Հայրենի երկրի ճամփաներով: Գրականության հանձնարարական ցանկ

Экономика

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է պետական բյուջեի հարկային մուտքերի ձևավորման, կառուցվածքի և դինամիկայի ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև դրանց ավելացման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում պետական բյուջեի եկամուտների կարևորագույն բաղադրիչներից մեկի՝ հարկային մուտքերի դերն է, քանի որ դրանց միջոցով պետությունը ֆինանսավորում է հանրային ծառայությունները, սոցիալական ծրագրերը, ենթակառուցվածքների զարգացումը, պետական կառավարման համակարգի գործունեությունը և տնտեսության զարգացմանն ուղղված տարբեր միջոցառումներ։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հարկային եկամուտների հիմնական տեսակները՝ ավելացված արժեքի հարկը, շահութահարկը, եկամտային հարկը, ակցիզային հարկերը, մաքսային և այլ հարկային վճարները, դրանց տեսակարար կշիռը բյուջեի ընդհանուր եկամուտներում և փոփոխությունները տարբեր ժամանակահատվածներում։ Կարևոր խնդիր է հարկային մուտքերի ձևավորման վրա ազդող տնտեսական գործոնների բացահայտումը։ Դրանց ծավալը պայմանավորված է տնտեսական ակտիվության մակարդակով, արտադրության և ծառայությունների ծավալներով, զբաղվածությամբ, աշխատավարձերի չափով, սպառման մակարդակով, ներմուծման ու արտահանման ծավալներով, ձեռնարկությունների շահութաբերությամբ և հարկային օրենսդրության առանձնահատկություններով։ Տնտեսական աճի պայմաններում հարկման բազայի ընդլայնումը սովորաբար ստեղծում է պետական բյուջեի հարկային եկամուտների ավելացման հնարավորություններ, սակայն այդ կապը կախված է նաև հարկային վարչարարության արդյունավետությունից և ստվերային տնտեսության ծավալից։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է հարկային բեռի և հարկային մուտքերի հարաբերակցության ուսումնասիրությունը։ Հարկային դրույքաչափերի բարձրացումը ինքնին միշտ չէ, որ հանգեցնում է բյուջեի եկամուտների համաչափ աճի։ Չափազանց բարձր հարկային բեռը կարող է խթանել հարկերից խուսափումը, գործունեության թաքցումը կամ տնտեսության ստվերային հատվածի ընդլայնումը։ Հետևաբար հարկային քաղաքականության հիմնական խնդիրներից է գտնել այնպիսի հավասարակշռություն, որը միաժամանակ կապահովի բավարար բյուջետային եկամուտներ և չի խոչընդոտի տնտեսական ակտիվությանը։ Աշխատության մեջ կարող է առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվել հարկային վարչարարությանը։ Հարկային մուտքերի ավելացման կարևոր ուղիներից մեկը գործող հարկային պարտավորությունների ավելի լիարժեք հավաքագրումն է՝ առանց պարտադիր կերպով հարկային դրույքաչափերը բարձրացնելու։ Դրան կարող են նպաստել էլեկտրոնային հաշվետվողականության զարգացումը, տվյալների փոխանակման համակարգերի կատարելագործումը, հարկ վճարողների ռիսկերի գնահատումը, չհայտարարագրված գործունեության բացահայտումը և հարկային վերահսկողության թիրախային իրականացումը։ Հայաստանի հարկային վարչարարության թվայնացումը վերջին տարիներին դարձել է հարկային համակարգի զարգացման կարևոր ուղղություններից մեկը, այդ թվում՝ էլեկտրոնային ծառայությունների և հաշվետվությունների միջոցով։ Հարկային եկամուտների աճի մեկ այլ կարևոր ուղղություն հարկային բազայի ընդլայնումն է։ Դրան կարող են նպաստել նոր