Հայ-ռուսական փոխգործակցության ազդեցությունը ՀՀ անվտանգության երաշխավորման գործընթացում

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Միավորված ազգերի կազմակերպության խաղաղապահ գործողությունների ձևավորման, զարգացման և իրականացման գործընթացի համակողմանի ուսումնասիրությանը 1948-2005 թվականների ընթացքում։ Գրքում ներկայացվում է միջազգային խաղաղության և անվտանգության պահպանման նպատակով ձևավորված խաղաղապահ մեխանիզմների պատմական զարգացումը, դրանց իրավաքաղաքական հիմքերը և տարբեր ժամանակաշրջաններում ունեցած նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են խաղաղապահ առաքելությունների առաջացման պատճառները, դրանց կազմակերպման սկզբունքները, մանդատների առանձնահատկությունները, մասնակից պետությունների դերը և միջազգային կազմակերպության ներգրավվածության ձևերը զինված հակամարտությունների կանխարգելման, կարգավորման և հետկոնֆլիկտային վերականգնման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, թե ինչպես են փոխվել խաղաղապահ գործողությունների նպատակներն ու գործառույթները միջազգային հարաբերությունների փոփոխվող պայմաններում։ Քննության են առնվում ինչպես դասական դիտորդական և զինադադարի պահպանման առաքելությունները, այնպես էլ ավելի բարդ բազմագործառութային գործողությունները, որոնք ներառում էին քաղաքացիական բնակչության պաշտպանություն, ընտրությունների կազմակերպման աջակցություն, պետական կառույցների վերականգնում, հումանիտար խնդիրների լուծում և խաղաղության ամրապնդում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են խաղաղապահ գործողությունների արդյունավետության վրա ազդող քաղաքական, ռազմական, իրավական և կազմակերպական գործոնները, ինչպես նաև դրանց ընթացքում ի հայտ եկած դժվարություններն ու հակասությունները։ Կարևորվում է Անվտանգության խորհրդի, անդամ պետությունների և միջազգային այլ կառույցների փոխգործակցությունը, ինչպես նաև խաղաղապահ առաքելությունների նկատմամբ միջազգային հանրության վերաբերմունքի փոփոխությունը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու խաղաղապահության՝ որպես միջազգային անվտանգության ապահովման կարևոր գործիքի, զարգացման հիմնական փուլերի, ձեռքբերումների և սահմանափակումների մասին։ Ժամանակագրական լայն ընդգրկումը թույլ է տալիս համադրել տարբեր հակամարտությունների պայմաններում իրականացված գործողությունները և բացահայտել դրանց ընդհանուր ու առանձնահատուկ գծերը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, պատմության, միջազգային իրավունքի և անվտանգության ուսումնասիրությունների ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողների, դասախոսների, հետազոտողների և մասնագետների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների, ովքեր հետաքրքրված են միջազգային խաղաղության պահպանման և հակամարտությունների կարգավորման մեխանիզմների պատմությամբ։

История

Հրատարակությունը ներառում է Ազգային ժողովի առաջին նիստի պաշտոնական արձանագրությունը՝ ներկայացնելով ժողովական աշխատանքի ընթացքի և քննարկումների գրավոր վկայությունը։ Փաստաթուղթը կարևոր նյութ է 19-րդ դարի հայ համայնքի ազգային կառավարման համակարգի և հասարակական-քաղաքական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու ժողովի գործունեության կազմակերպմանը, նիստի ընթացքում հարցերի ներկայացմանն ու քննարկմանը, մասնակիցների տեսակետների արտահայտման և պաշտոնական գրանցման եղանակներին։ Արձանագրության արժեքը միայն առանձին նիստի ընթացքը պահպանելով չի սահմանափակվում․ այն նաև արտացոլում է ազգային ներկայացուցչական մարմնի աշխատանքի ձևերը, համայնքային խնդիրների քննարկման մշակույթը և վարչական որոշումների արձանագրման սկզբունքները։ Նյութը կարող է ծառայել որպես սկզբնաղբյուր՝ ուսումնասիրելու ժամանակաշրջանի հայ համայնքի ինքնակառավարման ավանդույթները, ազգային հաստատությունների գործունեությունը և հասարակական հարաբերությունների կազմակերպումը։ Այն կարևոր է նաև պաշտոնական հայերենի, վարչական բառապաշարի և ժողովական գրագրության պատմական առանձնահատկությունների դիտարկման համար։ Այլ նիստերի արձանագրությունների հետ համադրությամբ փաստաթուղթը նպաստում է ժողովի գործունեության հաջորդականության և կառավարման գործընթացների առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։

