Գծայնացվող ծածկույթներ վերջավոր դաշտերում

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է Հայկական ՍՍՀ Լենինականի սարահարթի բնակլիմայական պայմաններում միչուրինյան խնձորենու սորտերի ուսումնասիրությանը և դրանց արտադրական օգտագործման հնարավորությունների գնահատմանը։ Քննության են առնվում տարբեր սորտերի կենսաբանական, ագրոբիոլոգիական և տնտեսական առանձնահատկությունները, աճի ու զարգացման ընթացքը, պտղաբերությունը և տեղական պայմաններին հարմարվողականությունը։ Վերլուծվում է լեռնային միջավայրի, ջերմաստիճանային ռեժիմի, բարձրության և հողակլիմայական այլ գործոնների ազդեցությունը ծառերի զարգացման, բերքատվության, պտուղների հասունացման ժամկետների և որակական հատկանիշների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի ցրտադիմացկունությանը, բերքատվությանը և պտուղների համային ու տնտեսական արժեքին, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն լեռնային և նախալեռնային գոտիների պտղաբուծության զարգացման համար։ Դիտարկվում են առանձին սորտերի վարքագծի տարբերությունները և դրանց համապատասխանությունը տվյալ տարածքի բնական պայմաններին։ Քննարկվում են նաև այգիների համար նպատակահարմար սորտերի ընտրության, դրանց շրջանացման և արտադրական տեսականու ձևավորման հարցերը։ Կարևորվում է սորտային առանձնահատկությունների բազմակողմանի գնահատումը՝ կայուն և արդյունավետ պտղաբուծական տնտեսություն կազմակերպելու տեսանկյունից։ Աշխատությունում ներկայացված ուսումնասիրությունները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու այն սորտերը, որոնք առավել հաջողությամբ կարող են մշակվել Հայաստանի լեռնային շրջաններում և օգտագործվել պտղաբուծության հետագա զարգացման համար։ Հետազոտությունն ունի ինչպես գիտական, այնպես էլ գործնական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել պտղաբույծների, սելեկցիոներների, գյուղատնտեսների, այգեգործների և գյուղատնտեսական գիտությունների մասնագետների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հնդկական օվկիանոսի և Միջերկրական ծովի միջև ձևավորված պատմական, աշխարհագրական, տնտեսական և մշակութային կապերի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այս հսկայական տարածքը որպես միմյանց հետ փոխկապակցված քաղաքակրթությունների, առևտրային ուղիների և քաղաքական կենտրոնների համակարգ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են ծովային և ցամաքային հաղորդակցության ճանապարհները դարերի ընթացքում կապել Հարավային Ասիան, Մերձավոր Արևելքը, Հյուսիսային Աֆրիկան և Միջերկրածովյան աշխարհը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է միջազգային և միջտարածաշրջանային առևտրի զարգացումը, հատկապես այն ապրանքների շրջանառությունը, որոնք Հնդկական օվկիանոսի ավազանից հասնում էին Մերձավոր Արևելքի և Միջերկրածովյան շուկաներ։ Այդ փոխանակումները ներառում էին համեմունքներ, մետաքս, թանկարժեք քարեր, գործվածքներ և այլ արժեքավոր ապրանքներ՝ նպաստելով նավահանգստային քաղաքների և առևտրային կենտրոնների տնտեսական հզորացմանը։ Առևտրային ուղիների միջոցով տարածվում էին ոչ միայն նյութական ապրանքներ, այլև գիտելիքներ, կրոնական գաղափարներ, լեզվական և մշակութային ազդեցություններ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ ծովագնացության տեխնոլոգիաների և նավարկության զարգացմանը, մուսսոնային քամիների օգտագործմանը, նավահանգիստների համակարգերին և ծովային ճանապարհների փոփոխությանը։ Այս գործոնները մեծ նշանակություն ունեին Հնդկական օվկիանոսի և Միջերկրական աշխարհի միջև կապերի պահպանման համար, քանի որ առևտրի արդյունավետությունը մեծապես կախված էր բնական պայմանների իմացությունից և ծովային երթուղիների վերահսկողությունից։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել նաև տարբեր կայսրությունների, պետությունների և առևտրային համայնքների փոխհարաբերությունները, որոնց գործունեությունը ձևավորել է տարածաշրջանների միջև քաղաքական և տնտեսական կապերի բարդ ցանց։ Մերձավոր Արևելքի միջնորդական կենտրոնները առանձնահատուկ դեր էին կատարում Հնդկական օվկիանոսից եկող ապրանքների՝ դեպի Միջերկրածովյան աշխարհ տեղափոխման գործում, ինչի շնորհիվ որոշ քաղաքներ վերածվում էին միջազգային առևտրի