Հարցեր քսաներորդ դարու արևմտահայ գրականութեան

Технология

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է զուգահեռ մանիպուլյատորների օպտիմալ նախագծման և կառավարման համար կիրառվող թվային մեթոդների մշակմանը և կատարելագործմանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մանիպուլյատորների կինեմատիկական և դինամիկական մոդելները, նախագծման օպտիմալացման սկզբունքները, շարժման կառավարման ալգորիթմները և թվային մոդելավորման մոտեցումները։ Ներկայացվում են հաշվարկային մեթոդներ, ծրագրային լուծումներ և փորձարարական արդյունքներ, որոնք ուղղված են համակարգերի ճշգրտության, արագագործության, կայունության և էներգաարդյունավետության բարձրացմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ռոբոտատեխնիկայի, ավտոմատացման, մեխատրոնիկայի և կիրառական ինժեներական համակարգերի նախագծմամբ զբաղվող մասնագետների, գիտաշխատողների և ուսանողների համար։

Религия

Քրիստոնեական հավատքի հիմնարար դրույթների, եկեղեցական ուսմունքի և բարոյական սկզբունքների համառոտ ու համակարգված ներկայացմանը նվիրված ուսուցողական աշխատություն է։ Այն նպատակ ունի ընթերցողին մատչելի ձևով ծանոթացնելու քրիստոնեական վարդապետության հիմնական հասկացություններին, հավատքի ճշմարտություններին և կրոնական կյանքի կարևորագույն սկզբունքներին՝ նպաստելով հոգևոր գիտելիքների ձեռքբերմանը և քրիստոնեական աշխարհայացքի ձևավորմանը։ Աշխատության բովանդակային առանցքը քրիստոնեական դավանանքի հիմնադրույթների ներկայացումն է, որի շրջանակում առանցքային նշանակություն ունեն Աստծո գոյության, միաստվածության, Սուրբ Երրորդության, արարչագործության, աստվածային նախախնամության, մարդու հոգևոր բնության, մեղքի, փրկության և հավիտենական կյանքի մասին ուսմունքները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հիսուս Քրիստոսի անձի, աստվածային և մարդկային բնությունների, երկրային առաքելության, խաչելության, հարության և փրկագործական նշանակության ներկայացումը։ Քրիստոնեական վարդապետության այս հիմնարար հարցերը դիտարկվում են որպես հավատացյալի հոգևոր կյանքի և եկեղեցական պատկանելության գաղափարական հիմքեր։ Աշխատության կարևոր թեմատիկ ուղղություններից է նաև եկեղեցու, սուրբ խորհուրդների, աղոթքի և պաշտամունքային կյանքի նշանակությունը։ Քրիստոնեական ուսմունքի համաձայն՝ հավատքը միայն որոշակի գաղափարների ճանաչում չէ, այլ նաև հոգևոր կյանքի կազմակերպման, աստվածային պատվիրանների պահպանման և բարոյական կատարելագործման ուղի։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարևորում է հավատքի և գործի, հոգևոր համոզմունքի և առօրյա վարքի փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունեն քրիստոնեական բարոյականության հիմնադրույթները՝ սերը, խոնարհությունը, ազնվությունը, գթասրտությունը, ներողամտությունը, համբերությունը, արդարությունը և մերձավորի նկատմամբ պատասխանատվությունը։ Դրանք ներկայացվում են որպես մարդու հոգևոր հասունացման և հասարակական հարաբերությունների առողջ կազմակերպման անհրաժեշտ պայմաններ։ Կրոնական գիտելիքների համառոտ շարադրանքը նպաստում է նաև քրիստոնեական տերմինաբանության, աստվածաբանական հասկացությունների և եկեղեցական ուսմունքի հիմնական դրույթների յուրացմանը։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է քրիստոնեական վարդապետության համառոտ ձեռնարկների ավանդույթին։ Նման աշխատությունների առանձնահատկությունը նյութի ընտրովի ներկայացումն է, հիմնական գաղափարների հստակ առանձնացումը և կրոնական գիտելիքների համակարգված մատուցումը։ Համառոտ շարադրանքի ձևը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին կենտրոնանալու հավատքի կարևորագույն դրույթների վրա՝ առանց աստվածաբանական բարդ հարցերի մանրամասն քննության։ Այսպիսի ձեռնարկները նշանակալի դեր են ունեցել կրոնական նախնական կրթության, եկեղեցական ուսուցման և քրիստոնեական գիտելիքների տարածման գործում։ Դրանք կարող էին ծառայել որպես ուսումնաօժանդակ նյութ դպրոցական կրթության, հոգևոր դաստիարակության և ինքնուրույն ընթերցանության համար՝ նպաստելով քրիստոնեական ուսմունքի հիմնական հասկացությունների հետևողական յուրացմանը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունն առնչվում է XIX դարի հայ լուսավորական, կրթական և հոգևոր կյանքի զարգացմանը։ Մոսկվայի Լազարյան ճեմարանը հայ մտավոր և կրթական պատմության կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ մեծ ուշադրություն էր դարձվում հայագիտական, լեզվաբանական, պատմական, կրոնական և ընդհանուր կրթական գիտելիքների տարածմանը։ Ճեմարանի տպագրական գործունեությունը կարևոր նշանակություն ուներ հայերեն ուսումնական գրականության ստեղծման և շրջանառության մեջ դնելու, ինչպես նաև հայ երիտասարդության կրթական պահանջները բավարարելու համար։ Քրիստոնեական վարդապետության վերաբերյալ նման ձեռնարկների հրատարակումը վկայում է ազգային կրթության և հոգևոր դաստիարակության փոխկապակցվածության մասին։ Դրանք արտահայտում են այն ժամանակաշրջանի հայ կրթական մտքի այն համոզմունքը, որ անհատի համակողմանի զարգացումը պետք է հիմնված լինի ինչպես մտավոր գիտելիքների, այնպես էլ բարոյական ու հոգևոր արժեքների յուրացման վրա։ Հրատարակությունը կարևոր մատենագիտական և պատմամանկավարժական արժեք ունի հայ կրոնական գրականության, աստվածաբանական մտքի, քրիստոնեական կրթության և XIX դարի Մոսկվայի հայ կրթական միջավայրի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում աստվածաբանների, եկեղեցու պատմաբանների, հայագետների, մանկավարժների, կրոնագետների և հայ հին ուսումնական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես քրիստոնեական վարդապետության հայերեն ուսուցման ու տարածման պատմական ավանդույթի կարևոր նմուշ։

