Գործունեության արդյունավետությանը նպաստող անձնային գործոնների և դրդապատճառների փոխպայմանավորվածության առանձնահատկությունները (ՀՀ ԶՈւ սպայահրամանատարական կազմի օրինակով)

Экономика

Այս գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կենսաթոշակային համակարգի կարգավորման և վերահսկողության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով սոցիալական պաշտպանության կարևորագույն ոլորտներից մեկի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները։ Աշխատանքում վերլուծվում են կենսաթոշակային համակարգի կառուցվածքը, կառավարման մեխանիզմները, իրավական կարգավորման հիմքերը և վերահսկողական գործընթացները։ Գրքում քննարկվում են համակարգի արդյունավետության բարձրացման խնդիրները, ֆինանսական կայունության ապահովման ուղիները, բնակչության սոցիալական պաշտպանության մակարդակի բարելավման հնարավորությունները և առկա մարտահրավերները։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, սոցիալական քաղաքականության ոլորտի հետազոտողների, իրավաբանների, ուսանողների և կենսաթոշակային համակարգերի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի հանրակրթական դպրոցների, մասնավորապես՝ ավագ դպրոցի կառավարման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կրթական համակարգի կառուցվածքային, կազմակերպական և վարչական մեխանիզմների համատեքստում։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ավագ դպրոցի կառավարման նպատակներն ու սկզբունքները, կրթական քաղաքականության իրականացման առանձնահատկությունները, կառավարման տարբեր մակարդակների փոխհարաբերությունները և դպրոցների գործունեության կազմակերպման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցի ղեկավարության, ուսուցիչների, աշակերտների և ծնողների դերերի ու փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև որոշումների ընդունման գործընթացներում նրանց մասնակցության հնարավորություններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ Իրանի կրթական համակարգի կենտրոնացված և տեղայնացված կառավարման տարրերի հարաբերակցությանը, պետական կրթական մարմինների ազդեցությանը դպրոցների գործունեության վրա և կրթական հաստատությունների ներքին կառավարման առանձնահատկություններին։ Ավագ դպրոցի մակարդակում կարևոր են նաև ուսումնական գործընթացի կազմակերպումը, մասնագիտական և ակադեմիական կողմնորոշումը, աշակերտների առաջադիմության գնահատումը, կարգապահության ապահովումը և կրթական արդյունքների վերահսկողությունը։ Հետազոտությունը կարող է ուսումնասիրել դպրոցների նյութատեխնիկական և մարդկային ռեսուրսների կառավարման, ուսուցիչների աշխատանքի կազմակերպման և մասնագիտական զարգացման հնարավորությունները։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել կրթության կառավարման արդյունավետության վրա մշակութային, սոցիալական և ազգային առանձնահատկությունների ազդեցությանը, քանի որ դպրոցական կառավարման մոդելը ձևավորվում է ոչ միայն վարչական նորմերով, այլև տվյալ հասարակության արժեքային համակարգի և սոցիալական կառուցվածքի ազդեցությամբ։ Համեմատական տեսանկյունից ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել Իրանի ավագ դպրոցների կառավարման այն առանձնահատկությունները, որոնք տարբերում են դրանք այլ երկրների կրթական հաստատությունների կառավարման համակարգերից, ինչպես նաև առանձնացնել կիրառելի և արդյունավետ փորձի հնարավոր տարրերը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ կառավարման առկա խնդիրներին՝ ռեսուրսների բաշխում, որոշումների կայացման արդյունավետություն, կրթության որակի վերահսկողություն, ուսուցիչների մասնագիտական ներուժի օգտագործում և դպրոց–ընտանիք համագործակցություն։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել ավագ դպրոցների կառավարման կատարելագործման, կրթական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման և դպրոցական կառավարման ժամանակակից մեթոդների ներդրման վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել կրթության կառավարման մասնագետներին, մանկավարժներին, կրթական քաղաքականության հետազոտողներին, համեմատական կրթության մասնագետներին և կրթության ոլորտում ուսումնասիրություններ իրականացնող ուսանողներին։

