Ещё в разделе Культура

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    Сельское хозяйство

    Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ = Новые книги. Сельское хозяйство. Информационный указатель (1974, №4)

    Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտում նոր ստացված և նոր լույս տեսած գրքերի մատենագիտական համակարգված հավաքածուն՝ նախատեսված գիտնականների, մասնագետների, ուսանողների և գյուղատնտեսության բնագավառով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծության, անասնաբուծության, ագրոնոմիայի, հողագիտության, ագրոէկոլոգիայի, գյուղատնտեսական տեխնիկայի, սննդամթերքի արտադրության, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության և ոլորտի այլ կարևոր ուղղությունների վերաբերյալ հրատարակություններ՝ արտացոլելով ժամանակակից գիտական հետազոտությունները, տեխնոլոգիական առաջընթացը և գործնական նորարարությունները։ Ցանկը հնարավորություն է տալիս արագ ծանոթանալ ոլորտի արդիական գրականությանը, ստանալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ և ընտրել համապատասխան աղբյուրներ մասնագիտական, ուսումնական կամ գիտահետազոտական նպատակների համար։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է գյուղատնտեսական գիտելիքների տարածմանը, մասնագիտական իրազեկվածության բարձրացմանը և ոլորտի շարունակական զարգացմանը։

    Обновлено. 2026-11-02
    Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ = Новые книги. Сельское хозяйство. Информационный указатель (1974, №4)
    Онлайн

    Экология

    ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶԻ ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԸ

    Լոռու մարզի էկոլոգիական վիճակը ձևավորվում է նրա աշխարհագրական դիրքի, արդյունաբերական զարգացման, անտառային ռեսուրսների և բնական պայմանների համադրությամբ։ Մարզը համարվում է Հայաստանի առավել անտառաշատ շրջաններից մեկը, որտեղ պահպանվել են հարուստ կենսաբազմազանություն ունեցող անտառներ, գետային համակարգեր և լեռնային էկոհամակարգեր։ Այս բնական հարստությունները մեծ դեր ունեն օդի մաքրման, կլիմայի կարգավորման և հողի պահպանության գործում։ Սակայն Լոռու մարզում կան նաև էկոլոգիական խնդիրներ, որոնք հիմնականում կապված են արդյունաբերական գործունեության հետ, հատկապես Ալավերդիի և հարակից տարածքների պղնձաձուլական և հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների ազդեցությամբ։ Այս գործունեությունը տարիներ շարունակ առաջացրել է օդի, հողի և ջրի աղտոտում ծանր մետաղներով և այլ վնասակար նյութերով, ինչը բացասաբար է ազդում ինչպես բնության, այնպես էլ բնակչության առողջության վրա։ Մարզի էկոլոգիական վիճակի վրա ազդում է նաև անտառահատումը, անօրինական ծառահատումները և որոշ տարածքներում գյուղատնտեսական ոչ ճիշտ օգտագործումը, որոնք կարող են հանգեցնել հողի էրոզիայի և կենսաբազմազանության նվազման։ Միևնույն ժամանակ Լոռին ունի զգալի էկոլոգիական ներուժ՝ շնորհիվ իր անտառների, ազգային պարկերի և պահպանվող տարածքների, որոնք նպաստում են բնական հավասարակշռության պահպանմանը։ Վերջին տարիներին իրականացվում են տարբեր բնապահպանական ծրագրեր՝ ուղղված աղտոտման նվազեցմանը, անտառների վերականգնմանը և էկոլոգիական վերահսկողության ուժեղացմանը։ Կարևոր դեր ունեն նաև տեղական և միջազգային բնապահպանական կազմակերպությունները, որոնք ուսումնասիրում և լուծումներ են առաջարկում տարածաշրջանի էկոլոգիական խնդիրների համար։ Լոռու մարզի էկոլոգիական վիճակի բարելավման համար անհրաժեշտ է արդյունաբերական արտանետումների խիստ վերահսկում, կանաչապատման ծրագրերի ընդլայնում և հասարակության բնապահպանական իրազեկվածության բարձրացում։ Այսպիսով, մարզը միաժամանակ ունի ինչպես էկոլոգիական խնդիրներ, այնպես էլ մեծ բնական պոտենցիալ, որի ճիշտ կառավարման դեպքում հնարավոր է ապահովել կայուն և առողջ շրջակա միջավայր։