կարևոր հանգույցների։ Մշակութային տեսանկյունից թեման հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ժողովուրդների, կրոնների և գաղափարների փոխազդեցությունը։ Առևտրականների, ճանապարհորդների, դիվանագետների և ուխտավորների տեղաշարժը նպաստում էր տարբեր հասարակությունների միջև կապերի ընդլայնմանը և մշակութային փոխազդեցությունների խորացմանը։ Հետազոտությունը կարող է նաև ցույց տալ, որ Հնդկական օվկիանոսն ու Միջերկրական ծովը պատմականորեն ոչ թե մեկուսացված ջրային տարածքներ էին, այլ ավելի լայն աֆրոասիական և եվրասիական փոխանակումների համակարգի բաղադրիչներ։ Թեման կարևոր է համաշխարհային պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ այն թույլ է տալիս վերաիմաստավորել տարածաշրջանների պատմությունը ոչ միայն առանձին պետությունների սահմաններում, այլև երկարաժամկետ առևտրային, միգրացիոն, քաղաքական և մշակութային փոխկապակցվածությունների շրջանակում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին, արևելագետներին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, ծովային պատմության և համաշխարհային առևտրի հետազոտողներին, մշակութաբաններին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և համաշխարհային պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Химия

Աշխատությունը նվիրված է իզոպրոպիլբենզոլի և բենզալդեհիդի հեղուկֆազ օքսիդացման կատալիտիկ ռեակցիաների կինետիկայի ուսումնասիրությանը՝ ազոտ պարունակող ածխածնային նյութերի և մետաղակոմպլեքսային միացությունների մասնակցությամբ։ Դիտարկվում են օրգանական միացությունների օքսիդացման գործընթացների ֆիզիկաքիմիական օրինաչափությունները, ռեակցիաների արագության վրա ազդող գործոնները և կատալիզատորների կառուցվածքային ու քիմիական առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում s- և 3d-մետաղների միացությունների կատալիտիկ հատկություններին, դրանց ակտիվ կենտրոնների ձևավորմանը և օքսիդացման գործընթացներում հնարավոր ազդեցության մեխանիզմներին։ Քննարկվում են ռեակցիաների ընթացքի վրա ջերմաստիճանի, ռեագենտների կոնցենտրացիայի, կատալիզատորի բաղադրության և փորձարարական այլ պայմանների ազդեցության գնահատման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում կինետիկական պարամետրերի որոշմանը, ռեակցիաների հնարավոր մեխանիզմների պարզաբանմանը, միջանկյալ միացությունների առաջացմանը և կատալիտիկ համակարգերի ակտիվության ու ընտրողականության ուսումնասիրմանը։ Կարևորվում են մետաղակոմպլեքսային կատալիզատորների արդյունավետության գնահատումը, օքսիդացման գործընթացների կառավարման գիտական հիմքերի զարգացումը և արդյունաբերական օրգանական սինթեզում դրանց կիրառման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քիմիկոսների, ֆիզիկական և օրգանական քիմիայի մասնագետների, կատալիզի ոլորտի հետազոտողների, քիմիական տեխնոլոգների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում կարտոֆիլի ռիզոսֆերայի և ռիզոպլանի միկրոմիջավայրերում տարածված ախտածին միկրոմիցետների և միկոէկզոտրոֆների ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են հողային սնկերի տեսակային կազմը, դրանց տարածման առանձնահատկությունները, բույս-միկրոօրգանիզմ փոխազդեցությունները և կարտոֆիլի առողջական վիճակի վրա դրանց ազդեցությունը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են հիվանդածին սնկերի կենսաբանական հատկությունները, բույսերի վարակման մեխանիզմները, էկոլոգիական պայմանների դերը միկրոֆլորայի ձևավորման գործում, ինչպես նաև օգտակար և վնասակար միկրոօրգանիզմների հարաբերակցությունը արմատամերձ գոտում։ Քննարկվում են կարտոֆիլի հիվանդությունների կանխարգելման, ֆիտոսանիտարական վերահսկողության, կենսաբանական պաշտպանության միջոցների կիրառման և բերքատվության պահպանման հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական մանրէաբանության, բուսապաշտպանության և ագրոէկոլոգիայի ոլորտներում՝ նպաստելով կարտոֆիլի մշակության արդյունավետության բարձրացմանն ու հիվանդությունների դեմ պայքարի գիտական հիմքերի զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել բուսաբանների, մանրէաբանների, ագրոնոմների, ֆիտոպաթոլոգների և գյուղատնտեսական հետազոտողների