Право

Աշխատությունը նվիրված է մարդու վերարտադրողական իրավունքների միջազգային-իրավական պաշտպանության գործիքների, դրանց իրականացման մեխանիզմների և իրավական կարգավորման ընթացքում առաջացող հիմնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում մարդու հիմնարար իրավունքների համակարգում վերարտադրողական իրավունքների տեղն է, դրանց փոխկապակցվածությունը անձնական կյանքի անձեռնմխելիության, առողջության պահպանման, արժանապատվության, հավասարության և խտրականությունից պաշտպանության սկզբունքների հետ։ Քննվում են միջազգային իրավական փաստաթղթերի, պայմանագրային նորմերի, միջազգային կազմակերպությունների շրջանակում ձևավորված չափորոշիչների և վերահսկողական մեխանիզմների նշանակությունը պետությունների համապատասխան պարտավորությունների ձևավորման ու իրականացման համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում միջազգային նորմերի և ներպետական օրենսդրության փոխհարաբերությանը, քանի որ իրավական երաշխիքների գործնական արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն համապատասխան իրավունքների պաշտոնական ճանաչմամբ, այլև դրանց իրականացման համար անհրաժեշտ իրավական, ինստիտուցիոնալ և դատական պաշտպանության միջոցների առկայությամբ։ Վերլուծվում են միջազգային պայմանագրային մարմինների, տարածաշրջանային իրավապաշտպան համակարգերի և այլ վերահսկողական կառույցների դերը՝ իրավական չափորոշիչների մեկնաբանման և պետությունների կողմից ստանձնած պարտավորությունների կատարման գնահատման գործում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում իրավական պաշտպանության մատչելիության, տեղեկացված համաձայնության, անձնական տվյալների և բժշկական գաղտնիության պաշտպանության, հավասար վերաբերմունքի և խոցելի խմբերի իրավունքների ապահովման խնդիրը։ Անդրադարձ է կատարվում նաև այն հանգամանքին, որ տարբեր պետությունների իրավական համակարգերում վերարտադրողական ոլորտի կարգավորումը կարող է էապես տարբերվել՝ պայմանավորված իրավական ավանդույթներով, հանրային քաղաքականությամբ և սոցիալ-մշակութային առանձնահատկություններով։ Այդ պատճառով միջազգային չափորոշիչների իրականացումը դիտարկվում է որպես բազմաստիճան գործընթաց, որը պահանջում է միջազգային պարտավորությունների և ազգային իրավական մեխանիզմների փոխհամաձայնեցում։

Медицина

Բժշկակենսաբանական, փորձարարական սրտաբանության և ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է սրտամկանի ադրենալինային վնասման պայմաններում առաջացող ձևաբանական, գործառական և նյութափոխանակային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց շտկման հնարավորությունների գնահատմանը։ Քննության են առնվում ադրենալինի ազդեցության ֆիզիոլոգիական և ախտաֆիզիոլոգիական մեխանիզմները, սրտամկանի բջիջների կառուցվածքային առանձնահատկությունները և սրտի գործունեության կարգավորման գործընթացները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կատեխոլամինների ավելցուկային ազդեցության հետևանքով սրտամկանում առաջացող փոփոխություններին, բջջային վնասման մեխանիզմներին և սրտամկանի կծկողական գործառույթի հնարավոր խանգարումներին։ Վերլուծվում են էներգետիկ նյութափոխանակության, օքսիդավերականգնման գործընթացների, լիպիդային փոխանակության և բջջային թաղանթների կայունության հետ կապված կենսաքիմիական տեղաշարժերը։ Քննարկվում են օքսիդատիվ սթրեսի, կալցիումային հավասարակշռության խանգարումների և նյութափոխանակային փոփոխությունների նշանակությունը սրտամկանի վնասման զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են կիրառվել փորձարարական մոդելավորման, հյուսվածաբանական հետազոտության, կենսաքիմիական ցուցանիշների որոշման և սրտի գործառական վիճակի գնահատման մեթոդներ։ Անդրադարձ է կատարվում սրտամկանի վնասման պայմաններում պաշտպանական և վերականգնողական մեխանիզմների ակտիվացման հնարավորություններին, ինչպես նաև տարբեր շտկող ազդեցությունների արդյունավետության փորձարարական գնահատմանը։ Կարևորվում է ձևաբանական, գործառական և նյութափոխանակային ցուցանիշների համակցված ուսումնասիրությունը՝ սրտամկանի ախտաբանական փոփոխությունների զարգացման օրինաչափությունները բացահայտելու և դրանց կանխարգելման գիտական հիմքերը մշակելու նպատակով։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել փորձարարական սրտաբանության, ախտաբանական ֆիզիոլոգիայի, կենսաքիմիայի, դեղաբանության և սրտանոթային հիվանդությունների մեխանիզմների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