Медицина

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մանկական բնակչությանը տրամադրվող ստացիոնար բժշկական օգնության կազմակերպման արդյունավետության ուսումնասիրությանը և դրա օպտիմալացման հնարավոր ուղիների մշակմանը։ Քննության են առնվում մանկաբուժական ստացիոնար ծառայությունների կառուցվածքը, բժշկական օգնության կազմակերպման սկզբունքները, հիվանդանոցային ռեսուրսների օգտագործումը և երեխաների բուժսպասարկման որակի վրա ազդող հիմնական գործոնները։ Վերլուծվում են հիվանդանոցային մահճակալային ֆոնդի օգտագործման արդյունավետությունը, բուժման տևողությունը, հոսպիտալացման կազմակերպումը, բուժհաստատությունների ծանրաբեռնվածությունը, բժշկական անձնակազմի և նյութատեխնիկական միջոցների բաշխման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երեխաների բժշկական օգնության հասանելիությանը, բուժման շարունակականությանը, առաջնային և ստացիոնար բուժօգնության օղակների փոխգործակցությանը և տարբեր մակարդակների բուժհաստատությունների միջև պացիենտների ուղղորդման կազմակերպմանը։ Քննարկվում են մանկաբուժական հիվանդանոցային ծառայությունների գործունեության գնահատման չափանիշները, առկա կազմակերպական խնդիրների բացահայտման մեթոդները և բժշկական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ստացիոնար բուժօգնության որակի բարելավմանը, անհարկի հոսպիտալացումների նվազեցմանը, բուժման կազմակերպման կատարելագործմանը և երեխաների առողջապահական կարիքներին համապատասխան ծառայությունների պլանավորմանը։ Կարևորվում է վիճակագրական և կազմակերպական տվյալների համակարգված վերլուծությունը՝ առողջապահական կառավարման հիմնավորված որոշումների ընդունման համար։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել մանկական ստացիոնար ծառայությունների կառուցվածքի կատարելագործմանը, բժշկական օգնության մատչելիության և արդյունավետության բարձրացմանը, ինչպես նաև առողջապահական ռեսուրսների առավել նպատակային օգտագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մանկաբույժների, հանրային առողջության և առողջապահության կազմակերպման մասնագետների, բուժհաստատությունների ղեկավարների, հետազոտողների և բժշկական մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Այս հրատարակությունը նվիրված է Մոլդովայում, Վալաքիայում, Հունգարիայում և Լեհաստանում բնակություն հաստատած հայ գաղթականության վերաբերյալ տեղեկությունների ներկայացմանը։ Այն վերաբերում է հայ ժողովրդի պատմության այն կարևոր ուղղությանը, որն ուսումնասիրում է Հայաստանից դուրս ձևավորված հայկական համայնքները, դրանց առաջացման պատմական պայմանները, բնակության վայրերը և հայերի հասարակական ու մշակութային կյանքը տարբեր երկրներում։ Հայկական գաղթօջախների պատմությունը հայ ժողովրդի ընդհանուր պատմության անբաժանելի մասն է։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում քաղաքական իրադարձությունները, պատերազմները, առևտրական կապերը, տնտեսական հնարավորությունները և տարածաշրջանային փոփոխությունները նպաստել են հայերի տեղաշարժերին ու նոր բնակավայրերում հաստատվելուն։ Այդ գործընթացների արդյունքում հայկական համայնքներ են ձևավորվել Մերձավոր Արևելքում, Կովկասում, Բալկաններում և Կենտրոնական ու Արևելյան Եվրոպայի տարբեր երկրներում։ Դրանցից յուրաքանչյուրն ունեցել է իր առանձնահատկությունները՝ պայմանավորված տվյալ երկրի պատմական զարգացմամբ, բնակչության կազմով, տեղական իշխանությունների քաղաքականությամբ և հայերի տնտեսական ու հասարակական գործունեությամբ։ Վերնագրում հիշատակված Մոլդովան և Վալաքիան պատմականորեն կապված են Դանուբյան իշխանությունների տարածաշրջանի հետ, որտեղ հայերի ներկայությունը ձևավորվել է առևտրական, տնտեսական և բնակության տարբեր շարժերի արդյունքում։ Այս տարածքներում հայերը տարբեր ժամանակներում մասնակցել են քաղաքային կյանքի զարգացմանը, զբաղվել առևտրով և արհեստներով ու պահպանել իրենց համայնքային ինքնությունը։ Հունգարիայում և Լեհաստանում ևս գոյություն են ունեցել հայկական բնակության և գործունեության կենտրոններ, որոնց պատմությունը