Ղազարոս Աղայան (1840-1911): Մատենագիտություն

Психология

Գիրքը ընդգրկում է՝ հոգեբանական հետազոտության պլանավորման փուլերը, հետազոտական խնդիրների ձևակերպման և վարկածների կառուցման մեթոդաբանությունը, փորձարարական և ոչ փորձարարական հետազոտական մեթոդները, տվյալների հավաքագրման և մշակման հիմնական եղանակները, հետազոտության արդյունքների վերլուծության և ներկայացման կանոնները։ Այն օգտակար է՝ հոգեբանության և սոցիալական գիտությունների ուսանողների համար, սկսնակ հետազոտողների և ասպիրանտների համար, դասախոսների և գիտական աշխատողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր զբաղվում են գիտական հետազոտությունների պլանավորմամբ և իրականացման մեթոդաբանությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը տալիս է հոգեբանական հետազոտությունների կազմակերպման համակարգված ուղեցույց՝ ընդգծելով գիտական աշխատանքի ճշգրիտ և փուլային կառուցվածքը։

Сельское хозяйство

Անասնաբուծության և գյուղատնտեսական տնտեսագիտության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սևաբղետ տավարի ցեղի բուծման առանձնահատկությունների, մթերատվության ցուցանիշների և բուծման արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ցեղի ծագումնաբանական, կենսաբանական և արտադրատնտեսական առանձնահատկությունները, կաթնային մթերատվության ներուժը, կենդանիների աճի ու զարգացման օրինաչափությունները և տեղական բնակլիմայական պայմաններին հարմարվելու կարողությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տոհմային ընտրության, սելեկցիոն աշխատանքների կազմակերպման, վերարտադրության կառավարման և նախրի գենետիկական ներուժի բարելավման մեթոդներին։ Վերլուծվում են կերակրման համակարգերի, պահվածքի պայմանների, կենդանիների առողջության պահպանման և անասնաբուժական սպասարկման ազդեցությունները մթերատվության ու տնտեսական արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են նաև կաթի արտադրության ծախսերի նվազեցման, կենդանիների օգտագործման տևողության ավելացման, նախրի կառուցվածքի օպտիմալացման և ժամանակակից անասնաբուծական տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության տավարաբուծական տնտեսությունների զարգացման պայմանները, սևաբղետ ցեղի բուծման կազմակերպատնտեսական հիմնախնդիրները և արտադրության եկամտաբերության բարձրացման ուղղությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև տոհմաբուծական հաշվառման, մթերատվության վերահսկման և բուծման արդյունքների գնահատման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել անասնաբուծության, տավարաբուծության, գյուղատնտեսական արտադրության կառավարման և ագրարային տնտեսագիտության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Педагогика

Մեթոդական և լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բանասիրական ֆակուլտետների ոչ ռուսախոս խմբերում ռուսերենի բառապաշարի և քերականության փոխկապակցված ուսուցման կազմակերպմանը՝ մասնագիտական տեքստերի կիրառմամբ։ Քննության են առնվում բառային և քերականական նյութի համատեղ յուրացման սկզբունքները, դրանց հաջորդական ներկայացման եղանակները և գործնական դասընթացում լեզվական հմտությունների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական տեքստերի ընտրությանը, դրանց լեզվական կառուցվածքի վերլուծությանը և նոր բառապաշարի յուրացումը քերականական կառուցվածքների գործնական կիրառման հետ համադրելու մեթոդներին։ Վերլուծվում են ընթերցանության, խոսքի, գրավոր աշխատանքի և տեքստային վարժությունների միջոցով ուսանողների բառապաշարային պաշարի ընդլայնման ու քերականական կարողությունների զարգացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ուսումնական նյութի համակարգման, լեզվական դժվարությունների հաղթահարման, մասնագիտական բառապաշարի ամրապնդման և հաղորդակցական կարողությունների զարգացման