համար։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է ճեղքեր պարունակող պիեզոկերամիկական կառուցվածքային տարրերի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի տեսական և հաշվարկային ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով նյութի մեխանիկական և էլեկտրական հատկությունների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության կենտրոնում պիեզոէլեկտրական միջավայրերում ճեղքերի առկայությամբ պայմանավորված լարումների և դեֆորմացիաների բաշխման առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև էլեկտրական դաշտի ազդեցությունը կառուցվածքային տարրերի մեխանիկական վարքի վրա։ Քննվում են պիեզոկերամիկական նյութերի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները և էլեկտրամեխանիկական կապի հիմնական օրինաչափությունները, որոնց շնորհիվ մեխանիկական բեռնավորումը կարող է առաջացնել էլեկտրական արձագանք, իսկ արտաքին էլեկտրական դաշտը՝ փոփոխել նյութի դեֆորմացիոն վիճակը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ճեղքի ծայրամասում առաջացող լարումների կենտրոնացմանը, քանի որ այդ գոտիներում ձևավորվող բարձր լարվածությունները կարևոր նշանակություն ունեն վնասվածքի հետագա զարգացման և կառուցվածքային տարրի ամրության գնահատման համար։ Ուսումնասիրվում է ճեղքի չափերի, դիրքի և կողմնորոշման, ինչպես նաև տարրի երկրաչափական պարամետրերի և սահմանային պայմանների ազդեցությունը ընդհանուր լարվածադեֆորմացիոն պատկերի վրա։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մեխանիկական և էլեկտրական բեռնավորումների համատեղ ազդեցության վերլուծությունը՝ պիեզոկերամիկական տարրերի իրական աշխատանքային պայմաններին առավել մոտ մոդելներ ձևավորելու նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել առաձգականության և պիեզոէլեկտրականության տեսությունների հավասարումները, քայքայման մեխանիկայի մոտեցումները, ինչպես նաև անալիտիկ և թվային հաշվարկային մեթոդներ։ Դիտարկվում են ճեղքի շրջակայքում դաշտերի բաշխման բնութագրերը և կառուցվածքային տարրի վնասման նկատմամբ կայունությունը գնահատող չափանիշները։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են պիեզոկերամիկական նյութերի վրա հիմնված տվիչների, փոխակերպիչների, ակտուատորների և այլ էլեկտրամեխանիկական համակարգերի հուսալիության գնահատման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պիեզոէլեկտրականության տեսության, շարունակական միջավայրի մեխանիկայի, առաձգականության տեսության և քայքայման մեխանիկայի մոտեցումները՝ ճեղքեր ունեցող պիեզոկերամիկական տարրերի ամրության և աշխատանքային կայունության օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։

Другие предметы

Բանջարաբուծություն աշխատությունը մասնագիտական-ուսումնական բնույթի համապարփակ ձեռնարկ է, որը նվիրված է բանջարաբուծության տեսական հիմքերի և արտադրական տեխնոլոգիաների համակարգված ներկայացմանը՝ ընդգրկելով բաց դաշտային և պաշտպանված գրունտի մշակության հիմնական ուղղությունները։ Հեղինակ Գ. Ղարիբյանը գրքում ներկայացնում է բանջարաբույսերի կենսաբանական առանձնահատկությունները, աճի և զարգացման փուլերը, ինչպես նաև դրանց պահանջները հողի, ջերմության, լուսավորության և խոնավության նկատմամբ՝ ընդգծելով բարձր բերքատվության ապահովման գիտական հիմքերը։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է մշակության տեխնոլոգիական գործընթացները՝ սերմերի և սածիլների պատրաստում, հողի մշակություն, ցանք կամ տնկում, ոռոգում, պարարտացում, բույսերի խնամք և բերքահավաքի կազմակերպում։ Գրքում ընդգրկված են նաև ցանքաշրջանառության կազմակերպման սկզբունքները, հողի բերրիության պահպանման միջոցառումները, ինչպես նաև վնասատուների և հիվանդությունների դեմ պայքարի հիմնական մեթոդները՝ ինտեգրված բույսերի պաշտպանության մոտեցմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ինտենսիվ բանջարաբուծության տեխնոլոգիաներին, ջերմատնային արտադրությանը և արտադրողականության բարձրացման ժամանակակից մեթոդներին՝ նպատակ ունենալով ապահովել կայուն և որակյալ բերք։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, բանջարաբույծների և ֆերմերների համար, ովքեր ցանկանում են ստանալ ամբողջական և կիրառելի գիտելիքներ բանջարաբուծության ոլորտում։