Հայոց ինքնության հիմնահարցեր

Лингвистика

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից թուրքերենում բայի սեռի քերականական համակարգի ձևաբանական, շարահյուսական և իմաստային առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ հայերենի համապատասխան կառուցվածքների հետ զուգադրական վերլուծության միջոցով։ Հետազոտության կենտրոնում գործողության և դրա մասնակիցների միջև քերականական հարաբերությունների արտահայտման միջոցներն են, ինչպես նաև այն լեզվական մեխանիզմները, որոնց օգնությամբ տարբերակվում են ներգործական, կրավորական, անդրադարձ և փոխադարձ հարաբերություններ արտահայտող բայական կառույցները։ Ձևաբանական մակարդակում քննվում են բայահիմքին միացող համապատասխան քերականական ցուցիչների գործառույթները, դրանց համակցելիությունը և բայի կառուցվածքի վրա ունեցած ազդեցությունը։ Շարահյուսական տեսանկյունից ուսումնասիրվում են ենթակայի, խնդրի և գործողության այլ մասնակիցների դերերի փոփոխությունները՝ պարզելու համար, թե բայի սեռային ձևափոխություններն ինչպես են վերակազմավորում նախադասության անդամների միջև հարաբերությունները։ Իմաստաբանական վերլուծության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում գործողության կատարողի, կրողի, շահառուի և այլ իմաստային դերերի արտահայտմանը, ինչպես նաև այն դեպքերին, երբ նույն ձևաբանական կառուցվածքը համատեքստից կախված կարող է ձեռք բերել տարբեր գործառական նշանակություններ։ Հայերենի հետ զուգադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երկու լեզուների միջև ինչպես կառուցվածքային ընդհանրությունները, այնպես էլ էական տարբերությունները՝ հատկապես բայական սեռի քերականականացման եղանակների և շարահյուսական դրսևորումների առումով։ Կարևորվում են այն դեպքերը, երբ մի լեզվում ձևաբանական միջոցներով արտահայտվող հարաբերությունը մյուսում կարող է փոխանցվել շարահյուսական, բառային կամ համակցված միջոցներով։ Նման համեմատությունը նպաստում է նաև թուրքերենից հայերեն և հակառակ ուղղությամբ թարգմանության ընթացքում առաջացող քերականական համապատասխանությունների ավելի հստակ ընկալմանը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ժամանակակից գրավոր և խոսակցական լեզվից ընտրված օրինակների դասակարգում՝ ըստ կառուցվածքի, իմաստի և հաղորդակցական գործառույթի։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է ձևաբանության, շարահյուսության, իմաստաբանության և զուգադրական լեզվաբանության մոտեցումները՝ երկու լեզուների բայական համակարգերի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները համակարգված կերպով բացահայտելու նպատակով։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հակաճգնաժամային միջոցառումների համակարգի ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետության բարձրացման ուղիների վերլուծությանը։ Գրքում ներկայացվում են տնտեսական ճգնաժամերի առաջացման պատճառները, մակրոտնտեսական անկայունության դրսևորումները և պետական միջամտության հիմնական գործիքները՝ ներառյալ հարկաբյուջետային և դրամավարկային քաղաքականությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հակաճգնաժամային ծրագրերի կիրառման փորձը ՀՀ-ում, գնահատում դրանց ազդեցությունը տնտեսական աճի, զբաղվածության, ներդրումային միջավայրի և սոցիալական կայունության վրա։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ճգնաժամերի կանխարգելման և արագ արձագանքման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները՝ շեշտադրելով ինստիտուցիոնալ կարողությունների զարգացումը, ֆինանսական համակարգի դիմակայունության բարձրացումը և պետական կառավարման արդյունավետության ամրապնդումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջազգային փորձի համեմատական վերլուծությանը և տեղայնացման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների և քաղաքականության մշակողների համար՝ նպաստելով հակաճգնաժամային քաղաքականությունների կատարելագործմանը և տնտեսական կայուն զարգացման ապահովմանը։