Экономика

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական մրցակցության զարգացման, մրցակցային միջավայրի բարելավման և հակամենաշնորհային քաղաքականության կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են շուկայական տնտեսության պայմաններում ազատ և արդար մրցակցության ձևավորման սկզբունքները, մրցակցության սահմանափակման հիմնական պատճառները, գերիշխող դիրքի չարաշահման, հակամրցակցային համաձայնությունների և շուկաների կենտրոնացման ազդեցությունը տնտեսության արդյունավետության վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է Հայաստանի մրցակցային քաղաքականության օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, գնահատում հակամենաշնորհային կարգավորման գործող մեխանիզմների արդյունավետությունը և անդրադառնում պետական կառավարման մարմինների դերին մրցակցային միջավայրի պահպանման գործում։ Գրքում ուսումնասիրվում է նաև միջազգային փորձը, համեմատվում են տարբեր երկրների հակամենաշնորհային քաղաքականության մոտեցումները և ներկայացվում են առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել մրցակցության խթանմանը, շուկաների թափանցիկության բարձրացմանը, գործարար միջավայրի զարգացմանը և տնտեսության կայուն աճին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող բոլոր հետաքրքրված ընթերցողների համար։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է առևտրային և այլ կազմակերպություններում ծառայության շահերի դեմ ուղղված հանցագործությունների քրեաիրավական ուսումնասիրությանը՝ դրանց իրավական բնույթի, հանցակազմերի առանձնահատկությունների և իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող խնդիրների համակողմանի վերլուծությամբ։ Աշխատության կենտրոնում այն հանցավոր արարքներն են, որոնք կատարվում են կազմակերպության կառավարման կամ ծառայողական լիազորությունների իրականացման ընթացքում և կարող են վնաս հասցնել կազմակերպության օրինական շահերին, գույքային դրությանը, բնականոն գործունեությանը կամ դրա մասնակիցների և այլ անձանց իրավունքներին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննության են առնվում նման հանցագործությունների հասկացությունը, դրանց օբյեկտը, օբյեկտիվ և սուբյեկտիվ կողմերը, հանցագործության սուբյեկտը, ինչպես նաև քրեական պատասխանատվության առաջացման պայմանները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ առևտրային և այլ կազմակերպություններում ծառայողական լիազորությունների չարաշահումը կարող է դրսևորվել տարբեր ձևերով՝ կապված կազմակերպության կառավարման, գույքի տնօրինման, ֆինանսական գործառնությունների, պայմանագրային հարաբերությունների և այլ ծառայողական պարտականությունների կատարման հետ։ Աշխատությունը կարևորում է նման արարքների ճիշտ քրեաիրավական որակավորումը և դրանց սահմանազատումը քաղաքացիական, վարչական կամ կարգապահական խախտումներից, քանի որ կազմակերպության շահերին պատճառված յուրաքանչյուր վնաս ինքնին դեռևս չի նշանակում քրեական պատասխանատվության առկայություն։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննարկվել նաև դիտավորության, անձնական կամ գույքային շահագրգռվածության, պատճառված վնասի և պատճառահետևանքային կապի հաստատման հետ կապված խնդիրները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հանցագործությունների տարբեր տեսակների միջև սահմանազատմանը և իրավակիրառ պրակտիկայում դրանց որակավորման միասնական մոտեցումների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև կազմակերպությունների կառավարման առանձնահատկություններին, ներքին վերահսկողության մեխանիզմներին և այն պայմաններին, որոնք կարող են նպաստել ծառայողական լիազորությունների չարաշահման կամ այլ հանցավոր վարքագծի կանխարգելմանը։ Քրեաիրավական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել գործող կարգավորման արդյունավետությունը, բացահայտել օրենսդրական և գործնական խնդիրները և ձևակերպել դրանց կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ կազմակերպությունների տնտեսական և իրավական շահերի պաշտպանության, կորպորատիվ կառավարման թափանցիկության բարձրացման և ծառայողական բնույթի հանցավոր արարքների դեմ պայքարի արդյունավետության ապահովման համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի մասնագետներին, դատավորներին, դատախազներին, քննիչներին, փաստաբաններին, կազմակերպությունների իրավաբաններին, իրավաբան-հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Психология