մեթոդական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու բառապաշարի և քերականության միասնական ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման մոտեցումները մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող ռուսերենի դասընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուսերենի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, բանասիրական ֆակուլտետների դասախոսների և օտար լեզվի ուսուցման հարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կեղծ և շինծու գործարքների անվավերության հետ կապված տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում քաղաքացիական իրավունքի այն գործարքներն են, որոնց արտաքին ձևը չի համապատասխանում կողմերի իրական կամքին կամ որոնց միջոցով կողմերը փորձում են քողարկել այլ իրավական հարաբերություն։ Նյութում գործարքների անվավերության ինստիտուտը դիտարկվում է որպես քաղաքացիական իրավունքի կարևոր մեխանիզմ, որի միջոցով պաշտպանվում են օրենքի պահանջները, քաղաքացիական շրջանառության կայունությունը և գործարքի կողմերի ու այլ շահագրգիռ անձանց օրինական շահերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կեղծ և շինծու գործարքների իրավական բնույթին, դրանց տարբերակման չափանիշներին և այն հանգամանքների բացահայտմանը, որոնք կարող են վկայել կողմերի իրական կամքի և գործարքի ձևական բովանդակության անհամապատասխանության մասին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է կեղծ և շինծու գործարքների տարանջատումը միմյանցից, քանի որ դրանց արտաքին դրսևորումները կարող են նման լինել, սակայն իրավական նպատակներն ու հետևանքները տարբեր են։ Կեղծ գործարքի դեպքում կարող է առկա լինել գործարքի ձևական ստեղծում՝ առանց համապատասխան իրական իրավական հետևանքներ առաջացնելու նպատակ ունենալու, մինչդեռ շինծու գործարքի միջոցով կողմերը կարող են փորձել քողարկել մեկ այլ գործարք կամ իրավահարաբերություն։ Աշխատանքում քննարկվում են նաև նման գործարքների անվավերության իրավական հետևանքները, կողմերի միջև առաջացող գույքային հարաբերությունները, ստացվածի վերադարձի, փոխհատուցման և այլ հնարավոր իրավական միջոցների կիրառման հարցերը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ապացուցման հիմնախնդիրներին, քանի որ գործարքի կեղծ կամ շինծու բնույթը հաճախ հնարավոր չէ պարզել միայն դրա տեքստի կամ ձևական պայմանների ուսումնասիրությամբ։ Այդ պատճառով գործնական տեսանկյունից նշանակություն կարող են ունենալ կողմերի վարքագիծը, գործարքի կնքման հանգամանքները, դրա իրական տնտեսական և իրավական նպատակը, գույքի փաստացի փոխանցումը, վճարումների իրականացումը և այլ փոխկապակցված փաստեր։

Литература

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Մելքիսեդեկ արքեպիսկոպոս Մուրադյանցի գործունեությանը՝ որպես խմբագրի, հրապարակախոսի և հասարակական-մշակութային գործչի։ Աշխատանքի հիմնական նպատակն է ներկայացնել նրա մտավոր ու լրագրողական ժառանգությունը, բացահայտել նրա խմբագրական գործունեության առանձնահատկությունները և ցույց տալ այն դերը, որ նա ունեցել է հայ մամուլի ու հասարակական մտքի զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են քննվել նրա հրապարակախոսական հոդվածների թեմատիկ ուղղությունները, լեզուն, ոճը, բարձրացրած հասարակական և մշակութային խնդիրները, ինչպես նաև մամուլի միջոցով ընթերցող հասարակության վրա ազդեցություն գործելու նրա ձգտումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խմբագրի գործունեությանը, քանի որ պարբերական մամուլի ձևավորման և զարգացման շրջանում խմբագիրը ոչ միայն նյութերի ընտրություն և խմբագրում իրականացնող մասնագետ էր, այլև որոշակի գաղափարական ու մշակութային ուղղություն ձևավորող գործիչ։ Մուրադյանցի հրապարակախոսական ժառանգության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալ կրթության, ազգային