ՀՀ արտաքին առևտրային հարաբերությունների զարգացման ուղիները

География

Հրատարակությունը քարտեզագրական և տեղեկատու բնույթի աշխատություն է, որը նվիրված է Արցախի տարածքի աշխարհագրական, պատմական, վարչատարածքային և մշակութային առանձնահատկությունների ներկայացմանը քարտեզների և դրանց ուղեկցող տեղեկությունների միջոցով։ Այն կարող է ընդգրկել տարածաշրջանի ֆիզիկական և քաղաքական աշխարհագրությունը, բնակավայրերը, վարչական բաժանումները, ճանապարհային և հաղորդակցության ցանցը, ջրագրական համակարգը, լեռնաշղթաներն ու առանձին բնական տարածքները, ինչպես նաև պատմական և մշակութային նշանակություն ունեցող վայրերը։ Քարտեզագրական նյութը հնարավորություն է տալիս տարածքային ամբողջականության մեջ դիտարկել տարբեր աշխարհագրական օբյեկտների փոխադարձ դիրքը և դրանց կապը տարածաշրջանի պատմական զարգացման հետ։ Հատուկ նշանակություն կարող է ունենալ պատմական քարտեզների ներկայացումը, որոնց միջոցով հնարավոր է հետևել տարածքի վարչական սահմանների, բնակավայրերի անվանումների, քաղաքական պատկանելիության և բնակեցման աշխարհագրության փոփոխություններին տարբեր ժամանակաշրջաններում։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող են լինել նաև տեղանունները, որոնց քարտեզագրական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու տարածաշրջանի պատմական և մշակութային աշխարհագրությունը։ Բնակավայրերի, գետերի, լեռների, հնավայրերի և այլ աշխարհագրական օբյեկտների անվանումները քարտեզագրական նյութում հանդես են գալիս ոչ միայն որպես կողմնորոշման միջոց, այլև որպես պատմական հիշողության և մշակութային ժառանգության պահպանման կարևոր տարր։ Հրատարակությունը կարող է ներառել նաև հուշարձանների, եկեղեցիների, վանքերի, բերդերի և հնագիտական վայրերի տեղադրությունը՝ հնարավորություն տալով դրանք դիտարկել բնական և բնակեցված միջավայրի համատեքստում։ Քարտեզների և թեմատիկ նյութերի համադրումը ընթերցողին թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել տարածաշրջանի բնաշխարհի, բնակավայրերի ցանցի, պատմամշակութային ժառանգության և տարածքային կազմակերպման մասին։ Աշխատության արժեքը հատկապես պայմանավորված է քարտեզագրության տեսողական հնարավորություններով․ տարածքային հարաբերությունները, որոնք միայն տեքստային նկարագրությամբ դժվար է պատկերացնել, քարտեզների միջոցով դառնում են առավել հստակ և համադրելի։ Տարբեր թեմատիկ քարտեզների օգտագործումը կարող է հնարավորություն տալ համեմատելու բնական պայմանները, բնակեցման տարածքները, տնտեսական գործունեության կենտրոնները, պատմական հուշարձանների տարածական բաշխվածությունը և հաղորդակցության ուղիները։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել որպես օժանդակ աղբյուր պատմական աշխարհագրության, քարտեզագրության, տարածաշրջանագիտության, հնագիտության, ազգագրության և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել նաև ուսումնական նպատակներով՝ դպրոցներում, բուհերում, գրադարաններում և գիտակրթական հաստատություններում՝ որպես տարածաշրջանի տարածքային կառուցվածքը պատկերավոր ներկայացնող նյութ։ Քարտեզագիրքը կարող է հետաքրքրել աշխարհագրագետներին, քարտեզագետներին, պատմաբաններին, հնագետներին, մշակութաբաններին, տեղանունների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Արցախի պատմական ու աշխարհագրական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Психология

