Հայերենի բարբառների բայական եղանակաժամանակային համակարգերի զուգադրական քննություն

Медицина

Գիրքը նվիրված է պոլիմորբիդ համախտանիշ ունեցող հիվանդների մոտ իշեմիկ ինսուլտի կլինիկական ընթացքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Աշխատությունում վերլուծվում են միաժամանակ մի քանի քրոնիկական հիվանդությունների առկայության ազդեցությունը ինսուլտի զարգացման, կլինիկական դրսևորումների, բարդությունների առաջացման և բուժման արդյունքների վրա։ Քննարկվում են հիվանդների վիճակի գնահատման ժամանակակից մոտեցումները, նյարդաբանական ախտանիշների առանձնահատկությունները, ռիսկի գործոնները, ախտորոշման մեթոդները և բուժական մարտավարության ընտրության սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարեց և ուղեկցող հիվանդություններ ունեցող պացիենտների կառավարման խնդիրներին, կանխարգելիչ միջոցառումներին և վերականգնողական գործընթացների արդյունավետության բարձրացմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել նյարդաբանների, սրտաբանների, թերապևտների, վերականգնողական բժշկության մասնագետների, կլինիկական հետազոտողների, բժշկական բուհերի դասախոսների, օրդինատորների և ուսանողների համար։

