Ֆոնդային բորսայում արժեթղթերի հրապարակային առաջարկի հիմնախնդիրները («ՆԱՍԴԱՔ ՕԷՄԷՔՍ Արմենիա» բորսայի օրինակով)

Религия

Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու պաշտամունքային և աղոթական ավանդույթը ներկայացնող կարևոր ծիսական ժողովածու, որը ներառում է եկեղեցական օրվա տարբեր ժամերին կատարվող կանոնական աղոթքների, սաղմոսների, օրհներգությունների և հոգևոր ընթերցումների կարգն ու բովանդակությունը։ Այն արտացոլում է հայ քրիստոնեական հոգևոր մշակույթի դարավոր զարգացումը և եկեղեցական ժամերգության այն համակարգը, որի միջոցով կազմակերպվում է հավատացյալների ամենօրյա աղոթական կյանքը։ Բովանդակության հիմքում ընկած է եկեղեցական ժամակարգը՝ օրվա տարբեր հատվածներին համապատասխանող աղոթական արարողությունների հաջորդականությամբ։ Ժամերգական կարգերն իրենց կառուցվածքով և խորհրդանշական իմաստով արտահայտում են քրիստոնեական հոգևոր կյանքի ամբողջականությունը՝ առավոտյան աղոթքի ու փառաբանության, օրվա ընթացքում Աստծո հիշատակության, երեկոյան գոհաբանության և գիշերային աղոթքի միջոցով։ Ժողովածուի կարևոր բաղադրիչներն են սաղմոսները, շարականները, օրհներգությունները, կանոնական աղոթքներն ու աստվածաշնչյան բնույթի ընթերցումները, որոնք միասին ձևավորում են Հայ Եկեղեցու պաշտամունքային լեզվի և հոգևոր մտածողության ինքնատիպ համակարգը։ Ներկայացված աղոթական նյութում արտահայտվում են քրիստոնեական հավատքի հիմնարար գաղափարները՝ Աստծո փառաբանությունը, արարչագործության խորհրդի գիտակցումը, մարդու մեղավորության ընդունումը, ապաշխարությունը, աստվածային ողորմության հայցումը, փրկագործության խորհուրդը և հավիտենական կյանքի հույսը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում աղոթքի՝ որպես մարդու և Աստծո հաղորդակցության միջոցի ընկալմանը, ինչպես նաև անհատական հոգևոր ապրումների և համայնքային պաշտամունքի միասնությանը։ Գրական առումով ժողովածուն առանձնանում է հայ եկեղեցական գրականությանը բնորոշ հանդիսավոր ու աղոթական ոճով, աստվածաշնչյան պատկերների և խորհրդանիշների կիրառությամբ, սաղմոսային արտահայտչականությամբ ու հոգևոր բանաստեղծության ավանդական ձևերով։ Նրա լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները բացահայտում են հայ կրոնական գրականության այն հարուստ ժառանգությունը, որտեղ բառը ոչ միայն հավատքի գաղափարների փոխանցման միջոց է, այլև ծիսական գործողության և հոգևոր ներգործության կարևոր բաղադրիչ։ Նշանակալի է նաև ժողովածուի երաժշտական կողմը. աղոթքների և օրհներգությունների զգալի մասը կապված է հայ հոգևոր երգեցողության հետ՝ պահպանելով շարականային ավանդույթի, եկեղեցական մեղեդիների և ծիսական կատարման սկզբունքների շարունակականությունը։ Պատմամշակութային տեսանկյունից այս հրատարակությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ եկեղեցական գրքի և ազգային տպագրության պատմության մեջ։ Ներսիսյան դպրոցի տպագրական գործունեության հետ կապված հրատարակությունը վկայում է Թիֆլիսի՝ որպես հայ մշակութային, կրթական և հոգևոր կյանքի կարևոր կենտրոնի դերի մասին։ Այն արտացոլում է 19-րդ դարի հայ հասարակական կյանքում եկեղեցու, դպրոցի և տպագրության փոխկապակցված նշանակությունը, երբ հոգևոր գրականության տարածումը նպաստում էր ազգային ինքնագիտակցության ամրապնդմանը, հայերեն գրավոր մշակույթի պահպանմանը և կրոնական կրթության զարգացմանը։ Ժողովածուն արժեքավոր է նաև հայոց լեզվի պատմության տեսանկյունից, քանի որ եկեղեցական գրականության ավանդական լեզվական ձևերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայերեն աղոթական խոսքի կառուցվածքը, բառապաշարը և ոճական առանձնահատկությունները։ Այն կարևոր նյութ է հայագիտության, աստվածաբանության, ծիսագիտության, հայ եկեղեցական