    Обновлено. 2026-10-23
    ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶԻ ԷԿՈԼՈԳԻԱԿԱՆ ՎԻՃԱԿԸ
    Онлайн

    Экономика

    Սոցիալական ապահովագրության զարգացումը Հայաստանի Հանրապետությունում

    Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սոցիալական ապահովագրության համակարգի ձևավորման, զարգացման և կատարելագործման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են սոցիալական ապահովագրության էությունը, նպատակները, հիմնական սկզբունքները և դրա նշանակությունը բնակչության սոցիալական պաշտպանության համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսաթոշակային ապահովությանը, ժամանակավոր անաշխատունակության, մայրության, ծերության, հաշմանդամության և այլ սոցիալական ռիսկերի դեպքում եկամտի մասնակի փոխհատուցման մեխանիզմներին։ Ուսումնասիրվում են սոցիալական ապահովագրության ֆինանսավորման աղբյուրները, աշխատողների և գործատուների մասնակցության ձևերը, պետական աջակցության դերը և սոցիալական վճարների ու ստացվող ապահովագրական հատուցումների փոխկապակցվածությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համակարգի զարգացման պատմական փուլերին և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական պայմանների փոփոխության ազդեցությանը սոցիալական ապահովագրության ինստիտուտների ձևավորման վրա։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև պարտադիր և կամավոր ապահովագրական մեխանիզմների հարաբերակցությանը, սոցիալական ռիսկերի կառավարմանը և ապահովագրական պաշտպանության ընդգրկման ընդլայնման խնդիրներին։ Ժամանակակից փուլում Հայաստանի սոցիալական պաշտպանության համակարգը ներառում է կենսաթոշակային և սոցիալական ապահովության տարբեր ծրագրեր, իսկ Միասնական սոցիալական ծառայության շրջանակում իրականացվում են կենսաթոշակների նշանակման և վճարման, ինչպես նաև երեխայի ծննդյան և խնամքի նպաստների տրամադրման գործընթացներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է սոցիալական ապահովագրության արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով բնակչության սոցիալական կարիքները, եկամուտների մակարդակը, աշխատաշուկայի փոփոխությունները, ժողովրդագրական միտումները և պետական ֆինանսական հնարավորությունները։ Կարող են վերլուծվել նաև համակարգի հասցեականության, ֆինանսական կայունության և սոցիալական արդարության ապահովման խնդիրները։ Հայաստանի սոցիալական պաշտպանության ոլորտում վերջին տարիներին իրականացվում են նաև սոցիալական աջակցության առավել հասցեականացման և կարիքներին համաչափ ծառայությունների տրամադրման բարեփոխումներ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ սոցիալական ապահովագրության և սոցիալական աջակցության տարբերությանը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ապահովագրական և պետական աջակցության մեխանիզմները փոխլրացնում միմյանց սոցիալական ռիսկերի նվազեցման գործընթացում։ Կարևոր նշանակություն ունեն նաև համակարգի թվայնացումը, տվյալների փոխանակման կատարելագործումը, վարչարարության պարզեցումը և քաղաքացիների համար ծառայությունների հասանելիության բարձրացումը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել Հայաստանի սոցիալական ապահովագրության համակարգի առկա խնդիրների բացահայտմանը և դրա հետագա զարգացման ուղղությունների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել բնակչության սոցիալական պաշտպանվածությունը, համակարգի ֆինանսական կայունությունն ու արդյունավետությունը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, սոցիալական ապահովության ոլորտի աշխատակիցներին, իրավաբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

    Обновлено. 2026-09-12
    Սոցիալական ապահովագրության զարգացումը Հայաստանի Հանրապետությունում
    Онлайн