ինքնագիտակցության, բարոյական արժեքների, եկեղեցական և հասարակական կյանքի, մշակույթի ու ազգային ժառանգության պահպանության վերաբերյալ նրա պատկերացումներին։ Նրա հոդվածներում և հրապարակումներում արտահայտված տեսակետները կարող են դիտարկվել նաև տվյալ ժամանակաշրջանի հայ հասարակական մտքի ընդհանուր զարգացման համատեքստում՝ բացահայտելով այն հիմնախնդիրները, որոնք առավել կարևոր էին հասարակության համար։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև նրա խմբագրած կամ նրա գործունեության հետ կապված պարբերականների բնույթին, հրապարակվող նյութերի ընտրության սկզբունքներին և դրանցում արտահայտվող հասարակական դիրքորոշումներին։ Հատուկ նշանակություն ունի հրապարակախոսի լեզվական և ոճական ձեռագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ հրապարակախոսական խոսքը միաժամանակ պահանջում է տեղեկատվական հստակություն, համոզչականություն և հասարակական խնդիրների մատչելի ներկայացում։ Նրա գործունեության վերլուծությունը կարող է ցույց տալ, թե ինչպես էին կրոնական, ազգային, կրթական և մշակութային գաղափարները միահյուսվում հայ մամուլի հրապարակախոսական դաշտում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայ լրագրության և մամուլի պատմության տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու այն անհատների մասին, որոնք իրենց խմբագրական և հրապարակախոսական աշխատանքով նպաստել են ազգային հասարակական մտքի ձևավորմանն ու տարածմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է Մելքիսեդեկ արքեպիսկոպոս Մուրադյանցին որպես բազմակողմանի մտավոր և հասարակական գործիչ՝ ընդգծելով նրա ներդրումը հայ պարբերական մամուլի, հրապարակախոսության և մշակութային-ազգային մտքի զարգացման գործում։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է տարիքային մակուլյար դեգեներացիայով հիվանդների մոտ բևացիզումաբի կիրառման կլինիկական արդյունքների ուսումնասիրմանը՝ Լեռնային Ղարաբաղի տարածաշրջանի բժշկական պրակտիկայի շրջանակում։ Հետազոտության կենտրոնում տեսողության համար կարևոր նշանակություն ունեցող ցանցաթաղանթի կենտրոնական հատվածի տարիքային ախտահարումների առանձնահատկություններն են, հիվանդության զարգացման հետ կապված տեսողական գործառույթի փոփոխությունները և դեղորայքային միջամտության արդյունավետության գնահատման հնարավորությունները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է հիվանդության այն ձևերի վրա, որոնց դեպքում անոթային փոփոխությունները և նոր անոթների առաջացումը կարող են նպաստել կենտրոնական տեսողության վատացմանը։ Քննության են առնվում հիվանդության կլինիկական դրսևորումները, զարգացման հիմնական մեխանիզմները, ախտորոշման սկզբունքները և բուժման արդյունքների գնահատման չափանիշները։ Տարիքային մակուլյար դեգեներացիան դիտարկվում է որպես առավելապես տարեց մարդկանց շրջանում հանդիպող ցանցաթաղանթի քրոնիկական հիվանդություն, որը կարող է զգալիորեն սահմանափակել կենտրոնական տեսողությունը և դրանով ազդել ընթերցանության, առարկաների մանրամասների տարբերակման և առօրյա գործունեության վրա։ Հետազոտության մեջ կարևորվում է հիվանդության տարբեր կլինիկական ձևերի տարբերակումը, քանի որ դրանց զարգացման ընթացքը և բուժական մոտեցումները կարող են էականորեն տարբերվել։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նորագոյացած անոթների հետ կապված ձևին, որի ժամանակ անոթային պատի փոփոխությունները կարող են ուղեկցվել ցանցաթաղանթի կառուցվածքային խանգարումներով։ Այս գործընթացների զարգացման մեջ կարևոր նշանակություն ունի անոթային էնդոթելային աճի գործոնի ակտիվությունը, ինչի պատճառով դրա ազդեցությունը սահմանափակող դեղաբանական միջոցները դարձել են համապատասխան հիվանդների բուժման ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Բևացիզումաբը դիտարկվում է որպես անոթային էնդոթելային աճի գործոնի