ձեռնարկությունների ստեղծումը, զբաղվածության աճը, արտադրողականության բարձրացումը, ներդրումների խթանումը և տնտեսության այն հատվածների զարգացումը, որոնք ունեն բարձր ավելացված արժեք ստեղծելու ներուժ։ Այս դեպքում հարկային եկամուտների աճը կարող է տեղի ունենալ ոչ թե հարկային բեռի ավելացման, այլ տնտեսական գործունեության ընդլայնման արդյունքում։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ստվերային տնտեսության ազդեցությանը։ Չգրանցված տնտեսական գործունեությունը, աշխատողների իրական եկամուտների չհայտարարագրումը, շրջանառության թաքցումը և կեղծ կամ թերի հաշվետվությունները նվազեցնում են հարկային բազան և պետական բյուջեի հնարավոր եկամուտները։ Հետևաբար ստվերային տնտեսության կրճատումը կարող է դիտարկվել որպես հարկային մուտքերի ավելացման կարևոր ռեզերվ։ Միաժամանակ հարկային վարչարարությունը պետք է իրականացվի այնպես, որ չստեղծի անհամաչափ վարչական բեռ օրինական գործունեություն իրականացնող տնտեսվարողների համար։ Հետազոտության շրջանակում կարող է իրականացվել նաև հարկային մուտքերի կառուցվածքային և վիճակագրական վերլուծություն՝ բացահայտելու տարբեր հարկատեսակների ներդրումը բյուջեի եկամուտների ձևավորման գործում։ Կարելի է ուսումնասիրել հարկային եկամուտների աճի տեմպերը, դրանց հարաբերակցությունը համախառն ներքին արդյունքի նկատմամբ, հարկային եկամուտների մեկ շնչին ընկնող չափը, հարկատեսակների մասնաբաժինները և դրանց փոփոխության միտումները։ Այս ցուցանիշների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել հարկային համակարգի արդյունավետությունը և բացահայտել դրա զարգացման հիմնական խնդիրները։ Կարևոր է նաև հարկային քաղաքականության սոցիալական ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Տարբեր հարկատեսակներ տարբեր կերպ են ազդում բնակչության եկամուտների և սպառման վրա։ Ուստի հարկային մուտքերի ավելացման քաղաքականությունը պետք է համադրվի սոցիալական արդարության և հարկման կարողության սկզբունքների հետ։ Հատկապես կարևոր է ուսումնասիրել ուղղակի և անուղղակի հարկերի հարաբերակցությունը, քանի որ դրանց ազդեցությունը տարբեր եկամուտներ ունեցող խմբերի վրա կարող է տարբեր լինել։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունն այն է, որ առաջարկվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել պետական բյուջեի եկամուտների պլանավորման, հարկային քաղաքականության մշակման և հարկային վարչարարության կատարելագործման ժամանակ։ Հարկային մուտքերի մեծացման առավել արդյունավետ ճանապարհը կարող է հիմնվել ոչ միայն դրույքաչափերի փոփոխության, այլև հարկային բազայի ընդլայնման, ստվերային շրջանառության կրճատման, տնտեսական աճի խթանման, հարկային կարգապահության բարձրացման և վարչարարության թվայնացման համադրման վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը պետական բյուջեի հարկային մուտքերը դիտարկում է որպես հանրային ֆինանսների կայունության առանցքային աղբյուր և նպատակ ունի բացահայտել դրանց ձևավորման հիմնական օրինաչափությունները, առկա խնդիրները և աճի ներուժը՝ առաջարկելով այնպիսի հարկային և վարչարարական մեխանիզմներ, որոնք կարող են ապահովել պետական եկամուտների կայուն ավելացում՝ միաժամանակ պահպանելով տնտեսական ակտիվության և հարկային արդարության համար անհրաժեշտ պայմանները։