երաժշտության, գրականագիտության և գրքի պատմության ուսումնասիրության համար։ Ընթերցողական առումով գիրքը նշանակալի է ինչպես եկեղեցական արարողություններին մասնակցող և հոգևոր կյանքով հետաքրքրվող անձանց, այնպես էլ հայ ժողովրդի կրոնական ու մշակութային ժառանգությունն ուսումնասիրող մասնագետների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ճանաչելու Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու ժամերգական ավանդույթը, հասկանալու աղոթական կարգերի հոգևոր խորհուրդը և բացահայտելու այն պատմական ու մշակութային արժեքները, որոնց շնորհիվ հայ եկեղեցական պաշտամունքը պահպանել է իր ինքնատիպությունն ու շարունակականությունը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է շուկայական տնտեսության ձևավորման և ֆինանսատնտեսական հարաբերությունների վերափոխման պայմաններում ազգային վճարահաշվարկային ենթակառուցվածքի ստեղծման, ներդրման և արդյունավետ գործունեության ապահովման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում տնտեսավարող սուբյեկտների, առևտրային բանկերի, պետական կառույցների և ֆինանսական համակարգի մյուս մասնակիցների միջև դրամական միջոցների փոխանցման ու հաշվարկների կազմակերպման մեխանիզմներն են։ Քննվում է կենտրոնացված տնտեսական համակարգից շուկայական հարաբերությունների անցման պայմաններում վճարումների կազմակերպման նոր սկզբունքների անհրաժեշտությունը, բանկային համակարգի վերափոխման ազդեցությունը և անկանխիկ հաշվարկների զարգացման նշանակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում վճարումների արագության, հուսալիության, անվտանգության և անընդհատության ապահովմանը, ինչպես նաև հաշվարկների իրականացման ընթացքում առաջացող ֆինանսական ու գործառնական ռիսկերի նվազեցմանը։ Ուսումնասիրվում են միջբանկային հաշվարկների կազմակերպման սկզբունքները, վճարային գործիքների կիրառման հնարավորությունները, բանկային հաշիվների միջոցով իրականացվող գործառնությունները և ֆինանսական հաստատությունների միջև տեղեկատվության փոխանակման նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում վճարային ենթակառուցվածքի իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերի ձևավորման խնդիրը, քանի որ արդյունավետ համակարգի գործունեությունը պահանջում է մասնակիցների իրավունքների և պարտականությունների հստակ սահմանում, միասնական կանոնների կիրառում և համապատասխան վերահսկողական մեխանիզմների առկայություն։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների դերը վճարային գործընթացների ավտոմատացման, տվյալների մշակման արագացման և ծառայությունների հասանելիության ընդլայնման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում կանխիկ և անկանխիկ դրամաշրջանառության հարաբերակցությանը, տնտեսության մեջ վճարային կարգապահության ապահովմանը և հաշվարկների արդյունավետ կազմակերպման ազդեցությանը տնտեսական շրջանառության վրա։ Առանձին նշանակություն ունի համակարգային ռիսկերի գնահատումը, քանի որ մեկ մասնակցի կողմից պարտավորությունների չկատարումը կամ տեխնիկական խափանումները կարող են ազդեցություն ունենալ փոխկապակցված ֆինանսական կազմակերպությունների գործունեության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև վճարային համակարգի զարգացման կազմակերպական և տեխնոլոգիական խոչընդոտները, մասնակիցների միջև համագործակցության անհրաժեշտությունը և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը վճարահաշվարկային համակարգի ներդրումը դիտարկում է որպես ֆինանսական ենթակառուցվածքների արդիականացման կարևոր բաղադրիչ՝ կապելով այն բանկային համակարգի կայունության, դրամաշրջանառության արդյունավետության, տնտեսական գործարքների սպասարկման և շուկայական տնտեսության ինստիտուցիոնալ զարգացման հետ։