կապված է եվրոպական առևտրական ուղիների, միջտարածաշրջանային կապերի և հայերի՝ նոր հասարակական միջավայրերին հարմարվելու գործընթացների հետ։ Այս համայնքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են հայերը պահպանել իրենց մշակութային առանձնահատկությունները՝ միաժամանակ ներգրավվելով բնակության երկրների տնտեսական, հասարակական և մշակութային կյանքում։ Աշխատության վերնագրում օգտագործված «տեղեկագրութիւն» բառը ցույց է տալիս, որ հրատարակության հիմնական նպատակը համապատասխան համայնքների մասին տեղեկություններ հավաքելն ու ներկայացնելն է։ Հետևաբար, այն կարելի է դիտարկել որպես տեղեկատու կամ նկարագրական բնույթի պատմական աշխատություն, որը նախատեսված է տարբեր երկրներում բնակվող հայերի մասին գիտելիքի համակարգման համար։ Այդպիսի նյութերը կարող են անդրադառնալ համայնքների տեղաբաշխմանը, դրանց պատմական ծագմանը, բնակչության կազմին, եկեղեցական կազմակերպվածությանը, կրթական և մշակութային կյանքին, ինչպես նաև հայերի զբաղմունքներին ու հասարակական դիրքին։ Սակայն նշված թեմաները տվյալ գրքի հաստատված բաժինները համարել հնարավոր չէ միայն վերնագրի հիման վրա. դրանց իրական ընդգրկումը պարզելու համար անհրաժեշտ է ուսումնասիրել բնագիրը։ Հրատարակության նշանակությունը կարող է հատկապես կարևոր լինել հայկական սփյուռքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ նման տեղեկագրերը հնարավորություն են տալիս հետազոտել հայ համայնքների մասին պատմական գիտելիքի հավաքման և տարածման գործընթացը։ Դրանք կարող են ծառայել որպես աղբյուր՝ հասկանալու, թե ինչպես են հայ մտավորականներն ու համայնքային կառույցները ներկայացրել արտասահմանում բնակվող հայրենակիցների վիճակը և ինչ նշանակություն են տվել տարբեր գաղթօջախների մասին տեղեկությունների պահպանմանը։ Նման աշխատությունները կարևոր են նաև հայերի աշխարհագրական տարածվածության, համայնքային կապերի և ազգային ինքնության պահպանման պատմությունը ուսումնասիրելու համար։ Հայկական գաղթօջախների կյանքում առանձնահատուկ դեր են ունեցել եկեղեցիները, դպրոցները, համայնքային կազմակերպությունները և մշակութային ավանդույթները, որոնք նպաստել են լեզվի, հավատքի և ազգային հիշողության փոխանցմանը սերունդներին։ Միևնույն ժամանակ, տարբեր երկրներում հայերի ինտեգրումը տեղի է ունեցել տարբեր պայմաններում, և յուրաքանչյուր համայնքի պատմությունը պահանջում է առանձին ուսումնասիրություն։ Հրատարակության վերնագրում մի քանի աշխարհագրական տարածքների միավորումը թույլ է տալիս այն դիտարկել որպես համեմատական ուսումնասիրության համար պոտենցիալ օգտակար նյութ, քանի որ այն կենտրոնանում է ոչ թե մեկ առանձին գաղթօջախի, այլ մի քանի տարածաշրջաններում բնակվող հայերի վրա։ Այս հանգամանքը կարող է հետաքրքրել հայագիտության, սփյուռքագիտության, պատմական աշխարհագրության և եվրոպական հայ համայնքների պատմությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Գիրքը կարող է արժեքավոր լինել նաև գրադարանային և մատենագիտական ուսումնասիրությունների համար՝ որպես տասնիններորդ դարի հայերեն տպագրական ժառանգության օրինակ, որն արտացոլում է հայկական համայնքների մասին տեղեկություններ հավաքելու և շրջանառելու հետաքրքրությունը։ Ֆոքշանում լույս տեսած այս հրատարակությունը վկայում է նաև այն մասին, որ հայերեն գրքի տպագրությունն ու տարածումը կատարվել են ոչ միայն հայկական պատմական կենտրոններում, այլև տարբեր տարածաշրջանների հայ համայնքների միջավայրում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարելի է բնութագրել որպես հայկական գաղթականության և արտասահմանյան հայ համայնքների պատմությանը վերաբերող տեղեկատու բնույթի պատմագրական հրատարակություն, որի հիմնական արժեքը կապված է հայերի աշխարհագրական տարածվածության և տարբեր երկրներում նրանց պատմական ներկայության ուսումնասիրման հետ։ Միաժամանակ, առանց բնագրի ուսումնասիրության հնարավոր չէ վստահորեն նշել, թե կոնկրետ որ բնակավայրերն են նկարագրված, ինչ պատմական տվյալներ են ներկայացված կամ ինչ սկզբունքով են կազմակերպված տեղեկությունները։