Медицина

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ատամների արմատների գագաթային հատվածների շրջանում առաջացող ախտաբանական գործընթացների բուժման պահպանողական-վիրաբուժական մեթոդների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով կոլապանի կիրառմանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են փորձարարական և կլինիկական ուսումնասիրությունների արդյունքներ, որոնք վերաբերում են ոսկրային հյուսվածքի վերականգնման գործընթացներին, վիրաբուժական միջամտությունների արդյունավետությանը և կիրառվող նյութերի ազդեցությանը բուժման ընթացքի վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ախտորոշման, բուժման պլանավորման, վիրաբուժական տեխնիկաների և հետվիրահատական վերականգնման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գնահատվում են նորարարական նյութերի կիրառման հնարավորությունները ստոմատոլոգիական պրակտիկայում։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ատամնաբույժների, դիմածնոտային վիրաբույժների, բժշկական հետազոտողների, ստոմատոլոգիայի ոլորտի մասնագետների և ուսանողների համար։

Педагогика

Աշխատությունը նվիրված է երեխայի անձի համակողմանի և ներդաշնակ զարգացման գործընթացում մարդասիրական արժեքների վրա հիմնված դաստիարակության նշանակության, սկզբունքների և մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում երեխան դիտարկվում է որպես ինքնուրույն արժեք ունեցող անհատ, որի կրթությունն ու դաստիարակությունը պետք է նպաստեն ոչ միայն գիտելիքների և կարողությունների ձեռքբերմանը, այլև ինքնաճանաչման, ինքնուրույնության, պատասխանատվության, ստեղծագործական մտածողության, հաղորդակցական կարողությունների և բարոյական արժեքների ձևավորմանը։ Կարևորվում է երեխայի արժանապատվության, անհատական առանձնահատկությունների, հետաքրքրությունների, պահանջմունքների և զարգացման տեմպերի նկատմամբ հարգալից վերաբերմունքը։ Հումանիստական մանկավարժության շրջանակում դաստիարակությունը ներկայացվում է ոչ թե որպես երեխայի վարքի միակողմանի վերահսկման գործընթաց, այլ որպես երեխայի և մեծահասակի համագործակցության, փոխադարձ վստահության, երկխոսության և աջակցող հարաբերությունների համակարգ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այնպիսի արժեքների զարգացմանը, ինչպիսիք են բարությունը, արդարությունը, փոխօգնությունը, հանդուրժողականությունը, պատասխանատվությունը և ուրիշների իրավունքների ու զգացմունքների նկատմամբ հարգանքը։ Քննվում է ընտանիքի և կրթական հաստատության դերը երեխայի արժեքային համակարգի ձևավորման գործում՝ ընդգծելով դրանց համագործակցության և դաստիարակչական մոտեցումների հետևողականության կարևորությունը։ Ուսուցչի կամ դաստիարակի գործունեության մեջ կարևորվում է այնպիսի հոգեբանական և մանկավարժական միջավայրի ստեղծումը, որտեղ երեխան կարող է ազատ արտահայտել իր կարծիքը, նախաձեռնություն ցուցաբերել, մասնակցել որոշումների քննարկմանը և աստիճանաբար սովորել պատասխանատվություն ստանձնել սեփական գործողությունների համար։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է անհատական և խմբային դաստիարակության ձևերի համադրումը, քանի որ անձի զարգացումը տեղի է ունենում ինչպես սեփական փորձի, այնպես էլ հասակակիցների և մեծահասակների հետ սոցիալական փոխգործակցության միջոցով։ Դիտարկվում է նաև խաղի, ստեղծագործական աշխատանքի, հաղորդակցության, համագործակցային առաջադրանքների և տարբեր կրթական իրավիճակների դերը երեխայի սոցիալական ու հուզական զարգացման մեջ։ Հումանիստական մոտեցումը ենթադրում է երեխայի ուժեղ կողմերի բացահայտում և զարգացման հնարավորությունների ընդլայնում՝ խուսափելով նրա անհատականության ճնշումից կամ բոլոր երեխաների նկատմամբ միատեսակ պահանջների մեխանիկական կիրառումից։ Աշխատությունը կարևորում է կրթության և դաստիարակության փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, որ երեխայի լիարժեք զարգացումը ներառում է մտավոր, բարոյական, սոցիալական, հուզական և ստեղծագործական բաղադրիչների ներդաշնակ ձևավորում։ Ուսումնասիրությունը կարող է նշանակություն ունենալ երեխայակենտրոն կրթական միջավայրի կազմակերպման և մարդասիրական մանկավարժության սկզբունքների կիրառման տեսական ու մեթոդական հիմքերի զարգացման համար։

