Հայերեն-ֆրանսերեն և ֆրանսերեն-հայերեն բառարան

Биология

Աշխատությունը նվիրված է կենսաբանական թաղանթների լիպիդային բաղադրիչների փոփոխությունների դերի ուսումնասիրությանը նյարդային և ներզատական համակարգերի փոխազդեցության կարգավորման գործընթացներում։ Քննարկվում են բջջային թաղանթների կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները, լիպիդների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները և դրանց նշանակությունը բջջային ազդանշանների փոխանցման ու կարգավորիչ մեխանիզմների գործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թաղանթային լիպիդների կազմի և կառուցվածքի փոփոխությունների ազդեցությանը ընկալիչների ակտիվության, ֆերմենտային համակարգերի աշխատանքի և հորմոնային ազդանշանների փոխանցման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են նյարդային և ներզատական համակարգերի փոխադարձ կապերը, դրանց գործունեության կենսաքիմիական հիմքերը, ինչպես նաև բջջային թաղանթների հատկությունների փոփոխությունների հնարավոր մասնակցությունը օրգանիզմի հարմարվողական և կարգավորիչ արձագանքներին։ Անդրադարձ է կատարվում լիպիդային փոխանակության, նյարդահորմոնային կարգավորման և բջջային հաղորդակցության փոխկապակցվածությանը՝ կարևորելով դրանց դերը օրգանիզմի ֆիզիոլոգիական հավասարակշռության պահպանման գործում։ Աշխատությունը նպաստում է նյարդաէնդոկրին փոխհարաբերությունների մոլեկուլային մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը և բջջային թաղանթների գործառական նշանակության բացահայտմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաքիմիկոսների, ֆիզիոլոգների, նյարդակենսաբանների, էնդոկրինոլոգների, մոլեկուլային կենսաբանների և բժշկակենսաբանական գիտությունների ոլորտի հետազոտողների համար։

Право

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական իրավունքում տիրապետման ինստիտուտի իրավական բնույթի, կարգավորման առանձնահատկությունների և կիրառման ընթացքում առաջացող տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են տիրապետման հասկացությունը, դրա իրավաբանական նշանակությունը, ծագման հիմքերը և տեղը քաղաքացիաիրավական հարաբերությունների համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տիրապետման և սեփականության իրավունքի փոխհարաբերությանը, դրանց տարբերակիչ հատկանիշներին, ինչպես նաև գույքի փաստացի տիրապետման և դրա նկատմամբ իրավական իրավազորությունների սահմանազատմանը։ Ուսումնասիրվում են օրինական և անօրինական, բարեխիղճ և անբարեխիղճ տիրապետման առանձնահատկությունները, դրանց իրավական հետևանքները և տիրապետողի իրավունքների պաշտպանության հնարավորությունները։ Դիտարկվում են շարժական և անշարժ գույքի տիրապետման հետ կապված հարաբերությունները, տիրապետման ձեռքբերման, իրականացման և դադարման հիմքերը, ինչպես նաև գույքի նկատմամբ փաստացի վերահսկողության իրավական գնահատման խնդիրները։ Կարևորվում են տիրապետման պաշտպանության քաղաքացիաիրավական միջոցները, գույքի վերադարձման պահանջները, սեփականատիրոջ և տիրապետողի շահերի հավասարակշռության ապահովումը և հնարավոր իրավական վեճերի լուծման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական օրենսդրության համապատասխան դրույթները, իրավական տեսության մոտեցումները և դատական պրակտիկայում ձևավորված մեկնաբանությունները։ Անդրադարձ է կատարվում ձեռքբերման վաղեմության ինստիտուտին, դրա կիրառման նախապայմաններին և տևական տիրապետման հիման վրա սեփականության իրավունքի ձեռքբերման իրավական հնարավորություններին։ Առանձնացվում են տիրապետման փաստի ապացուցման, բարեխղճության գնահատման, գույքային հարաբերությունների կայունության և քաղաքացիական շրջանառության մասնակիցների իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրները։ Կարևորվում են նաև հռոմեական իրավունքում տիրապետման ինստիտուտի պատմական զարգացումը, մայրցամաքային իրավական համակարգերում դրա կարգավորման առանձնահատկությունները և համեմատական իրավագիտության միջոցով Հայաստանի օրենսդրության կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է ներկայացնել տիրապետման իրավական կարգավորման հստակեցման, դատական պրակտիկայում առաջացող հակասությունների հաղթահարման և գույքային իրավունքների պաշտպանության արդյունավետության բարձրացման առաջարկություններ։ Ուսումնասիրությունը նշանակություն ունի քաղաքացիական իրավունքի տեսության, գույքային հարաբերությունների իրավական կարգավորման և սեփականության իրավունքի պաշտպանության մեխանիզմների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, իրավագիտության հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է մոնոդիայի երևույթի ստեղծագործական վերադրսևորումների ուսումնասիրությանը հայ կոմպոզիտորների գործիքային ստեղծագործություններում՝ դիտարկելով դրա գեղարվեստական, կառուցվածքային և արտահայտչական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում մոնոդիան ներկայացվում է ոչ միայն որպես միաձայն երաժշտական շարադրանքի սկզբունք, այլև որպես ինքնատիպ կոմպոզիցիոն մտածողության և երաժշտական արտահայտության միջոց, որը տարբեր ժամանակաշրջաններում ստացել է նոր մեկնաբանություններ ու գեղարվեստական դրսևորումներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մոնոդիկ մտածողության դերը երաժշտական նյութի ձևավորման, մեղեդիական գծի զարգացման, ռիթմական կազմակերպման, ինտոնացիոն համակարգի և հնչերանգային կառուցվածքի ձևավորման գործընթացներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ կոմպոզիտորների գործիքային երկերում մոնոդիայի ազգային-ոճական առանձնահատկությունների դրսևորմանը, ժողովրդական երաժշտական ավանդույթների հետ դրա կապերին և մասնագիտական կոմպոզիտորական լեզվում վերաիմաստավորվելու եղանակներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես է միաձայնության սկզբունքը վերածվում բազմազան գեղարվեստական հնարքների՝ դրսևորվելով մենակատարային, կամերային և այլ գործիքային ժանրերում։ Քննության են առնվում նաև մոնոդիայի և բազմաձայնության փոխհարաբերությունները, միաձայն նյութի զարգացումը, դրա տարբերակային և իմպրովիզացիոն վերափոխումները, ինչպես նաև հնչերանգային ու կառուցվածքային հնարավորությունները։ Աշխատության արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն մոնոդիայի ուսումնասիրությունը կապում է հայ կոմպոզիտորական արվեստի զարգացման առանձնահատկությունների հետ՝ բացահայտելով ազգային երաժշտական մտածողության և ժամանակակից կոմպոզիցիոն տեխնիկաների փոխազդեցությունը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կոմպոզիտորներին, կատարողներին, երաժշտական կրթության ոլորտի մասնագետներին, ուսանողներին և հայ երաժշտական մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

