավորման, թվային օպտիմալացման, մեքենայական ուսուցման և արհեստական բանականության փոխկապակցված հարցերը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման գործում։ Ներկայացվող գիտական ուղղությունը կարևոր է պատկերների ճանաչման, տվյալների դասակարգման, կանխատեսման, ազդանշանների մշակման, ավտոմատացված կառավարման և բարդ համակարգերի մոդելավորման խնդիրների լուծման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել արհեստական բանականության, համակարգչային գիտության, կիրառական մաթեմատիկայի և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտների հետազոտողների, ծրագրավորողների, ինժեներների, ասպիրանտների և ուսանողների համար, որոնք հետաքրքրված են նեյրոնային ցանցերի ուսուցման մեթոդների տեսական հիմնավորմամբ և գործնական կիրառմամբ։

Лингвистика

Լեզվաբանական և բարբառագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Ոզմի բարբառի լեզվական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հայերենի բարբառային համակարգի և պատմական զարգացման համատեքստում։ Քննության են առնվում բարբառի տարածման աշխարհագրական միջավայրը, ձևավորման պատմական նախադրյալները, լեզվական առանձնահատկությունների պահպանման պայմանները և դրա առնչությունները հայերենի այլ տարածքային խոսվածքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բարբառի հնչյունական համակարգին, ձայնավորների և բաղաձայնների արտասանական առանձնահատկություններին, հնչյունափոխության օրինաչափություններին և շեշտադրության բնորոշ դրսևորումներին։ Վերլուծվում են գոյականի, դերանվան, բայի և խոսքի այլ մասերի ձևաբանական առանձնահատկությունները, հոլովման ու խոնարհման համակարգերը, ինչպես նաև քերականական ձևերի գործածության տեղական տարբերակները։ Քննարկվում են բարբառի բառապաշարի կազմը, հնագույն լեզվական տարրերի պահպանման հնարավորությունները, տեղական բառերը, փոխառությունները և ժողովրդական խոսքին բնորոշ դարձվածային արտահայտությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել բարբառային խոսքի շարահյուսական կառուցվածքը, նախադասությունների կազմության առանձնահատկությունները և բանավոր խոսքի նյութերի հավաքագրման ու համեմատական վերլուծության մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում Ոզմի բարբառի նշանակությանը հայերենի պատմական զարգացման, բարբառների փոխհարաբերությունների, լեզվական բազմազանության և ժողովրդական մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի պատմության, բարբառագիտության, պատմահամեմատական լեզվաբանության, ազգագրության և հայկական տեղական խոսվածքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Математика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է լիցքավորված մասնիկների և մոդուլացված խտությամբ մասնիկային փնջերի օնդուլյատորային ճառագայթման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում գտնվում է այն երևույթի վերլուծությունը, որը դիտվում է լիցքավորված մասնիկների՝ պարբերական էլեկտրամագնիսական դաշտում կամ համապատասխան տատանողական պայմաններում շարժման ժամանակ, երբ դրանց շարժման դինամիկան հանգեցնում է ճառագայթման առաջացման և ձևավորման յուրահատուկ օրինաչափությունների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնիկների և մասնիկային սեղմուկների խտության մոդուլացման ազդեցությանը ճառագայթման ինտենսիվության, սպեկտրային բնութագրերի, ուղղվածության և այլ պարամետրերի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ինչպես առանձին լիցքավորված մասնիկների ճառագայթման գործընթացները, այնպես էլ կոլեկտիվ էֆեկտները, որոնք կարող են առաջանալ մասնիկների խմբավորված կամ մոդուլացված բաշխման պայմաններում։ Քննության են առնվում ճառագայթման կոհերենտության, ինտենսիվության փոփոխության, հաճախականային կառուցվածքի և մասնիկների փոխադարձ դասավորվածության հետ կապված հարցերը։ Աշխատության տեսական մոտեցումները կարող են հիմնվել էլեկտրադինամիկայի, ճառագայթման տեսության և բարձր էներգիաների մասնիկների շարժման մաթեմատիկական մոդելների վրա՝ հնարավորություն տալով բացահայտել ուսումնասիրվող գործընթացների հիմնական օրինաչափությունները։ Կարևորվում է մոդուլացված խտությամբ փնջերի օգտագործման հնարավոր նշանակությունը ճառագայթման վերահսկման, մասնիկների արագացուցիչների ֆիզիկայի և ժամանակակից ճառագայթման աղբյուրների հետազոտության ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է նպաստել մասնիկային փնջերի դինամիկայի և կոհերենտ ճառագայթման երևույթների ավելի խորքային ըմբռնմանը, ինչպես նաև տեսական մոդելների և համապատասխան հաշվարկային մոտեցումների կատարելագործմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել տեսական և կիրառական ֆիզիկայի մասնագետներին, մասնիկների արագացուցիչների ֆիզիկայով զբաղվող գիտնականներին, էլեկտրադինամիկայի և ճառագայթման տեսության հետազոտողներին, ասպիրանտներին և բարձր էներգիաների ֆիզիկայի ոլորտով հետաքրքրվող ուսանողներին։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության ոլորտում լիզինգային գործունեության առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես գյուղատնտեսական արտադրության տեխնիկական վերազինման և ֆինանսավորման կարևոր գործիք։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է լիզինգի տնտեսական էությունը, դրա կազմակերպման մեխանիզմները և գյուղատնտեսական տնտեսությունների համար ունեցած նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսական տեխնիկայի, մեքենասարքավորումների և արտադրական այլ հիմնական միջոցների ձեռքբերման ֆինանսավորման հնարավորություններին, քանի որ գյուղատնտեսական տնտեսությունների համար տեխնիկական միջոցների բարձր արժեքը հաճախ սահմանափակում է դրանց սեփական միջոցներով նորացումը։ Լիզինգային մեխանիզմը հնարավորություն է տալիս արտադրողներին օգտագործել անհրաժեշտ տեխնիկան՝ դրա արժեքը վճարելով սահմանված ժամանակահատվածում, ինչը կարող է նվազեցնել միանվագ ֆինանսական բեռը և նպաստել արտադրական ներուժի ընդլայնմանը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել լիզինգային պայմանագրերի առանձնահատկությունները, վճարումների կառուցվածքը, տոկոսադրույքների և ժամկետների ազդեցությունը, լիզինգի արժեքը և գյուղատնտեսական տնտեսությունների համար դրա տնտեսական արդյունավետությունը։ Կարևոր ուղղություն է նաև լիզինգի զարգացմանը խոչընդոտող գործոնների բացահայտումը՝ ֆինանսական ռեսուրսների սահմանափակ հասանելիություն, գյուղատնտեսական արտադրության սեզոնայնություն, եկամուտների անկայունություն, տեխնիկայի բարձր արժեք և հնարավոր վարկային կամ ապահովագրական ռիսկեր։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ պետական աջակցության, արտոնյալ ֆինանսավորման և այլ տնտեսական մեխանիզմների դերին՝ գյուղատնտեսությունում լիզինգի հասանելիությունն ու արդյունավետությունը բարձրացնելու գործում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել գյուղատնտեսական արտադրողների տեխնիկական զինվածության բարելավմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և հիմնական միջոցների թարմացման գործընթացի արագացմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագետների, ֆինանսական մասնագետների, գյուղատնտեսական կազմակերպությունների ղեկավարների, լիզինգային և վարկային ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների ու տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Психология