ազդեցությունը նվազեցնող դեղամիջոց, որի կիրառման պայմաններում գնահատվում են տեսողական և կառուցվածքային ցուցանիշների հնարավոր փոփոխությունները։ Հետազոտության նպատակներից է պարզել, թե բուժման ընթացքում որքանով կարող է պահպանվել կամ բարելավվել տեսողական գործառույթը և ինչպիսի փոփոխություններ կարող են արձանագրվել ցանցաթաղանթի վիճակում։ Արդյունքների գնահատման համար կարող են համադրվել հիվանդների կլինիկական տվյալները բուժումից առաջ և հետագա դիտարկումների ընթացքում՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել փոփոխությունների դինամիկան։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տեսողության սրության գնահատմանը՝ որպես բուժման արդյունքների հիմնական գործառական ցուցանիշներից մեկին։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ միայն տեսողության սրության փոփոխությունը բավարար չէ հիվանդության ամբողջական ընթացքը բնութագրելու համար։ Անհրաժեշտ է այն համադրել ակնահատակի և ցանցաթաղանթի կառուցվածքային վիճակը բնութագրող տվյալների հետ։ Այդ նպատակով ակնաբուժական հետազոտությունների արդյունքները կարող են օգտագործվել հիվանդության ակտիվության, մակուլյար հատվածի փոփոխությունների և բուժման նկատմամբ արձագանքի գնահատման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում օպտիկական կոհերենտային տոմոգրաֆիայի նշանակությանը, որը հնարավորություն է տալիս ոչ ինվազիվ եղանակով ստանալ ցանցաթաղանթի շերտերի մանրամասն պատկերներ և հետևել դրանց կառուցվածքային փոփոխություններին։ Նման տվյալների համադրումը տեսողական գործառույթի հետ կարող է ավելի ամբողջական պատկերացում տալ հիվանդության ընթացքի և բուժման ազդեցության վերաբերյալ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև հիվանդների տարիքը, հիվանդության տևողությունը, սկզբնական տեսողական վիճակը, ախտահարման բնույթը և ուղեկցող գործոնները։ Այս ցուցանիշների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե բուժման արդյունքների տարբերությունները որքանով կարող են կապված լինել հիվանդների սկզբնական կլինիկական առանձնահատկությունների հետ։ Կարևորվում է անհատական տարբերությունների հաշվառումը, քանի որ նույն ախտորոշումն ունեցող հիվանդների մոտ հիվանդության ընթացքը և բուժման նկատմամբ արձագանքը կարող են տարբեր լինել։ Հատուկ նշանակություն ունի հիվանդների շարունակական հսկողությունը։ Ցանցաթաղանթի տարիքային փոփոխություններով պայմանավորված հիվանդությունները կարող են ունենալ երկարատև ընթացք, և կարճ ժամանակահատվածում արձանագրված արդյունքները միշտ չէ, որ ամբողջությամբ արտացոլում են բուժման երկարաժամկետ արդյունավետությունը։ Հետևաբար պարբերական ակնաբուժական հետազոտությունները հնարավորություն են տալիս գնահատել տեսողական ցուցանիշների կայունությունը, կառուցվածքային փոփոխությունների դինամիկան և հիվանդության հնարավոր կրկնակի ակտիվացումը։ Հետազոտության մեջ կարող է դիտարկվել նաև բուժման արդյունքների և հիվանդների հետևողական վերահսկման միջև կապը։ Առանձին ուղղություն է անվտանգության ցուցանիշների գնահատումը։ Ցանկացած դեղաբանական միջամտության ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է ոչ միայն հնարավոր արդյունավետության, այլև անցանկալի երևույթների և բուժման ընդհանուր անվտանգության դիտարկումը։ Այդ պատճառով կլինիկական տվյալների վերլուծությունը կարող է ընդգրկել բուժման ընթացքում արձանագրված տեղային կամ համակարգային անցանկալի երևույթների գրանցումը և դրանց հարաբերակցությունը կիրառված բուժական մոտեցման հետ։ Միաժամանակ բևացիզումաբի ակնաբուժական կիրառումը մասնագիտական բժշկական վերահսկողություն պահանջող միջամտություն է, և աշխատանքի արդյունքները նախատեսված են գիտական ու կլինիկական գնահատման, այլ ոչ ինքնուրույն բուժման ընտրության համար։ Կարևոր տեղ է հատկացվում տվյալ տարածաշրջանում ակնաբուժական