Литература

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի նյութ է, որը համակարգում է տարվա երրորդ եռամսյակին՝ հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին վերաբերող հիշարժան օրերը, հոբելյանական տարեթվերը և պատմամշակութային նշանակություն ունեցող իրադարձությունները։ Այն նախատեսված է տարբեր ոլորտների կարևոր տարեդարձերի և հիշատակի օրերի վերաբերյալ արագ ու համակարգված տեղեկատվություն տրամադրելու համար՝ ընդգրկելով պատմության, գրականության, արվեստի, գիտության, կրթության, մշակույթի և հասարակական կյանքի հետ առնչվող թեմաներ։ Նյութերի կազմակերպման հիմքում ժամանակագրական սկզբունքն է, որի շնորհիվ յուրաքանչյուր ամսվա շրջանակում հնարավոր է հաջորդաբար ծանոթանալ համապատասխան օրերի հետ կապված անձանց, իրադարձություններին և նշանակալի երևույթներին։ Առանձին գրառումները կարող են ներկայացնել նշանավոր գրողների, արվեստագետների, գիտնականների, մշակույթի գործիչների և այլ անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցները, ինչպես նաև կարևոր պատմական ու մշակութային իրադարձությունների տարեդարձերը։ Տեղեկատվական բաղադրիչին զուգահեռ կարևոր դեր ունի մատենագիտական ուղղվածությունը, քանի որ նման հրատարակությունները ընթերցողին օգնում են գտնել տվյալ թեմայի վերաբերյալ լրացուցիչ գրականություն և կազմակերպել հետագա տեղեկատվական որոնումը։ Հատուկ նշանակություն ունի նյութի կիրառությունը գրադարանային և մշակութային-լուսավորչական աշխատանքում։ Այն կարող է ծառայել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ անկյունների, գրական երեկոների, հիշատակի միջոցառումների, զրույցների և ընթերցողական հանդիպումների կազմակերպման համար՝ տրամադրելով դրանց թեմատիկ ընտրության և բովանդակային մշակման համար անհրաժեշտ սկզբնական նյութ։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս նաև պատկերացում կազմելու տվյալ ժամանակաշրջանում հիշարժան համարված պատմական և մշակութային իրադարձությունների ընտրության սկզբունքների մասին։ Այդ տեսանկյունից այն կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես գործնական տեղեկատու, այլև որպես ժամանակաշրջանի մշակութային հիշողությունն արտացոլող աղբյուր։ Ժամանակագրական դասավորությունը հեշտացնում է նյութերի պարբերական օգտագործումը և հնարավորություն է տալիս նախապես ծրագրել համապատասխան ամսաթվերին նվիրված տեղեկատվական ու մշակութային գործունեությունը։ Նման տեղեկատուները կարևոր են նաև մատենագիտական աշխատանքի պատմության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում են գրադարանների կողմից հասարակությանը տեղեկատվություն տրամադրելու և պատմամշակութային գիտելիքը տարածելու ձևերը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, ուսուցիչների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և պատմական ու մշակութային տարեթվերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