Лингвистика

Աշխատությունը արևելյան լեզուների ուսումնասիրությանը նվիրված ուսումնական և մատենագիտական բնույթի ուղեցույց է, որն ընդգրկում է եբրայերենը, քաղդեերենը, սամարերենը, ասորերենը, արաբերենը, պարսկերենը, եթովպերենը, հայերենը և ղպտերենը։ Հեղինակը ներկայացնում է նշված լեզուների ուսումնասիրման կազմակերպման ընդհանուր սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով ընթերցողին ուղղորդել դրանց համակարգված և արդյունավետ յուրացման ճանապարհով։ Անդրադարձ է կատարվում տարբեր լեզուների առանձնահատկություններին, դրանց ուսումնասիրության հաջորդականությանը և այն գիտելիքներին ու հմտություններին, որոնք անհրաժեշտ են արևելյան բնագրերի ընթերցման և մեկնաբանման համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսումնական գրականության ընտրությանը․ ներկայացվում են այն քերականությունները, բառարանները, բնագրերը և այլ աշխատություններ, որոնք կարող են անհրաժեշտ լինել սովորողներին համապատասխան լեզուների ուսումնասիրության ընթացքում։ Այդ պատճառով աշխատությունը միաժամանակ ունի լեզվաբանական, ուսուցողական և մատենագիտական նշանակություն։ Տարբեր լեզուների համատեղ ներկայացումը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու ժամանակաշրջանի եվրոպական արևելագիտության շրջանակներում կիրառված լեզվագիտական դասակարգումների, գիտական հետաքրքրությունների և ուսուցման մեթոդների մասին։ Հայերենի ընդգրկումը մյուս արևելյան լեզուների շարքում առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում հայագիտության և հայերենի ուսումնասիրության պատմության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով դիտարկել, թե ինչ տեղ էր հատկացվում հայերենին վաղ արևելագիտական կրթության համակարգում։ Աշխատությունը արժեքավոր սկզբնաղբյուր է լեզվաբանության, արևելագիտության, հայագիտության, գրքի և կրթության պատմության ուսումնասիրողների, ինչպես նաև հին լեզուների ուսումնասիրման մեթոդաբանությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Педагогика

Փաստաթուղթը ներկայացնում է Թիֆլիսի Ներսիսյան ազգային հոգևոր դպրոցի գործունեությունը կարգավորող կանոնադրությունը՝ արտացոլելով հայ կրթական հաստատությունների կազմակերպման, կառավարման և ազգային կրթական նպատակների ձևակերպման սկզբունքները։ Ներսիսյան դպրոցը նշանակալի տեղ է զբաղեցրել հայ ժողովրդի կրթական ու մշակութային պատմության մեջ՝ դառնալով հայագիտական մտքի, գրագիտության, ազգային ինքնագիտակցության և հասարակական կյանքի զարգացման կարևոր կենտրոններից մեկը։ Դպրոցի գործունեությունը կապված էր հայ եկեղեցու կրթական ավանդույթների, հոգևոր ու աշխարհիկ գիտելիքների տարածման և կրթված սերունդ պատրաստելու ձգտման հետ։ Կանոնադրական բնույթի այս հրատարակությունը նախատեսված էր հաստատության ներքին կազմակերպման և աշխատանքի ընդհանուր սկզբունքների սահմանման համար։ Նման փաստաթղթերը սովորաբար անդրադառնում էին ուսումնական հաստատության կառավարման կառուցվածքին, պատասխանատու մարմինների և պաշտոնատար անձանց պարտականություններին, ուսուցիչների ու աշակերտների կարգավիճակին, ուսումնական գործընթացի կազմակերպմանը և դպրոցի առջև դրված կրթական խնդիրներին։ Այդ կարգավորումների միջոցով ձգտում էր ապահովվել հաստատության գործունեության շարունակականությունը, ներքին կարգապահությունը և կրթական առաքելության իրականացումը։ Հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է XIX դարի հայ ազգային դպրոցի պատմության, կրթական կառավարման ձևերի և հայ հասարակական կյանքի զարգացման ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս դիտարկելու, թե ինչպես էին ձևավորվում ազգային նշանակություն ունեցող կրթական հաստատությունների իրավական ու կազմակերպչական հիմքերը, և ինչ դեր էր վերապահվում դպրոցին հայ մշակութային ժառանգության պահպանման ու նոր սերունդների կրթության գործում։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կրթության պատմաբաններին, մանկավարժներին, հայ եկեղեցու և ազգային հաստատությունների պատմությամբ հետաքրքրվող հետազոտողներին, ինչպես նաև Ներսիսյան դպրոցի պատմությունն ուսումնասիրող ընթերցողներին։