Ագրեսիվ հեռուստատեսությունը վերաբերում է այն հեռուստահաղորդումներին, ֆիլմերին կամ ծրագրերին, որոնք պարունակում են բռնության, կոնֆլիկտների, վիրավորական վարքագծի կամ բարձր լարվածության տեսարաններ։ Նման բովանդակությունը կարող է ազդել դիտողների հոգեբանական վիճակի, վարքագծի և սոցիալական վերաբերմունքի վրա, հատկապես երեխաների և դեռահասների մոտ։ Հնարավոր հետևանքներից են ագրեսիվ վարքագծի ձևավորման ռիսկի աճը, քանի որ հաճախակի բռնության տեսարանների դիտումը կարող է նվազեցնել զգայունությունը բռնության նկատմամբ և նպաստել այն որպես նորմալ երևույթի ընկալմանը։ Բացի այդ, այն կարող է առաջացնել վախ, անհանգստություն, սթրես և աշխարհի նկատմամբ բացասական ընկալում։ Երեխաների մոտ ագրեսիվ բովանդակության ազդեցությունը կարող է արտահայտվել նաև սոցիալական հարաբերությունների վատթարացմամբ, ուշադրության կենտրոնացման խնդիրներով և վարքային խանգարումներով։ Սակայն ազդեցությունը կախված է նաև ընտանիքի միջավայրից, դաստիարակությունից և դիտման վերահսկողությունից։ Ագրեսիվ հեռուստատեսության բացասական հետևանքների նվազեցման համար կարևոր է մեդիագրագիտության զարգացումը, ծնողական վերահսկողությունը և համապատասխան տարիքային սահմանափակումների պահպանումը։

История

Աշխատությունը նվիրված է 1909–1918 թվականներին Օսմանյան կայսրության Ադանայի նահանգում հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների, տեղահանությունների, զանգվածային հետապնդումների և սեփականազրկման քաղաքականության պատմական ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է 1909 թվականի Ադանայի դեպքերի նախադրյալների և հետևանքների, ինչպես նաև հետագա տարիներին տարածաշրջանի հայ համայնքների սոցիալական, տնտեսական և ժողովրդագրական վիճակի փոփոխությունների վրա։ Քննության են առնվում Օսմանյան կայսրության ներքաղաքական զարգացումները, երիտթուրքական իշխանության քաղաքականությունը, ազգային և կրոնական հարաբերությունների սրացումը, ինչպես նաև այն վարչական ու քաղաքական մեխանիզմները, որոնք ազդել են հայ բնակչության անվտանգության և սեփականության իրավունքների վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին իրականացված տեղահանությունների և Հայոց ցեղասպանության քաղաքականության ազդեցությանը Ադանայի նահանգի հայ համայնքների վրա։ Ուսումնասիրվում են բնակչության տեղահանման, համայնքների կազմալուծման, գույքի բռնագրավման, անշարժ և շարժական ունեցվածքի փոխանցման ու յուրացման գործընթացները՝ դրանք դիտարկելով պետական քաղաքականության և տեղական վարչական գործելակերպի համատեքստում։ Կարևորվում է հայերին պատկանող տների, հողերի, ձեռնարկությունների, արհեստանոցների, առևտրական հաստատությունների, կրթական և կրոնական կառույցների ճակատագրի ուսումնասիրությունը, քանի որ տնտեսական ունեզրկումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես նյութական կորուստ, այլև որպես համայնքային կյանքի շարունակականությունը խաթարող գործոն։ Հետազոտության շրջանակում կարող են օգտագործվել օսմանյան պաշտոնական փաստաթղթեր, դիվանագիտական զեկուցագրեր, ժամանակակից մամուլի հրապարակումներ, հուշագրություններ, վկայություններ և վիճակագրական տվյալներ՝ իրադարձությունների ընթացքն ու հետևանքները համադրելու նպատակով։ Առանձին նշանակություն ունի ժողովրդագրական փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատել հայ բնակչության թվաքանակի, բնակավայրերի կառուցվածքի և տարածաշրջանի էթնիկական պատկերի փոփոխությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև միջազգային արձագանքներին, օտարերկրյա դիվանագիտական ներկայացուցիչների և մարդասիրական կազմակերպությունների հաղորդած տեղեկություններին։ 1909 թվականի իրադարձությունների և 1915 թվականից սկսված համատարած հալածանքների միջև կապերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել բռնության քաղաքականության զարգացման փուլերը և հասկանալ, թե ինչպես փոխվեցին հայ համայնքների գոյության պայմանները մեկ տասնամյակի ընթացքում։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է Կիլիկիայի հայության պատմության, Հայոց ցեղասպանության, սեփականազրկման քաղաքականության և Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի սոցիալ-քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության մեջ և կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, ցեղասպանագիտության մասնագետների, հայագետների, ուսանողների և նորագույն շրջանի հայոց պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Педагогика