Право

Հայոց պահանջատիրության իրավական հիմունքները աշխատությունը նվիրված է հայկական իրավունքի և պահանջատիրության իրավական սկզբունքների ուսումնասիրությանը, ներկայացնելով պահանջատիրության բնույթը, պատմական զարգացումը և նրա կիրառությունը հայ հասարակական և իրավական կյանքում։ Գրքում վերլուծվում են պահանջատիրության հասկացությունը, սկզբունքները, պարտականությունների և իրավունքների համակարգը, ինչպես նաև հայ միջնադարյան ու ժամանակակից իրավական տեսությունների մոտեցումները պահանջատիրության կազմակերպմանը և կիրառմանը։ Հեղինակը քննարկում է նաև իրավական փաստաթղթերի, ավանդույթների և դատավարական պրակտիկայի նշանակությունը պահանջատիրության համակարգի ձևավորման և կատարելագործման մեջ, ընդգծում է իրավունքի, արդարության և սոցիալական պատասխանատվության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև հայկական իրավական մտածողության ավանդույթները։ Աշխատությունը համադրում է տեսական վերլուծությունը և գործնական օրինակները՝ ընթերցողին տրամադրելով ամբողջական պատկերացում հայոց պահանջատիրության իրավական հիմունքների մասին, նպաստելով իրավագիտության ուսուցման և պրակտիկ կիրառման զարգացումն ազգային իրավական համակարգում։ Գիրքը նախատեսված է թե իրավաբանական կրթությամբ զբաղվող ուսանողների, թե փաստաբանների, թե իրավաբանության հետ հետաքրքրված ընթերցողների համար։

История

Պատմագիտական և միջազգային հարաբերությունների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է 1975–1991 թվականներին Լիբանանում ընթացող քաղաքացիական պատերազմի և քաղաքական ճգնաժամի պայմաններում Միացյալ Նահանգների արտաքին քաղաքականության ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում ամերիկյան դիվանագիտության հիմնական ուղղությունները, տարածաշրջանային գործընթացների նկատմամբ ձևավորված մոտեցումները և հակամարտության տարբեր փուլերում կիրառված քաղաքական միջոցները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիվանագիտական նախաձեռնություններին, միջնորդական գործունեությանը, անվտանգության խնդիրներին և Մերձավոր Արևելքում ԱՄՆ-ի քաղաքական շահերի համատեքստում ընդունված որոշումներին։ Վերլուծվում են նաև Լիբանանի ներքին զարգացումների և տարածաշրջանի այլ դերակատարների հետ փոխհարաբերությունների ազդեցությունները ամերիկյան քաղաքականության ձևավորման վրա։ Քննարկվում են քաղաքական և դիվանագիտական գործիքների կիրառման առանձնահատկությունները, դրանց փոփոխությունները պատերազմի տարբեր փուլերում և ճգնաժամի կարգավորման գործընթացներում ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում ԱՄՆ-ի մերձավորարևելյան քաղաքականության և լիբանանյան ճգնաժամի միջև փոխկապակցվածության վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, դիվանագիտության պատմության, ԱՄՆ արտաքին քաղաքականության և Մերձավոր Արևելքի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։