ծառայությունների կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Տարիքային մակուլյար դեգեներացիայի ժամանակ հիվանդության վաղ հայտնաբերումը և շարունակական վերահսկումը կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ տեսողական գործառույթի պահպանման տեսանկյունից։ Տարածաշրջանային կլինիկական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել ոչ միայն բուժական արդյունքները, այլև հիվանդների դիմելիության, ախտորոշման հասանելիության և երկարատև հսկողության կազմակերպման հետ կապված գործոնները։ Նման ուսումնասիրությունները կարող են օգտակար լինել ակնաբուժական օգնության կազմակերպման խնդիրների բացահայտման և համապատասխան բժշկական ծառայությունների զարգացման ուղղությունների գնահատման համար։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող է լինել հիվանդների կլինիկական տվյալների համակարգված հավաքագրումը և համեմատական վերլուծությունը։ Տեսողական ցուցանիշները, ցանցաթաղանթի կառուցվածքային տվյալները և հիվանդության ընթացքը կարող են գնահատվել որոշակի ժամանակային փուլերում։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հետևել բուժման նկատմամբ արձագանքի դինամիկային և առանձնացնել այն հիվանդներին, որոնց մոտ արձանագրվում են տարբեր բնույթի փոփոխություններ։ Վիճակագրական վերլուծությունը կարող է օգտագործվել ստացված արդյունքների ընդհանրացման, ցուցանիշների միջև կապերի գնահատման և դիտվող փոփոխությունների նշանակալիության որոշման համար։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կլինիկական արդյունավետության հասկացությանը։ Բուժման արդյունքը կարող է արտահայտվել ոչ միայն տեսողության բարելավմամբ, այլև հիվանդության առաջընթացի դանդաղեցմամբ կամ առկա տեսողական գործառույթի պահպանմամբ։ Հետևաբար արդյունքների մեկնաբանման ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել հիվանդության բնական ընթացքը և հիվանդների սկզբնական վիճակը։ Նման մոտեցումը թույլ է տալիս խուսափել բուժման ազդեցության չափազանց պարզեցված գնահատումից և ներկայացնել դրա կլինիկական նշանակությունն ավելի ամբողջական ձևով։ Կարևորվում է նաև կառուցվածքային և գործառական արդյունքների փոխհարաբերությունը։ Ցանցաթաղանթի պատկերային հետազոտությամբ արձանագրված բարենպաստ փոփոխությունները միշտ չէ, որ նույն չափով արտահայտվում են տեսողության գործառական ցուցանիշներում, և հակառակը։ Այս տարբերությունների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել հիվանդության զարգացման մեխանիզմների և բուժման արդյունքների ավելի խորքային ընկալմանը։ Հետազոտության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է տարիքային մակուլյար դեգեներացիայի բուժման վերաբերյալ տարածաշրջանային կլինիկական փորձի համակարգման հնարավորությամբ։ Ստացված տվյալները կարող են օգտագործվել հիվանդների դիտարկման արդյունքների համեմատության, բուժման արդյունավետության գնահատման չափանիշների կատարելագործման և ակնաբուժական օգնության կազմակերպման խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Միաժամանակ արդյունքների մեկնաբանման ժամանակ կարևոր է հաշվի առնել հետազոտված հիվանդների թվաքանակը, դիտարկման տևողությունը, հետազոտության կառուցվածքը և այլ մեթոդաբանական սահմանափակումներ, քանի որ դրանք կարող են ազդել եզրակացությունների ընդհանրացման հնարավորության վրա։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է տարիքային մակուլյար դեգեներացիայի կլինիկական առանձնահատկությունների, տեսողական և կառուցվածքային փոփոխությունների, հակաանգիոգեն դեղաբանական մոտեցման և բուժման արդյունքների համալիր ուսումնասիրություն։ Այն կարող է օգտակար լինել ակնաբույժների, ցանցաթաղանթի հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, կլինիկական դեղաբանների, բժշկական հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։