    Литература

    Երկեր, հատոր 2

    Գարեգին Սրվանձտյանցի երկերի այս հատորը ներկայացնում է հայ ժողովրդի բանավոր ստեղծագործության, ավանդական մշակույթի, կենցաղի, հավատալիքների և պատմական հիշողության ուսումնասիրման համար նշանակալի ժառանգության մի մասը։ Սրվանձտյանցը հայ բանահավաքության և ազգագրության պատմության կարևոր դեմքերից է, որի գործունեությունը մեծ դեր է ունեցել ժողովրդական բանավոր ավանդույթների գրառման, պահպանման և գիտական ու գրական շրջանառության մեջ ներմուծման գործում։ Նրա աշխատությունները արժեքավոր են իրենց հավաքած նյութերի բազմազանությամբ, ժողովրդական խոսքի կենդանի արտահայտչականությամբ և հայ ժողովրդի հոգևոր ու նյութական մշակույթի նկատմամբ ունեցած ուշադրությամբ։ Դրանցում ժողովրդական պատմությունները, ավանդությունները, զրույցները, երգերն ու կենցաղային պատկերները դիտարկվում են որպես հավաքական հիշողության և մշակութային ինքնության պահպանման կարևոր միջոցներ։ Հեղինակի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ճանաչելու ոչ միայն առանձին բանահյուսական ստեղծագործություններ, այլև այն հասարակական միջավայրը, որտեղ դրանք ստեղծվել, փոխանցվել և փոփոխվել են սերնդեսերունդ։ Ժողովրդական պատմությունների և սովորույթների գրառումը կարևոր նշանակություն ունի լեզվական առանձնահատկությունների, տեղական խոսվածքների, պատկերավոր արտահայտությունների, ավանդական աշխարհընկալման և համայնքային կյանքի ուսումնասիրման համար։ Սրվանձտյանցի ժառանգությունը հատկապես կարևոր է հայ ազգային մշակույթի պահպանման տեսանկյունից, քանի որ բանավոր ավանդույթները հաճախ փոխանցում են այնպիսի պատմական և մշակութային տեղեկություններ, որոնք գրավոր աղբյուրներում կարող են ամբողջությամբ արտացոլված չլինել։ Նրա հավաքած նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հայ ժողովրդի ինքնության ձևավորման պատմական հիմքերը, տարածաշրջանային մշակութային տարբերությունները և ժողովրդական ստեղծագործության կապը առօրյա կյանքի հետ։ Հատորը հետաքրքրություն է ներկայացնում բանագետների, ազգագրագետների, բանասերների, պատմաբանների, մշակութաբանների և հայ ժողովրդի ավանդական ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ուսանողներին, ուսուցիչներին և ընթերցողներին, որոնք ցանկանում են խորությամբ ծանոթանալ հայ բանահյուսության պատմությանը, ժողովրդական հիշողության պահպանման եղանակներին և ազգային մշակույթի ուսումնասիրության սկզբնաղբյուրներին։