История

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Եգիպտոսի վարչակառավարման համակարգի ձևավորմանն ու գործունեությանը Օսմանյան կայսրության տիրապետության ժամանակաշրջանում՝ ներկայացնելով երկրի կառավարման առանձնահատկությունները, վարչական կառուցվածքը և կենտրոնական իշխանության հետ հարաբերությունների զարգացումը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր Օսմանյան կայսրությունը կազմակերպում Եգիպտոսի կառավարումը, ինչպիսի վարչական մարմիններ էին գործում տարբեր մակարդակներում և ինչ դեր էին իրականացնում տեղական իշխանավորները կայսերական կառավարման ընդհանուր համակարգում։ Ուշադրություն է դարձվում վարչատարածքային բաժանմանը, հարկային քաղաքականությանը, պետական պաշտոնների և կառավարման ինստիտուտների գործունեությանը, ինչպես նաև կենտրոնական ու տեղական իշխանությունների փոխհարաբերություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է Եգիպտոսի առանձնահատուկ դիրքի բացահայտումը կայսրության կազմում, քանի որ երկրի աշխարհագրական, տնտեսական և ռազմավարական նշանակությունը պայմանավորում էր կառավարման առանձնահատուկ մեխանիզմների ձևավորումը։ Աշխատությունը նաև անդրադառնում է տեղական հասարակական և քաղաքական ուժերի ազդեցությանը, իշխանության իրականացման գործընթացներին և այն փոփոխություններին, որոնք ժամանակի ընթացքում տեղի էին ունենում վարչական կառույցներում։ Ներկայացված նյութը թույլ է տալիս վարչակառավարման համակարգը դիտարկել ոչ միայն որպես պետական կառույցների ամբողջություն, այլև որպես Օսմանյան կայսրության քաղաքական, տնտեսական և հասարակական հարաբերությունների կարևոր բաղադրիչ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, օսմանագետների, արաբագետների, քաղաքագետների և Մերձավոր Արևելքի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն արժեքավոր է հատկապես Օսմանյան կայսրության տարածքային կառավարման առանձնահատկությունները, Եգիպտոսի պատմական զարգացումը և կենտրոնական իշխանության ու տեղական կառույցների փոխհարաբերությունները ուսումնասիրելու տեսանկյունից։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին ձեռնարկատիրության պետական աջակցության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Այն կարևորում է փոքր և միջին ձեռնարկությունների դերը երկրի տնտեսական զարգացման, զբաղվածության ապահովման, մրցակցության խթանման, նորարարության տարածման և տարածաշրջանային տնտեսական ակտիվության ընդլայնման գործընթացներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են ձեռնարկատիրության պետական աջակցության հիմնական ուղղությունները, դրանց իրավական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, ֆինանսական և ոչ ֆինանսական աջակցության գործիքները, ինչպես նաև պետական քաղաքականության ազդեցությունը բիզնեսի զարգացման հնարավորությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փոքր և միջին ձեռնարկությունների ֆինանսավորման հասանելիությանը, հարկային և վարչական միջավայրին, վարկավորման և երաշխիքային ծրագրերին, խորհրդատվական ու կրթական ծառայություններին, արտահանման խթանմանը և նորարարական գործունեության աջակցությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև պետական աջակցության ծրագրերի իրականացման ընթացքում առաջացող խնդիրներին՝ կապված տեղեկատվության հասանելիության, ծրագրերի թիրախավորման, վարչարարական ընթացակարգերի, ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ բաշխման և աջակցության արդյունքների գնահատման հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այնպիսի մեխանիզմների կատարելագործմանը, որոնք կարող են առավելագույնս համապատասխանել ձեռնարկությունների իրական կարիքներին և նպաստել նրանց կայուն զարգացմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում հնարավոր է նաև դիտարկել պետական աջակցության արդյունավետության գնահատման չափանիշները՝ ձեռնարկությունների ստեղծման և պահպանման, աշխատատեղերի ավելացման, արտադրողականության աճի, ներդրումների ընդլայնման, մրցունակության բարձրացման և շուկաների հասանելիության տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պետական կառավարման և տնտեսական քաղաքականության մասնագետների, ձեռնարկատերերի, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ հնարավորություն տալով հասկանալու փոքր և միջին բիզնեսի պետական աջակցության գործող համակարգի առանձնահատկություններն ու կատարելագործման անհրաժեշտ ուղղությունները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի ներկայացնել այնպիսի մոտեցումներ, որոնց միջոցով ՀՀ-ում հնարավոր կլինի պետական աջակցությունն ավելի հասցեական, հասանելի, թափանցիկ և արդյունքահեն դարձնել՝ խթանելով փոքր և միջին ձեռնարկությունների կայուն աճն ու դրանց ներդրումը երկրի տնտեսական զարգացման գործում։