Психология жизненного пути личности աշխատությունը անձի զարգացման հոգեբանության և կյանքի ուղու տեսության ոլորտի գիտական ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է մարդու կյանքի ամբողջական ընթացքը՝ ծնունդից մինչև հասունություն և ծերություն, այն ներկայացնում է անձի զարգացման փուլերը, կենսափորձի ձևավորման մեխանիզմները և սոցիալական միջավայրի ազդեցությունը կյանքի կարևոր որոշումների վրա, գիրքը քննարկում է ինքնության ձևավորումը, արժեքային կողմնորոշումները, կենսագրական իրադարձությունների հոգեբանական մեկնաբանությունը և ճգնաժամային փուլերի հաղթահարման ուղիները, միաժամանակ ընդգծելով անձի ակտիվ դերը սեփական կյանքի կառուցման մեջ և զարգացման անհատական տատանումները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր զարգացման հոգեբանության, անձի հոգեբանության և սոցիալական հոգեբանության ոլորտների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Էջմիածնի հայրապետական աթոռի և ռուսական պետական իշխանությունների միջև հարաբերությունների սկզբնական շրջանի պատմական ուսումնասիրությանը՝ լուսաբանելով դրանց ձևավորման քաղաքական, եկեղեցական և դիվանագիտական նախադրյալները։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն պատմական պայմանների վրա, որոնցում Հայոց եկեղեցու բարձրագույն հոգևոր իշխանությունը սկսեց կապեր հաստատել Ռուսաստանի հետ՝ տարածաշրջանում տեղի ունեցող քաղաքական փոփոխությունների և հայ բնակչության անվտանգության ու եկեղեցական շահերի պաշտպանության խնդիրների համատեքստում։ Քննության են առնվում Էջմիածնի կաթողիկոսների, հոգևորականների և հայ հասարակական շրջանակների նախաձեռնությունները, ռուսական իշխանություններին ուղղված դիմումները, նամակագրությունը և տարբեր ներկայացուցիչների միջոցով իրականացվող բանակցությունները։ Այս հարաբերությունները դիտարկվում են Հարավային Կովկասում և հարակից տարածքներում Ռուսաստանի քաղաքական ազդեցության աստիճանական ընդլայնման, ինչպես նաև Օսմանյան և Պարսկական տերությունների հետ նրա հարաբերությունների ընդհանուր համապատկերում։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն շարժառիթներին, որոնք հայկական եկեղեցական շրջանակներին դրդում էին Ռուսաստանի հետ հարաբերությունների զարգացմանը։ Դրանց թվում կարևորվում էին քրիստոնյա բնակչության պաշտպանության ակնկալիքները, եկեղեցական հաստատությունների իրավունքների ու ունեցվածքի պահպանման հարցերը, քաղաքական անկայունության պայմաններում անվտանգության ապահովման ձգտումները և արտաքին հովանավորություն ձեռք բերելու հնարավորությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են ռուսական կառավարության շահերն ու նպատակները՝ պարզելու, թե հայկական եկեղեցական կառույցների հետ կապերը ինչ նշանակություն կարող էին ունենալ Ռուսաստանի կովկասյան և արևելյան քաղաքականության համար։ Էջմիածնի հայրապետական աթոռը ներկայացվում է ոչ միայն որպես հոգևոր կենտրոն, այլև որպես հայկական հասարակության կազմակերպման և արտաքին