    Обновлено. 2026-10-25
    Երկեր, հատոր 2
    Онлайн

    Биология

    Иммунные комплексы классический путь активации комплемента при шизофрении

    Աշխատությունը նվիրված է իմունային համակարգի որոշ բաղադրիչների և կոմպլեմենտի դասական ակտիվացման ուղու առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը շիզոֆրենիայի համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում շրջանառվող իմունային համալիրների և կոմպլեմենտային համակարգի փոխհարաբերությունն է՝ որպես օրգանիզմի իմունաբանական վիճակը բնութագրող գործընթաց։ Իմունային համալիրները ձևավորվում են հակածինների և դրանց համապատասխան հակամարմինների փոխազդեցության արդյունքում և որոշ պայմաններում կարող են մասնակցել կոմպլեմենտային համակարգի ակտիվացմանը։ Կոմպլեմենտը բնածին իմունային պաշտպանության կարևոր բաղադրիչ է և ներառում է փոխկապակցված սպիտակուցների համակարգ, որի դասական ուղին սերտորեն կապված է հակամարմինների մասնակցությամբ ընթացող իմունային արձագանքների հետ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում է, թե այս ցուցանիշների փոփոխությունները որքանով կարող են կապված լինել հիվանդության ժամանակ դիտվող իմունաբանական առանձնահատկությունների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում իմունային համալիրների մակարդակի և կոմպլեմենտային բաղադրիչների ակտիվության հնարավոր փոխկապակցվածությանը, ինչպես նաև դրանց հարաբերությանը կլինիկական և կենսաբանական այլ ցուցանիշների հետ։ Նման ուսումնասիրությունները տեղավորվում են հոգենյարդաիմունաբանության ավելի լայն ուղղության մեջ, որը հետազոտում է նյարդային և իմունային համակարգերի փոխազդեցությունները հոգեկան խանգարումների ժամանակ։ Կարևոր է տարբերակել հայտնաբերվող իմունաբանական փոփոխությունների և հիվանդության պատճառների միջև հարաբերությունը, քանի որ որևէ կենսաբանական ցուցանիշի վիճակագրական կապը ինքնին չի ապացուցում պատճառահետևանքային մեխանիզմ։ Այդ պատճառով արդյունքների մեկնաբանման ժամանակ նշանակություն ունեն ուսումնասիրվող խմբերի առանձնահատկությունները, հիվանդության ընթացքը, ուղեկցող գործոնները և կիրառվող հետազոտական մեթոդները։ Իմունային համակարգի վերաբերյալ տվյալների համադրումը կարող է նպաստել հիվանդության կենսաբանական բազմազանության ավելի լավ ընկալմանը և հետագա հետազոտությունների համար հնարավոր կենսամարկերների առանձնացմանը, սակայն դրանք չեն դիտարկվում որպես ինքնուրույն ախտորոշիչ չափանիշ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է իմունաբանության, նյարդակենսաբանության և հոգենյարդաիմունաբանության մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով իմունային համալիրների և կոմպլեմենտային համակարգի հնարավոր մասնակցությունը շիզոֆրենիայի հետ կապված կենսաբանական փոփոխություններին։

    Обновлено. 2026-09-27
    Иммунные комплексы классический путь активации комплемента при шизофрении
    Онлайн

    Лингвистика

    Հայոց լեզվի գործնական քերականություն

    Աշխատությունը նվիրված է հայոց լեզվի քերականական համակարգի գործնական ուսումնասիրությանը և նախատեսված է լեզվական գիտելիքների ձեռքբերման ու ամրապնդման համար։ Գործնական քերականության հիմնական նպատակը լեզվի կառուցվածքի վերաբերյալ տեսական տեղեկությունները կիրառելի դարձնելն է՝ ընթերցանության, գրավոր խոսքի և լեզվական վարժությունների միջոցով։ Այսպիսի ձեռնարկներում սովորաբար դիտարկվում են բառերի կազմությունը, խոսքի մասերը, դրանց քերականական հատկանիշները, բառերի փոփոխության ձևերը, նախադասության կառուցվածքը և խոսքի տարբեր բաղադրիչների միջև եղած հարաբերությունները։ Գործնական ուղղվածությունը ենթադրում է լեզվական կանոնների բացատրություն և դրանց յուրացմանն օժանդակող օրինակների կամ առաջադրանքների կիրառում։ Հայերենի քերականական ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել լեզվի ուսուցման, գրավոր խոսքի կանոնակարգման և գրագիտության տարածման գործում։ Դրանք նպաստել են լեզվական գիտելիքների համակարգմանը և ուսուցման գործընթացում ընդհանուր սկզբունքների ձևավորմանը։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայոց լեզվի դասավանդման պատմության, քերականական մտքի զարգացման և 19-րդ դարի հայալեզու ուսումնական գրականության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև պատմական քերականության հետազոտողներին՝ ժամանակակից լեզվական նորմերը համեմատելու անցյալի ուսուցողական մոտեցումների և քերականական նկարագրությունների հետ։

    Обновлено. 2026-11-02
    Հայոց լեզվի գործնական քերականություն