Экономика

Курс микроэкономики աշխատությունը տնտեսագիտության հիմնարար բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է միկրոտնտեսության հիմնական սկզբունքներն ու մոդելները՝ բացատրելով, թե ինչպես են տնային տնտեսությունները և ֆիրմաները կայացնում ռացիոնալ ընտրություններ սահմանափակ ռեսուրսների պայմաններում, այն վերլուծում է պահանջարկի և առաջարկի ձևավորումը, շուկայի հավասարակշռությունը, գնային մեխանիզմները և մրցակցության տարբեր տեսակները՝ կատարյալ, մոնոպոլիստական և օլիգոպոլիստական, գիրքը նաև անդրադառնում է սպառողի վարքագծի տեսությանը, արտադրության և ծախսերի կառուցվածքին, ինչպես նաև շուկայի ձախողումների պատճառներին և պետական միջամտության հիմնավորմանը, միաժամանակ ներկայացնելով բազմաթիվ գրաֆիկական և մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք օգնում են հասկանալ տնտեսական որոշումների տրամաբանությունը և դրանց ազդեցությունը ընդհանուր բարեկեցության վրա, դարձնելով այն կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության ուսանողների և հետազոտողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է լանջային պայմաններում գութանի աշխատանքի խորության համաչափության և մեքենատրակտորային ագրեգատի շարժման ուղղույթի կայունության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հողամշակման ընթացքում ագրեգատի շարժման վրա ազդող տեխնիկական, կառուցվածքային և բնական գործոնները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը վարի որակի և աշխատանքի արդյունավետության վրա։ Վերլուծվում են լանջի թեքության, հողի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների, շարժման արագության, գութանի կառուցվածքային պարամետրերի և տրակտորի քարշային հնարավորությունների փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մշակման սահմանված խորության պահպանմանը, գութանի աշխատանքային օրգանների հավասարակշռված աշխատանքին և լանջի վրա ագրեգատի կողային շեղումների նվազեցմանը։ Դիտարկվում են այն պայմանները, որոնց դեպքում հնարավոր է ապահովել մեքենատրակտորային ագրեգատի կայուն ընթացքը և հողի առավել համաչափ մշակումը։ Քննարկվում են աշխատանքի տեխնոլոգիական պարամետրերի ընտրության, մեքենաների կարգավորման և ագրեգատավորման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով լանջային հողատարածքների առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է շարժման ուղղույթի կայունության ապահովումը ոչ միայն մշակման որակի, այլև էներգետիկ ծախսերի նվազեցման, արտադրողականության բարձրացման և հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև համապատասխան տեսական հաշվարկների և փորձարարական հետազոտությունների կիրառմանը՝ գութանի աշխատանքի օպտիմալ ռեժիմների որոշման նպատակով։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել լանջային երկրագործության պայմաններում հողամշակման մեքենաների շահագործման կատարելագործմանը, վարի որակի բարձրացմանը և գյուղատնտեսական ագրեգատների տեխնոլոգիական կայունության ապահովմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական ճարտարագիտության, մեքենայացման, հողամշակման տեխնոլոգիաների և գյուղատնտեսական մեքենաների նախագծման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։