Այս աշխատությունը նվիրված է մասնագիտական կրթության որակի ապահովման գործընթացի կառավարման մանկավարժական տեխնոլոգիաների տեսական հիմքերի և գործնական կիրառության ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է կրթության որակի կառավարման ժամանակակից մոտեցումները, մասնագիտական պատրաստության արդյունավետության բարձրացման մեթոդները, ուսումնական գործընթացի կազմակերպման սկզբունքները և կրթական համակարգերում կիրառվող կառավարչական մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մանկավարժական տեխնոլոգիաների էությունը, դրանց կառուցվածքը, նախագծման և կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց դերը մասնագիտական կրթության չափորոշիչների իրականացման, սովորողների կարողությունների զարգացման և կրթական արդյունքների գնահատման գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում որակի ապահովման համակարգերի ձևավորմանը, վերահսկման և գնահատման գործիքներին, կրթական գործընթացի մասնակիցների փոխգործակցությանը և արդյունավետ կառավարման պայմաններին։ Հետազոտությունը համադրում է տեսական վերլուծությունն ու գործնական փորձը՝ առաջարկելով մեթոդական լուծումներ մասնագիտական կրթության կառավարման կատարելագործման համար և օգտակար լինելով մանկավարժների, կրթության կազմակերպիչների, հետազոտողների ու ուսանողների համար։

Экономика

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության հարկային համակարգի կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը և դրանց լուծման հնարավոր ուղիների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են հարկային կառավարման համակարգի ձևավորման ու զարգացման առանձնահատկությունները, հարկային վարչարարության արդյունավետությունը, պետական բյուջեի եկամուտների ապահովման մեխանիզմները և հարկ վճարողների հետ փոխհարաբերությունների կազմակերպումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային համակարգի այն խնդիրներին, որոնք կարող են սահմանափակել դրա արդյունավետությունը, այդ թվում՝ վարչարարական բարդություններին, հարկային պարտավորությունների կատարման նկատմամբ վերահսկողության դժվարություններին, ստվերային տնտեսության ազդեցությանը, հարկերից խուսափելու երևույթներին և հարկ վճարողների համար առաջացող վարչական բեռին։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում հարկային վարչարարության թվայնացմանը, տեղեկատվական համակարգերի կատարելագործմանը, տվյալների վերլուծության և ռիսկերի կառավարման ժամանակակից մեթոդների կիրառմանը։ Ուսումնասիրվում է նաև հարկային քաղաքականության և վարչարարության հավասարակշռման անհրաժեշտությունը՝ մի կողմից ապահովելով պետական եկամուտների կայուն և կանխատեսելի հավաքագրում, իսկ մյուս կողմից՝ ստեղծելով գործարար գործունեության համար պարզ, թափանցիկ և կանխատեսելի պայմաններ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ներկայացվել հարկային վերահսկողության կատարելագործման, հարկ վճարողների սպասարկման որակի բարձրացման, էլեկտրոնային ծառայությունների ընդլայնման, մասնագիտական կարողությունների զարգացման և հարկային կարգապահության խթանման ուղղությունները։ Կարևորվում է նաև հարկային համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության ամրապնդումը, քանի որ արդյունավետ հարկային կառավարումը պայմանավորված է ոչ միայն վերահսկողական մեխանիզմներով, այլև հարկ վճարողների կողմից իրենց պարտավորությունների կամավոր և ժամանակին կատարմամբ։ Առաջարկվող լուծումները կարող են նպաստել հարկային վարչարարության ծախսերի նվազեցմանը, հարկային ռիսկերի ավելի արդյունավետ կառավարմանը, ստվերային գործունեության սահմանափակմանը և պետական ֆինանսների կայունության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի հիմնավորել Հայաստանի Հանրապետությունում ժամանակակից, արդյունավետ և հարկ վճարողի համար հնարավորինս պարզ հարկային կառավարման համակարգի անհրաժեշտությունը՝ համադրելով պետական ֆինանսական շահերը, տնտեսական զարգացման խթանումը և արդար հարկային միջավայրի ձևավորումը։