կապերի հաստատման կարևոր հաստատություն, որն իր հեղինակության շնորհիվ կարող էր մասնակցել քաղաքական ու դիվանագիտական գործընթացներին։ Քննության են առնվում եկեղեցական դիվանագիտության առանձնահատկությունները, պատվիրակությունների գործունեությունը, պաշտոնական և ոչ պաշտոնական հաղորդակցության ձևերը, ինչպես նաև տարբեր միջնորդների դերը հայ-ռուսական կապերի հաստատման գործում։ Հատուկ նշանակություն է տրվում նամակագրական և վավերագրական նյութերին, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է բացահայտել կողմերի ակնկալիքները, քաղաքական հաշվարկները և հարաբերությունների զարգացման կոնկրետ փուլերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հետևել, թե ինչպես սկզբնական առանձին շփումները ժամանակի ընթացքում վերածվեցին ավելի համակարգված հարաբերությունների և ստեղծեցին հետագա քաղաքական ու եկեղեցական համագործակցության նախադրյալներ։ Կարևորվում է նաև կրոնական գործոնի նշանակությունը, սակայն հայ-ռուսական կապերը չեն սահմանափակվում միայն քրիստոնեական ընդհանրությամբ։ Դրանք դիտարկվում են քաղաքական շահերի, տարածաշրջանային մրցակցության, առևտրական կապերի և հայկական համայնքների սոցիալական ու իրավական դրության հետ փոխկապակցված։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե տարբեր պատմական իրավիճակներում որքանով էին համընկնում կամ տարբերվում Էջմիածնի և ռուսական պետական իշխանությունների նպատակները։ Այդ մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հարաբերությունների պատմությունը ներկայացնել ոչ թե որպես միակողմանի գործընթաց, այլ որպես տարբեր շահեր ունեցող կողմերի փոխգործակցություն։ Աշխատության աղբյուրագիտական արժեքը պայմանավորված է նաև պաշտոնական գրագրության, եկեղեցական փաստաթղթերի, դիվանագիտական հաղորդագրությունների և ժամանակաշրջանի այլ վավերագրերի օգտագործման հնարավորությամբ, որոնք տեղեկություններ են հաղորդում ինչպես քաղաքական իրադարձությունների, այնպես էլ Հայոց եկեղեցու արտաքին գործունեության մասին։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի հետագա հայ-ռուսական հարաբերությունների պատմական հիմքերը հասկանալու համար, քանի որ սկզբնական կապերի ընթացքում ձևավորված քաղաքական պատկերացումները, հաղորդակցության ուղիները և փոխադարձ ակնկալիքները հետագայում ազդեցություն ունեցան տարածաշրջանում տեղի ունեցող զարգացումների վրա։ Միաժամանակ նյութը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Էջմիածնի հայրապետական աթոռի քաղաքական և հասարակական դերակատարության, Հայոց եկեղեցու արտաքին հարաբերությունների և Ռուսաստանի հարավկովկասյան քաղաքականության ձևավորման մասին։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց պատմության, Հայոց եկեղեցու պատմության, հայ-ռուսական հարաբերությունների, Ռուսաստանի արտաքին քաղաքականության, Կովկասի պատմության և պատմական դիվանագիտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների, պատմաբանների, դասախոսների և ուսանողների համար։