География

Բնապահպանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության խոշոր քաղաքներում սնդիկով շրջակա միջավայրի աղտոտման խնդրի ուսումնասիրությանը և դրա հնարավոր աղբյուրների ու տարածման առանձնահատկությունների գնահատմանը։ Քննության են առնվում քաղաքային միջավայրում սնդիկի առաջացման և կուտակման հնարավոր մարդածին աղբյուրները, ինչպես նաև դրա տարածումը օդում, հողում, ջրային միջավայրում և քաղաքային թափոններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում աղտոտվածության մակարդակի գնահատման, նմուշառման, լաբորատոր հետազոտությունների և շրջակա միջավայրի տարբեր բաղադրիչներում սնդիկի պարունակության վերահսկման մեթոդներին։ Վերլուծվում են քաղաքաշինական, արդյունաբերական, տրանսպորտային և կենցաղային գործոնների հնարավոր ազդեցությունները աղտոտման տարածական առանձնահատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև սնդիկի կուտակման հետ կապված էկոլոգիական և հանրային առողջության ռիսկերի գնահատման, մշտադիտարկման համակարգերի կատարելագործման և աղտոտման կանխարգելման մոտեցումները։ Կարևորվում են սնդիկ պարունակող նյութերի ու թափոնների անվտանգ կառավարումը և շրջակա միջավայր արտանետումների սահմանափակման միջոցառումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել բնապահպանության, էկոլոգիական մոնիթորինգի, շրջակա միջավայրի քիմիայի և քաղաքային էկոլոգիայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է վրաց միջնադարյան մեծ բանաստեղծ Շոթա Ռուսթավելու կյանքին, ստեղծագործական ժառանգությանը և նրա համաշխարհային գրականության մեջ ունեցած նշանակությանը՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով «Ընձենավոր»-ին։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում է հեղինակի ստեղծագործական և պատմամշակութային միջավայրը, XII դարի վրացական հասարակության ու մշակույթի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն գաղափարական և գեղարվեստական պայմանները, որոնցում ձևավորվել է պոեմը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ստեղծագործության սյուժետային կառուցվածքին, կերպարների համակարգին, սիրո, ընկերության, հավատարմության, պատվի, արդարության և անձնական ազատության գաղափարներին։ Աշխատանքում կարող են քննության առնվել գլխավոր հերոսների բնավորությունների ձևավորումը, նրանց փոխհարաբերությունները և այն բարոյական արժեքները, որոնք արտահայտվում են գործողությունների ու երկխոսությունների միջոցով։ Կարևորվում են նաև պոեմի լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, բանաստեղծական ձևը, պատկերավորման միջոցները, փոխաբերությունները, խորհրդանիշներն ու արևելյան և քրիստոնեական մշակութային ազդեցությունների համադրությունը։ Ուսումնասիրությունը Ռուսթավելու ստեղծագործությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես վրացական ազգային գրականության բարձրագույն նվաճում, այլև որպես միջնադարյան համաշխարհային գրականության նշանակալի հուշարձան, որն իր գաղափարական խորությամբ և գեղարվեստական կառուցվածքով շարունակում է հետաքրքրել տարբեր մշակույթների ընթերցողներին։ Հրատարակության հոբելյանական բնույթը հնարավորություն է տալիս ընդգծելու հեղինակի ժառանգության պատմական նշանակությունը և նրա ստեղծագործության տեղը վրացական գրականության զարգացման գործընթացում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, պատմաբաններին, վրացագիտության և համեմատական գրականության մասնագետներին, թարգմանիչներին, միջնադարյան մշակույթի հետազոտողներին, դասախոսներին, ուսանողներին և դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Педагогика

Կրթության կառավարման, մանկավարժության և կազմակերպական հոգեբանության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մարդկային հարաբերությունների կառավարման տեսությունների և մեթոդների դերի ուսումնասիրությանը Իրանի Իսլամական Հանրապետության Մազանդարան նահանգի միջնակարգ դպրոցների զարգացման գործընթացում։ Քննության են առնվում մարդկային հարաբերությունների կառավարման տեսական հիմունքները, դրանց ձևավորման պատմական նախադրյալները և կիրառման առանձնահատկությունները կրթական կազմակերպությունների գործունեության մեջ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դպրոցների ղեկավարների, ուսուցիչների, սովորողների և վարչական աշխատակիցների փոխհարաբերություններին, արդյունավետ հաղորդակցության կազմակերպմանը և համագործակցային միջավայրի ձևավորմանը։ Վերլուծվում են ղեկավարության ոճերի, աշխատակիցների մոտիվացիայի, միջանձնային վստահության, մասնագիտական բավարարվածության և կազմակերպական մշակույթի ազդեցությունները դպրոցների կառավարման արդյունավետության վրա։ Քննարկվում են կրթական հաստատություններում որոշումների կայացման, աշխատանքային հակասությունների կարգավորման, թիմային աշխատանքի խթանման և մարդկային ռեսուրսների զարգացման հիմնախնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել Մազանդարան նահանգի միջնակարգ դպրոցների կազմակերպական առանձնահատկությունները, կառավարման գործընթացների գնահատման մեթոդները և մարդկային հարաբերությունների բարելավմանն ուղղված մանկավարժական ու վարչական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում դպրոցների զարգացման ռազմավարություններին, կրթության որակի բարձրացմանը, ուսուցիչների մասնագիտական ներուժի արդյունավետ օգտագործմանը և բարենպաստ սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի ապահովման անհրաժեշտությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրթության կառավարման, մանկավարժական մենեջմենթի, կազմակերպական հոգեբանության, մարդկային ռեսուրսների կառավարման և կրթական հաստատությունների զարգացման հիմնախնդիրներով զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։