Технология

Աշխատությունը նվիրված է հողային և գրունտային հիդրոտեխնիկական կառուցվածքներում ջրի ֆիլտրացիայի հետևանքով առաջացող կորուստների նվազեցման, ինչպես նաև ջրաբերուկային կուտակումների հեռացման ու կառավարման տեխնոլոգիական լուծումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում ջրի շարժումն է ծակոտկեն գրունտային միջավայրում, ֆիլտրացիոն հոսքերի ձևավորման օրինաչափությունները և դրանց ազդեցությունը ջրանցքների, պատվարների, հողային ամբարտակների ու նմանատիպ ինժեներական կառույցների աշխատանքի վրա։ Քննվում են գրունտի հատիկաչափական կազմի, ծակոտկենության, խտության, ջրաթափանցելիության և կառուցվածքային առանձնահատկությունների ազդեցությունները ֆիլտրացիոն գործընթացների ինտենսիվության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն պայմաններին, որոնց դեպքում ջրի ներթափանցումը գրունտային զանգված կարող է հանգեցնել ոչ միայն ջրային ռեսուրսների կորստի, այլև կառուցվածքի լարվածադեֆորմացիոն վիճակի և շահագործման հուսալիության փոփոխության։ Ուսումնասիրվում են հակաֆիլտրացիոն միջոցների ընտրության և արդյունավետության գնահատման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով կառուցվածքի տեսակը, տեղանքի հիդրոերկրաբանական պայմանները և օգտագործվող գրունտների հատկությունները։ Հետազոտության մյուս կարևոր ուղղությունը կապված է ջրաբերուկների՝ ջրային հոսքերի միջոցով տեղափոխվող և կառուցվածքների որոշ հատվածներում կուտակվող պինդ մասնիկների հետ։ Դիտարկվում են դրանց առաջացման, տեղափոխման և նստեցման հիդրավլիկական օրինաչափությունները, ինչպես նաև կուտակումների ազդեցությունը ջրանցքների և այլ ջրատար համակարգերի թողունակության ու շահագործման պայմանների վրա։ Ջրաբերուկների լվացումը ուսումնասիրվում է որպես հիդրավլիկական գործընթաց, որի արդյունավետությունը կախված է հոսքի բնութագրերից, նստվածքների ֆիզիկական հատկություններից և կառուցվածքի երկրաչափական պարամետրերից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում հաշվարկային և փորձարարական տվյալների համադրումը՝ տեխնոլոգիական լուծումների արդյունավետությունն ու կիրառելիության սահմանները գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ջրային ռեսուրսների խնայողությանը, կառուցվածքների տեխնիկական վիճակի պահպանմանը և շահագործման ծախսերի նվազեցմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է հիդրավլիկայի, ֆիլտրացիայի տեսության, գրունտների մեխանիկայի և հիդրոտեխնիկական շինարարության մոտեցումները՝ ուղղված ջրային համակարգերի արդյունավետության, անվտանգության և երկարաժամկետ շահագործման հուսալիության բարձրացմանը։