Педагогика

Աշխատանքը նվիրված է հայկական մատենական նկարչության ուսումնասիրությանը՝ որպես սովորողների ստեղծագործական կարողությունների զարգացման արդյունավետ մանկավարժական միջոցի։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել հայկական ձեռագիր գրքերի պատկերազարդման ավանդույթների կրթական ներուժը, ուսումնասիրել դրանց ազդեցությունը սովորողների գեղագիտական ընկալման, երևակայության, ինքնուրույն մտածողության և ստեղծագործական արտահայտման կարողությունների վրա, ինչպես նաև հիմնավորել ազգային արվեստի նյութի նպատակային կիրառման անհրաժեշտությունը կրթական գործընթացում։ Հայկական մատենական նկարչությունը, որպես դարերի ընթացքում ձևավորված գեղարվեստական մշակույթ, ներառում է մանրանկարչության, զարդագրության, լուսանցազարդերի, կերպարային պատկերների և ձեռագրերի ձևավորման բազմաթիվ ինքնատիպ արտահայտություններ։ Դրանց ուսումնասիրությունը սովորողներին հնարավորություն է տալիս ծանոթանալու ոչ միայն ազգային արվեստի պատմությանը, այլև գույնի, ձևի, հորինվածքի, խորհրդանիշների և դեկորատիվ մտածողության առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ստեղծագործական կարողության էության և դրա զարգացման մանկավարժական պայմանների ուսումնասիրությունը։ Ստեղծագործականությունը ենթադրում է նոր գաղափարներ առաջադրելու, տարբեր լուծումներ որոնելու, երևակայությունը կիրառելու, սովորական պատկերացումները վերաիմաստավորելու և սեփական մտքերը ինքնատիպ ձևով արտահայտելու կարողություն։ Արվեստի ուսուցումը հատկապես նպաստավոր միջավայր է այդ հմտությունների ձևավորման համար, քանի որ սովորողը միաժամանակ աշխատում է տեսողական ընկալման, հուզական արձագանքի, երևակայության և գործնական ստեղծագործական գործունեության մակարդակներում։ Հայկական մատենական արվեստի օրինակների ուսումնասիրությունը կարող է սովորողների մեջ զարգացնել մանրամասների նկատմամբ ուշադրությունը։ Ձեռագրերի պատկերազարդումները հարուստ են զարդային տարրերով, բարդ հորինվածքներով, գունային համադրություններով և խորհրդանշական պատկերներով։ Դրանց վերլուծության ընթացքում սովորողը սովորում է դիտարկել արվեստի ստեղծագործությունը ոչ միայն ամբողջական կերպով, այլև բացահայտել դրա առանձին տարրերի փոխհարաբերությունները, հասկանալ դրանց դերը և վերարտադրել կամ ստեղծագործաբար վերափոխել դրանք։ Կարևոր նշանակություն ունի գունային մտածողության զարգացումը։ Մանրանկարչության գունային համակարգի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս սովորողներին հասկանալու գույների փոխազդեցությունը, հակադրությունը, ներդաշնակությունը և հուզական ազդեցությունը։ Գործնական առաջադրանքների միջոցով նրանք կարող են փորձարկել տարբեր գունային լուծումներ և ստեղծել սեփական աշխատանքներ՝ հիմնվելով ավանդական պատկերային սկզբունքների վրա, սակայն դրանք հարմարեցնելով սեփական ստեղծագործական մտահղացմանը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող է կարևորվել նաև հայկական մատենական արվեստի խորհրդանշական լեզուն։ Կերպարները, բույսերը, կենդանիները, զարդանախշերը և երկրաչափական ձևերը հաճախ ունեն որոշակի իմաստային և մշակութային նշանակություն։ Դրանց մեկնաբանությունը զարգացնում է սովորողների վերլուծական մտածողությունը և օգնում է հասկանալ, որ արվեստի պատկերները կարող են փոխանցել գաղափարներ ոչ միայն ուղղակի պատկերման, այլև խորհրդանիշների միջոցով։ Այդ գիտելիքը կարող է հիմք դառնալ սեփական խորհրդանշական պատկերների ստեղծման համար։