Другие предметы

Այն նախատեսված է այգեգործների, գյուղատնտեսության մասնագետների և ուսանողների համար, ովքեր զբաղվում են պտղաբուծությամբ և ցանկանում են բարձրացնել դեղձի արտադրության արդյունավետությունը։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են դեղձենու կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, աճի և զարգացման փուլերը, ինչպես նաև դրա պահանջները կլիմայական, հողային և խնամքի պայմանների նկատմամբ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտերի ընտրությանը՝ հաշվի առնելով հասունացման ժամկետները, բերքատվությունը, պտղի որակը և հիվանդությունների նկատմամբ դիմադրողականությունը։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև տնկարկների հիմնման տեխնոլոգիաները՝ հողի նախապատրաստում, տնկման սխեմաներ, տնկիների ընտրություն և ճիշտ տեղաբաշխում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում խնամքի ագրոտեխնիկական միջոցառումներին՝ ոռոգում, պարարտացում, էտում և ձևավորում, որոնք ուղղված են ծառի առողջ զարգացմանն ու կայուն բերքատվությանը։ Նյութում անդրադարձ է կատարվում նաև դեղձենու հիվանդությունների և վնասատուների դեմ պայքարին՝ ներառյալ կանխարգելիչ և ինտեգրված պաշտպանության մեթոդները։ Բացի այդ, քննարկվում են բերքահավաքի, պահպանման և իրացման կազմակերպման հարցերը, որոնք կարևոր են արտադրության տնտեսական արդյունավետության համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական փորձը՝ ապահովելով դեղձենու մշակության արդյունավետ և ժամանակակից կազմակերպման ամբողջական պատկերացում։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության սննդարդյունաբերության ոլորտում ներդրումային միջավայրի ձևավորման, զարգացման և բարելավման տնտեսական ու կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են սննդարդյունաբերության զարգացման հիմնական առանձնահատկությունները, ոլորտի ներդրումային գրավչության վրա ազդող գործոնները, ֆինանսական ռեսուրսների ներգրավման հնարավորությունները և արտադրական ձեռնարկությունների մրցունակության բարձրացման ուղիները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներդրումային գործունեության պետական կարգավորման մեխանիզմներին, հարկային և ֆինանսական քաղաքականության ազդեցությանը, գործարար միջավայրի բարելավմանը և ներդրումային ռիսկերի նվազեցման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են սննդարդյունաբերական ձեռնարկությունների տեխնոլոգիական արդիականացման, արտադրական հզորությունների ընդլայնման, նորարարական լուծումների ներդրման և արտահանման ներուժի զարգացման հետ կապված խնդիրները։ Անդրադարձ է կատարվում տեղական և օտարերկրյա ներդրումների ներգրավման խոչընդոտներին, ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտությանը, հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործմանը և արտադրանքի որակի ու միջազգային չափանիշներին համապատասխանության ապահովմանը։ Աշխատությունը կարևորում է բարենպաստ ներդրումային միջավայրի դերը սննդարդյունաբերության կայուն զարգացման, տնտեսական աճի խթանման, աշխատատեղերի ստեղծման և Հայաստանի Հանրապետության պարենային անվտանգության ամրապնդման գործում։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ներդրումային քաղաքականության մասնագետների, սննդարդյունաբերական ձեռնարկությունների ղեկավարների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի հելլենիստական ժամանակաշրջանի գունազարդ խեցեղենի գեղարվեստական հարդարանքի, զարդանախշերի համակարգի և դրանց պատմամշակութային նշանակության ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մ.թ.ա. IV–I դարերում հայկական տարածքներում տարածված խեցեգործական ավանդույթները, կավե անոթների ձևավորման ու զարդարման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև հելլենիստական մշակույթի ազդեցությունը տեղական կիրառական արվեստի զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում երկրաչափական, բուսական, կենդանական և խորհրդանշական զարդամոտիվների տեսակներին, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկություններին, գունային համադրություններին և անոթների մակերեսի վրա տեղաբաշխման սկզբունքներին։ Ուսումնասիրվում են զարդանախշերի պատկերագրական ու ոճական հատկանիշները, կրկնվող հորինվածքները, գծային և գունային լուծումները, ինչպես նաև տարբեր զարդամոտիվների ծագման ու տարածման հնարավոր ուղիները։ Անդրադարձ է կատարվում հնագիտական պեղումներից հայտնաբերված խեցեղեն նյութերի դասակարգմանը, դրանց ժամանակագրական առանձնահատկություններին և մշակութային պատկանելության որոշման խնդիրներին։ Կարևորվում են տեղական գեղարվեստական ավանդույթների և հելլենիստական աշխարհի մշակութային ազդեցությունների փոխազդեցությունները, Հայաստանի ու հարակից տարածաշրջանների խեցեգործական արտադրանքի ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Դիտարկվում են նաև գունազարդ խեցեղենի պատրաստման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, զարդարման եղանակները, կիրառված ներկանյութերի նշանակությունը և անոթների գործառնական ու գեղագիտական հատկանիշների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել հնագիտական, արվեստաբանական և պատմամշակութային ուսումնասիրության մեթոդները՝ զարդարվեստի զարգացման օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հին Հայաստանի նյութական մշակույթի, խեցեգործության պատմության, գեղարվեստական մտածողության և մշակութային փոխառնչությունների ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հնագետների, արվեստաբանների, պատմաբանների, մշակութաբանների, թանգարանային մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։