Культура

Այս աշխատությունը նվիրված է մանրանկարչության արվեստին՝ գեղարվեստական ստեղծագործության այն առանձնահատուկ բնագավառին, որի հիմքում ընկած են փոքրածավալ, նրբակերտ և գունային հարուստ լուծումներով պատկերների ստեղծումը։ Այն ներկայացնում է մանրանկարչությունը որպես ինքնուրույն գեղարվեստական արհեստ և պատկերազարդման մշակույթ՝ ընդգծելով մանրակրկիտ աշխատանքի, գծային ճշգրտության, գունային ներդաշնակության և պատկերային մանրամասների մշակման նշանակությունը։ Մանրանկարչությունը գեղարվեստական արտահայտման հնագույն ու բազմաշերտ ձևերից է, որը տարբեր ժողովուրդների մշակույթներում զարգացել է ձեռագրերի պատկերազարդման, կրոնական պատկերների, պատմողական տեսարանների, զարդանախշերի և առանձին գեղարվեստական ստեղծագործությունների միջոցով։ Արվեստի այս բնագավառի առանձնահատկությունը փոքր տարածության մեջ բովանդակային և գեղագիտական ամբողջականություն ստեղծելու կարողությունն է։ Մանրանկարչի աշխատանքը պահանջում է ոչ միայն նկարչական հմտություն, այլև բացառիկ համբերություն, դիտողականություն, գունային նուրբ զգացողություն և մանրամասները ճշգրտորեն պատկերելու կարողություն։ Յուրաքանչյուր գիծ, երանգ, զարդային տարր և պատկերային հարաբերություն մասնակցում է ստեղծագործության ընդհանուր կառուցվածքի ձևավորմանը։ Մանրանկարչության կարևորագույն արտահայտչամիջոցներից է գույնը, որի միջոցով ստեղծվում են պատկերային խորություն, տրամադրություն, խորհրդանշական իմաստ և գեղարվեստական ներդաշնակություն։ Ներկերի ճիշտ ընտրությունը, դրանց համադրությունը, լուսավոր ու մուգ երանգների փոխհարաբերությունը և գունային շերտերի նրբությունը վճռորոշ նշանակություն ունեն վերջնական արդյունքի համար։ Ներկերի մանրակրկիտ կիրառումը հնարավորություն է տալիս ստանալ արտահայտիչ պատկերներ, որոնց գեղարվեստական ազդեցությունը պայմանավորված է ոչ թե չափերով, այլ կատարման վարպետությամբ և մանրամասների մշակվածությամբ։ Այս արվեստում առանձնահատուկ նշանակություն ունի նաև գծանկարը, քանի որ փոքր ձևաչափում յուրաքանչյուր գծի դիրքն ու հարաբերակցությունը կարող են որոշել պատկերի ամբողջականությունը։ Մանրանկարչական ստեղծագործությունը պահանջում է համաչափության, տարածական հարաբերությունների, կերպարների դիրքերի և դեկորատիվ տարրերի ճշգրիտ կազմակերպում։ Արվեստի այս ուղղության մեջ միավորվում են պատկերային մտածողությունը, տեխնիկական վարպետությունը և գեղագիտական զգացողությունը՝ ստեղծելով մանրակրկիտ մշակված ու ներդաշնակ գեղարվեստական ամբողջություն։ Մանրանկարչության պատմական զարգացումը սերտորեն կապված է գրավոր մշակույթի և ձեռագիր գրքերի պատկերազարդման ավանդույթի հետ։ Հատկապես միջնադարում այն կարևոր դեր է ունեցել կրոնական և պատմական ձեռագրերի գեղարվեստական ձևավորման մեջ։ Ձեռագրերի մանրանկարները ոչ միայն լրացրել են գրավոր խոսքը, այլև պատկերային լեզվով մեկնաբանել են տեքստի բովանդակությունը, արտահայտել հոգևոր գաղափարներ և պահպանել ժամանակաշրջանի մշակութային պատկերացումները։ Հայկական մանրանկարչությունը համաշխարհային արվեստի նշանակալի ու ինքնատիպ ուղղություններից է, որն առանձնանում է իր գունային հարստությամբ, զարդային համակարգով, պատկերային կառուցվածքով և խորհրդանշական մտածողությամբ։ Հայ մանրանկարիչները ստեղծել են բարձրարվեստ ձեռագրային պատկերազարդումներ՝ արտացոլելով քրիստոնեական աշխարհայացքը, ազգային պատմական հիշողությունը, բնության ու մարդկային կյանքի պատկերացումները։ Հայկական մանրանկարչության մեջ գույնը հաճախ ունի ոչ միայն գեղագիտական, այլև խորհրդանշական նշանակություն, իսկ զարդանախշերը, կերպարները և հորինվածքային լուծումները ձևավորում են յուրահատուկ պատկերային լեզու։ Այս ավանդույթը կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ կերպարվեստի պատմության մեջ և վկայում է ազգային գեղարվեստական մտածողության բարձր մակարդակի մասին։ Աշխատության թեմատիկ ուղղությունը կարևոր է նաև մանրանկարչության՝ որպես մասնագիտական հմտություն պահանջող արհեստի ընկալման տեսանկյունից։ Այն ուշադրություն է հրավիրում մանրակրկիտ ներկերով պատկեր ստեղծելու տեխնիկական ու գեղարվեստական առանձնահատկությունների վրա՝ ընդգծելով նյութի, գործիքի, գունային լուծման և նկարչական աշխատանքի փոխկապակցվածությունը։ Մանրանկարչության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են փոքր չափերը վերածվում գեղարվեստական առավելության, երբ ստեղծագործության յուրաքանչյուր բաղադրիչ մշակվում է առավելագույն ճշգրտությամբ։ Այդ առումով արվեստը միավորում է ձեռքի վարպետությունը և ստեղծագործական երևակայությունը՝ պահանջելով ինչպես տեխնիկական պատրաստվածություն, այնպես էլ ինքնուրույն գեղարվեստական մտածողություն։ Գրական և մշակութային նշանակությամբ աշխատությունը ներկայացնում է արվեստի վերաբերյալ գիտելիքների տարածման ու մասնագիտական հմտությունների նկարագրման այն ավանդույթը, որը կարևոր էր 19-րդ դարի կրթական և գեղարվեստական միջավայրում։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար կղզու Մխիթարյան միաբանությունը հայ մշակույթի պատմության մեջ հայտնի է ոչ միայն կրոնական ու բանասիրական գործունեությամբ, այլև գիտելիքի տարբեր բնագավառների ուսումնասիրմանն ու տարածմանն ուղղված հրատարակչական աշխատանքով։ Միաբանության տպագրական գործունեությունը նպաստել է հայերեն գիտական, կրթական և արվեստագիտական գրականության զարգացմանը՝ ընդլայնելով հայ ընթերցողի հետաքրքրությունների շրջանակը։ Այս հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի հայերեն արվեստագիտական և արհեստագիտական գրականության պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ներկայացնելով կերպարվեստի որոշակի ճյուղի նկատմամբ ձևավորված հետաքրքրությունը և դրա մասնագիտական ճանաչման անհրաժեշտությունը։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում արվեստաբանների, մանրանկարչության պատմությամբ զբաղվող մասնագետների, գեղանկարիչների, արվեստի ուսուցիչների, ձեռագրագետների, հայագետների և գրքի պատմության ուսումնասիրողների համար։ Ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է մանրանկարչության գեղարվեստական սկզբունքների ճանաչման, գունային մտածողության զարգացման և մանրակրկիտ պատկերաստեղծման արվեստի նկատմամբ հետաքրքրության խթանման հնարավորությամբ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայկական մանրանկարչության ավանդույթը համաշխարհային պատկերազարդման մշակույթի ընդհանուր համատեքստում ընկալելու համար՝ ընդգծելով արվեստի այս նուրբ բնագավառի տեխնիկական վարպետությունը, գեղագիտական ինքնատիպությունն ու մշակութային նշանակությունը։