История

Աշխատությունը ներկայացնում է Շուշիի հայ բնակչության վերադարձի և քաղաքի հետպատերազմյան կյանքի ձևավորման գործընթացը 1992–2002 թվականներին՝ ազգագրական դիտանկյունից։ Ուսումնասիրության առանցքում ազատագրված քաղաքի բնակեցման, բնակչության առօրյայի վերականգնման և համայնքային կյանքի կազմակերպման հետ կապված գործընթացներն են։ Նյութը կարևոր է Շուշիի բնակչության սոցիալական և մշակութային միջավայրի փոփոխությունները, բնակության պայմանները, ընտանեկան ու համայնքային հարաբերությունները և տեղական ավանդույթների շարունակականությունը դիտարկելու համար։ Հայերի վերադարձը ներկայացվում է ոչ միայն որպես բնակչության տեղաշարժ, այլև որպես քաղաքի հետ կապերի վերականգնման, սոցիալական միջավայրի ձևավորման և պատմական հիշողության պահպանման գործընթաց։ Ազգագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուշադրություն դարձնելու մարդկանց կենսափորձին, առօրյա դժվարություններին, համայնքային փոխհարաբերություններին և նոր պայմաններում հասարակական կյանքի կազմակերպման առանձնահատկություններին։ Աշխատությունն արժեքավոր է Շուշիի նորագույն պատմության և Արցախի բնակչության սոցիալական ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է ծառայել որպես հետազոտական նյութ պատմաբանների, ազգագրագետների, սոցիոլոգների, մշակութաբանների և Արցախի պատմությամբ ու հասարակական զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է անգլերենում հորդորի կարգի կառուցվածքային և գործաբանական դրսևորումների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ հայերենի հետ զուգադրական վերլուծության հիման վրա։ Հետազոտության կենտրոնում հորդորական իմաստի արտահայտման քերականական, շարահյուսական և հաղորդակցական միջոցներն են, ինչպես նաև այն եղանակները, որոնց միջոցով խոսողը փորձում է զրուցակցին ուղղորդել, խրախուսել, հորդորել կամ որոշակի գործողության մղել։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է անգլերենի և հայերենի քերականական համակարգերի համեմատական վերլուծության տեսանկյունից, քանի որ նույն հաղորդակցական նպատակը տարբեր լեզուներում կարող է արտահայտվել տարբեր կառուցվածքային և լեզվագործաբանական միջոցներով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հորդորի կարգի ձևավորման հիմնական քերականական կառույցները, դրանց բաղադրիչների հարաբերակցությունը, բայաձևերի կիրառությունը, ենթակայի և ստորոգյալի արտահայտման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հորդորական նշանակություն ունեցող այլ շարահյուսական ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հորդորի և հրամանի, խնդրանքի, առաջարկի, խորհրդի, կոչի ու պահանջի միջև իմաստային և գործաբանական տարբերություններին։ Գործաբանական տեսանկյունից ուսումնասիրվում է այն, թե ինչպես է հորդորի ուժը պայմանավորվում հաղորդակցական իրավիճակով, խոսողի մտադրությամբ, զրուցակիցների միջև սոցիալական հարաբերություններով, խոսքի պաշտոնական կամ ոչ պաշտոնական բնույթով և տվյալ արտահայտության համատեքստով։ Հայերենի հետ զուգադրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզուների ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև պարզելու, թե ինչ լեզվական միջոցներով են արտահայտվում հորդորական նշանակության տարբեր նրբերանգները։ Հետազոտությունը կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ նաև թարգմանության և օտար լեզվի ուսուցման համար, քանի որ բառացի կառուցվածքային համապատասխանությունը միշտ չէ, որ ապահովում է նույն հաղորդակցական ազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ խոսքային ակտերի տեսությանը, լեզվական քաղաքավարությանը, համատեքստային իմաստի ձևավորմանը և խոսողի ու լսողի փոխհարաբերություններին՝ ցույց տալով, որ հորդորական կառույցի մեկնաբանությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն քերականական ձևով, այլև հաղորդակցական իրավիճակով։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են օգտակար լինել անգլերենագիտության, հայերենագիտության, համեմատական լեզվաբանության, գործաբանության, շարահյուսության և թարգմանագիտության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բացահայտում է հորդորի կարգի արտահայտման կառուցվածքային և գործաբանական օրինաչափությունները անգլերենում՝ դրանք համադրելով հայերենի համապատասխան երևույթների հետ և ցույց տալով երկու լեզուների քերականական ու հաղորդակցական համակարգերի փոխհարաբերությունները։