Այս աշխատանքը նվիրված է ռազմական տեխնիկա վարող անձնակազմի հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրանց մասնագիտական գործունեության ընթացքում դրսևորվող ուշադրության, արագ արձագանքման, սթրեսակայունության և որոշումների կայացման գործընթացների դերը։ Հեղինակը վերլուծում է վարորդական գործունեության հոգեբանական կառուցվածքը ռազմական պայմաններում, որտեղ բարձր ռիսկայնությունը, ժամանակային սահմանափակումները և տեղեկատվական ծանրաբեռնվածությունը պահանջում են բարձր մակարդակի ինքնակարգավորում և կենտրոնացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընկալման արագության, շարժողական ռեակցիաների, իրավիճակային կողմնորոշման և ուշադրության բաշխման հոգեբանական մեխանիզմներին, որոնք անմիջական ազդեցություն ունեն անվտանգության և մարտական արդյունավետության վրա։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է հոգեֆիզիոլոգիական գործոնները՝ հոգնածություն, սթրես, քնի դեֆիցիտ և էմոցիոնալ լարվածություն, որոնք կարող են նվազեցնել վարորդների արդյունավետությունը և մեծացնել սխալների հավանականությունը։ Ներկայացվում են նաև հոգեբանական ընտրության, պատրաստման և վերապատրաստման մեթոդներ, որոնք ուղղված են մասնագիտական հուսալիության բարձրացմանը՝ ներառյալ սիմուլյացիոն ուսուցում, իրավիճակային վարժանքներ և հոգեբանական կայունության զարգացում։ Շեշտվում է, որ ռազմական տեխնիկայի վարորդների արդյունավետ գործունեությունը պայմանավորված է ոչ միայն տեխնիկական հմտություններով, այլ նաև զարգացած հոգեբանական որակներով, որոնք ապահովում են անվտանգ և արդյունավետ գործողություններ բարդ և փոփոխական մարտական միջավայրում։