Экономика

Բարձրագույն ուսումնական հաստատությունը մասնագիտացած է տնտեսագիտության, ֆինանսների, կառավարման, հաշվապահական հաշվառման, մարքեթինգի և տնտեսությանն առնչվող այլ ոլորտների մասնագետների պատրաստման ուղղությամբ։ Նրա կրթական և գիտական գործունեությունը միտված է տնտեսական գործընթացների տեսական ուսումնասիրության ու կիրառական վերլուծության համադրմանը՝ ուսանողներին տրամադրելով գիտելիքներ շուկայական հարաբերությունների, հանրային և կորպորատիվ ֆինանսների, բանկային գործի, ձեռնարկատիրության, կառավարման և տնտեսական քաղաքականության վերաբերյալ։ Կրթական գործընթացում կարևոր նշանակություն ունեն տնտեսագիտական տեսությունները, քանակական և վիճակագրական մեթոդները, տնտեսաչափական վերլուծությունը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառումը և իրական տնտեսական խնդիրների ուսումնասիրությունը։ Ուսումնական ծրագրերը կարող են ընդգրկել բակալավրի, մագիստրոսի և հետբուհական կրթության տարբեր ուղղություններ՝ հնարավորություն տալով ձևավորել ինչպես ընդհանուր տնտեսագիտական, այնպես էլ նեղ մասնագիտական կարողություններ։ Գիտահետազոտական գործունեության շրջանակում ուսումնասիրվում են մակրոտնտեսական և միկրոտնտեսական գործընթացները, ֆինանսական համակարգի զարգացումը, հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունը, աշխատանքի շուկան, միջազգային տնտեսական հարաբերությունները, գործարար միջավայրը, կառավարման արդյունավետությունը և սոցիալ-տնտեսական զարգացման այլ հիմնահարցեր։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ուսանողների հետազոտական աշխատանքի խրախուսումը, գիտաժողովների, սեմինարների և մասնագիտական քննարկումների կազմակերպումը, որոնց միջոցով կրթական գործընթացը կապվում է գիտական գործունեության հետ։ Բուհական միջավայրը նպաստում է նաև գործնական կարողությունների զարգացմանը՝ մասնագիտական փորձառության, կազմակերպությունների հետ համագործակցության և կիրառական նախագծերի միջոցով։ Գրադարանային ու տեղեկատվական ռեսուրսները, գիտական հրատարակությունները և թվային կրթական գործիքները լրացնում են մասնագիտական ուսուցման հնարավորությունները։ Հաստատության գործունեությունը կարևոր նշանակություն ունի տնտեսագիտական կրթության և հետազոտությունների զարգացման, պետական ու մասնավոր հատվածների համար մասնագետների պատրաստման և տնտեսական գիտելիքի տարածման տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ այն կրթական և գիտահետազոտական կենտրոն է, որի գործունեության առանցքում տնտեսագիտական գիտելիքի զարգացումը, մասնագիտական կրթությունը և տնտեսության տարբեր ոլորտների համար անհրաժեշտ մարդկային ներուժի ձևավորումն են։

Политология

՝Yerevan Հայաստանի Հանրապետության մայրաքաղաքն է և երկրի քաղաքական, տնտեսական, մշակութային ու գիտակրթական գլխավոր կենտրոնը։ Այն աշխարհի հնագույն բնակավայրերից մեկն է, որի հիմնադրումը ավանդաբար կապվում է Էրեբունի ամրոցի կառուցման հետ մ.թ.ա. 782 թվականին։ Քաղաքը գտնվում է Արարատյան դաշտում՝ Հրազդան գետի ափին, և իր երկար պատմության ընթացքում ձևավորվել է որպես կարևոր վարչական ու մշակութային հանգույց՝ անցնելով ուրարտական, պարսկական, ռուսական կայսերական և խորհրդային շրջաններով, մինչև ժամանակակից անկախ Հայաստանի զարգացումը։ Երևանը համադրում է պատմական շերտերը և արդի քաղաքային միջավայրը՝ ներառելով հնագիտական հուշարձաններ, խորհրդային ճարտարապետական համալիրներ և ժամանակակից կառուցապատում։ Քաղաքը նաև գիտության և կրթության կենտրոն է՝ այստեղ են գտնվում խոշոր համալսարաններ, գիտահետազոտական ինստիտուտներ, մշակութային հաստատություններ, թանգարաններ և արվեստի օջախներ։ Երևանի քաղաքային կյանքը բնութագրվում է ակտիվ մշակութային միջավայրով, զարգացող ենթակառուցվածքներով և տարածաշրջանային նշանակություն ունեցող սոցիալ-տնտեսական դերակատարմամբ՝ հանդիսանալով Հայաստանի պետականության և ազգային ինքնության առանցքային կենտրոններից մեկը։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է ավագ դպրոցական տարիքում սովորողների հոգևոր դաստիարակության բովանդակության, նպատակների, մանկավարժական պայմանների և իրականացման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում դեռահասների ու պատանիների արժեքային համակարգի, բարոյական գիտակցության, ինքնաճանաչման և սոցիալական պատասխանատվության ձևավորման գործընթացներն են՝ կրթական և սոցիալ-մշակութային միջավայրի փոխազդեցության պայմաններում։ Ավագ դպրոցական տարիքը դիտարկվում է որպես անձի զարգացման կարևոր փուլ, երբ առավել ակտիվ են դառնում աշխարհայացքային հարցերի նկատմամբ հետաքրքրությունը, սեփական դիրքորոշումների ձևավորումը, կյանքի նպատակների իմաստավորումը և հասարակության մեջ սեփական դերի գիտակցումը։ Այս համատեքստում հոգևոր դաստիարակությունը կարող է ընդգրկել բարոյական արժեքների, մարդկային արժանապատվության, պատասխանատվության, փոխադարձ հարգանքի, համերաշխության, մշակութային ժառանգության և հասարակական վարքագծի վերաբերյալ պատկերացումների զարգացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքի, դպրոցի, ուսուցչի, հասակակիցների և հասարակական միջավայրի ազդեցությանը, քանի որ սովորողի արժեքային կողմնորոշումները ձևավորվում են տարբեր սոցիալական հարաբերությունների և անձնական փորձառությունների համադրմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել դասավանդման և արտադասարանական գործունեության այն ձևերը, որոնք նպաստում են ինքնուրույն մտածողության, բարոյական դատողության, երկխոսության մշակույթի և սեփական գործողությունների հետևանքները գնահատելու կարողության զարգացմանը։ Կարևորվում է գրականության, պատմության, արվեստի և մշակութային ժառանգության կրթական ներուժը՝ որպես մարդկային փորձի, արժեքային ընտրությունների և հասարակական հարաբերությունների քննարկման միջոց։ Հոգևոր դաստիարակության արդյունավետության համար նշանակություն ունի նաև այնպիսի կրթական միջավայրի ձևավորումը, որտեղ հարգվում են սովորողների անձնական համոզմունքները, խրախուսվում են հարցադրումը, քննարկումը և տարբեր տեսակետների նկատմամբ հանդուրժողական վերաբերմունքը։ Առանձին ուղղություն է ազգային և համամարդկային արժեքների փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը՝ դրանք դիտարկելով սովորողի մշակութային ինքնագիտակցության և լայն սոցիալական պատասխանատվության զարգացման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է մանկավարժության, տարիքային հոգեբանության, արժեքային կրթության և դաստիարակության տեսության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ավագ դպրոցականների հոգևոր ու բարոյական զարգացմանը նպաստող հիմնական մանկավարժական պայմաններն ու կրթական հնարավորությունները։

Право

Այս աշխատությունը նվիրված է մարդու և քաղաքացու իրավունքների ու ազատությունների սահմանափակման սահմանադրաիրավական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է հիմնարար իրավունքների և ազատությունների նշանակությունը սահմանադրական պետության պայմաններում, ինչպես նաև այն իրավական և փաստական հանգամանքները, որոնց առկայության դեպքում պետությունը կարող է սահմանափակել դրանց իրականացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավունքների սահմանափակման սահմանադրական հիմքերին, նպատակներին և իրավաչափության չափանիշներին՝ ներառյալ օրինականության, անհրաժեշտության և համաչափության սկզբունքները։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում է մարդու իրավունքների պաշտպանության և հանրային շահերի միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրը, քանի որ պետական միջամտությունը պետք է ունենա հստակ իրավական հիմք և չպետք է անհամաչափորեն սահմանափակի անձի հիմնարար ազատությունները։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում առանձին իրավունքների և ազատությունների սահմանափակման առանձնահատկություններին, դրանց թույլատրելի շրջանակներին, ինչպես նաև արտակարգ կամ հատուկ իրավական ռեժիմների պայմաններում կիրառվող սահմանափակումներին։ Քննության են առնվում նաև իրավունքների սահմանափակման նկատմամբ դատական վերահսկողության, սահմանադրական արդարադատության և իրավական պաշտպանության այլ մեխանիզմների նշանակությունը։ Կարևորվում է այն սկզբունքը, որ նույնիսկ հանրային անվտանգության, հասարակական կարգի կամ այլ կարևոր հանրային շահերի պաշտպանության անհրաժեշտության պայմաններում պետության գործողությունները պետք է համապատասխանեն սահմանադրական արժեքներին և մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային չափանիշներին։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև իրավական կարգավորման և իրավակիրառ պրակտիկայի ընթացքում առաջացող խնդիրներին, սահմանադրական նորմերի մեկնաբանությանը և իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության հնարավորությունների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել սահմանադրական իրավունքի և մարդու իրավունքների ոլորտի մասնագետների, իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական ծառայողների, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և հիմնարար իրավունքների ու ազատությունների պաշտպանության հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։